Szambo a oczyszczalnia z kręgów – różnice i wybór
- Szczegóły
O tym skąd czerpać wodę oraz gdzie odprowadzić ścieki trzeba zdecydować jak najwcześniej, najlepiej już na etapie wyboru działki. Chociaż jeszcze pół wieku temu nie brakowało domów bez bieżącej wody i kanalizacji, to dziś trudno sobie wyobrazić życie bez tych udogodnień.
Szamba były do niedawna główną alternatywą dla kanalizacji. I choć w ostatnich latach ich liczba regularnie spada, na terenach wiejskich wciąż są podstawowym wyborem, jeśli chodzi o miejsce, do którego trafiają domowe ścieki. Na przestrzeni lat zmieniła się natomiast technologia ich budowy. Szamba z betonowych kręgów, które układa się samodzielnie jeden na drugim, wykonywane są obecnie sporadycznie. Największą popularnością cieszą się natomiast prefabrykowane szamba betonowe, które dostarcza się na posesję prosto z wytwórni. Ich zaletą jest prosty montaż - takie betonowe szambo opuszcza się po prostu do przygotowanego wcześniej wykopu. Zbiornik jest ciężki, dlatego nie trzeba go kotwić, ani dociążać. Duża waga jest jednocześnie pewnym mankamentem, bo umieszczenie szamba w ziemi wymaga użycia dużego dźwigu HDS. W takiej sytuacji rozwiązaniem jest zakup droższego szamba z tworzywa sztucznego.
Na wykonanie przydomowej oczyszczalni ścieków decyduje się coraz więcej właścicieli domów jednorodzinnych. Z czego wynika popularność oczyszczalni? Dlaczego jest lepszym wyborem? Przede wszystkim dlatego, że szambo jest kłopotliwe w użytkowaniu. Co prawda budowa przydomowej oczyszczalni ścieków jest droższa niż szambo, ale koszt eksploatacji jest niższy. Inną zaletą przydomowej oczyszczalni ścieków jest to, że jest ona bardziej ekologiczna, bo ścieki oczyszczane są na miejscu, a część z nich można ponownie wykorzystać do podlewania ogrodu. Należy jednak wspomnieć, że na oczyszczalnię można się zdecydować tylko wtedy, gdy jest dopuszczona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a jeśli takiego planu nie przyjęto - w decyzji o warunkach zabudowy. Drugim wymogiem przy budowie przydomowej oczyszczalni ścieków jest posiadanie odpowiednio dużej działki, bo oczyszczalnię można wybudować nie bliżej niż 30 m od studni.
Szambo czy oczyszczalnia - różnice i charakterystyka
Szamba były do niedawna główną alternatywą dla kanalizacji. Na przestrzeni lat zmieniła się natomiast technologia ich budowy. Szamba z betonowych kręgów, które układa się samodzielnie jeden na drugim, wykonywane są obecnie sporadycznie. Największą popularnością cieszą się natomiast prefabrykowane szamba betonowe, które dostarcza się na posesję prosto z wytwórni. Ich zaletą jest prosty montaż - takie betonowe szambo opuszcza się po prostu do przygotowanego wcześniej wykopu. Zbiornik jest ciężki, dlatego nie trzeba go kotwić, ani dociążać. Duża waga jest jednocześnie pewnym mankamentem, bo umieszczenie szamba w ziemi wymaga użycia dużego dźwigu HDS. W takiej sytuacji rozwiązaniem jest zakup droższego szamba z tworzywa sztucznego. Taki zbiornik jest lekki, dlatego zarówno transport, jak i montaż nie stanowią problemu. Ale i w tym przypadku jest pewien haczyk - lekki zbiornik, który nie jest napełniony, może zostać wypchnięty na powierzchnię przez wody gruntowe. Dlatego szambo z plastiku trzeba zakotwić w gruncie.
Na wykonanie przydomowej oczyszczalni ścieków decyduje się coraz więcej właścicieli domów jednorodzinnych.
Przeczytaj także: Jak rozpoznać twardą wodę?
Osadnik gnilny może być usytuowany w bezpośrednim sąsiedztwie budynku, pod warunkiem wyprowadzenia odpowietrzenia przez instalację kanalizacyjną co najmniej 0,6 m powyżej górnej krawędzi okien i drzwi zewnętrznych w tym budynku. W przeciwnym razie odległość osadnika od budynku musi wynosić min.
