Czyste Powietrze w Szkole: Badania Skuteczności Oczyszczaczy Powietrza

Szczegóły: Opublikowano: 08. March 2026

Jakość powietrza w szkołach i przedszkolach jest bardzo ważna dla zdrowia i dobrej kondycji uczniów, nauczycieli i personelu obsługującego placówki. Niestety, wiele szkół i przedszkoli ma problemy z jakością powietrza, a to może prowadzić do występowania różnych chorób i dolegliwości, takich jak bóle głowy, osłabienie, problemy z koncentracją i podobne. Warto pamiętać, że u małych dzieci układ oddechowy jest bardzo wrażliwy na zanieczyszczenia. Jeżeli Twoje dziecko często skarży się na duszności, w wyniku przebywania na wolnym powietrzu, to może być oznaka, że układ oddechowy nie radzi sobie z zanieczyszczeniami powietrza. Nie należy bagatelizować takich objawów. Być może w okresie zimowym, w czasie wzmożonego smogu, bezpieczniej będzie dla Twojego dziecka spędzić więcej czasu w domu, w pomieszczeniach, w których stale pracuje oczyszczacz powietrza. Wiele osób nadal bagatelizuje problem smogu.

Dlaczego oczyszczacze powietrza w szkołach i przedszkolach są ważne?

Zanieczyszczenia powietrza mogą negatywnie wpływać na zdrowie, dlatego warto zadbać o jego jakość w otoczeniu. Najgroźniejsze dla naszego zdrowia są pyły zawieszone, tlenek węgla, ozon, dwutlenek azotu, dwutlenek siarki, benzo(a)piren. Zanieczyszczenia, które zazwyczaj nie są widoczne gołym okiem, przenikają jednak do organizmu. Pyły osadzają się w drogach oddechowych, przedostają się do płuc oraz krwiobiegu. Zanieczyszczone powietrze może przyczynić się do zaburzeń pracy układu sercowo-naczyniowego i oddechowego, sprzyjać rozwojowi miażdżycy, i zakłóceń rytmu pracy serca, a nawet doprowadzić do zawału. Wpływa również na pogorszenie samopoczucia astmatyków i alergików, podrażnienia nosa, oczu i gardła. W dodatku zanieczyszczone powietrze skutkuje obniżeniem sprawności umysłowej.

Raport Greenpeace "Polskie przedszkola w smogu" opublikowany w 2017 roku wykazał, że ponad połowa placówek przedszkolnych w Polsce znajduje się w obszarach o wysokim poziomie zanieczyszczeń powietrza. Dane dot. poziomu zanieczyszczeń pochodzą z pomiarów Państwowego Monitoringu Środowiska. W badaniu przeanalizowano 11 784 placówki z bazy Ministerstwa Edukacji Narodowej (czyli niemal wszystkie, z pominięciem jedynie 55 placówek, w których wystąpiły niejasności związane z podaniem błędnej lokalizacji). Należy także podkreślić, że dane dotyczą powietrza znajdującego się na zewnątrz placówki - możemy liczyć, że zanieczyszczenia nie dostają się do środka przedszkola, ale niestety w prawie każdej sali szkolnej w Polsce działa tradycyjna wentylacja grawitacyjna, a powietrze dostaje przez zwykłe nawiewniki i szczeliny w oknach. Ta często niewydolna wentylacja wspomagana jest wietrzeniem, poprzez otwarcie okien szeroko. Taki typ wentylacji nie stanowi praktycznie żadnej bariery dla pyłów PM2.5 a tym bardziej dla lotnych związków organicznych czy szkodliwych tlenków azotu.

W niemal wszystkich przedszkolach i szkołach stężenia zanieczyszczeń wewnątrz pomieszczeń są tylko trochę niższe (~10-30%) od tych za oknem. Nie możemy jednak zrezygnować z wentylacji, gdyż gromadzący się dwutlenek węgla (CO₂), który każdy z nas wydycha, jest szkodliwy powyżej pewnej granicy.

Dobrej jakości oczyszczacz powietrza potrafi wychwycić aż 99,9% pyłów PM2.5, które do niego wnikają! Dzięki temu Twoje dziecko już więcej nie będzie musiało wdychać smogu w czasie zabawy czy snu.

Przeczytaj także: Ozonowanie: poradnik

Jak wybrać odpowiedni oczyszczacz powietrza do szkoły lub przedszkola?

Ze względu na specyfikę pracy w sali szkolnej, oczyszczacze muszą spełniać liczne wymagania. Małe urządzenia dedykowane do użytku domowego, często nie sprawdzą się w dużych salach przedszkolnych.

