Duszący i krtaniowy kaszel: przyczyny, rozpoznawanie i skuteczne metody leczenia
- Szczegóły
Kaszel jest naturalnym odruchem organizmu, który próbuje pozbyć się z organizmu czynników drażniących - drobnoustrojów, alergenów, pyłów oraz ciał obcych. Wbrew pozorom kaszel nie jest niczym złym, o ile nie trwa długo, nie utrudnia codziennego funkcjonowania albo nie jest zwiastunem poważniejszych schorzeń. To mimowolny odruch organizmu, służący sprawnemu oczyszczeniu dróg oddechowych z zanieczyszczeń i namnażających się patogenów.
Czym jest kaszel i jak powstaje?
Odruch kaszlu ma swój początek w gardle, tchawicy i oskrzelach, gdzie pobudzeniu ulegają receptory. Przenoszą one sygnał poprzez nerw błędny i dalej na nerw krtaniowy, do ośrodka kaszlu w rdzeniu kręgowym. Stamtąd impuls rozprowadzany jest do mięśni przepony, klatki piersiowej i brzucha, które kurcząc się, wymuszają gwałtowne otwarcie głośni i ruch powietrza. Kaszel może mieć różne przyczyny, z czego wynika jego odmienny charakter.
Co więcej, kaszel niemal nigdy nie występuje jako samodzielny objaw - raczej razem z katarem, gorączką i złym samopoczuciem, zwiastując rozwijającą się infekcję. Suchy i duszący kaszel jest objawem bardzo niespecyficznym, co oznacza, że może go powodować nawet kilkadziesiąt różnych chorób, niezwiązanych nawet z układem oddechowym.
Duszący kaszel - przyczyny i klasyfikacja
Duszący kaszel jest zawsze kaszlem suchym powstającym mimowolnie, na zasadzie odruchu i jest on spowodowany podrażnieniem receptorów kaszlowych w oskrzelach. Duszący kaszel jest kaszlem nieproduktywnym, co oznacza, że nie służy od odkrztuszaniu wydzieliny. Kaszlem produktywny jest kaszel mokry, z odksztuszaniem wydzieliny (flegmy).
Duszący kaszel można klasyfikować według czasu jego trwania:
Przeczytaj także: Chłodzenie wodne ENDORFY Navis F360 ARGB – pełny przegląd
- Kaszel ostry: Trwa do 3 tygodni. Związany jest zazwyczaj z infekcją dróg oddechowych, ale może również pojawić się pod wpływem ciała obcego.
- Kaszel podostry: Trwa do 8 tygodni. Zazwyczaj jest to pozostałość po przebytej infekcji i wiąże się z nadreaktywnością błony śluzowej układu oddechowego. Kaszel podostry towarzyszy krztuścowi, zakażeniom chlamydiami lub Mycoplasma pneumoniae.
- Kaszel przewlekły: Trwa powyżej 8 tygodni. Może być spowodowany ściekaniem wydzieliny po tylnej ścianie gardła, alergią, astmą albo refluksem żołądkowo-przełykowym. Przewlekły duszący kaszel wymaga szerokiej diagnostyki.
Gdy kaszel trwa powyżej 3 tygodni, wymagana jest konsultacja lekarska. Lekarz na podstawie zebranych objawów, wykonanych testów alergicznych, spirometrii, USG czy RTG płuc postawi diagnozę i przepisze odpowiednie leki.
Duszący kaszel u dzieci
Zespół spływania wydzieliny po tylnej ścianie gardła (postnasal drip syndrome - PDS) to według statystyk powód większości przypadków duszącego kaszlu u dzieci. Schorzenie ma charakter przewlekły. Spływająca wydzielina drażni zakończenia nerwowe, a te w konsekwencji wywołują kaszel. Odruch ten powstaje mimowolnie, bo organizm dziecka próbuje zwalczać ciało obce, za które mylnie identyfikuje spływającą wydzielinę.
Schorzenie nie musi być powiązane z widocznym katarem, ale mimo to może dochodzić do spływania wydzieliny. W efekcie nie następuje odkrztuszanie flegmy, a właśnie suchy duszący kaszel.