Jeśli przydomowa oczyszczalnia ścieków będzie budowana w ramach jednego przedsięwzięcia inwestycyjnego z domem, to w dokumentacji projektowej powinien również znaleźć się projekt oczyszczalni oraz jej lokalizacja na planie zagospodarowania działki. Jeśli zdecydujemy się na budowę oczyszczalni później, jako niezależnej inwestycji, wówczas będą obowiązywały przepisy, zgodnie z którymi budowa oczyszczalni o wydajności mniejszej niż 7,5 m3 na dobę wymaga jedynie zgłoszenia zamiaru jej wykonania w starostwie powiatowym, a po upływie 30 dni i nie później niż po upływie dwóch lat - rozpoczęcia jej realizacji. Do zgłoszenia trzeba dołączyć szkice i rysunki, mapkę z lokalizacją, dokument stwierdzający prawo do dysponowania nieruchomością.
Oczyszczalnia kontra szambo - aspekty praktyczne
Optymalne warunki do budowy przydomowej oczyszczalni ścieków to grunt przepuszczalny o poziomie wód gruntowych poniżej 2 m. Bardziej rozpowszechnione są oczyszczalnie z drenażem rozsączającym, które składają się osadnika gnilnego i instalacji drenażowej. Pierwszy element przypomina zwykłe szambo - to do niego trafiają spływające z domu ścieki. Po oddzieleniu zanieczyszczeń stałych kierowane są przez studzienkę rozdzielczą do perforowanych rur drenażowych. Oczyszczalni z drenażem rozsączającym lepiej nie wykonywać na gruntach gliniastych o bardzo słabej przepuszczalności, bo ich działanie będzie nieskuteczne. Ponadto działka musi być duża, bo instalacja zajmuje aż ok. 100 m2 (w przypadku 4-osobowej rodziny). Dodatkowo na tym terenie oraz w odległości 3 m wokół niego można uprawiać tylko płytko korzeniącą się roślinność. Na małych działkach o niekorzystnym warunkach wodno-gruntowych alternatywnym rozwiązaniem są oczyszczalnie ścieków ze złożem biologicznym. Proces oczyszczania w tych systemach wymaga doprowadzenia energii elektrycznej koniecznej do zasilania pomp i napowietrzaczy, a zainstalowane urządzenia mechaniczne wpływają na większą ich awaryjność. Oprócz modeli z osadem czynnym, albo ze złożem biologicznym, można zdecydować się na wersję hybrydową, która łączy oba rozwiązania.
Budowa szamba o pojemności do 10 m3 wymaga zgłoszenia w starostwie. Do prac można przystąpić, jeśli urząd w ciągu 21 dni od doręczenia mu zgłoszenia nie wyrazi sprzeciwu w formie decyzji. Pojemność szamba zależy od liczby domowników i ilości wody, którą zużywają oraz częstotliwości jego opróżniania. Każdy zbiornik powinien mieć wentylację z rury zakończonej wywiewką sięgającą co najmniej 0,5 m powyżej terenu.
Szamba były do niedawna główną alternatywą dla kanalizacji. Szamba z betonowych kręgów, które układa się samodzielnie jeden na drugim, wykonywane są obecnie sporadycznie. Największą popularnością cieszą się natomiast prefabrykowane szamba betonowe, które dostarcza się na posesję prosto z wytwórni. Ich zaletą jest prosty montaż - takie betonowe szambo opuszcza się po prostu do przygotowanego wcześniej wykopu. Zbiornik jest ciężki, dlatego nie trzeba go kotwić, ani dociążać. Duża waga jest jednocześnie pewnym mankamentem, bo umieszczenie szamba w ziemi wymaga użycia dużego dźwigu HDS. W takiej sytuacji rozwiązaniem jest zakup droższego szamba z tworzywa sztucznego. Taki zbiornik jest lekki, dlatego zarówno transport, jak i montaż nie stanowią problemu. Ale i w tym przypadku jest pewien haczyk - lekki zbiornik, który nie jest napełniony, może zostać wypchnięty na powierzchnię przez wody gruntowe. Dlatego szambo z plastiku trzeba zakotwić w gruncie.
