Infrastruktura Krytyczna Państwa: Oczyszczalnia Ścieków
- Szczegóły
Niezwykle ważna z punktu widzenia działalności przedsiębiorstwa, instytucji państwowej czy firm energetycznych infrastruktura krytyczna, wymaga specjalnej ochrony.
Co to jest Infrastruktura Krytyczna?
Zacznijmy od odpowiedzi na podstawowe pytanie - co to jest infrastruktura krytyczna (IK)? Zgodnie z ustawą z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym, są to systemy oraz wchodzące w ich skład powiązane ze sobą funkcjonalnie obiekty, w tym obiekty budowlane, urządzenia, instalacje, usługi krytyczne dla bezpieczeństwa państwa i jego obywateli oraz służące zapewnieniu sprawnego funkcjonowania organów administracji publicznej, a także instytucji i przedsiębiorców.
W szerszym ujęciu jako infrastrukturę krytyczną klasyfikuje się także systemy, instalacje i obiekty, których funkcje są najważniejsze z punktu widzenia ciągłości oraz sprawnego funkcjonowania państwa i administracji publicznej.
W zależności od sektora, w którym działa firma, jako infrastrukturę krytyczną możemy rozumieć system energetyczny, infrastrukturę logistyczną, instalacje wodne czy zaopatrzenie w żywność, a także wszelkiego rodzaju systemy informatyczne.
Podstawę europejskiego podejścia do ochrony IK stanowi Dyrektywa Rady 2008/114/WE z dnia 8 grudnia 2008 r. w sprawie rozpoznawania i wyznaczania europejskiej infrastruktury krytycznej oraz oceny potrzeb w zakresie poprawy jej ochrony.
Przeczytaj także: Citroen C4 Grand Picasso: Gumowe elementy zawieszenia filtra
Sektory Infrastruktury Krytycznej
W Polsce wyróżnia się 11 systemów infrastruktury krytycznej:
- zaopatrzenie w energię, surowce energetyczne i paliwa;
- łączność;
- sieci teleinformatyczne;
- systemy finansowe;
- zaopatrzenie w żywność;
- zaopatrzenie w wodę;
- ochronę zdrowia;
- transport;
- ratownictwo;
- zapewnienie ciągłości działania administracji publicznej;
- oraz produkcję, składowanie, przechowywanie i stosowanie substancji chemicznych i promieniotwórczych, w tym rurociągi substancji niebezpiecznych.
Znaczenie i Zagrożenia dla Infrastruktury Krytycznej
Infrastruktura krytyczna zapewnia ciągłość dostaw i usług, bez których codzienne życie oraz gospodarka nie mogą funkcjonować. Jej zniszczenie lub długotrwałe zakłócenie zagraża życiu i mieniu obywateli oraz ma negatywny wpływ na rozwój gospodarczy.
Wyróżnia się trzy główne kategorie zagrożeń dla infrastruktury krytycznej.
- Zagrożenia naturalne obejmują powodzie, śnieżyce, ekstremalne warunki pogodowe i klęski żywiołowe.
- Zagrożenia techniczne to awarie systemów, błędy ludzkie, nieprawidłowa konserwacja czy zużycie materiałów.
- Zagrożenia terrorystyczne i celowe obejmują ataki cybernetyczne, sabotaż fizyczny oraz działania przestępcze.
Charakterystyczną cechą infrastruktury krytycznej jest silna współzależność sektorów. Na przykład, sektor telekomunikacyjny zależy od stabilnych dostaw energii elektrycznej, podczas gdy sektor energetyczny potrzebuje sprawnych systemów komunikacji do koordynacji pracy sieci. System finansowy wymaga zarówno energii, jak i łączności telekomunikacyjnej, a transport jest niezbędny dla dostaw paliw do elektrowni. Awaria jednego systemu może wywołać kaskadę zakłóceń w innych.
Zjawisko efektu domina polega na tym, że przerwa w działaniu lub zniszczenie jednego elementu infrastruktury krytycznej uruchamia kaskadę kolejnych zakłóceń w powiązanych systemach.
Przeczytaj także: Temperatura a żywotność elektroniki
Współzależności między systemami IK mogą mieć charakter fizyczny (np. elektrownia potrzebuje wody do chłodzenia), cyfrowy (zależność od systemów teleinformatycznych), geograficzny (bliskość obiektów) lub logiczny (powiązania funkcjonalne).
Infrastruktura krytyczna jest narażona na rosnącą liczbę zagrożeń związanych z cyfryzacją i zmianami klimatycznymi. Coraz większa automatyzacja, cyfryzacja gospodarki i korzystanie z urządzeń podłączonych do sieci i zaliczanych do tzw. internetu rzeczy zwiększa ekspozycję na ataki cybernetyczne, które mogą prowadzić do fizycznych uszkodzeń instalacji. Z drugiej strony ekstremalne zjawiska pogodowe, wynikające z globalnego ocieplenia, stanowią wyzwanie dla systemów energetycznych, transportowych i wodnych. Budowanie odporności musi więc uwzględniać zarówno nowoczesne zabezpieczenia informatyczne, jak i adaptację infrastruktury do nowych warunków klimatycznych. Doświadczenie pokazuje, że zagrożenia ewoluują, dlatego należy na bieżąco analizować ryzyko i dostosowywać środki ochronne.