Kubatura sali przedszkolnej: Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z 31 sierpnia 2010 minimalna powierzchnia sali przedszkolnej to 16 m², a wysokość 2,5 m (dla grupy 3-5 dzieci). Na każde kolejne dziecko w grupie powinno przypadać dodatkowe 2 m² - 2,5 m² zależnie od ilości godzin spędzanych w przedszkolu. Dlatego przy wyborze oczyszczacza jednym z najważniejszych parametrów jest CADR, który określa skuteczność oczyszczania powietrza. Zalecamy, by wartość liczbowa w parametrze CADR (wyrażony w jednostkach m³/h) była minimum 3 razy większa od kubatury.
Wentylacja w pomieszczeniach: Strumień objętości powietrza wentylacyjnego w sali powinien wynosić 15 m³/h dla każdego dziecka. Dla 15-osobowej grupy z nauczycielem daje to niemal 250 m³/h. U siebie w domu potrzebujemy jedynie 20 m³/h dla każdej osoby, więc wymagana „siła” wentylacji będzie kilka razy mniejsza. Z tego powodu oczyszczacze w szkołach mają trudniejsze zadanie, bo muszą walczyć z dużo wyższym strumieniem (brudnego) powietrza wentylacyjnego. Jeśli w sali utrzymywana jest prawidłowa wentylacja, co można stwierdzić z pomocą anemometru lub pośrednio poprzez pomiar stężenia CO₂, zalecamy CADR oczyszczacza na poziomie: 3 * [ilość dzieci] * 15 m³/h.
Poziom głośności: W salach przedszkolnych i żłobkach maksymalny dopuszczalny hałas to 35 dB. W czasie zabawy dzieci, nawet najwydajniejsze oczyszczacze na maksymalnych obrotach mogą być ledwo słyszalne w tle hałasu bawiących się dzieci.

Należy wybrać większy CADR. Jeśli z kubatury wyliczyliśmy 300 m³/h a z wentylacji 600 m³/h, wybieramy 600 m³/h. Może się zdarzyć, że kubatury wyliczymy więcej niż z wentylacji, jeśli w dużej sali jest mało dzieci. Wtedy też kierujemy się wyższą wartością w doborze oczyszczacza do przedszkola czy szkoły.

Oczyszczacz nie musi umieć obniżać stężenia PM2.5 z 200 µg/m³ do 10 µg/m³, by uznać jego zakup za zasadny. Uzyskanie 20-krotnej redukcji stężeń w silnie wentylowanym pomieszczeniu rzeczywiście wymagałoby dobrania potężnego oczyszczacza. Sądzimy, że redukcja niezwykle niebezpiecznego poziomu 200 µg/m³ PM2.5 do np. 50 µg/m³ może być też satysfakcjonująca dla rodziców i pracowników placówki.

Zwykle wentylacja w salach jest znacznie słabsza, niż wymagają tego normy (15 m³/h strumienia powietrza wentylacyjnego na dziecko), co okupione jest wyższym stężeniem CO₂ i wilgotnością, ale znacznie ułatwia pracę oczyszczaczom.

Powietrze zanieczyszczone, które wnika do pomieszczenia przez okna, nie miesza się momentalnie w sposób idealny. Za sprawą efektu Coandy, który jest wykorzystywany przez wielu producentów oczyszczaczy, czyste powietrze wydmuchiwane przez oczyszczacz „okrąża” pomieszczenie (w cyklu ściana-sufit-przeciwległa ściana-podłoga). Dzięki temu może ze sobą „zgarniać” zanieczyszczenia pojawiające się z okien, zanim te zdyfundują.

Przeczytaj także: Philips - Opinie Użytkowników

Dodatkowe czynniki wpływające na jakość powietrza w szkołach

Głównym problemem z jakością powietrza w szkołach jest wysoki poziom CO₂ w klasach. Wysoki poziom dwutlenku węgla (powyżej 1000 ppm) w szkołach może prowadzić do problemów zdrowotnych i negatywnie wpłynąć na koncentrację i efektywność nauki uczniów. Powstaje w wyniku oddychania ludzi oraz działalności urządzeń technicznych, takich jak np. ogrzewanie. Aby zminimalizować poziom CO₂, warto przede wszystkim regularnie wietrzyć pomieszczenia. Zaleca się, aby powietrze w pomieszczeniach szkolnych było wymieniane co najmniej raz na godzinę. Innym sposobem na zmniejszenie poziomu dwutlenku węgla w szkołach jest instalacja systemów wentylacyjnych lub oczyszczaczy powietrza, które pomagają w usuwaniu szkodliwych substancji z powietrza, w tym CO₂. W przypadku braku możliwości instalacji systemów wentylacyjnych warto zainwestować w oczyszczacze powietrza, które mogą pomóc w filtracji powietrza w pomieszczeniach szkolnych. Filtry węglowe znajdujące się w większości oczyszczaczy są w stanie wychwycić i usunąć CO₂ z powietrza - są w stanie adsorbować gaz, dzięki czemu cząsteczki zostają przechwycone i usunięte z powietrza.