Duszący kaszel w nocy
Duszący kaszel w nocy to najpewniej skutek zespołu ściekania wydzieliny po tylnej ścianie gardła, czyli PNDS (ang. post nasal drip syndrome). Przyczyną syndromu jest stan zapalny błony śluzowej nosa, który prowadzi do nadprodukcji wydzieliny w nosie. Stan zapalny może być wywołany przez alergię, refluks żołądka, czynniki drażniące (np. smog), przewlekle stosowane leki oraz skrzywienie przegrody nosowej.
Jak pomóc w suchym duszącym kaszlu w nocy?
By zaradzić ściekającej wydzielinie i nocnemu kaszlowi, niezbędna jest wnikliwa diagnostyka. Badanie przez laryngologa powinno być uzupełnione o endoskopię nosa i nosogardła, konsultację alergologa oraz pobranie wymazu z górnych dróg oddechowych. Gdy zaniechamy pełnej diagnostyki i nie podejmiemy leczenia, ryzykować będziemy rozwój przewlekłego zapalenia zatok.
Przeczytaj także: Cronos Blue Water - czy warto?
Leczenie objawowe suchego duszącego kaszlu jest skuteczne, ale nie rozwiązuje problemu. Może być dobrym sposobem na poprawę jakości życia do czasu wyeliminowania przyczyny duszącego, suchego kaszlu, czyli operacji skrzywionej przegrody, zmniejszenia przerośniętych małżowin nosowych, opanowania objawów refluksu i leczenia alergii.
Co zastosować na suchy, duszący kaszel?
W leczeniu mającym na celu opanowanie objawów sprawdzą się leki przeciwkaszlowe - można je stosować w napadowym, suchym kaszlu. Do leków przeciwkaszlowych należy kodeina i dekstrometorfan, które hamują środek oddechowy i ośrodek kaszlu w mózgu. Ze względu na przynależność do opioidów mogą powodować zaparcia.
Syrop na duszący kaszel
U dzieci w suchym, duszącym kaszlu pomocny może okazać się butamirat, który również hamuje odruch kaszlu, ale na poziomie rdzenia przedłużonego. Ma zdolność rozkurczania oskrzeli. W sprzedaży bez recepty można również spotkać syrop z lewodropropizyną, działającą przeciwkaszlowo, ale obarczoną nierzadko występującymi działaniami niepożądanymi, jak omdlenia czy senność.
Oprócz leków przeciwkaszlowych, blokujących całkowicie odruch kaszlu, można również zastosować środki łagodzące kaszel. W grupie tej znajdziemy surowce roślinne, np. syropy: prawoślazowy, tymiankowy czy z dziewanny, ale również wyroby medyczne o działaniu powlekającym. Są one dobrą alternatywą dla osób, u których stosowanie silniejszych środków jest przeciwwskazane, czyli osób w starszym wieku, kobiet w ciąży oraz małych dzieci.
Środki łagodzące kaszel nawilżają podrażnioną błonę śluzową gardła, uzupełniają frakcję polisacharydową śluzu, delikatnie upłynniają wydzielinę i wspierają proces samooczyszczania.
Przeczytaj także: Poradnik: Wybór nawilżacza
Leki na duszący kaszel
W zwalczaniu duszącego kaszlu mogą również pomóc ziołowe tabletki do ssania z porostem islandzkim (Lichen islandicus), spraye do gardła z witaminami A i E, wspomniane już syropy z surowców śluzowych (np. prawoślazowy, z babki lancetowatej), płukanki (np. sól emska), napary, inhalacje (parowe i solankowe). Pomimo różnych mechanizmów efekt działania jest ten sam - nawilżenie śluzówki gardła i zapobieganie podrażnieniom.
W przypadku kaszlu wywołanego refluksem żołądkowo-przełykowym niezbędne jest leczenie przyczynowe inhibitorami pompy protonowej (IPP), środkami zobojętniającymi lub antagonistami receptora H2 (ranitydyna, famotydyna). Duszący kaszel może pojawić się również u osób nadmiernie eksploatujących struny głosowe. W takich przypadkach rozsądnym działaniem jest oszczędzanie głosu i stosowanie środków objawowych.
