Ikona domuStart / Blog / Badanie Filtracji Nerek (GFR) i Podstawowe Badania Układu Moczowego

Badanie Filtracji Nerek (GFR) i Podstawowe Badania Układu Moczowego

Szczegóły

W praktyce lekarza rodzinnego, w rękach lekarza rodzinnego pozostawiono skromny arsenał badań pozwalający na jedynie podstawową diagnostykę układu moczowego (1). Nawet te proste testy, jeśli będą racjonalnie zlecane i możliwie dokładnie analizowane, mogą jednak wnieść istotne informacje pozwalające na postawienie lub uprawdopodobnienie rozpoznania.

Badanie Ogólne Moczu

To najprostsze i powszechnie dostępne badanie jest zarazem jednym z najistotniejszych elementów diagnostyki układu moczowego. W połączeniu z badaniem podmiotowym i przedmiotowym może ono umożliwić postawienie wstępnego rozpoznania oraz znacznie skrócić i ukierunkować dalszy tok postępowania diagnostycznego.

Barwa Moczu

Barwa moczu zależy przede wszystkim od znajdującego się w nim naturalnego barwnika - urochromu, który nadaje mu specyficzny, słomkowożółty kolor. To fizjologiczne zabarwienie jest jednak modyfikowane przez różny stopień zagęszczenia moczu oraz obecność w nim wielu endogennych i egzogennych barwników. Szczególnie niepokojące dla pacjenta jest pojawienie się czerwonego zabarwienia moczu, uważanego za objaw krwawienia z nerek lub dróg moczowych. W rzeczywistości przyczyną czerwonej barwy moczu może być obecność dużej ilości moczanów, które łatwo krystalizują w zagęszczonym moczu o niskim pH. Rzadziej „krwisty” mocz może być wynikiem obecności hemoglobiny, mioglobiny lub porfiryn. Czerwone zabarwienie mogą też nadać moczowi niektóre leki (m.in. salicylany, fenacetyna, rifampicyna). Za masywnym krwawieniem przemawia obecność w moczu widocznych makroskopowo skrzepów.

Klarowność Moczu

Świeżo oddany mocz powinien być klarowny. Zmętnienie moczu jest najczęściej wynikiem wysalania się w nim drobnych kryształków fosforanu wapnia, rzadziej jest spowodowane leukocyturią, obecnością dużej liczby komórek nabłonkowych, a sporadycznie dostaniem się chłonki do dróg moczowych. Fosforan wapnia krystalizuje szczególnie łatwo w alkalicznym moczu. Znacznego stopnia krystaluria może być przyczyną częstomoczu i bolesnego parcia na mocz. Dolegliwości te bywają niekiedy podstawą błędnego rozpoznania zakażenia układu moczowego i wdrożenia terapii przeciwbakteryjnej. Wątpliwości rozwiewa badanie osadu moczu.

Odczyn Moczu (pH)

Odczyn moczu mierzony wartością pH waha się zwykle od 4,5 do 8. Mocz w pierwszej porannej mikcji jest najczęściej lekko kwaśny (pH około 6). Większego stopnia obniżenie pH może być spowodowane m.in. ogólnoustrojową kwasicą (ketonową, po spożyciu metanolu lub glikolu etylowego), bogatobiałkową (szczególnie mięsną) dietą i odwodnieniem.

Przeczytaj także: Badanie EKG: Zespół preekscytacji

Ciężar Właściwy Moczu

Ciężar właściwy (gęstość względna) moczu zależy przede wszystkim od jego zagęszczenia, a w niewielkim stopniu od ewentualnej obecności w nim białka lub glukozy. Uwzględniając maksymalną zdolność rozcieńczania i zagęszczania moczu przez nerki młodej, zdrowej osoby ocenia się, że gęstość względna moczu może osiągać wartości od 1,001 do 1,040 g/ml. W praktyce klinicznej przyjęto, że osiągnięcie, po 8-10 godzinach hydropenii, ciężaru właściwego moczu ł 1,023 g/ml u osób przed 60 rokiem życia oraz ł 1,021 g/ml u osób w wieku co najmniej 60 lat świadczy o prawidłowo zachowanej zdolności zagęszczania moczu. Oznaczenie gęstości względnej moczu umożliwia szacunkowe określenie jego osmolalności. W tym celu należy pomnożyć 2 ostatnie cyfry ciężaru właściwego przez 26. W przypadku, gdy gęstość względna moczu wynosi 1,020 g/ml, to jego osmolalność będzie równa 20 x 26 czyli 520 mOsm/kgH2O. W obliczeniach należy dodatkowo uwzględnić, że glikozuria o stężeniu 1%, zwiększa gęstość względną o 0,003 g/ml, a osmolalność aż o 55 mOsm/kg H2O.

