Choroby Przenoszone Przez Wodę Pitną: Zagrożenia i Ochrona
- Szczegóły
Wiele poważnych chorób przenoszonych jest przez wodę - zarówno tę kąpielową, jak i pitną. Wbrew pozorom dotyczą one nie tylko Trzeciego Świata, ale także krajów rozwiniętych, w tym również Europy. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia co roku na świecie milion osób umiera z powodu biegunki wynikającej z kontaktu z zanieczyszczoną wodą, niedostatecznej higieny lub braków kanalizacyjnych.
Dlaczego w wodzie jest chlor?
Chlorowana woda nie jest niczym nowym. W rzeczywistości jest z nami obecna od ponad 100 lat i na początku XX wieku ta technologia została ogłoszona przełomem w medycynie. W tym czasie choroby przenoszone przez wodę, takie jak cholera, dur brzuszny i zapalenie wątroby, odbierały życie tysiącom ludzi na całym świecie. Aby zwalczyć śmiertelne zagrożenie, dystrybutorzy wody zaczęli używać chloru, który z powodzeniem redukował szkodliwe bakterie powodujące choroby. Do dzisiaj chlor nadal stanowi niedrogie i skuteczne rozwiązanie służące do dezynfekcji wody miejskiej.
Jak chlor dezynfekuje wodę?
Atakuje błonę komórkową szkodliwych bakterii - wstrzymuje wymianę komórkową i aktywność DNA - oba te elementy są niezbędne do przetrwania bakterii. Proces chlorowania występuje w pierwszym i ostatnim etapie procesu uzdatniania wody. Kiedy woda po raz pierwszy trafia do oczyszczalni, chlor może pomóc wyeliminować życie wodne, takie jak algi, i osłabić pierwiastki takie jak żelazo i magnez. Na końcu procesu chlor pomaga zdezynfekować wodę. Dodaje się go na tyle dużo, aby przetrwał cały proces dystrybucji. W zależności od stacji uzdatniania wody, w dostarczanej wodzie mogą występować różne poziomy chloru.
Czy wodę z chlorem można bezpiecznie pić?
Ze względu na niskie stężenie chloru w zasobach wodnych, picie wody z chlorem nie stanowi poważnego problemu. Woda chlorowana może jednak wydawać się niesmaczna i pachnieć chemicznie. Intensywność niepożądanych doznań smakowo - węchowych może się różnić w zależności od odległości Twojego domu od centrum uzdatniania wody.
Co można zrobić, aby obniżyć zawartość chloru w wodzie pitnej?
Aby obniżyć zawartość chloru w wodzie pitnej, należy usunąć ten związek chemiczny z ze swojej wody. Filtry do wody, takie jak punktowy EPS-1000 lub centralny zmiękczacz wody z filtrem węglowym, usuwają chlor z wody w jednym kranie lub w całym domu.
Przeczytaj także: Choroba popromienna a proces jonizacji: Zrozumieć związek
Choroby Przenoszone przez Wodę
Pijąc skażoną wodę lub myjąc w niej żywność możesz się zarazić wirusami lub bakteriami powodującymi groźne choroby biegunkowe. W krajach Afryki i Azji, gdzie woda często bywa zanieczyszczona fekaliami, zagrożenie stwarza przede wszystkim cholera - wywoływana przez bakterie Vibrio cholerae. Choroba objawia się wodnistą biegunką, bólem brzucha i wymiotami, a co roku na całym świecie 140 tys. ludzi umiera z jej powodu. Podczas egzotycznych podróży zagraża Ci również dyzenteria, najczęściej wywołana bakteriami Shigella dysenteriae lub amebami z grupy Entamoeba.
Biegunkowe choroby przenoszone przez wodę obserwowane są jednak również w rozwiniętych krajach Europy. Przykładem jest kryptosporydioza, wywoływana przez pierwotniaki z rodzaju Cryptosporidium. Jej znakiem rozpoznawczym jest długotrwała wodnista biegunka, która może prowadzić do odwodnienia. Zarazić się możesz niestety nawet w miejskich kąpieliskach. Stosunkowo często obserwuje się też zakażenia giardiozą wywoływaną przez pasożyta Giardia lamblia, który rozprzestrzenia się w wodach powierzchniowych, powodując silne dolegliwości żołądkowe. Objawy obejmują mdłości i wzdęcia, którym towarzyszy niezwykle obfita biegunka o oleistym charakterze.
Kąpiel w zanieczyszczonych zbiornikach lub picie nieuzdatnianej wody możesz też przypłacić biegunką wywołaną bakterią pałeczki okrężnicy (E. coli), która do wody przedostaje się wraz z fekaliami. Patogen odpowiada m.in. za biegunkę podróżnych, ale może również atakować układ moczowy lub woreczek żółciowy. Przez wodę roznoszą się również norowirusy będące najczęstszą przyczyną infekcji określanych potocznie mianem grypy żołądkowo-jelitowej. Zakazić się możesz, pływając w rzekach czy jeziorach, ale zdarzają się również przypadki zatrucia wodą z naturalnych źródełek.