W zwalczaniu kaszlu związanego ze ściekaniem wydzieliny po tylnej ścianie gardła zaleca się dokładne oczyszczanie nosa izotonicznym roztworem soli fizjologicznej lub zastosowanie kropli udrażniających nos. U pracowników narażonych zawodowo na zanieczyszczenie powietrza punktem wyjścia powinno być stosowanie, w ramach profilaktyki, odpowiedniej odzieży ochronnej oraz regularne badanie stanu zdrowia.
Flegma w gardle: przyczyny i sposoby na pozbycie się jej
W okresie zachorowań na przeziębienie i grypę często skarżymy się na uczucie zatkanego gardła i trudności z oddychaniem. To z kolei wpływa na zmniejszenie komfortu naszego funkcjonowania za dnia, a także regeneracji w trakcie snu. Winny temu wszystkiemu jest zalegający śluz gardłowy, zwany flegmą. W tym artykule wyjaśniamy, jakie są przyczyny zalegania i skąd się bierze flegma w gardle.
Flegmę można opisać jako gęstą, lepką substancję, która gromadząc się w tylnej części gardła, wywołuje znaczny dyskomfort - zwłaszcza kiedy utrudnia oddychanie lub spływa z zatkanego nosa. Problem pojawia się w momencie, gdy zachorujemy na infekcję górnych dróg oddechowych, przeziębienie lub wystąpi reakcja alergiczna. Ponadto przy zakażeniach bakteryjnych wraz z jej gromadzeniem się może wystąpić nieprzyjemny zapach z ust.
Jej usunięcie jest koniecznie, ponieważ zalegając może przynieść efekt odwrotny do pełnionych przez nią funkcji w postaci wtórnych, często poważniejszych zakażeń bakteryjnych. UWAGA! Ewentualne połknięcie wydzieliny nie jest niczym złym, ponieważ kwas żołądkowy unieszkodliwi wszystko co będzie w niej zawarte. Czasem jednak organizm nie jest w stanie sam sobie poradzić ze zbyt gęstym śluzem i trzeba mu pomóc.
Jednym z najważniejszych czynników wspomagających leczenie jest utrzymanie prawidłowej wilgotności powietrza w pomieszczeniach, w których przebywamy. Poza dbałością o nasze otoczeniu bardzo ważne jest, abyśmy zadbali o nasze nawodnienie. W sezonie grzewczym jesteśmy narażeni w sposób szczególny na zanieczyszczenie powietrza. Wszechobecne pyły zawieszone wychwytywane przez błonę śluzową zagęszczają śluz, a także upośledzają ruch rzęsek, przesuwających zalegającą wydzielinę do górnych dróg oddechowych w celu jej usunięcia.
Sposobów na pozbycie się flegmy z gardła jest na szczęście kilka, poczynając od preparatów z apteki, dzięki którym wydzielina ulegnie rozluźnieniu, co pobudzi odkrztuszanie. Możemy też sięgać po naturalne metody, chociażby surowce zielarskie oraz skorzystać z dobrodziejstw aromaterapii. Ważne jest też staranne udrażnianie nosa, zwłaszcza wieczorem, zanim pójdziemy spać.
Proces usuwania flegmy można także wspomóc farmakologicznie. W aptekach bez problemu możemy odnaleźć preparaty bez recepty, które odpowiadają za rozluźnianie wydzieliny i pobudzenie odkrztuszania. Spośród naturalnych metod leczenia z pomocą przychodzi także aromaterapia. W tym przypadku na poprawę kondycji błon śluzowych i ułatwienie usuwania nadmiaru śluzu z powodzeniem można zastosować olejek eukaliptusowy, który możemy dodać m.in. Samo spożywanie ciepłych napojów rozluźnia wydzielinę i ułatwia jej odrywanie się od ściany gardła.
Przed snem ulgę może przynieść ciepła kąpiel lub prysznic. W przypadku dzieci poza oczywistym nawilżaniem powietrza korzystne może się okazać zastosowanie naturalnych sposobów łagodzących podrażnienia błony śluzowej.