W placówkach, które wizytowaliśmy, poziom CO₂ w salach często przekraczał 2000 ppm.

Dobra jakość powietrza w szkołach skutkuje poprawą zdrowia i samopoczucia uczniów oraz nauczycieli, co wpływa pozytywnie na ich koncentrację, efektywność nauki oraz ogólną jakość życia.

Przykładowe modele oczyszczaczy polecane do szkół i przedszkoli:

Model z wysokim CADR: Model cechuje się wielkim poziomem CADR do 490 m³/h, co pozwala skutecznie obsłużyć powierzchnię do 58 m². Został wyposażony w wielkie moduły filtrów - 2x HEPA E12 o powierzchni łącznej 4,6 m² oraz 2x filtr węglowy z aż 2 kg węgla aktywnego. Na rynku żaden z oczyszczaczy nie ma takiej pojemności filtrów. LA510 jest w stanie wykryć stężenie pyłów PM2.5 już od 12 µg/m³, błyskawicznie reagując i oczyszczając pomieszczenie. Czyli w trybie automatycznym będzie szybko reagował na zanieczyszczenia. W salach szkolnych oczyszczacz powinien pracować na możliwie największej szybkości wentylatora - często jest słaba wentylacja - nauczyciele nie wietrzą klas, w szczególności zimą.
Model cichy z możliwością montażu na ścianie: Urządzenie przy tej wydajności jest niezwykle ciche 18-63 dB i zostało wyposażone w zintegrowany filtr - HEPA H14 oraz węglowy. W konstrukcji oczyszczacza 80 Pro zastosowano możliwość dołączenia uchwytu i zamocowania go na ścianie. Dzięki temu oczyszczacz nie będzie zajmował przestrzeni na podłodze. Mniejsza ilość sprzętów, do których dzieci mają bezpośrednie dojście, oznacza dużo większe bezpieczeństwo.
Fellowes AeraMax Pro AM3: Oczyszczacz Fellowes AeraMax Pro AM3 osiąga CADR na poziomie 374 m³/h i obsłużenie powierzchni do 65 m². Za czyste powietrza odpowiada tutaj 4-stopniowa filtracja, a producent udziela na swoje produkty aż 5-letniej gwarancji. Oczyszczacz jest przystosowany do tego, aby zamontować go na ścianie - nie zajmuje niepotrzebnie miejsca na podłodze, tym samym zwiększając bezpieczeństwo użytkowania.

Na co jeszcze zwrócić uwagę?

Sposób montażu, ciężar, stabilność: Ze względu na bezpieczeństwo dzieci, urządzenie najlepiej zamontować poza zasięgiem ich rąk. Niemniej oczyszczacze stawiane na ziemi też mogą być bezpieczne.
Filtr fotokatalityczny: Nie rekomendujemy ich ze względu na możliwość generowania przez nie ozonu oraz rozbijania dużych, często względnie niegroźnych lotnych związków organicznych na mniej rozbudowane, niebezpieczne związki (np. formaldehyd).
Nawilżanie: Oczyszczacze z nawilżaczem rewelacyjnie sprawdzają się w domach. Jednak warto pamiętać, że prawidłowe działanie oczyszczacza wymaga regularnego czyszczenia i wymiany wody. I tutaj może się pojawić problem w przedszkolu/szkole. Czy personel przedszkola/szkoły będzie miał na tyle czasu, aby regularnie czyścić urządzenie? Jeżeli urządzenie nie będzie czyszczone, wówczas nie będzie wdmuchiwało świeżego i czystego powietrza.

Dzieci często wracają chore z przedszkola czy szkoły ze względu na wysoką koncentrację patogenów w miejscach publicznych. Częsty kontakt z koleżankami i kolegami w zamkniętych pomieszczeniach sprzyja rozprzestrzenianiu się wirusów i bakterii. W tym kontekście warto zdecydować się na oczyszczacz powietrza do szkoły i przedszkola od VireWall, który zapewnia skuteczną barierę ochronną, eliminując bakterie, wirusy, pleśnie oraz alergeny, które mogą przyczyniać się do częstych infekcji i pogorszenia stanu zdrowia dzieci. Dzięki zastosowaniu nowoczesnych technologii, urządzenie to nie tylko poprawia jakość powietrza, ale także znacząco przyczynia się do ograniczenia rozprzestrzeniania się chorobotwórczych czynników.

