Czy woda występuje na Helu? Klimatyczne ciekawostki Półwyspu Helskiego
- Szczegóły
Półwysep Helski, otoczony z dwóch stron Morzem Bałtyckim, pod względem pogody jest od niego silnie uzależniony. Średnia letnia temperatura jest o cały 1 stopień niższa od tej notowanej w większości regionów.
Ekstremalne temperatury na Helu
Jednak na tle historii zdarzały się upalne wyjątki. W lipcu 1959 roku odnotowano dotychczas najwyższą temperaturę powietrza, która sięgnęła aż 35 stopni. Czerwiec to na Półwyspie Helskim miesiąc, gdy upał zdarza się zdecydowanie najrzadziej, ale ostatnio częściej. Poprzednio panował w 2019 roku, a wcześniej w 2000 i 1968 roku. W sierpniu też bywa nieczęsto. Odnotowano go w 2018, a wcześniej w 2014 roku. Z kolei w 2010 roku zanotowano jedną z najdłuższych fal upałów. Tamtego lipca pobiliśmy rekord, ponieważ temperatura przekraczała 30 stopni przez 5 dni.
W tym roku zdarzył się wyjątek, ponieważ po raz pierwszy na tle całej historii pomiarów upał utrzymywał się przez 3 dni z rzędu. W dodatku ostatniego dnia fali upałów, w miniony poniedziałek (21.06), temperatura sięgnęła 31,7 stopnia. W Helu od początku tego wieku odnotowano zaledwie 15 dni z upałem (temperatura rzędu 30 stopni i więcej), z czego aż 3 dni w bieżącym tygodniu. Dla porównania w Zakopanem upalnych dni w analogicznym okresie było dwukrotnie więcej. 3-dniowyi dłuższy ciąg upałów jest bardzo rzadkim zjawiskiem w Helu. Odnotowano go jeszcze tylko dwukrotnie, w 2010 i 1994 roku.
Temperatura wody w Bałtyku
Przy tak wysokich temperaturach powietrza ogrzewa się woda w Bałtyku, która u wybrzeży Helu w Zatoce Puckiej ma aż 25 stopni. To jedne z najwyższych wartości w historii pomiarów.
Od połowy ubiegłego wieku na Helu odnotowano zaledwie 19 sezonów letnich z temperaturą na poziomie 30 stopni i wyższą. To oznacza, że tylko 1/3 okresów wakacyjnych minęła tam pod znakiem upału. Biorąc pod uwagę to, że na Helu upały zwykle występują pojedynczo, to jest to zdecydowanie najmniej upalne miejsce w naszym kraju, poza obszarami górzystymi.
Przeczytaj także: Właściwości wody na Helu
Uciążliwości upałów na Helu
Fale upałów na Mierzei Helskiej są niezwykle nieprzyjemne. Gdy przy podobnej temperaturze w większości regionów kraju wilgotność względna powietrza spada podczas upału poniżej 40 procent, to na Helu sięga ponad 60 procent. Przez to żar jest znacznie trudniejszy do zniesienia dla ludzi, którzy z upałem praktycznie nie mają do czynienia. Już teraz wysokie temperatury i wilgotności sprzyjają wylęgowi komarów, meszek i ochotek, które wieczorami nie pozwalają urlopowiczom normalnie funkcjonować na kempingach.
Niezwykłe zjawisko bioluminescencji
Zjawisko świecenia morza na tak gigantyczną skalę zanotowano po raz pierwszy od czasu, gdy powstała na Helu Stacja Morska Instytutu Oceanografii Uniwersytetu Gdańskiego, czyli od 24 lat. Świecenia wody jest znane powszechnie głównie z wód tropikalnych. Do tej pory występowało w naszym kraju pojedynczo. Zdarzało się, że rybacy zauważali jedno, czy kilka światełek. Teraz mówi się o gigantycznej skali, miliardach.
Zjawisko to występuje od trzech nocy od strony wewnętrznej części Zatoki Puckiej w okolicach Chałup na Półwyspie Helskim. Poruszone planktony rozbłyskują zielonym światłem, gdy ktoś lub coś je poruszy np. kąpiący się albo ryby. Ze wstępnych analiz Stacji Morskiej UG w Helu wynika, że za świecenie odpowiedzialne są drobne organizmy planktonowe zwane bruzdnicami.
Bioluminiscencja występuje powszechnie u wielu morskich organizmów. Obserwowana jednak do tej pory była w wodach bardziej zasolonych - oceanicznych oraz w Morzu Czarnym. Stacja prowadzi dalsze badania nad tym niecodziennym zjawiskiem.
Globalny rynek helu i potencjalne braki
Co ważne, hel jest też używany w branży półprzewodnikowej, w procesach litografii (prognozuje się, że do 2035 r. zapotrzebowanie na ów gaz ze strony producentów chipów niemal się podwoi) oraz w szpitalach (to największy konsument helu na świecie, odpowiadają one za około 32 proc. Na rynku może jednak zacząć brakować tego surowca. Z powodu ograniczonej liczby dostawców, trudności w jego wydobyciu, a także napięć geopolitycznych oraz rosnącego popytu pojawiają się okresowe deficyty. Tak było choćby w 2022 r. Teraz znów zbliża się kryzys - przestrzega BBC.
Przeczytaj także: Jak rozpoznać twardą wodę?
I wskazuje, że hel właściwie od 2006 r. jest w stałym w niedoborze, dostawy pozostają niepewne, a producenci mają problemy z nadążaniem za popytem. Wojna w Ukrainie pogłębiła problem, ograniczając dostawy z Rosji (w ramach sankcji wprowadzono w UE zakaz importu rosyjskiego helu). Są, co prawda, duzi producenci w USA, Algierii, czy Katarze (ponadto niedawno odkryto nowe złoża w Tanzanii, których eksploatacja ruszy w tym roku), ale to zbyt mało. Niepewność jest tym większa, że w ub. r. Amerykanie sprzedali swoje rezerwy federalne tego gazu w pobliżu Amarillo w Teksasie komercyjnemu operatorowi (niemiecka firma Messer). A Stany Zjednoczone odpowiadają za 46 proc. światowych dostaw helu. Ryzyko zaburzeń na rynku jest znaczne.
Jak tłumaczy w rozmowie z BBC Christopher Ballentine, kierownik geochemii na Wydziale Nauk o Ziemi Uniwersytetu Oksfordzkiego, „wyzwanie znalezienia znaczących złóż helu w celu zaspokojenia rosnącego globalnego popytu wymaga znacznych nakładów finansowych i długiego czasu realizacji”. Eksperci twierdzą, że zasoby tego cennego gazu, przy nadmiernej eksploatacji, mogą zostać wyczerpane. Stąd rozwijana jest już technologia recykling helu. W placówkach badawczych i medycznych wdrażane są np. systemy odzysku i ponownego wykorzystania gazu.
Przeczytaj także: Poradnik: Lokalizacja i wymiana filtra powietrza Dacia 1.4
tags: #czy #woda #występuje #na #helu
