Oczyszczalnia Ścieków "Czajka" w Warszawie: Historia, Modernizacja i Awarie
- Szczegóły
Oczyszczalnia ścieków "Czajka" to kluczowy element infrastruktury Warszawy, mający na celu ochronę środowiska poprzez oczyszczanie ścieków komunalnych. Znajduje się ona na Dąbrówce Szlacheckiej na Białołęce, przy ul. Czajki 4/6.
Historia i Rozwój Oczyszczalni
Projekt oczyszczalni ścieków „Czajka” powstał na początku lat 70. XX wieku, a zakład uruchomiono w 1991 r. Oczyszczalnia została oddana do eksploatacji w 1991 roku jako pierwsza tego typu inwestycja w prawobrzeżnej części miasta, która stała się jedną z największych oczyszczalni ścieków w Polsce, zajmując obszar 52,7 hektara.
W oczyszczalni uruchomiono cztery ciągi technologiczne, które składają się z osadników wstępnych, basenów osadu czynnego z napowietrzaniem ścieków oraz osadników wtórnych. Zebrany osad jest fermentowany, a powstający w tym procesie biogaz po spaleniu służy do celów grzewczych. Praca oczyszczalni jest na bieżąco monitorowana przez specjalistyczne laboratorium, w latach 1994-1999 powstał także monitoring on-line, sfinansowany z funduszy unijnych PHARE.
Zaraz po uruchomieniu „Czajki”, w 1991 roku, ścieki oczyszczano jedynie poprzez redukcję związków węgla organicznego. Z czasem dodano rozwiązania umożliwiające usuwanie ze ścieków także związków biogennych, czyli azotu i fosforu. Jednak ograniczenia wynikające z konstrukcji istniejących obiektów technologicznych nie pozwalały osiągnąć norm dla ścieków oczyszczonych, obowiązujących obecnie w Polsce i innych krajach unijnych.
Modernizacja i Rozbudowa
Ze względu na zaostrzenie przepisów dotyczących ochrony środowiska oczyszczalnia musiała zostać zmodernizowana. Decyzja o rozbudowie oczyszczalni została podjęta uchwałami Rady m.st. Warszawy odpowiednio w roku 1999 i 2005, gdy odrzucono projekt budowy nowej oczyszczalni na lewym brzegu Wisły. W styczniu 2008 zawarta została umowa na jej rozbudowę i unowocześnienie.
Przeczytaj także: Zasada Działania Komory Zbiorczej
Celem rozbudowy i modernizacji mechaniczno-biologicznej oczyszczalni ścieków komunalnych "Czajka" było zwiększenie przepustowości do 435 300 m3/d. Zamawiający: Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w m. st. Wykonawca: Veolia Water Systems sp. z o.o. w konsorcjum z Warbud S.A.
Modernizacja obejmowała dostosowanie obiektu do obowiązujących norm, zwiększenie przepustowości oraz przyjęcie całości maksymalnego przepływu z wodami opadowymi. Włączono również do systemu centralną i północną część lewobrzeżnej Warszawy (południowa jest od 2005 obsługiwana przez drugą, znacznie mniejszą, Oczyszczalnię Ścieków „Południe“ w dzielnicy Wilanów). W tym celu 10 m pod dnem Wisły wybudowano tunel o długości 1,3 km i średnicy 4,5 m. Umieszczono w nim dwa rurociągi (kolektory), podstawowy i rezerwowy, o średnicy 1,60 m każdy.
Aby ograniczyć ilość odpadów, obok oczyszczalni powstała Stacja Termicznej Utylizacji Osadów Ściekowych (STUOŚ). Metodą wybraną w stacji została technologia spalania w złożu fluidalnym. STUOŚ pozwala zmniejszyć ponad 10-krotnie ilość produkowanych odpadów (z 200 tys. ton/rok do około 20 tys.
Rozbudowa zakładu zakończyła się w 2012. Koszt rozbudowy oczyszczalni, budowy zakładu spalania osadów oraz ułożenia systemu rur dostarczających ścieki wyniósł ok. 3,7 mld zł. Była to jedna z największych stołecznych inwestycji współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej.
Po jej zakończeniu „Czajka” stała się największą oczyszczalnią ścieków w Polsce. Rozbudowany zakład zajmuje powierzchnię 52,7 ha i może przyjąć 435 tys.
Przeczytaj także: Przydomowe oczyszczalnie ścieków Zawiercie
Technologia Oczyszczania
„Czajka” to oczyszczalnia mechaniczno-biologiczna z podwyższonym usuwaniem ze ścieków związków biogennych. Dopływające ścieki mieszają się w komorze zbiorczej, a następnie przepływają kolejno przez kraty, piaskowniki i osadniki wstępne, skąd dopływają do pompowni pośredniej. Podniesione przez pompownię, rozdzielane są następnie na 10 ciągów technologicznych. Każdy z nich składa się z reaktora biologicznego z osadem czynnym typu BIODENIPHO i zespołu dwóch osadników wtórnych.
Osad z osadników wstępnych odprowadzany jest do zagęszczaczy grawitacyjnych i po zagęszczeniu mieszany jest z osadem nadmiernym zagęszczonym na wirówkach. Zagęszczone osady zmieszane kierowane są dalej do Wydzielonych Komór Fermentacyjnych, gdzie w procesie stabilizacji beztlenowej osadów powstaje biogaz. Częściowo spalamy go w kotłowni oraz w stacji gazogeneratorów.