Kąpiel w naturalnych zbiornikach wodnych może też skutkować zakażeniem bakterią z rodzaju Vibrio odpowiedzialną za rozwój wibriozy. Podróże po świecie, zwłaszcza po krajach rozwijających się o tropikalnym klimacie, narażają Cię również na dur brzuszny, który co roku dotyka aż 9 mln ludzi i często bywa śmiertelny. Infekcję przebiegającą z długotrwałą gorączką, zmęczeniem i bólami brzucha wywołuje bakteria Salmonella Typhi.
Picie wody butelkowanej i mycie w niej warzyw i owoców może Cię uchronić przed wirusowym zapaleniem wątroby typu A, które według Światowej Organizacji Zdrowia co roku dotyka 100 mln ludzi. Choroba u dzieci przebiega zwykle bezobjawowo, ale u dorosłych może prowadzić do niewydolności wątroby oraz śmierci. Znacznie trudniej jest natomiast ochronić się przed chorobą legionistów. Bakterie z rodzaju Legionella szerzą się w niedostatecznie odkażanych wodociągach i wnikają do płuc w postaci aerozolu - możesz się więc zarazić nawet w łazience. Oprócz gorączki, bólów głowy i ospałości choroba może wywoływać krwisty kaszel.
Przeczytaj także: Leczenie tyłozgięcia macicy
Kryptosporydioza
Przed większością chorób roznoszonych przez wodę możesz się aktywnie chronić. Kryptosporydioza to zakażenie pasożytnicze wywołane przez pierwotniaki z rodzaju Cryptosporidium, najczęściej Cryptosporidium parvum i Cryptosporidium hominis.
Wywołują one samoograniczające się choroby biegunkowe u osób z prawidłową odpornością, natomiast przebiegają ciężko u chorych z upośledzoną odpornością, np. z AIDS. Do zakażenia dochodzi w wyniku spożycia oocyst, z których w jelicie uwalniają się sporozoity, które z kolei wnikają do komórek nabłonka jelitowego. W nabłonku zachodzą dalsze etapy rozwoju pasożyta i jego namnażanie, wskutek czego powstają nowe formy zdolne do zakażania kolejnych komórek nabłonka jelitowego oraz cysty wydalane z kałem.
Cryptosporidium parvum może szerzyć się ze zwierząt na ludzi, jak również drogą kontaktów międzyludzkich, np. w domach opieki, w gospodarstwie domowym czy też przez kontakty seksualne. Ciąża jest również czynnikiem predysponującym do zakażenia. Oocysty wydalane z kałem są zdolne do natychmiastowego zarażenia kolejnego pacjenta, są bardzo wytrzymałe i oporne na standardowe chlorowanie wody. Charakteryzują się ponadto bardzo wysoką zakaźnością - do wywołania choroby u człowieka wystarczy 10 oocyst.
Nie jest znany mechanizm biegunki wywoływanej przez Cryptosporidium, natomiast głównym miejscem inwazji jest jelito cienkie. Poza jelitem, kryptosporidia stwierdzano w gardle, żołądku, jelicie grubym i układzie oddechowym. Zajęcie dróg żółciowych, które szczególnie często występuje u chorych zakażonych HIV, może być przyczyną zwężenia brodawki Vatera, zapalenia pęcherzyka żółciowego i zapalenia dróg żółciowych.
Pierwotniaki z rodzaju Cryptosporidium są szeroko rozpowszechnione na świecie, głównie w krajach rozwijających się. Spotykane są epidemie wodne wywoływane przez Cryptosporidium hominis - ta droga zarażenia jest typowa dla turystów. Zarówno woda pitna, jak i woda w zbiornikach wodnych służących do rekreacji uważane są za istotne potencjalne źródła inwazji.
Przeczytaj także: Przyczyny i Leczenie Choroby Lokomocyjnej
Zarówno u osób z prawidłową, jak i upośledzoną odpornością inwazja Cryptosporidium może przebiegać bezobjawowo. U osób z prawidłową funkcją układu immunologicznego okres wylęgania kryptosporydiozy wynosi około tygodnia, a choroba objawia się wodnistą biegunką bez domieszki krwi, kurczowymi bólami brzucha, nudnościami, niechęcią do jedzenia oraz gorączką. Zwykle dolegliwości ustępują samoistnie do 2 tygodni. U chorych z upośledzeniem odporności biegunka ma charakter przewlekły, jest obfita i wyniszczająca. Zajęcie dróg żółciowych objawia się bólami w nadbrzuszu środkowym i prawym podżebrzu.