Bilirubina i Urobilinogen

Bilirubina filtrowana jest do moczu wyłącznie w postaci sprzężonej z kwasem glukuronowym. Obecność tego barwnika w moczu wykrywa się zatem w żółtaczkach miąższowych oraz cholestatycznych, nie stwierdza się go natomiast w żółtaczkach przedwątrobowych (m.in. Urobilinogen jest fizjologicznym składnikiem moczu. Związek ten syntetyzowany jest przez bakterie jelitowe, z bilirubiny, w świetle przewodu pokarmowego. Przez krążenie wrotne trafia on następnie do wątroby, skąd w niewielkiej części, z krwią, dociera do nerek. Wzrost stężenia urobilinogenu w moczu stwierdzany jest u pacjentów z żółtaczką hemolityczną lub miąższową, u których, odpowiednio, zwiększa się ilość bilirubiny docierająca do światła przewodu pokarmowego lub wzrasta odsetek urobilinogenu uwalnianego z wątroby do krążenia.

Glukoza

Glukoza po przefiltrowaniu w kłębuszkach nerkowych jest w całości wchłaniana zwrotnie w proksymalnym odcinku nefronu i u zdrowej osoby nie stwierdza się jej obecności w moczu. U pacjentów z cukrzycą glikozuria pojawia się, gdy stężenie glukozy w surowicy krwi wzrasta powyżej tzw. progu nerkowego - około 180 mg/dl. Obecność cukru w moczu może być też spowodowane glikozurią nerkową. Jest to dziedzicznie uwarunkowana tubulopatia polegająca na upośledzeniu reabsorbcji glukozy w cewkach bliższych nerek. Należy pamiętać, że testy paskowe wykrywające glukozę są swoiste i nie mogą stwierdzić obecności w moczu innych cukrów, takich jak fruktoza, galaktoza czy laktoza.

Ciała Ketonowe

Jeśli w moczu obecne są substancje o właściwościach redukujących, np. Ciała ketonowe, do których należą kwasy acetooctowy, b-hydroksymasłowy oraz aceton pojawiają się w moczu po przekroczeniu progowych stężeń w surowicy krwi. Ich obecność w moczu stwierdza się m.in. w przebiegu niewyrównanej cukrzycy, w następstwie długotrwałych wymiotów i biegunek, u osób niedożywionych lub stosujących dietę ubogowęglowodanową i bogatotłuszczową. Fałszywie dodatnie wyniki oznaczeń mogą być spowodowane obecnością w moczu kaptoprylu, posiadającego grupę sulfhydrylową, zaś fałszywie ujemne m.in.

Białko

Białko w warunkach fizjologicznych pojawia się w moczu jedynie w niewielkich ilościach, które nie są wykrywane typowymi badaniami diagnostycznymi lub znajdują się na granicy czułości stosowanych testów. U zdrowych osób wydalanie białka z moczem nie powinno przekraczać 150 mg/dobę. Jedynie u kobiet w okresie ciąży wartość ta może wzrastać do 300 mg/dobę. Według zespołu doradczego Kidney Disease Outcomes Quality Initiative (K/DOQI) mianem białkomoczu określa się wydalanie białka z moczem w ilości> 300 mg/ /dobę. W badaniach przesiewowych akceptuje się wykorzystywanie testów paskowych, określających stężenie białka w jednorazowej porcji moczu, najlepiej z pierwszej porannej mikcji. Większość testów paskowych charakteryzuje się stosunkowo niską czułością (zwykle>20 mg/dl). Ponadto mogą one dać wynik fałszywie dodatni w przypadku krwinkomoczu oraz nie wykrywają obecności białek o dodatnim ładunku elektrycznym np. łańcuchów lekkich immunoglobulin. Do weryfikacji badania można wykorzystać test zmętnieniowy z kwasem sulfosalicylowym. Dodatni wynik testu paskowego (co najmniej 1+) stanowi wskazanie do ilościowego oznaczenia białkomoczu. Można tego dokonać przez oznaczenie stężenia białka oraz stężenia kreatyniny w jednorazowej, najlepiej pierwszej porannej, porcji moczu i obliczenie wydalania białka w przeliczeniu na 1 g kreatyniny. Za wartość nieprawidłową uważa się utratę > 200 mg białka/g kreatyniny. Warto pamiętać, że fałszywie dodatnie wyniki oznaczenia mogą wynikać z użycia do zbierania moczu naczynia po żelu lub syropie leczniczym.