Przefermentowane osady są następnie odwadniane i kierowane do unieszkodliwienia w Stacji Termicznej Utylizacji Osadów Ściekowych (STUOŚ). Osady są unieszkodliwiane w piecach fluidalnych połączonych ze specjalnymi kotłami. Wszystko po to, aby odzyskać jak najwięcej energii.
Pierwszy etap oczyszczania ścieków to tzw. W drugim etapie, ścieki są kierowane do basenów osadu czynnego. Tam podczas procesu biologicznego oczyszczania zostaje usunięty z nich azot i fosfor. Osady ściekowe, powstałe w procesie oczyszczania, poddajemy stabilizacji i odwodnieniu.
Wszystkie obiekty oczyszczania wstępnego oraz gospodarki osadowej, są całkowicie zhermetyzowane, zaś powietrze odciągane z obiektów technologicznych jest neutralizowane w systemie chemicznego oczyszczania powietrza. Odpady technologiczne powstałe w procesie oczyszczania ścieków i przeróbki osadów ściekowych, są unieszkodliwiane w STUOŚ, zlokalizowanej na terenie Oczyszczalni Ścieków „Czajka”.
Przeczytaj także: Oczyszczalnia oksydacyjna: zasady działania
Awarie i Problemy
W dniach 27 i 28 sierpnia 2019 doszło do awarii obydwu kolektorów znajdujących się w tunelu pod dnem Wisły. W wyniku tego 28 sierpnia rozpoczęto zrzut do rzeki nieoczyszczonych ścieków pochodzących z obsługiwanych przez oczyszczalnię terenów lewobrzeżnych. 3 września 2019 żołnierze 2 Inowrocławskiego Pułku Inżynieryjnego zakończyli zleconą przez rząd budowę mostu pontonowego na Wiśle, na którym zaplanowano ułożenie tymczasowego zastępczego rurociągu transportującego ścieki do „Czajki”.
Awaryjny rurociąg na moście pontonowym został uruchomiony 9 września, a 14 września osiągnął on pełną wydajność i zrzut nieoczyszczonych ścieków do rzeki został wstrzymany. Naprawa układu przesyłowego ścieków rurociągami pod dnem Wisły została zakończona w listopadzie 2019.
29 sierpnia 2020 doszło do kolejnej awarii kolektorów w tunelu pod Wisłą, transportujących ścieki do „Czajki”, w wyniku której nastąpił zrzut ścieków do rzeki, które od razu były poddawane ozonowaniu.
Według Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji (MPWiK) przyczyną awarii z 2020 roku był błąd w projekcie zleconym w 2006 roku polegający na braku zaprojektowania odpowiedniego drenażu. Z kolei w ocenie Najwyższej Izby Kontroli (NIK) MPWiK popełniło błędy w procesie projektowania, budowy i eksploatacji podziemnych kolektorów transportujących ścieki do oczyszczalni, a Prezydent m.st. Warszawy nie wykorzystał wszystkich środków kontroli i nadzoru nad przedsiębiorstwem.
Z uwagi na narażenie przez MPWIK zdrowia lub życia ludzi przebywających w układzie przesyłowym pod Wisłą w czasie obu awarii w lipcu 2021 roku NIK skierowała zawiadomienie do Prokuratury Rejonowej Warszawa Żoliborz o uzasadnionym podejrzeniu przestępstw. Do 2024 prokuratura nie postawiła nikomu zarzutów dotyczących awarii. W tym samym roku zakończono najważniejsze prace związane z odbudową kolektorów pod dnem Wisły.
MPWiK i Oczyszczalnia w Liczbach
"Czajka" nie jest osobnym bytem prawnym, ale częścią spółki akcyjnej Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji, należącej do miasta stołecznego Warszawy. To miejski gigant, zatrudniający ok. 1,2 tys.
MPWiK dostarcza wodę do mieszkań w Warszawie i okolicach i odbiera z nich ścieki. Z ostatniego dostępnego raportu wynika, że w 2017 roku firma wyprodukowała 123,1 mln metrów sześciennych czystej wody, w tym sprzedała 108,8 mln metrów sześciennych. W 2017 roku jej przychody netto ze sprzedaży wyniosły 1,192 mld zł, a koszty działalności operacyjnej opiewały na 912 mln zł.
Do połowy 2018 roku obowiązywała taryfa według której cena za metr sześcienny wody wynosiła 4,54 zł, a cena za odprowadzenie metra sześciennego ścieków - 6,93 zł. W 2018 roku MPWiK złożył wniosek do Wód Polskich o obniżenie taryf za wodę i ścieki i dostał na to zgodę. W związku z tym ceny od 2 czerwca 2018 roku spadły - w przypadku wody do kwoty 3,89 zł za metr sześcienny, a w przypadków ścieków do 5,96 zł za taką samą objętość. Ceny te obowiązywać mają do 2 czerwca 2021 rok.
Oczyszczalnia Ścieków „Czajka” jest jedną z czterech oczyszczalni (obok oczyszczalni „Południe”, „Pruszków” i „Dębe”) zarządzanych przez Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w m.st.
| Oczyszczalnia | Lokalizacja | Przepustowość |
|---|---|---|
| Czajka | Białołęka, Warszawa | 435 tys. m3/d |
| Południe | Wilanów, Warszawa | 60 tys. m3/d |
| Pruszków | Pruszków | 60 tys. m3/d |
| Dębe | Wieliszew | 17 tys. m3/d |
tags: #zbiorcza #komora #dopływowa #oczyszczalnia #ścieków #Czajka