Ochrona Infrastruktury Krytycznej
Skuteczna ochrona infrastruktury krytycznej to szereg procesów i polityk mających na celu zarówno zapobieganie awariom systemów czy obiektów, jak i procedury pomagające w szybkim przywróceniu ciągłości ich działania w przypadku wystąpienia nieoczekiwanego przestoju.
Priorytetem państwa jest ochrona IK, która obejmuje analizę ryzyka, planowanie awaryjne oraz monitoring obiektów krytycznych.
Proces analizy ryzyka obejmuje regularną identyfikację nowych zagrożeń, ocenę podatności systemów oraz prawdopodobieństwa wystąpienia incydentów.
Przeczytaj także: Wymagania i przepisy dotyczące oczyszczalni przydomowych
Najważniejsze elementy to planowanie awaryjne, monitoring obiektów krytycznych oraz systematyczne podnoszenie odporności infrastruktury.
Zarządzanie ciągłością działania wymaga aktualizacji planów ochrony co najmniej raz na dwa lata oraz przeprowadzania regularnych ćwiczeń i symulacji.
Podstawowym obowiązkiem operatorów infrastruktury krytycznej jest opracowanie i wdrożenie planów ochrony IK zgodnie z wymaganiami NPOIK. Plany te muszą być regularnie aktualizowane i testowane. Operatorzy są zobowiązani do prowadzenia analizy ryzyka, wdrożenia planowania awaryjnego oraz zapewnienia monitoringu obiektów krytycznych. Muszą raportować incydenty do właściwych organów państwowych, współpracować z centrami zarządzania kryzysowego oraz uczestniczyć w ćwiczeniach organizowanych przez administrację.
Narodowy Program Ochrony Infrastruktury Krytycznej (NPOIK)
RCB jest odpowiedzialne za przygotowanie Narodowego Programu Ochrony Infrastruktury Krytycznej we współpracy z ministrami i kierownikami urzędów centralnych właściwych w sprawach bezpieczeństwa narodowego.
Centrum koordynuje realizację NPOIK, prowadzi monitoring zagrożeń oraz wspiera operatorów IK w realizacji zadań ochronnych.
Program określa narodowe priorytety, cele, wymagania oraz standardy służące zapewnieniu sprawnego funkcjonowania infrastruktury krytycznej. NPOIK kładzie nacisk na działania informacyjne, edukacyjne i współpracę między administracją publiczną a właścicielami infrastruktury. Głównym celem jest stworzenie warunków do poprawy bezpieczeństwa IK w zakresie zapobiegania zakłóceniom, przygotowania na sytuacje kryzysowe oraz reagowania na incydenty.
Narodowy Program Ochrony Infrastruktury Krytycznej opiera się na bezsankcyjnym modelu współpracy, opartym na wzajemnym zaufaniu między administracją publiczną a właścicielami i operatorami obiektów IK. Model ten zakłada, że operatorzy posiadają najlepszą wiedzę o swoich systemach i narzędzia do ograniczenia zagrożeń. Współpraca obejmuje wymianę informacji o zagrożeniach, wspólne planowanie ochrony, szkolenia i ćwiczenia.
System Centrów Zarządzania Kryzysowego
System centrów zarządzania kryzysowego działa na czterech poziomach.
- Na szczeblu krajowym działa Rządowe Centrum Bezpieczeństwa.
- Wojewódzkie Centra Zarządzania Kryzysowego pełnią całodobowy dyżur, zapewniają przepływ informacji, współdziałają z podmiotami prowadzącymi akcje ratownicze oraz monitorują zagrożenia.
- Powiatowe centra koordynują działania na poziomie powiatu, zapewniając komunikację między starostą a służbami ratowniczymi.
- Gminne centra odpowiadają za zarządzanie kryzysowe na najniższym szczeblu.
Przykłady Ataków na Infrastrukturę Krytyczną
- Wirus Stuxnet został zaprojektowany specjalnie do atakowania systemów sterowania przemysłowego. Zainfekował systemy SCADA nadzorujące pracę wirówek w irańskim zakładzie wzbogacania uranu, modyfikując dane wyświetlane operatorom i powodując fizyczne uszkodzenie wirówek.
- Oprogramowanie Industroyer zostało użyte w grudniu 2016 roku do sparaliżowania części ukraińskiej sieci energetycznej, powodując przerwę w dostawie prądu w Kijowie.
Systemy Sterowania Przemysłowego
- SCADA (Supervisory Control and Data Acquisition) to systemy umożliwiające zdalne zbieranie, monitorowanie i analizę danych w czasie rzeczywistym z rozproszonych instalacji przemysłowych.
- DCS (Distributed Control System) to systemy sterowania rozproszonego dedykowane dla dużych, ciągłych procesów produkcyjnych.
- PLC (Programmable Logic Controller) to programowalne sterowniki logiczne bezpośrednio sterujące urządzeniami na podstawie zaprogramowanych reguł.
Nawet jeżeli Twoja firma nie jest klasyfikowana jako element systemu infrastruktury krytycznej według ustawy, powinieneś zainteresować się wdrożeniem planu ochrony IK w swojej firmie.
Jeżeli potrzebujesz profesjonalnego wsparcia we wdrożeniu planu ochrony infrastruktury krytycznej, to skontaktuj się z nami! Nasze rozwiązania są zgodne z wymaganiami Narodowego Programu Ochrony Infrastruktury Krytycznej oraz zaleceniami Rządowego Centrum Bezpieczeństwa.
tags: #elementy #infrastruktury #krytycznej #państwa #oczyszczalnia #ścieków