Przeczytaj także: Mikrobiologiczne Badanie Wody: Dlaczego Jest Ważne?

Zwiększone wydalanie białka z moczem jest najczęściej następstwem uszkodzenia błony filtracyjnej kłębuszków nerkowych, ale może też wynikać z upośledzenia reabsorpcji białek przez cewki nerkowe, stanu zapalnego dróg wyprowadzających mocz oraz obecności w moczu białek patologicznych, w przebiegu chorób rozrostowych. Białkomocz może mieć również (zwłaszcza u młodych osób) charakter czynnościowy. Pojawia się on okresowo m.in. po większym wysiłku fizycznym, w pionowej pozycji ciała (ortostatyczny), w okresie gorączki lub stanów podgorączkowych, a nawet może być związany z emocjami i palpacyjnym badaniem okolicy nerek. Białkomocz jest niezależnym czynnikiem przyspieszającym progresję niewydolności nerek. Wykazano, że utrata białka> 1 g/dobę zwiększa ryzyko progresji niewydolności nerek w podobnym stopniu jak nadciśnienie tętnicze (2). Przesączające się przez błonę filtracyjną białko powoduje uszkodzenie podocytów i upośledza wytwarzanie przez nie białek wchodzących w skład błony szczelinowej. Zarówno w kłębuszkach jak i tkance śródmiąższowej nerek białkomocz m.in. zwiększa wytwarzanie TGFb przyczyniając się do włóknienia kłębuszków i tkanki śródmiąższowej (3).

Stwierdzono, że wydalanie z moczem nawet małych ilości albumin, niewykrywanych przez typowe testy służące do oznaczania białkomoczu, jest wczesnym i czułym markerem uszkodzenia nerek oraz przyspiesza progresję niewydolności nerek, zwłaszcza chorych z cukrzycą i nadciśnieniem tętniczym. To niewielkie wydalanie albumin z moczem, ale przekraczające wielkość 30 mg/dobę, co odpowiada wydalaniu> 20 mg/min. lub> 25 mg/g kreatyniny określane jest terminem „mikroalbuminuria”. Do rozpoznania mikroalbuminurii niezbędne jest stwierdzenie jej w co najmniej 2 spośród 3 pomiarów wykonanych w okresie 6 miesięcy. Pomiarów tych dokonuje się wykorzystując metody barwnikowe, immunologiczne, a niekiedy bardziej czułe techniki wysokociśnieniowej chromatografii cieczowej (HPLC) oraz spektrofotometryczną.

Badania ostatnich lat wskazują, że nawet bardzo mała utrata albumin z moczem, w zakresie 5-20 mg/min. (tzw. wysoka prawidłowa albuminuria), wiąże się z 2-krotnie zwiększonym ryzykiem rozwoju nadciśnienia tętniczego oraz choroby niedokrwiennej serca (4, 5).

Krwinki Czerwone

Krwinki czerwone wydalane są w moczu zdrowego człowieka w niewielkiej liczbie nie przekraczającej 3 mln//dobę. Odpowiada to 3-4 erytrocytom w polu widzenia przy oglądaniu osadu moczu pod mikroskopem w powiększeniu 400 razy. Krwinkomocz czyli zwiększone wydalanie krwinek czerwonych z moczem, jest objawem mało specyficznym. Stopień wyługowania erytrocytów nie pozwala na wiarygodne określenie miejsca ich pochodzenia. Wyługowanie krwinek czerwonych jest konsekwencją ich długotrwałego przebywania w środowisku hipoosmotycznym. Proces taki może mieć miejsce w świetle cewek nerkowych, ale także w moczowodach i pęcherzu moczowym, jeśli gęstość względna moczu jest mniejsza niż 1,010 g/ml, a jego osmolalność wynosi <260-280 mOsm/kg H2O. Jedynym dowodem nerkowego pochodzenia krwinek czerwonych jest stwierdzenie w osadzie moczu wałeczków erytrocytarnych. Sugeruje się, że również obecność w moczu krwinek zniekształconych (dyzmorficznych), widocznych w mikroskopie fazowo-kontrastowym, może wskazywać na chorobę kłębuszków nerkowych. Duża liczba niezmienionych morfologicznie i nie wyługowanych erytrocytów sugeruje, że pochodzą one z dróg wyprowadzających mocz.

