Woda utleniona: Skład, właściwości i zastosowanie
- Szczegóły
Woda utleniona jest jedną z najpopularniejszych i najczęściej spotykanych substancji. Jest jednym z ważnych elementów wyposażenia domowej apteczki. Woda utleniona ma znacznie szersze i bardziej powszechne zastosowanie niż tylko w farmakologii. Ale czym właściwie jest woda utleniona i gdzie znajduje zastosowanie? Czy faktycznie jej działanie jest skuteczne?
Czym jest nadtlenek wodoru?
Woda utleniona jest substancją chemiczną, która nie występuje w naturalnym środowisku. Jest to 3-procentowy roztwór nadtlenku wodoru, który ma bardzo silne właściwości utleniające. Nadtlenek wodoru (H2O2) to nieorganiczny związek chemiczny w postaci bezbarwnej, bezwonnej i klarownej cieczy. Jego stężona wersja przyjmuje bladoniebieski kolor. Ma wyraźny cierpko-kwaśny smak oraz charakterystyczny zapach. Naturalnie występuje w komórkach ciała człowieka jako tzw. reaktywna forma tlenu, powstała w procesach metabolicznych i w trakcie oddychania komórkowego. Możemy go również spotkać w powietrzu po burzy oraz w wodach powierzchniowych, w obu przypadkach jego stężenie jest stosunkowo niskie.
Nadtlenek wodoru ma silne właściwości utleniające. Dzięki temu stosuje się go w przemyśle i medycynie. Najczęściej wykorzystywane stężenia nadtlenku wodoru to: 3% woda utleniona, 30%-35% perhydrol.
Właściwości i działanie wody utlenionej
Woda utleniona posiada właściwości, które jednocześnie powodują separację i usunięcie zanieczyszczeń, występujących bakterii, wirusów czy innych drobnoustrojów, ale także spowalniają proces gojenia się rany. Antyseptyczne właściwości nadtlenku wodoru jednoznacznie mogą wskazywać, że substancja ta działa antybakteryjnie. Niemniej działanie wody utlenionej nie jest jednoznaczne i nie pozostaje bez szkody dla skóry oraz naskórka. Niszczenie drobnoustrojów, bakterii czy wirusów idzie w parze z niszczeniem całych, zdrowych komórek ciała. Nadtlenek wodoru powoduje degradację białek i błon komórkowych.
Woda utleniona - a dokładniej nadtlenek wodoru znajdujący się w wodzie utlenionej - wchodzi w reakcję z krwią. Do niedawna uważano, że woda utleniona znacząco wpływa na czyszczenie i dezynfekcję ran, dodatkowo „oddzielając” zabrudzenia i bakterie od zranionego miejsca.
Przeczytaj także: Gdzie kupić wodę destylowaną?
Zastosowanie wody utlenionej bezpośrednio na ranę powoduje zniszczenie większości pospolitych bakterii i tym samym dezynfekcję rany. Problemem jest to, że substancja ta wpływa również niekorzystnie na struktury komórkowe. Skuteczność odkażania ran jest stosunkowo wysoka przy zastosowaniu takiej substancji jak woda utleniona.
Jak zostało wspomniane woda utleniona może spowodować powierzchniowe uszkodzenie komórek skóry i naskórka, co wpływa na dłuższy proces gojenia. Bardzo często występuje również miejscowe ropienie lub sączenie się z rany.
Zastosowanie wody utlenionej
Woda utleniona ma szerokie zastosowanie poza farmakologią. Jest to doskonały środek do skutecznego i szybkiego wybielania tkanin, a także czyszczenia i mycia dywanów. Woda utleniona wykorzystywana jest również w branży kosmetycznej czy też przy produkcji środków czystości.
Woda utleniona ma szerokie zastosowanie w przypadku dezynfekcji, nigdy jednak nie powinna być wykorzystywana do oparzeń. Warto pamiętać o tym, że woda utleniona zachowuje swoje właściwości zaledwie przez kilkanaście dni od jej otwarcia. Podstawowym błędem jest przechowywanie otwartej wody utlenionej przez wiele miesięcy.
Woda utleniona na gardło i inne zastosowania nadtlenku wodoru:
Przeczytaj także: Inwestycje w Jakość Wody w Proszówkach
- Roztwór 3%, czyli wodę utlenioną stosujemy w: infekcjach jako preparat do płukania gardła, leczeniu stanów zapalnych kieszonek dziąsłowych i chorób przyzębia. W obu przypadkach do szklanki z wodą dodajemy łyżkę wody utlenionej. Przygotowanym roztworem płuczemy gardło lub jamę ustną kilka razy dziennie.
- Roztwory 3%-15% nadtlenku wodoru są stosowane: we fryzjerstwie do rozjaśniania włosów, w środkach wybielających na bazie aktywnego tlenu.
- Roztwór 30%-35%, czyli perhydrol znalazł zastosowanie: jako środek utleniający w przemyśle chemicznym, przy wybielaniu tkanin, zabrudzeń, drewna, plastiku i papieru, jako produkt wyjściowy do otrzymania wody utlenionej, w produkcji barwników organicznych, w oczyszczaniu kości z resztek tkanek, np. w myślistwie, w czyszczeniu wentylacji i kanalizacji, w sadownictwie i rolnictwie do wykonywania oprysków, w oczyszczaniu ścieków i uzdatnianiu wody.
- Roztwory 85%-98% nadtlenku wodoru wykorzystujemy: jako utleniacze paliwa rakietowego.
