Wymagana Wilgotność i Uprawa Soczewicy
- Szczegóły
Szukasz składnika, który może zastąpić mięso, zawiera dużo białka, a do tego jest bogaty w witaminy i minerały? W takim razie powinna zainteresować Cię soczewica. Jest to roślina strączkowa z rodziny bobowatych, znana z wartości odżywczych swoich nasion. Dzięki wysokiej zawartości białka często wykorzystywana jest do przygotowania dań wegańskich, jako zamiennik mięsa.
Soczewica jest bogata nie tylko w białko, ale także inne składniki odżywcze. Błonnik pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu pokarmowego, a żelazo zapobiega anemii. Roślina ta jest często używana w kuchni hinduskiej, gdzie uważana jest za spowalniającą proces starzenia się organizmu. Jest to wynikiem działania antyoksydantów. Zwalczają one wolne rodniki, dzięki temu zyskujesz odporność przed wieloma przewlekłymi chorobami.
Gdzie rośnie soczewica?
Początków uprawy soczewicy trzeba szukać w rejonie Bliskiego Wschodu, gdzie była znana i wykorzystywana już 7500 lat p.n.e. Z Bliskiego Wschodu, soczewica rozpoczęła swoją podróż do Europy. Dziś jest gatunkiem bardzo popularnym nie tylko w Syrii, Iranie, Pakistanie, Libanie, ale i w krajach Europy Zachodniej (Hiszpania), w Stanach Zjednoczonych. Obecnie, głównymi ośrodkami jej uprawy w Europie są Hiszpania, Francja oraz Niemcy.
Soczewica najlepiej czuje się w klimacie kontynentalnym - największe plony otrzymuje się w Hiszpanii, Turcji, Indiach i Egipcie. W naszym kraju najbardziej efektywne są uprawy soczewicy na wschodzie kraju. Soczewica dobrze plonuje w klimacie umiarkowanym. W Polsce zainteresowanie tą uprawą szybko rośnie.
Soczewica cieszyła się w Polsce znaczną popularnością i była szeroko uprawiana aż do wybuchu drugiej wojny światowej. Niestety, okres powojenny przyniósł spadek zainteresowania tą rośliną wśród rolników, głównie z powodu trudności związanych z mechanizacją jej uprawy, wyjaśnia Świętokrzyski Ośrodek Doradztwa Rolniczego. Dzięki ponownemu docenieniu jej wysokich walorów żywieniowych i prozdrowotnych, polscy rolnicy coraz chętniej wznawiają jej uprawę.
Przeczytaj także: Wilgotność gleby dla roślin
Powierzchnia uprawy soczewicy w Polsce
Spójrzmy na powierzchnię uprawy w ostatnich latach (dane ARiMR):
| Rok | Powierzchnia uprawy (ha) |
|---|---|
| 2025 | 54 019,27 |
| 2024 | 38 172,50 |
| 2023 | 25 695,22 |
| 2022 | 13 399,37 |
| 2021 | 14 787,67 |
| 2020 | 12 425,75 |
Wzrost powierzchni uprawy w ciągu 5 lat jest imponujący i wynosi ponad 330 procent. Mowa o soczewicy.
Wymagania glebowe i wodne
Soczewica nie ma natomiast wysokich wymagań glebowych - dobrze czuje się na ziemiach przepuszczalnych, o umiarkowanej wilgotności. Obfite plony zapewniają gleby o pH 6-6,5, w kompleksie pszennym wadliwym lub żytnim dobrym i bardzo dobrym. W miarę możliwości należy natomiast unikać ziem podmokłych, ciężkich i kwaśnych. Soczewica preferuje gleby o dobrej przepuszczalności i pH lekko kwaśnym do obojętnego (pH 6-7). Na glebach ciężkich i podmokłych roślina rozwija się słabiej.
Roślina ta ma niewielkie wymagania glebowe - może być uprawiana na lżejszych, ale nie skrajnie suchych glebach. Nie toleruje natomiast gleb ciężkich, podmokłych ani kwaśnych. Optymalne pH gleby wynosi 6,0-6,5, co oznacza, że zakwaszone gleby wymagają wapnowania.