Krwinki Białe

Krwinki białe stwierdzane są w niewielkich ilościach w moczu fizjologicznym, ale ich liczba nie powinna przekraczać 5 w polu widzenia mikroskopu, przy powiększeniu 400 x. Poza badaniem osadu moczu, nasilenie leukocyturii może być określane półilościowo przy pomocy testów paskowych, wykorzystujących reakcję z esterazą leukocytów. Ta prosta i tania metoda cechuje się jednak stosunkowo małą specyficznością. Może ona dawać wyniki fałszywie dodatnie u pacjentów otrzymujących nitrofurantoinę, imipen lub kwas klawulanowy. Fałszywie ujemny wynik testu paskowego może być natomiast spowodowany białkomoczem, hiperoxalurią, glikozurią przekraczającą 2 g/dobę oraz obecnością w moczu m.in. Leukocyturia jest wyrazem procesu zapalnego toczącego się w układzie moczowym, ale niekoniecznie o charakterze infekcyjnym. Stwierdzana jest ona w przebiegu cewkowo-śródmiąższowych (infekcyjnych i nieinfekcyjnych) oraz kłębuszkowych zapaleń nerek, zakażenia układu moczowego, kamicy oraz obecności ciał obcych, np. cewnika założonego do pęcherza moczowego. Zwiększona liczba leukocytów w moczu może być także następstwem m.in.

Przeczytaj także: Próbki ścieków: poprawne badanie

Wałeczki

Wałeczki są białkowymi odlewami kanalików nerkowych lub cewek zbiorczych. Powstają one w wyniku żelowania białka Tamma-Horsfalla w świetle cewek dystalnych. W białkowym żelu uwięzione zostają elementy morfotyczne znajdujące się w tym czasie w świetle cewek nerkowych m.in. Wałeczki mogą być zbudowane wyłącznie z białka Tamma-Horsfalla - wałeczki szkliste; mogą zawierać fragmenty rozpadłych komórek (głównie cewek nerkowych) i białka osocza - wałeczki ziarniste; mogą być w nie wbudowane komórki nabłonkowe (wałeczki nabłonkowe), erytrocyty (wałeczki erytrocytarne), leukocyty (wałeczki leukocytarne); mogą zawierać hemoglobinę, mioglobinę lub bilirubinę (wałeczki barwnikowe), lipidy (wałeczki tłuszczowe) lub fragmenty komórek nabłonkowych wykazujących daleko posunięte zmiany zwyrodnieniowe (wałeczki woskowe). Jedynie wałeczki szkliste mogą być obecne w niewielkiej liczbie, do 5 tys./dobę, w moczu osób zdrowych.

Kryształy

Kryształy szczawianów i fosforanów wapnia oraz kwasu moczowego należą do fizjologicznych składników osadu moczu. Tworzą się one stosunkowo łatwo w zagęszczonym moczu i, jako jedyny objaw, nie stanowią podstawy do rozpoznawania kamicy układu moczowego. Ryzyko krystalizacji szczawianu wapnia wzrasta proporcjonalnie do stopnia zagęszczenia moczu. Patologicznym składnikiem osadu moczu są kryształy fosforanu amonowo-magnezowego (struwitu). Tworzą się one w przypadku zainfekowania moczu bakteriami produkującymi ureazę, najczęściej z rodzaju Proteus, Providentia, Morganella i Klebsiella (8). Ureaza jest enzymem rozkładającym mocznik do amoniaku, który w połączeniu z wodą tworzy zasadę amonową. Prawidłowy osad moczu nie powinien również zawierać kryształków cystyny, aminokwasu, który, u zdrowej osoby, wydalany jest z moczem w ilości nie przekraczającej 70 mg/dobę. Obecność krystalicznej cystyny w osadzie moczu nasuwa podejrzenie cystynurii (genetycznie uwarunkowanej choroby polegającej na upośledzeniu cewkowej reabsorpcji cystyny oraz aminokwasów dwuzasadowych: lizyny, argininy i ornityny).