Woda utleniona ma również wiele niekonwencjonalnych zastosowań, które nie są poparte badaniami naukowymi. Pamiętajmy, że jej użycie niezgodnie z zaleceniami może być niebezpieczne dla zdrowia. Nadmierne stosowanie roztworów z wodą utlenioną do płukania ust może być przyczyną tzw. języka włochatego, który objawia się przerostem brodawek języka.
Czy wodą utlenioną można odkażać rany? 3-procentowy wodny roztwór nadtlenku wodoru H2O2, bo tym z chemicznego punktu widzenia jest woda utleniona, posiada silne właściwości utleniające, czyli wchodzi w reakcję ze związkami budulcowymi ludzkiego organizmu. Gdy polewa się wodą utlenioną świeżą ranę, pojawia się charakterystyczna piana, kojarzona z antyseptycznymi właściwościami roztworu, czyli przede wszystkim jego intensywnym działaniem bakteriobójczym. W rzeczywistości piana świadczy o zachodzącej reakcji chemicznej między nadtlenkiem wodoru i katalazą - enzymem z grupy oksydoreduktaz znajdującym się w komórkach krwi. Katalaza zostaje uwolniona, gdyż woda utleniona degraduje otoczkę lipidową komórek, a zadaniem enzymu jest rozkład nadtlenku wodoru do tlenu i wody - piana to po prostu uwolniony w tej reakcji gaz.
Co istotne, reakcja ta powoduje unieczynnienie wody utlenionej, przez co traci ona swoje bakteriobójcze właściwości - jeśli nawet odkaża ranę, działanie to jest słabe i krótkotrwałe i niestety nie zmniejsza ryzyka infekcji. To już wystarczający powód, by nie polewać wodą utlenioną świeżych ran, ale jest jeszcze jeden minus jej stosowania - uszkadza makrofagi i neutrofile w okolicy rany, przez co dochodzi do zaburzenia procesu gojenia i regeneracji uszkodzonej tkanki.
Według najnowszych zaleceń Polskiego Towarzystwa Leczenia Ran woda utleniona nie powinna być stosowana do odkażania ran. Uszkadza ona tworzącą się ziarninę, dzięki której rana się zasklepia. Jako substancje pierwszego wyboru w antyseptyce ran sięgajmy po preparaty zawierające oktenidynę i poliheksanid. W zależności od rodzaju rany stosujemy również podchloryny (szczególnie do głębokich ran bez drenażu) oraz związki jodu (do ran kąsanych, kłutych i postrzałowych). Pamiętajmy jednak, by przed użyciem dokładnie zapoznać się z ich ulotką. Samo spryskanie rany nie wystarczy. Preparaty te potrzebują dłuższego kontaktu z raną, by zadziałać. Produkt z oktenidyną powinien pozostać na skórze przez minimum 1 minutę, zaś poliheksanid lub podchloryny przez minimum 15 minut.
Nadtlenek wodoru - skutki uboczne
Wody utlenionej nie wolno pić, nie powinno się za jej pomocą również płukać gardła lub jamy ustnej. Woda utleniona jest substancją pożyteczną, ale przeznaczona jest do stosowania wyłącznie zewnętrznego. Według najnowszych badań picie wody utlenionej może doprowadzić nawet do wad serca, wad układu oddechowego oraz zaburzeń funkcjonowania organów wewnętrznych. Efektem mogą być poważne problemy zdrowotne, a nawet śmierć!
Przeczytaj także: Woda mineralna Józef: Zalety
Nadtlenek wodoru mimo swojego szerokiego zastosowania ma również wiele działań niepożądanych. Woda utleniona może powodować pieczenie w miejscu aplikacji oraz podrażnienie błony śluzowej jamy ustnej przy częstym płukaniu. Nadtlenek wodoru działa żrąco na skórę, może również oparzyć i uszkodzić oczy. Szkodliwe są też jego opary. Substancja może wchłaniać się do organizmu wziewnie lub przez skórę, a także po połknięciu.
Przy dużych stężeniach wdychanego nadtlenku wodoru może dojść do:
- podrażnienia i ostrych stanów zapalnych gardła, nosa oraz dróg oddechowych,
- podrażnienia oczu,
- krwawienia z nosa,
- odbarwienia włosów,
- nudności, wymiotów i drgawek,
- bólu i zawrotów głowy,
- obrzęku płuc,
- utraty przytomności,
- wstrząsu.
Pamiętaj, że nie wolno pić wody utlenionej. Wypicie jej w dużych ilościach może spowodować śmierć w wyniku rozerwania jelit i powstania zatorów powietrznych w naczyniach krwionośnych. Może także dojść do udaru mózgu i zawału serca.
Gdzie kupić nadtlenek wodoru?
Nadtlenek wodoru w postaci 3% płynnej wody utlenionej znajdziemy bez recepty w każdej aptece. Dostępna jest również w formie żelu oraz aerozolu. W hurtowniach chemicznych można kupić nadtlenek wodoru w stężeniu 12%. Wyższe stężenia nadtlenku wodoru (np. perhydrol) zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady UE może być sprzedawany tylko w celach związanych z działalnością handlową, gospodarczą lub zawodową. Przy zakupie musimy wypełnić specjalne oświadczenie, które weryfikuje sprzedawca.
Nadtlenek wodoru jako substancja tania i łatwo dostępna ma wiele zastosowań. Pamiętajmy jednak, że może być również niebezpieczny. Przechowujmy go z dala od dzieci, w szczelnie zamykanych oryginalnych pojemnikach.
tags: #woda #utleniona #do #picia #skład #i