Jeśli chodzi o wymagania wodne, soczewica dobrze znosi przejściowe braki wilgoci, przy czym odmiany o małych nasionach wykazują większą tolerancję na suszę niż te z nasionami dużymi. Nadmiar wody jest szczególnie niekorzystny w fazie dojrzewania nasion; intensywne opady deszczu w tym czasie przyczyniają się do silniejszego wylegania roślin i wydłużają ich okres wegetacji. Soczewica jest stosunkowo odporna na okresy umiarkowanej suszy, ale kluczowe fazy, takie jak zakładanie pędów i zawiązywanie strąków, wymagają odpowiedniej wilgotności.
Przeczytaj także: Znaczenie wilgotności łat dachowych
Siew soczewicy
Soczewica należy do roślin strączkowych, zatem termin jej wysiewu powinien być wczesny - najlepiej wysiewać ją razem z grochem, bobikiem oraz łubinem. Jest ona wytrzymała na przymrozki (nawet do -6⁰C), więc nie należy obawiać się niesprzyjającej aury. Soczewica kiełkuje już w 4-5 stopniach i wytrzymuje przymrozki do -6 st. Siew musi być bardzo wczesny, w terminie siewu owsa i bobiku.
Soczewica należy do roślin dnia długiego - oznacza to, iż kwitnie ona latem, kiedy okres naświetlania jest dłuższy niż okres ciemności. Kiełkować zaczyna już po 6-12 dniach, a pełnia kwitnienia rozpoczyna się po 54-58 dniach od siewu. Okres kwitnienia jest bardzo długi, zajmując 1/2 do 2/3 czasu wegetacji.
Termin siewu powinien być możliwie wczesny, podobnie jak innych gatunków roślin bobowatych (III dekada marca-II dekada kwietnia). Opóźnienie siewu o 12-14 dni może powodować obniżkę plonu nasion nawet 25-30%, wyjaśnia w metodyce uprawy soczewicy Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa.
Siew soczewicy wymaga precyzji w ustawieniu redlic, dawce i głębokości siewu. Najczęściej siewy prowadzi się wczesną wiosną, gdy temperatura gleby pozwala na prawidłowe kiełkowanie. Dobre praktyki zalecają siew na płytką głębokość - najczęściej 2-4 cm, w zależności od struktury gleby i wilgotności. Siewniki punktowe lub z pneumatycznym podawaniem nasion są najczęściej używane do wysiewu soczewicy.
Głębokość siewu to 4-6 cm, a w suchej wiośnie 6-8 cm, przy rozstawie rzędów 15-30 cm. Ze względu na hypogeiczny sposób kiełkowania, nasiona wymagają głębszego przykrycia glebą, tj. 4-6 cm.
Przeczytaj także: Jak dbać o wilgotność jałowca?
Na plantacjach soczewicy przedsiewna zaprawa nasion jest niezbędna, ponieważ polskie gleby nie są naturalnie zasobne w aktywne szczepy kolonizujące jej korzenie. Roślinę wysiewa się wcześnie (III dekada marca- II dekada kwietnia). Dwutygodniowe opóźnienie siewu skutkuje obniżeniem plonowania w granicach 30%. Optymalna ilość wysiewu to: 175 nasion/ m2 w przypadku form wielkonasiennych i 200 nasion/m2 dla odmian drobnonasiennych. Gęstość siewu jest dodatnio skorelowana z wysokością osadzania pierwszego strąka (im gęściej, tym wyżej).
Pielęgnacja soczewicy
W początkowym okresie wzrost soczewicy nie jest intensywny, dlatego bardzo ważne jest regularne jej odchwaszczanie. Soczewica jest bardzo wrażliwa na zachwaszczenie, zwłaszcza w początkowych fazach rozwojowych. Oprócz chemicznych metod zwalczania chwastów, skuteczne okazuje się bronowanie, które należy wykonać, gdy rośliny osiągną 6- 7 cm.