Badanie Bakteriologiczne Moczu (Posiew)

Infekcja układu moczowego rozpoznawana jest zwykle na podstawie typowych objawów klinicznych oraz zmian w badaniu ogólnym moczu (leukocyturia, niekiedy erytrocyturia i niewielki białkomocz). W przypadku niepowikłanego zakażenia, ograniczonego do dolnej części układu moczowego (tzw. zapalenia pęcherza) u kobiety, nie ma potrzeby wykonywania posiewu moczu przed rozpoczęciem leczenia przeciwbakteryjnego. Brak jest również wskazań do wykonania kontrolnego posiewu po zakończeniu, skutecznej klinicznie, terapii. Badanie bakteriologiczne moczu powinno być natomiast przeprowadzone przed rozpoczęciem leczenia przeciwbakteryjnego u pacjentów z nawracającymi infekcjami układu moczowego, w przypadku, gdy objawy zakażenia utrzymują się dłużej niż 7 dni, u osób z anatomicznymi bądź czynnościowymi zaburzeniami w układzie moczowym oraz ...

Wpływ Niewydolności Nerek na Zagęszczanie Moczu i Azotemię

Wróćmy na chwilę do czynności kłębuszków nerkowych. Wiemy, że są one miejscem w nefronie, w którym tworzy się mocz pierwotny. W kanalikach natomiast dochodzi do zwrotnego wchłaniania wody oraz substancji w niej rozpuszczonych (w zależności do potrzeb organizmu). Jeśli więc wystarczająca ilość kanalików nerkowych funkcjonuje prawidłowo, mocz może być w znacznym stopniu zagęszczany lub rozrzedzany. Wielkością opisującą zdolność wydalniczą nerek jest stopień filtracji kłębuszkowej (GFR - glomerular filtration rate). Jeśli GFR jest niewystarczający, dochodzi do gromadzenia się azotowych produktów przemiany materii w organizmie.

Zobaczmy teraz, w jaki sposób postępujące uszkodzenie nerek prowadzi do upośledzenia zagęszczania moczu, następnie azotemii, a w końcu do mocznicy. U zdrowego zwierzęcia występuje dużo więcej czynnych nefronów, niż jest to konieczne do zachowania prawidłowych funkcji zagęszczania i rozrzedzania moczu. U takiego kota nerki działają w stu procentach: mają one bardzo dobre zdolności do zagęszczania moczu, wszelkie odpady w postaci azotowych niebiałkowych produktów przemiany materii są sprawnie usuwane z organizmu.

W sytuacji, gdy dochodzi do uszkodzenia nerek może zacząć rozwijać się choroba. W stadium I przewlekłej choroby nerek nie dochodzi jeszcze do upośledzenia zagęszczania moczu; dzięki rezerwie „nadprogramowych” nefronów szkodliwe produkty przemiany materii jeszcze nie gromadzą się w organizmie. Zwierzę nie wykazuje objawów klinicznych niewydolności nerek. Jednakże negatywny czynnik w dalszym ciągu oddziałuje na nerki, prowadząc do ich dysfunkcji. Czynność nerek jest już upośledzona, a ich uszkodzenie jest wystarczające, by doprowadzić do utraty rezerwy nerek. Jeszcze nie dochodzi do aztoemii, chociaż zdolność organizmu do samodzielnego wyrównania odwodnienia jest już ograniczona. W tym stadium (określanego jako stadium I do wczesnego stadium III przewlekłej choroby nerek wg IRIS) obecnych jest już tylko około 33% działających nefronów.