Przeczytaj także: Poradnik: Lokalizacja i wymiana filtra powietrza Dacia 1.4
Montaż zbiornika żelbetowego z prefabrykatów (fot. Zbiorniki żelbetowe z prefabrykatów z pokrywami (fot. Producenci oferują również zbiorniki z polietylenu o wysokiej gęstości lub kompozytu żywic poliestrowych zbrojonych włóknem szklanym. Są lekkie, szczelne, odporne na agresywne środowisko chemiczne i korozję. Niestety są podatne na uszkodzenia mechaniczne i problemy ze stabilnością w przypadku wysokiego poziomu wód gruntowych. Trzeba je przysypać grubą warstwą ziemi (producenci podają jej grubość), a grunt nad nimi wzmocnić betonową płytę nośną.
Betonowanie zbiornika na miejscu do niedawna było dość popularne, obecnie bardzo rzadko się to robi. Zaletą tego rozwiązania jest brak konieczności angażowania ciężkiego sprzętu, więc prace mogą być prowadzone nawet w miejscach, do których trudno dojechać. W wykopie wykonuje się podbudowę z piasku, a następnie z betonu (odpornego na działanie agresywnego środowiska chemicznego). Do wykonania ścian (grubości co najmniej 15 cm) niezbędne jest deskowanie, wewnątrz którego ustawia się zbrojenie, a następnie betonuje mieszanką o tej samej klasie co dno.
Koszty i ekologia - co wybrać?
Pod względem komfortu obsługi, jak i kosztów związanych z usuwaniem ścieków, korzystniejszym rozwiązaniem jest dobrze zaprojektowana i wykonana przydomowa oczyszczalnia ścieków. Jest ona lepszym rozwiązaniem także z innego powodu, otóż po wybudowaniu sieci kanalizacyjnej gmina może wyegzekwować, w stosunku do właścicieli nieruchomości wyposażonych w szamba, obowiązek przyłączenia się do sieci (jeśli taką klauzulę zawierały warunki pozwolenia na budowę - na co warto zwrócić uwagę przy okazji wyboru: szambo czy oczyszczalnia).
Najczęściej wymaganym rozwiązaniem sposobu odprowadzania ścieków jest odprowadzenie ich do systemu kanalizacji sanitarnej, miejskiej sieci kanalizacyjnej sanitarnej zakończonej wysokosprawną oczyszczalnią ścieków. Jest to wymóg w przypadku skanalizowania obszaru, na którym położna jest działka. Jest to również najbardziej oczekiwane przez Inwestorów rozwiązanie.
Ten rodzaj odprowadzania ścieków z budynku to rozdzielenie frakcji cięższych od lżejszych i wprowadzenie ściekowej zawiesiny do gruntu. Takie „szambo ekologiczne” składa się ze zbiornika na ścieki, osadnika wstępnego i perforowanych przewodów do rozprowadzenia w gruncie zawiesiny ściekowej, czyli układu drenów.
Przeczytaj także: Woda destylowana: charakterystyka
Szczelne zbiorniki na ścieki sanitarne to jedno z podstawowych rozwiązań dopuszczonych w Miejscowych Planach Zagospodarowania Przestrzennego, jako rozwiązanie czasowe, do ostatecznego odprowadzenia ścieków do systemu kanalizacji sanitarnej. Budowa takiego zbiornika jest możliwa na małych działkach budowlanych, jednak lokalizacja zbiornika nie jest dowolna, wymaga spełnienia warunków odległości zarówno od granic działki, jak i od okien pomieszczeń przewidzianych na stały pobyt ludzi.
Szambem ekologicznym często nazywana jest przydomowa oczyszczalnia ścieków z drenażem rozsączającym. Składa się ze zbiornika do wstępnego oczyszczania ścieków (osadnika wstępnego) oraz układu drenów, czyli perforowanych przewodów, do ich rozprowadzania w gruncie. Osadnik wstępny najczęściej wykonany jest z tworzywa sztucznego lub z betonu. Wstępnie podczyszczone ścieki przepływają do perforowanych przewodów z tworzywa sztucznego i przedostają się do gruntu. Długość i liczba ciągów drenarskich zależna jest od ilości ścieków, układ dren zależny jest dodatkowo od warunków gruntowo-wodnych i kształtu działki. Zastosowanie takiego rozwiązania wymaga spełnienia warunków terenowo gruntowych. Działka zabudowana budynkiem musi posiadać odpowiednią powierzchnię i kształt, który pozwoli wybudować system i zachować równocześnie konieczne warunki lokalizacji, wynikające z przepisów budowlanych. Działka, właściwa jej część, nie może być obsadzona roślinami o głębokim systemie korzeniowym.