Nawożenie w dużej mierze zależne jest od rodzaju gleby. W przypadku ziem o niskiej zasobności należy zastosować nawozy azotowe i fosforowe, gleby zakwaszone warto również dodatkowo wapnować. Uprawa roli pod soczewicę jest taka sama jak dla innych wcześnie sianych roślin jarych, a nawożenie jest umiarkowane. Zaleca się stosowanie fosforu (30-50 kg P_2O_5/ha) i potasu (50-70 kg K_2O/ha) w całości wiosną, aby uniknąć wymycia potasu na lżejszych glebach. Zasadniczo azot nie jest potrzebny, ale na bardzo ubogich glebach można zastosować dawkę startową 20-30 kg/ha.
W pielęgnacji soczewicy najważniejsze jest regularne podlewanie. Ziemia w donicy powinna być stale lekko wilgotna przez cały okres wegetacji - wówczas roślina plonuje najlepiej.
Ochrona przed chorobami i szkodnikami
Dla soczewicy niebezpieczna jest także rdza bobu, objawiająca się opadaniem liści i pojawianiem się na nich rdzawych plam. Wiosną warto zatem zastosować zaprawę grzybo-owadobójczą, przed samym siewem można również zaprawić nasiona szczepionką bakteryjną.
Soczewica może być atakowana przez choroby grzybowe i bakteryjne oraz przez szkodniki takie jak mszyce czy pchełki. Monitoring plantacji pozwala na szybkie wykrycie lokalnych ognisk chorób. Poważne zagrożenie w uprawie soczewicy stanowią grzyby z rodzaju Fusarium: sprawcy zgorzeli siewek. W sprzyjających warunkach rozwoju patogenu dochodzi do całkowitego zniszczenia plantacji rośliny.
Aby chronić młode rośliny przed chorobami i szkodnikami, zaleca się zaprawianie nasion zaprawą grzybobójczą (przeciw zgorzeli siewek), a w razie zagrożenia oprzędzikami, również owadobójczą.
By szkodniki nie zniszczyły Twojej uprawy możesz używać naturalnych preparatów takich jak olej neem, czy czosnku w połączeniu z papryką cayenne. Przed większymi intruzami czy też domowymi zwierzętami sprawdzą się siatki ochronne. Możesz także wysiać soczewicę razem z cebulą lub czosnkiem.
Zbiór soczewicy
Po około 2-3 miesiącach od siewu soczewica powinna być gotowa do zbioru, kiedy jej strąki zaczną żółknąć i wysychać. Soczewica staje się gotowa do zbioru, gdy jej strąki zaczynają zasychać. Warto w tym czasie ograniczyć podlewanie, aby przyspieszyć ten proces. Kiedy strąki staną się kruche i brązowe można je zebrać, a następnie ręcznie odseparować nasiona. Soczewicę należy przechowywać w suchym, chłodnym miejscu.
Prawidłowy termin zbioru i metody suszenia decydują o jakości nasion, ich trwałości i wartości handlowej. Optymalny termin zbioru to moment, gdy większość strąków jest sucha, a nasiona osiągnęły właściwą twardość. Do zbioru używa się kombajnów z odpowiednio ustawionym perkatorem, aby ograniczyć straty. Przechowywanie w suchych i chłodnych warunkach przedłuża trwałość nasion soczewicy.
Zbiór nasion soczewicy jest utrudniony ze względu na wyleganie roślin i niskie osadzenie strąków. Na mniejszych uprawach zbiór można prowadzić dwu- lub wieloetapowo, kosząc rośliny kosiarką, a następnie młócąc odpowiednio przygotowanym kombajnem. Należy obniżyć zespół żniwny na minimalną wysokość cięcia. W przypadku jednostronnego wylegania wskazane jest użycie podnośników do wyległych roślin.
Soczewica, podobnie jak inne gatunki bobowatych, dojrzewa nierównomiernie i jest bardzo podatna na wyleganie. Wówczas, decydując się na zbiór jednoetapowych, należy wcześniej zaplanować desykację plantacji. Ma ona na celu dosuszenie zielonych części wszystkich roślin, w tym chwastów.
tags: #wymagana #wilgotność #soczewicy #uprawa