Jeśli stopień filtracji kłębuszkowej oraz ilość czynnych nefronów spadną poniżej 1/3 wartości prawidłowych, dochodzi do ograniczenia zdolności zagęszczania moczu. W wyniku dalszego uszkadzania nerek pojawia się ich wczesna niewydolność. W późnym stadium II przewlekłej choroby nerek (wg IRIS) upośledzenie funkcji nefronów osiągnęło już taki stan, że mocz nie może być już zagęszczany ani rozrzedzany. Stopień filtracji kłębuszkowej osiąga wartość 25%. Skutkiem tego jest gromadzenie we krwi szkodliwych produktów azotowych - dochodzi do rozwoju azotemii.

W dalszych stadiach przewlekłej choroby nerek (III i IV) uszkodzenie nerek osiągnęło już taki stan, że gromadzące się w organizmie szkodliwe produkty przemiany materii oraz ich niekorzystne konsekwencje metaboliczne prowadzą do pojawienia się charakterystycznych objawów. Dopiero teraz możemy mówić o mocznicy. U pacjentów z mocznicą stopień filtracji kłębuszkowej wynosi często mniej niż 10%. Za wystąpienie objawów klinicznych uremii w większości przypadków odpowiadają tzw. toksyny mocznicowe, obecne w nadmiarze we krwi. Wciąż jeszcze za głównych winowajców mocznicy uznaje się mocznik i kreatyninę, ale substancji, odpowiedzialnych za pojawienie się objawów jest dużo więcej. Nawet nieszkodliwe związki czy substancje, które - w normalnych warunkach są organizmowi potrzebne (np. parathormon, insulina), gromadzące się w zbyt dużych stężeniach we krwi wywołują efekt ...

Azotemia i Mocznicą - Kluczowe Pojęcia

Pojęcie mocznica często mylone jest z azotemią. Stan azotemii oznacza wzrost stężenia we krwi azotowych niebiałkowych produktów przemiany materii (sztandarowymi ich przykładami jest mocznik i kreatynina).

Ze względu na różne jej przyczyny, wyróżnia się:

  • Azotemię przednerkową
  • Azotemię nerkową
  • Azotemię zanerkową

Azotemia Przednerkowa

Do azotemii przednerkowej dochodzi na skutek nieprawidłowego ciśnienia krwi, przepływającej przez nerki. Ponieważ krew nie przepływa w wystarczającej objętości przez nerki, szkodliwe produkty azotowe nie są usuwane. Wyprodukowany mocz ma wysoki ciężar właściwy (ze względu na próby oszczędzania wody). Obniżenie przepływu może wynikać z wielu przyczyn, najczęściej jednak swoje źródło ma w gwałtownym spadku objętości krwi krążącej. Dzieje się tak na przykład w wyniku: krwotoku, wstrząsu, zastoinowej niewydolności serca, niewydolności kory nadnerczy, zwężeniu tętnicy nerkowej. Rzadko się zdarza, by nasilenie azotemii przednerkowej było tak znaczne, by wywołać mocznicę. Początkowo nefrony nie są uszkodzone, dzięki czemu możliwy jest szybki powrót do funkcji po przywróceniu odpowiedniej perfuzji. Azotemia przednerkowa jest szybko odwracalna po opanowaniu zaburzenia ją wywołującego. Niestety, przy braku wczesnej interwencji może ona doprowadzić do trwałego uszkodzenia nerek. W takiej sytuacji, jeśli pacjent pozostaje uremiczny po skorygowaniu przyczyn przednerkowej azotemii, powinien być on szybko oceniony pod kątem występowania nerkowych lub zanerkowych przyczyn azotemii.

Azotemia Nerkowa

Azotemia nerkowa to najczęstsza bodaj forma, przy której nagromadzenia niebiałkowych azotowych substancji we krwi wynika z niewydolności nerek. To właśnie ten rodzaj azotemii zwykle doprowadza do mocznicy - czyli stanu jeszcze poważniejszego i bardziej niebezpiecznego. Jest skutkiem uszkodzenia miąższu nerek, a pojawia się m.in. w takich stanach chorobowych, jak: niewydolność nerek, kłębuszkowe zapalenie nerek, wielotorbielowatość nerek. Uszkodzenie może być odwracalne lub nieodwracalne, a dotyczy: kłębuszków nerkowych, kanalików, tkanki śródmiąższowej, naczyń nerkowych. Chore nerki nie są wstanie zagęszczać ani rozcieńczać moczu, czego skutkiem jest ciężar właściwy moczu zbliżony do gęstości osocza (określane jest to mianem izostenurii).