Tak jak w przypadku wielu schorzeń dróg oddechowych okresu jesienno-zimowego niezwykle istotna jest profilaktyka. Palenie tytoniu podrażnia gardło i w znaczącym stopniu pogarsza warunki oddechowe. Oprócz substancji drażniących ograniczajmy także spożywanie alkoholu i kofeiny, które prowadzą do odwodnienia, a co za tym idzie osuszania błony śluzowej.
W przypadku przedłużającego się uczucia zalegania gęstego śluzu w gardle, niepokojącego zabarwienia (m.in. Pamiętajmy, że obecność śluzu jest jedną z podstawowych linii obrony naszego organizmu przed wnikaniem drobnoustrojów chorobotwórczych oraz zanieczyszczeń. Jest niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego. W przypadku uczucia zalegania flegmy sięgnijmy po wymienione wyżej metody, które są często na wyciągniecie ręki w naszych domach, a które z powodzeniem przyniosą ulgę.
Na koniec warto dodać, że ważne jest też delikatne oklepywanie chorego (parę razy dziennie), zwłaszcza, gdy jest osobą chorą i leżącą.
Kaszel krtaniowy - charakterystyka i rozpoznawanie
Objawy kaszlu można klasyfikować na różne sposoby. Wyróżniamy kaszel mokry i suchy, ostry i przewlekły, duszący, szczekający. Często zwłaszcza w kontekście najmłodszych mówi się o kaszlu krtaniowym u dziecka. Kaszel krtaniowy jest kaszlem szczekającym z charakterystycznym świstem krtaniowym przy wdechu (stridor). Podobny kaszel może towarzyszyć ciężkim postaciom alergii albo astmy. Pojawia się czasem w czasie wysiłku, w emocjach, pod wpływem zimnego powietrza i podczas snu.
Kaszel krtaniowy jest co do zasady kaszlem suchym. Bardzo rzadko może się pojawiać przezroczysta śluzowa wydzielina. Dlatego w rozpoznaniu przyczyny kaszlu niezbędny jest dokładny wywiad zebrany przez lekarza. Pozwala on ocenić charakter kaszlu oraz postawić odpowiednią diagnozę.
Gdy kaszel jest suchy i duszący, najpewniej wynika z klasycznego nieżytu górnych dróg oddechowych. Jeśli jednak kaszel występuje po posiłku albo w czasie snu, istnieje ryzyko, że powoduje go zarzucanie treści pokarmowej z żołądka do przełyku.
Warto wspomnieć, że wiek osoby z kaszlem również ma znaczenie - kilkuletnie dzieci z kaszlem krtaniowym najpewniej cierpieć będą na infekcję górnych dróg oddechowych, zapalenie zatok przynosowych albo będą narażone na szkodliwe działanie smogu i dymu tytoniowego.
Kaszel krtaniowy u dziecka
Jednak chorobą, której kaszel krtaniowy jest głównym objawem, jest ostre podgłośniowe zapalenie krtani (krup). Choroba ta dotyka zazwyczaj dzieci w wieku 6 miesięcy do 3-5 lat. Każdego roku zapada na nią około 7-8% populacji dzieci z tej grupy wiekowej. Czynnikiem wywołującym objawy krupu są wirusy paragrypy typu 1., typu 3. i typu 2. oraz wirus RS, wirus grypy typu A i B, bakteria Mycoplasma pneumoniae.
Kiedyś krup był synonimem błoniczego zapalenia krtani, a dzisiaj podgłośniowego zapalenia krtani o podłożu wirusowym. Objawy podgłośniowego zapalenia są samoograniczające się - kaszel krtaniowy ustępuje po 48 godzinach, a leczenia szpitalnego wymaga zaledwie 5% dzieci.
Zauważono, że na krup narażone są również dzieci z alergią oraz z nieprawidłowościami budowy górnych dróg oddechowych. Krtań u dzieci do 5. roku życia jest ustawiona nieco wyżej niż u dorosłych. W efekcie łatwo ją oziębić, co u niezahartowanych dzieci z alergią może wywoływać częstsze zapalenia dróg oddechowych.