Jednym z kluczowych czynników, warunkującym możliwość wybudowania tego rozwiązania, są warunki gruntowo-wodne działki, umożliwiające rozsączkowanie ścieków do gruntu, są to np. pospółka, żwir czy piasek. W innym przypadku, przy gruncie nieprzepuszczalnym np. glinie lub ile, budowa może okazać się niemożliwa lub wymagać będzie np. wymiany gruntu. Poziom wód gruntowych powinien znajdować się min. 1,5 m poniżej poziomu terenu. To minimalna grubość zapewniająca oczyszczanie ścieków, zanim przenikną do wód gruntowych. Jedną z zalet jest, w przeciwieństwie do szamba szczelnego, ograniczenie częstotliwości wywozu i opróżniania zbiornika osadu wstępnego. Przy wypełnieniu zbiornika do połowy zachodzi konieczność jego oczyszczenia. To rozwiązanie, przy błędach montażowych i konstrukcji, może powodować wypływ ścieków na powierzchnię ogrodu, wydzielanie nieprzyjemnych zapachów, co może być powodem interwencji sąsiadów i odpowiednich służb sanitarnych.
Możliwości zastosowania, innych niż przyłącz do systemu kanalizacji, rozwiązań odprowadzania ścieków, dopuszczają przepisy lokalne we właściwej gminie, w tym w Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego lub w regulaminie czystości. Jako rozwiązania tymczasowe najczęściej dopuszczone są zbiorniki szczelne z okresowym wywozem ścieków do lokalnej oczyszczalni.
Przyjmuje się średnie dobowe zużycie wody na osobę na poziomie 150 litrów. Pojemność osadnika, szamba ekologicznego powinna zabezpieczyć przyjęcie ścieków przynajmniej przez 3 doby, a po takim czasie ścieki przepływają już do systemu drenów. Dla 4 osób pojemność wynosić będzie min. Wielkość drenażu rozsączającego to min. 12 metrów kwadratowych na osobę. W przypadku rodziny 4-osobowej optymalnym jest montaż lub wykonanie szamba, zbiornika szczelnego o pojemności od 10 m3 do 12 m3.
Przepisy budowlane dopuszczają zbliżenie do ściany budynku osadników przepływowych z przydomowych oczyszczalni ścieków pod warunkiem jednak wyprowadzenia odpowietrzenia z takich zbiorników co najmniej 0,6 m powyżej górnej krawędzi okien i drzwi zewnętrznych (§37 Rozporządzenia w sprawie warunków technicznych). Położenie osadnika na działce musi spełniać również wymóg odległości od studni 15 m oraz min.
W przypadku budowy szczelnego szamba ekologicznego - odbiór takiego urządzenia wymaga odbioru końcowego, polegającego na wykonaniu próby szczelności, zakończonej właściwym protokołem. Protokół odbioru (podpisany przez wszystkie uczestniczące w nich osoby) musi być przechowywany przez Inwestora wraz z resztą dokumentacji.
Miejsca styku elementów trzeba dokładnie uszczelnić zaprawą wodoszczelną z cementu szybkowiążącego. Głębokość posadowienia musi wynikać z zapewnienia wymaganego spadku dla rury odprowadzającej ścieki. Zbiorniki takie są trwałe, odporne na korozję i uszkodzenia mechaniczne, mogą służyć bezawaryjnie nawet 30 lat.
Minusem korzystania z szamba są wysokie koszty eksploatacji.
Koszt roczny wywozu szamba zależy od częstotliwości jego opróżniania. Przy założeniu, że czteroosobowa rodzina produkuje około 600 litrów ścieków dziennie, szambo o pojemności 10 m³ wymaga opróżniania co około 17 dni.
Podsumowanie
Decyzję o wyborze jednego z wariantów trzeba podjąć już na etapie wyboru działki. Zarówno szambo, jak i oczyszczalnia, mają zalety i wady, a ich wykonanie wiąże się z różnymi nakładami finansowymi. Odmienne są też ich koszty eksploatacyjne. Ale przy planowaniu systemu odprowadzania ścieków nie dla każdego na pierwszym miejscu muszą być kwestie finansowe - ważny może być również komfort użytkowania albo aspekty ekologiczne.
tags: #szambo #a #oczyszczalnia #z #kręgów #różnice