Azotemia Zanerkowa

Azotemia zanerkowa wynika z niedrożności lub nawet przerwania ciągłości dróg wyprowadzających mocz. Jakakolwiek blokada w odpływie moczu, znajdująca się poniżej nerek (na odcinku od miedniczek nerkowych do cewki moczowej) skutkuje rozwojem azotemii zanerkowej. U kotów zdarza się najczęściej w rezultacie kamicy moczowej, kiedy dochodzi do zamknięcia światła moczowodu lub cewki moczowej przez kamień. W wielkim skrócie można powiedzieć, że mocz „wycieka” do otaczających tkanek i jest ponownie wchłaniany. Ten rodzaj azotemii również może zostać odwrócony pod warunkiem szybkiego udrożnienia dróg moczowych (np. poprzez założenie cewnika i zadbanie o dalszy prawidłowy pasaż moczu) lub dzięki zabiegowi chirurgicznemu (w przypadku pęknięcia pęcherza moczowego lub perforacji cewki moczowej). Jeśli kryzys nie jest w porę opanowany, azotemia zanerkowa może doprowadzić do niewydolności nerek.

Azotemia jest zatem stanem, przy którym dochodzi do nagromadzenia się substancji toksycznych we krwi; nie jest jeszcze mocznicą, raczej jej przedsionkiem. Jest zaledwie ogniwem całego łańcucha zaburzeń metabolicznych i hormonalnych, prowadzących do mocznicy. Najczęstszą przyczyną mocznicy jest zaawansowana, przewlekła niewydolność nerek, choć zdarza się, że towarzyszy ona ostrej niewydolności nerek, niedrożności dróg moczowych lub też przerwania ich ciągłości.

Zawsze powinno się dążyć do ustalenia głównej przyczyny mocznicy u kota w celu wprowadzenia optymalnego leczenia i ustalenia rokowania. Pierwszą podstawową sprawą, jaką należy ustalić jest to, czy mocznica jest wywołana niewydolnością nerek, czy innymi, nienerkowymi przyczynami (np. niedrożnością cewki moczowej). Jeśli mocznica jest pochodzenia nerkowego - należy ustalić, czy ma ona charakter ostry, czy przewlekły. Od tego zależy ustalenie dalszej diagnostyki, leczenia oraz prognozowania.

Przyczyny Moczniy

Przyczyny mocznicy oraz stany kliniczne do nich doprowadzające znajdziesz drogi Czytelniku w dalszej części artykułu.

  • Przewlekła niewydolność nerek
    • zaawansowane śródmiąższowe zapalenie nerek
    • zawał nerki
    • niewydolność zastoinowa serca
    • rodzinna dysplazja nerek
    • hiperkalcemia
    • obustronny chłoniak lub rak nerek
    • amyloidoza nerek
    • czasami kłębuszkowe zapalenie nerek (np. kłębuszkowe zapalenie z tworzeniem się kompleksów immunologicznych)
    • odmiedniczkowe zapalenie nerek
    • nadmierna podaż witaminy D, prowadzi do hiperwitaminozy D (skutkuje ona hiperkalcemią)
    • przedawkowanie leków cytotoksycznych (np. doxorubicyny) lub niesterydowych leków przeciwzapalnych.
  • Ostra niewydolność nerek
    • wstrząs anafilaktyczny
    • wstrząs septyczny
    • niedoczynność kory nadnerczy, prowadzi do wstrząsu hypowolemicznego
    • głębokie znieczulenie, któremu z reguły towarzyszy znaczny spadek ciśnienia krwi, skutkiem czego bywa niedokrwienie nerek
    • spożycie glikolu etylenowego
    • spożycie pewnych gatunków lilii
    • uraz nerki
    • wstrząs krwotoczny.
  • Niedrożność dróg wyprowadzających mocz
    • choroby metaboliczne, które prowadzić mogą do tworzenia się kamieni moczowych
    • rak z nabłonka przejściowego cewki moczowej lub pęcherza moczowego
    • błędy podczas zabiegów chirurgicznych (podwiązanie moczowodów podczas zabiegu sterylizacji kotek).
  • Zatrzymanie moczu
    • rozerwanie pęcherza moczowego (np.

tags: #badanie #filtracja #nerek #GFR #6h

Popularne posty: