Odwrócona Klasa w Programowaniu: Nowe Podejście do Edukacji
- Szczegóły
Rozwój technologii i jej wpływ na edukację są determinantami wielu innowacji w oświacie. Jednym z takich przedsięwzięć jest metoda odwróconej klasy, która zdobywa uznanie na całym świecie.
Czym jest Odwrócona Klasa (Flipped Classroom)?
Flipped classroom (odwrócona lekcja) to pedagogiczny model, w którym typowa lekcja i praca domowa zamieniają się miejscami. Krótkie filmy wideo wprowadzające do nowego tematu oglądane są przez uczniów przed lekcją jako forma pracy domowej. Z kolei czas na zajęciach poświęcany jest ćwiczeniom, projektom lub dyskusjom.
Nie ma jednego modelu flipped classroom - termin ten jest szeroko stosowany do opisu prawie każdej lekcji, której struktura opiera się na obejrzeniu nagranych materiałów (filmów) i, następujących po tym, ćwiczeniach w klasie. Poza filmami, model zakłada wykorzystywanie quizów interaktywnych lub ćwiczeń sprawdzających przyswojenie wiedzy przez uczniów.
Flipped classroom opiera się na takich pojęciach jak aktywne uczenie się, zaangażowanie uczniów, szukanie różnych rozwiązań. Podczas odwróconej lekcji wykorzystuje się czas na współpracę uczniów, zadawanie przez nich pytań dotyczących poznanych wcześniej materiałów oraz sprawdza się umiejętność stosowania nabytej wiedzy.
Kluczowe Elementy Odwróconej Klasy
- Filmy wideo: Są one tworzone i publikowane przez nauczycieli online lub wybierane z internetowych zasobów.
- Quizy interaktywne: Sprawdzają przyswojenie wiedzy przez uczniów. Natychmiastowa informacja zwrotna i możliwość powtarzania fragmentów lekcji ułatwiają wyjaśnianie niezrozumiałych kwestii.
- Dyskusje i praca w grupach: Nauczyciel może prowadzić w klasie dyskusję lub nadzorować pracę w grupach, tak by uczniowie wykorzystali to, czego nauczyli się podczas oglądania filmu.
- Różne możliwości podejścia do zagadnienia: Prowadzący proponuje różne możliwości podejścia do zagadnienia i monitoruje postępy uczniów.
Zalety Odwróconej Klasy
W modelu flipped classroom krótkie filmy wideo pozwalają uczniom pracować we własnym tempie, przewijać, przeglądać kilkakrotnie materiał i omijać fragmenty oczywiste, a więc skupiać się na tym, czego nie rozumieją. Oznacza to, że uczniowie przychodzą na lekcje przygotowani do twórczej współpracy z rówieśnikami.
Przeczytaj także: Jak rozpoznać twardą wodę?
Dzięki temu, że flipped classroom daje możliwość wyrównania poziomu umiejętności uczniów poprzez wcześniejsze przesłanie materiału do pracy, wykorzystanie czasu lekcji w tym modelu jest bardziej efektywne. Uczniowie mogą bowiem uczyć się od siebie nawzajem.
W czasach gdy dostęp do urządzeń mobilnych jest coraz łatwiejszy i technologia staje się coraz bardziej powszechna, uczniowie oczekują możliwości korzystania z nowoczesnych urządzeń także w szkole.
Zmiana Ról w Edukacji
Flipped classroom opiera się na zamianie ról: uczeń-nauczyciel. Pedagodzy porzucają swoją nadrzędną pozycję w klasie na rzecz większego współdziałania z uczniami. Rola uczniów również ulega zmianie - poprzez impuls do eksperymentowania biorą większą odpowiedzialność za proces uczenia się. Aktywności podejmowane podczas lekcji mogą być kierowane przez uczniów, a ponadto mają oni wpływ na sposób komunikacji z nauczycielem oraz rówieśnikami.
Odwrócenie lekcji ma przede wszystkim doprowadzić do wyraźnego przesunięcia priorytetów - od poznania materiału w czasie lekcji do samodzielnego opanowania go i wzięcia odpowiedzialności za proces uczenia się uczniów.
Metoda ta stanowi paradygmatyczną zmianę w samym podejściu do nauczania. Jest bowiem przejściem od edukacji skupionej głównie na nauczycielu, występującym w roli mędrca-wykładowcy (ang. Sage on the Stage), do edukacji skoncentrowanej wokół ucznia i jego potrzeb, gdzie nauczyciel jest przewodnikiem prowadzącym uczniów przez meandry wiedzy (ang. Guide on the Side).
Przeczytaj także: Poradnik: Lokalizacja i wymiana filtra powietrza Dacia 1.4
Historia i Rozwój Metody Odwróconej Klasy
Metoda ta nie ma jednego twórcy ani przyjętej modelowej formy. Jest to koncept, który wyewoluował już w latach 90 XX wieku, na gruncie wielu teoretycznych dociekań ludzi dążących do ulepszenia tradycyjnego sposobu prowadzenia zajęć szkolnych i akademickich.
Akademicy udostępniali swoim studentom materiały w formie papierowej jeszcze przed zajęciami, by móc przy okazji następnego spotkania przystąpić od razu do rzeczowej dyskusji, czy bardziej wymagających zadań pracy grupowej. Następnie, wraz ze wzrostem zaangażowania technologii w codziennym życiu, w celu dystrybucji materiałów zaczęto wykorzystywać pocztę elektroniczną, a same materiały edukacyjne były coraz częściej digitalizowane.
Zastosowanie urządzeń technologii informacyjno-komunikacyjnych umożliwiło dzielenie się nie tylko zwykłymi tekstami, ale również filmami wideo, dźwiękami, zapisami audycji radiowych, czy ilustracjami w wysokich rozdzielczościach. Powstawały pionierskie inicjatywy, takie jak OpenCourseWare od Massachusetts Institute of Technology (2001) i Khan Academy (2006), które oferowały darmowy dostęp do udostępnianych przez siebie wysokojakościowych zasobów i filmów edukacyjnych.
Przyjmuje się, że oficjalnie w szkolnej praktyce, w formie znanej nam obecnie, odwrócona klasa została zapoczątkowana w 2007 roku przez dwóch amerykańskich nauczycieli: Jonathana Bergmana i Aarona Samsa. Nagrywali oni swoje lekcje i udostępniali je w Internecie uczniom nie mogącym z różnych względów uczestniczyć we wszystkich zajęciach. Szybko zauważyli, że ich nagrania cieszą się dużą popularnością nie tylko wśród ich własnych uczniów, a forma, w której zarejestrowane były lekcje, umożliwiała znaczne zwiększenie zasięgu ich oddziaływania.
Studium Przypadku: Clintondale High School
Jednym z najbardziej spektakularnych przykładów korzyści płynących ze stosowania metody odwróconej klasy jest przypadek amerykańskiej szkoły Clintondale High School na przedmieściach Detroit w stanie Michigan. Uczniowie tej szkoły osiągali wyniki, które plasowały ich w najgorszych 5% rankingu stanowego.
Przeczytaj także: Woda destylowana: charakterystyka
Po roku zajęć prowadzonych w tej formie, wyniki osiągane przez uczniów zmieniły się diametralnie. Procent niezaliczonych egzaminów na koniec pierwszego roku nauki z angielskiego spadł do 19%, z matematyki do 13%, z nauk przyrodniczych do 19%, a z nauk społecznych do 9%. Szkoła do dziś stosuje ten system, który zyskał uznanie zarówno wśród prowadzących, jak i uczniów.
System wprowadzony w Clintondale zakładał, że uczniowie w domach będą zapoznawali się z materiałami nagranymi i udostępnionymi im przez nauczycieli, a zadaniami, które do tej pory rozwiązywaliby w domu, będą zajmowali się w czasie lekcji, pod pilnym okiem nauczyciela. Dzięki temu zabiegowi zwiększono czterokrotnie ilość czasu nauczycieli spędzanego w bezpośrednim kontakcie ze swoimi podopiecznymi.
Tabela: Zmiana Wyników w Clintondale High School
| Przedmiot | Procent niezaliczonych przed odwróceniem | Procent niezaliczonych po odwróceniu |
|---|---|---|
| Język Angielski | 52% | 19% |
| Matematyka | 44% | 13% |
| Nauki Przyrodnicze | 41% | 19% |
| Nauki Społeczne | 28% | 9% |
Narzędzia Wspierające Odwróconą Klasę
Istnieje wiele możliwości rozpoczęcia pracy metodą odwróconej klasy gdyż, jak już wcześniej wspomniano, nie istnieje żaden oficjalnie przyjęty wzór, który regulowałby narzędzia, czy sposoby odwracania procesu edukacyjnego. Dowolność, którą tutaj otrzymujemy pozwala na dopasowanie tej metody zależnie od potrzeb grupy, czy upodobań i możliwości nauczyciela.
- mInstructor: Darmowy edytor online umożliwiający tworzenie interaktywnych materiałów edukacyjnych.
- mCourser: Platforma LMS (Learning Management System) umożliwiająca organizowanie działań w ramach odwróconej klasy.
Programowanie w parach w szkole
Programowanie w parach to sposób pracy, w którym dwoje uczniów siada przy jednym komputerze i wspólnie rozwiązuje zadanie programistyczne. Jeden uczeń pełni rolę kierowcy (drivera) - pisze kod na klawiaturze, obsługuje myszkę, przełącza okna. Drugi uczeń jest nawigatorem - obserwuje, analizuje, podsuwa pomysły, zauważa błędy, dba o ogólną koncepcję rozwiązania.
W parze istnieje natychmiastowe „lustro” - druga osoba, która zada pytanie, zauważy niekonsekwencję albo wymusi doprecyzowanie myśli. Gdy kierowca pisze kod, nawigator może:na bieżąco porównywać go z instrukcją lub schematem algorytmu,pilnować struktury programu. Takie interakcje wymuszają dokładniejsze zrozumienie instrukcji warunkowych, pętli, funkcji czy zmiennych, niż bierne przepisywanie rozwiązania z tablicy.
Programowanie w parach w szkole naturalnie zmusza do wzajemnego tłumaczenia - uczniowie objaśniają sobie nawzajem polecenia, konstrukcje języka, sposób działania algorytmu. Dodatkowo, praca w parze zazwyczaj oznacza więcej powtórzeń tych samych pojęć w różnych kontekstach. Uczniowie często wracają do wcześniejszych fragmentów kodu, porównują rozwiązania, usprawniają je. Takie podejście sprzyja utrwaleniu schematów (np. budowy pętli, warunków, funkcji), a nie tylko zapamiętaniu pojedynczych przykładów.
Warto przy tym jasno komunikować, że celem jest proces uczenia, a nie jedynie ocena za zadanie. Spory w parach są nieuniknione - i to dobra wiadomość. Programowanie w parach w szkole tworzy kontrolowane środowisko do ćwiczenia rozwiązywania konfliktów. Takie procedury uczą, że konflikt nie jest końcem współpracy, tylko naturalnym etapem szukania najlepszego rozwiązania.
W klasie, gdzie stosuje się programowanie w parach, rola nauczyciela mocno się przesuwa. Z osoby, która nieustannie sprawdza poprawność każdego wiersza kodu, nauczyciel staje się facylitatorem procesu. Obserwując rozmowy w parach, łatwiej wychwycić nie tyle brak umiejętności technicznych, co blokady w sposobie myślenia: lęk przed błędem, niechęć do zadawania pytań, przyzwyczajenie do „zgadywania” zamiast testowania hipotez.
Podsumowanie
Odwrócona klasa to innowacyjne podejście do edukacji, które może przynieść wiele korzyści zarówno uczniom, jak i nauczycielom. Dzięki wykorzystaniu technologii i zmianie ról w procesie nauczania, uczniowie stają się bardziej zaangażowani, samodzielni i odpowiedzialni za swoją edukację.
tags: #odwrocona #klasa #programowanie