Technologia UV-C, zastosowana w oczyszczaczach VireWall, wykorzystuje krótkofalowe promienie ultrafioletowe do dezaktywacji DNA bakterii i wirusów, co efektywnie uniemożliwia im rozmnażanie się i rozprzestrzenianie. Jest to bezpieczna metoda, niewywołująca szkodliwych substancji ubocznych, idealna do stosowania w miejscach, gdzie przebywają dzieci. Dodatkowo oczyszczacz powietrza dla przedszkola jest zaprojektowane z myślą o bezpieczeństwie użytkowania w obecności dzieci. Jest nie tylko wyposażony w zabezpieczenia przed przypadkowym uruchomieniem, ale także dzieci nie mają dostępu do wewnętrznych komponentów. Również ich konstrukcja jest solidna i stabilna, co minimalizuje ryzyko przewrócenia się urządzenia. Ponadto sama lampa UVC wykonana jest ze szkła kwarcowego, dzięki czemu nie emituje szkodliwego ozonu, co w każdej lampie innego typu jest dużym problemem.

Przeczytaj także: Ozonowanie: Jak Działa?

Nowoczesne modele oferują także zaawansowane filtry HEPA, które skutecznie usuwają zanieczyszczenia, takie jak pyłki, kurz, pleśnie, a nawet wirusy i bakterie. Wysoka wydajność oczyszczania pozwala na zapewnienie czystego powietrza nawet w dużych salach przedszkolnych, co znacząco wpływa na poprawę komfortu oddychania zarówno dzieci, jak i personelu.

Testowanie skuteczności oczyszczaczy

Skuteczność oczyszczaczy powietrza testuje się metodą CADR (Clean Air Delivery Rate). Badanie wykonuje się w komorze o objętości 28.5 m3 z wentylatorem mieszającym powietrze, a jakość powietrza mierzona jest w jednym punkcie. Jednak w rzeczywistych pomieszczeniach, warunki znacznie odbiegają od warunków testu CADR.

W rzeczywistych warunkach, dla uzyskania równomiernej jakości powietrza, najlepiej ustawić oczyszczacz w centralnym punkcie pomieszczenia i zapewnić wokół niego przestrzeń, umożliwiającą swobodną cyrkulację powietrza.

W budynku z centralnym oczyszczaczem powietrza Particle+, niezbędny strumień powietrza wentylacyjnego, dostarczany przez rekuperator, jest oczyszczany zanim trafi do pomieszczeń. Particle+ usuwa cząstki pyłu PM2.5, PM10, bakterie i wirusy, alergeny i zarodniki grzybów przy pomocy wysokiej jakości filtra HEPA H13, o powierzchni czynnej przekraczającej 5 m2. Jakość powietrza nawiewanego do wszystkich pomieszczeń jest jednorodna, ponieważ rozprowadza je w całym budynku instalacja wentylacji mechanicznej. Dzięki temu, osoby przebywające w pomieszczeniach oddychają świeżym i czystym powietrzem, niezależnie od tego, w którym miejscu budynku się znajdują. Particle+ nie generuje hałasu w pomieszczeniu, dlatego przy prawidłowo wytłumionej instalacji wentylacyjnej jego wydajność nie musi być ograniczana. Oznacza to, że instalacja wentylacyjna może działać zawsze z dowolną wydajnością (urządzenie nie musi przechodzić w tzw. tryb nocny).

Przykłady działań samorządów na rzecz czystego powietrza w placówkach edukacyjnych

Kolejne przedszkolaki w Jaworznie będą mogły cieszyć się czystszym powietrzem. Przedszkole nr 24 oraz oddział przedszkolny w Szkole Podstawowej nr 7 zyskały nowe oczyszczacze powietrza.

Żeby otrzymać urządzenia, samorządy musiały przygotować odpowiednie wnioski. Dzięki starannie sporządzonej przez Wydział Edukacji Urzędu Miejskiego aplikacji, nasze miasto znalazło się wśród trzech (obok Częstochowy i Bielska-Białej), które otrzymały największą ilość oczyszczaczy powietrza - informuje Urząd Miejski w Jaworznie.

Dr hab. Iwona Jelonek ma przeprowadzić badania, które wykażą jaką realną skuteczność mają zamontowane w przedszkolach oczyszczacze. W badaniach pomoże jej nowoczesny sprzęt oraz specjalny zespół.

tags: #czyste #powietrze #oczyszczacz #powietrza #w #szkole