Podgłośniowe zapalenie krtani może przebiegać łagodnie i występować ze sporadycznym kaszlem lub mieć ostry przebieg i potęgować niepokój dziecka. W przypadku krupu ostrego po kilku dniach prozaicznej infekcji wirusowej z nieznacznie podwyższoną temperaturą ciała, katarem oraz słabo nasilonym suchym kaszlem objawy nagle się zaostrzają. Zazwyczaj w nocy pojawia się napadowy, szczekający kaszel krtaniowy z dusznością wdechową. Charakterystyczne jest to, że dziecko nie ma chrypki.
Co najlepsze na krtaniowy kaszel?
Jeśli pacjentowi dokucza krtaniowy kaszel, powinno ono przebywać w dobrze wietrzonym, nieco schłodzonym i nawilżonym pomieszczeniu. Warto w tym celu wykorzystać nawilżacze powietrza, wilgotne ręczniki albo ustawienie w domu garnka z parującą wodą. Wywołany przez wirusy krup upośledza czynność nabłonka migawkowego i rzęsek, dlatego powinniśmy poprzez nawilżanie zwiększać lepkość błony śluzowej. Ona sama powróci do pierwotnej sprawności samooczyszczania dopiero po kilku tygodniach.
Kaszel krtaniowy - duszność
Kaszlu krtaniowego nie można bagatelizować zwłaszcza u bardzo małych dzieci i niemowląt. Dla nich kaszel krtaniowy stanowi szczególne zagrożenie, ponieważ bagatelizowany może grozić poważną dusznością zagrażającą życiu małego pacjenta. Kaszel krtaniowy u bardzo małych dzieci i niemowląt każdorazowo wymaga niezwłocznej konsultacji lekarskiej.
W przypadku ataku duszności, opiekun dziecka musi działać od razu. Natychmiast należy umożliwić dziecku oddychanie bardzo chłodnym lub mroźnym powietrzem, tak by umożliwić obkurczenie nagłośni i umożliwić z powrotem swobodne oddychanie. Można w tym celu zabrać dziecko na zewnątrz - na mróz, zabezpieczając resztę ciała odpowiednim ubiorem. Przy duszności należy postępować naprawdę szybko, więc można po prostu owinąć dziecko w ciepłe ubranie lub koc/kołdrę. Jeśli aura jest nie zimowa, wówczas można zabrać dziecko np. przed otwarty zamrażalnik.
W przypadku duszności małe dzieci i niemowlęta kieruje się do szpitala, celem poddania inhalacji adrenaliną, która obkurcza nagłośnie i umożliwia swobodne oddychanie. Można również stosować inhalacje sterydami z grupy glikokortykosteroidów, w ich przypadku jest możliwa inhalacja w warunkach domowych. Jednak inhalacja adrenaliną odbywa się jedynie w warunkach ambulatoryjnych.
Syrop na kaszel krtaniowy
Syropy na kaszel krtaniowy zawierają zazwyczaj kodeinę i dekstrometorfan. Substancje te blokują czynność ośrodka oddechowego i ośrodka kaszlu w mózgu. Podobnie działa popularny składnik syropów na napadowy kaszel - butamirat, dodatkowo rozkurcza oskrzela.
Syropy na kaszel krtaniowy można stosować wyłącznie w objawowym leczeniu napadowego suchego kaszlu. Syropy te nie nadają się do leczenia kaszlu mokrego, gdyż blokując odruch kaszlu, utrudniają usuwanie zalegającej wydzieliny z oskrzeli. Osoby z kaszlem krtaniowym z astmą nie mogą również stosować syropów na kaszel suchy, lecz wspomagać się lekami wziewnymi. W przeciwnym wypadku muszą liczyć się ze sporymi trudnościami z oddychaniem!
W ostatnim czasie bardzo popularne są nieracjonalne połączenia składników hamujących kaszel i wykrztuśnych. Te rzekomo uniwersalne syropy na każdy rodzaj kaszlu nie nadają się do leczenia krupu i kaszlu szczekającego. Równoczesne hamowanie odruchu kaszlu i upłynnianie wydzieliny powoduje groźne zaleganie wydzieliny w oskrzelach.
Jaki syrop na kaszel krtaniowy?
Alternatywą dla syropów syntetycznych są syropy ziołowe.
tags: #artur #rakowski #nawilżacz #opinie