W przypadku wystąpienia opisanych objawów, zwłaszcza u osoby z upośledzeniem odporności, należy zgłosić się do lekarza. Chorobę rozpoznaje się, poszukując oocyst w kale, które są mniejsze od większości obecnych w kale cyst innych pasożytów. Pierwotniaki z rodzaju Cryptosporidium można też wykryć za pomocą badania w mikroskopie świetlnym i elektronowym, oglądając szczytową powierzchnię komórek nabłonka jelit w bioptatach jelita cienkiego lub, rzadziej, jelita grubego.
W leczeniu kryptosporydiozy stosuje się leki przeciwpasożytnicze. Istotne jest również wyrównanie niedoborów wodno-elektrolitowych i stosowanie leków przeciwbiegunkowych. Zwężenie dróg żółciowych może wymagać założenia endoprotezy. Stosowanie specjalnych filtrów wodnych redukuje możliwość zarażenia pierwotniakami z rodzaju Cryptosporidium przez wodę pitną.
Zagrożenia związane z powodzią
W sprawie wody pitnej Główny Inspektorat Sanitarny jasno informuje, że najlepiej jest pić wodę butelkowaną. Inspekcja sanitarna na bieżąco monitoruje stan wodociągów. Tam, gdzie teren jest zalany, a ujęcia zostały w jakiś sposób skażone, woda kranowa jest odcinana.
GIS przypomina również, że w sytuacji powodzi do spożycia nie nadaje się woda z prywatnych studni. Studnie takie powinny być unieczynnione. Nie należy też sięgać po żadne środki do tzw. domowego uzdatniania wody. Każdy inspektorat sanitarny posiada szczegółowe instrukcje oczyszczania studni przydomowych. Woda musi zostać ze studni odpompowana, następnie należy przeprowadzić dezynfekcję. Później woda musi z powrotem do studni napłynąć, a wtedy zostaje ona poddana badaniom w kierunku właściwości fizyko-chemicznych i mikrobiologicznych przez pobranie jej próbki.
Analogicznie wygląda procedura oczyszczania, gdy wodociąg zostanie unieruchomiony, bo źródło zasilania zostało zalane.
Żywność, która miała kontakt z wodą powodziową, powinna zostać zutylizowana ze względu na jej ryzyko skażenia, nawet gdy opakowanie wygląda na nienaruszone. Wynika to z braku możliwości zapewnienia bezpiecznego użycia takiej żywności, nawet jeśli jest to konserwa w puszce, przetwory w słoiku czy sok w butelce.
Woda powodziowa może być skażona przez chemikalia, toksyny i drobnoustroje, dlatego tak ważne jest unikanie jej, a także niedopuszczanie do kontaktu z nią najbliższych oraz zwierząt.
Gdzie nie pić wody z kranu?
Woda kranowa to coraz popularniejsza alternatywa dla tej butelkowanej ze względów finansowych i ekologicznych. W niektórych krajach (m.in. w Polsce) nie odbiega ona pod kątem składu i smaku od wód źródlanych (nie mylić z mineralnymi), więc nie ma sensu przepłacać i zanieczyszczać planety.
Tam, gdzie położenie geograficzne gwarantuje dostęp do bezpiecznej, niezasolonej wody, a infrastruktura techniczna jest solidna, można bez obaw pić wodę z kranu. Europa, Ameryka Północna i Australia to miejsca, gdzie zazwyczaj nie ma żadnych przeciwwskazań do spożywania kranówki i wykorzystywania jej do mycia zębów.
Poniżej znajduje się tabela z listą krajów, gdzie można i gdzie nie można pić wody z kranu:
| Gdzie można pić wodę z kranu bez obaw | Gdzie nie pić wody z kranu ze względów zdrowotnych/smakowych |
|---|---|
|
|
Trzeba pamiętać, że profilaktyka zatruć pokarmowych i wszelkich innych dolegliwości żołądkowo-jelitowych powinna być dostosowana do indywidualnych predyspozycji podróżnego - niektóre osoby są bowiem wrażliwsze na tego typu przypadłości i powinny być szczególnie ostrożne.
Przykłady krajów, gdzie należy uważać na wodę z kranu
Egipt
Woda z kranu w Egipcie może być skażona bakteriami, takimi jak np. Salmonella, więc nie należy jej pić. Osobom o wrażliwych żołądkach nie zaleca się też używania jej do mycia zębów.
Turcja
Kranowa woda w Turcji może być zanieczyszczona toksycznymi metalami - nie warto stosować jej ani do picia, ani do mycia zębów. Należy pamiętać, że woda w Turcji w około 35% pochodzi z transgranicznych dorzeczy, m.in. Meriç-Ergene. Próbki pobrane z tej rzeki wykazały zawartość toksycznych metali, takich jak chrom, arsen i ołów.
Tajlandia
Woda w Tajlandii może zawierać estry flantów, szkodliwe szczególnie dla niemowląt i kobiet w ciąży. W kraju pojawiła się obawa narażenia ludzi na estry ftalanów, które mogą wchłaniać się przez układ pokarmowy.
Zanieczyszczenia i bakterie w wodzie - jak zapobiec infekcji?
Osoby podróżujące do zdecydowanej większości państw Afryki, Azji i Ameryki Łacińskiej muszą zaopatrzyć się w wodę butelkowaną lub poznać zasady uzdatniania (chemicznie, termicznie lub mechanicznie, tj. filtrem). Są wprawdzie nieliczne wyjątki, takie jak Chile, Singapur, Japonia czy Kostaryka, ale po profesjonalne zalecenia lekarskie w tej kwestii warto zgłosić się do ośrodka medycyny podróży TropicalMed.
Szczepienia ochronne
Warto wiedzieć, że na niektóre wirusy, pasożyty i bakterie w wodzie są dostępne skuteczne szczepionki ochronne. Dostępne są szczepienia na WZW A, dur brzuszny, cholerę i polio.
Zasady higieny osobistej i żywienia
W profilaktyce ważne jest regularne mycie rąk wodą z mydłem, obieranie warzyw/owoców przed zjedzeniem czy stołowanie się w miejscach, gdzie posiłki przyrządza i przechowuje się w higienicznych warunkach.
Uzdatnianie wody do picia
Będąc już na wakacjach, należy pamiętać o przestrzeganiu zasad profilaktyki chorób zakaźnych. Jeśli chodzi o wodę, należy wybierać butelkowaną, a jeśli nie ma takiej możliwości - uzdatnić ją do picia. Można to zrobić za pomocą:
- wysokiej temperatury - gotując wodę przez kilka minut, zwalcza się występujące w niej drobnoustroje;
- środków chemicznych (np. za pomocą chloru);
- filtrów turystycznych.
Zanieczyszczona woda - jakie choroby powoduje?
Co więcej, ONZ alarmuje, że 3,7% wszystkich zgonów na ziemi następuje w wyniku chorób związanych z używaniem zanieczyszczonej wody. Dodatkowo rozwijają się w niej liczne mikroorganizmy oraz mikroflora, które mogą być przyczyną wielu dolegliwości zagrażających zdrowiu, a czasami nawet życiu. W zanieczyszczonej wodzie mogą się rozwijać przede wszystkim pierwotniaki oraz bakterie, które w wielu przypadkach są pasożytami jelitowymi. Wiele schorzeń powodują także wirusy.
Najczęstsze choroby wywoływane przez zanieczyszczoną wodę:
- Kamica nerkowa: Spowodowana zbyt dużą ilością wapienia w wodzie.
- Botulizm: Choroba wywołana przez bakterie, powoduje biegunkę, wymioty, podwójne widzenie i osłabienie mięśni.
- Cyklosporia, mikrosporydia czy amebiaza: Choroby spowodowane pierwotniakami, związane z podobnymi objawami do wyżej wymienionych, a także znacznym obniżeniem odporności, a nawet gorączką.
- Wirusowe zapalenie wątroby typu A: Dolegliwość powoduje ostre objawy związane z gorączką, nudnościami, złym samopoczuciem.
Jak zapobiegać zanieczyszczeniom wody?
Zastanawiając się, jak zapobiegać zanieczyszczeniom wody, warto przede wszystkim się dowiedzieć, czy woda dostępna w kranie wymaga przeprowadzenia takiego procesu. W niektórych przypadkach nie jest konieczne podejmowanie jakichkolwiek kroków, niestety takie sytuacje zdarzają się dość rzadko. Z tego powodu dobrze jest zlecić wykonanie badania wody, co nie jest drogim przedsięwzięciem, a daje jasny ogląd na sytuację.
Filtry do wody występują w różnych postaciach. W dzisiejszych czasach niesamowicie popularne stały się dzbanki filtrujące, jednak one sprawdzą się wyłącznie w przypadku picia wody, ewentualnie używania jej do gotowania. Znacznie lepszym i skuteczniejszym rozwiązaniem są urządzenia filtrujące montowane pod zlewem lub na głównym ujęciu wody. Należy zwrócić uwagę na to, które substancje znajdują się w wodzie w zbyt dużych ilościach. Jeżeli sytuacja dotyczy kamienia, dobrze sprawdzą się zmiękczacze. Wyróżnia się także akcesoria do regulowania poziomu żelaza czy chloru.
tags: #choroby #przenoszone #przez #wodę #pitną
