Woda utleniona: Dawkowanie, zastosowanie i bezpieczeństwo
- Szczegóły
Woda utleniona, czyli 3-procentowy wodny roztwór nadtlenku wodoru (H2O2), jest powszechnie znana i stosowana jako środek odkażający. Jednak, czy wiesz, jak prawidłowo ją stosować i jakie są potencjalne zagrożenia?
Skład i działanie wody utlenionej
Skład:
- Hydrogenii peroxidum (nadtlenek wodoru) 30% - 10,0 g (stabilizowany kwasem 1-hydroxyetano 1,1 - difosfonowym - 10 mg/l i disodu difosforanem - 100 mg/l)
- Woda oczyszczona 90,0 g
Woda utleniona wykazuje właściwości odkażające. Zastosowana bezpośrednio na ranę lub uszkodzenie skóry, dezynfekuje i zapobiega namnażaniu się bakterii. Rozcieńczona woda utleniona może być stosowana do płukania jamy ustnej w stanach zapalnych i chorobach przyzębia.
Zastosowanie wody utlenionej
Przemywanie ran
Do przemywania ran stosować preparat nierozcieńczony bezpośrednio na ranę.
Płukanie jamy ustnej
Do płukania jamy ustnej: rozcieńczyć 1 łyżeczkę preparatu (ok. 5 ml) w szklance wody (ok. 250 ml). Stosować jeden do kilku razy na dobę.
Przeczytaj także: Gdzie kupić wodę destylowaną?
Płukanie gardła
Tak, jednak wyłącznie w postaci silnie rozcieńczonej. Woda utleniona 3% może być stosowana do płukania gardła w przypadku infekcji, aft, anginy lub podrażnień błony śluzowej. Aby przygotować bezpieczny roztwór, należy dodać jedną łyżeczkę preparatu do połowy szklanki przegotowanej, letniej wody. Płukanka powinna być stosowana kilka razy dziennie, ale nie wolno jej połykać. Płyn należy po kilkunastu sekundach wypluć, aby nie doszło do podrażnienia przewodu pokarmowego. Regularne płukanie wspomaga leczenie i zmniejsza dyskomfort.
Higiena uszu
Woda utleniona 3% jest często stosowana do higieny uszu, szczególnie w celu rozpuszczenia i usunięcia nadmiaru woskowiny. Zabieg polega na wkropleniu 3-4 kropli preparatu do przewodu słuchowego osoby leżącej na boku. Po upływie kilku minut płyn należy usunąć przez przechylenie głowy w przeciwną stronę. Działanie nadtlenku wodoru powoduje charakterystyczne musowanie, które wspomaga oczyszczanie. Nie należy jednak stosować jej w przypadku bólu ucha, wycieku lub podejrzenia perforacji błony bębenkowej - w takich sytuacjach konieczna jest konsultacja lekarska.
Irygacja nosa i zatok
Stosowanie wody utlenionej 3% do irygacji nosa i zatok możliwe jest wyłącznie po jej odpowiednim rozcieńczeniu - najczęściej do soli fizjologicznej w ilości 5-7 kropli na 100 ml roztworu. Zabieg może być pomocny przy zalegającej wydzielinie, przewlekłym katarze lub infekcjach zatok. Działa bakteriobójczo, wspomagając proces regeneracji błony śluzowej. Należy jednak pamiętać, że nadmiar preparatu lub zbyt wysokie stężenie grozi podrażnieniem, pieczeniem oraz wysuszeniem śluzówki. Osoby z przewlekłymi problemami zatok powinny skonsultować taką terapię z laryngologiem.
Czego nie wiemy o stosowaniu wody utlenionej?
Woda utleniona, choć popularna, nie zawsze jest najlepszym wyborem. Wiele osób uważa, że piana pojawiająca się po polaniu rany wodą utlenioną świadczy o jej właściwościach antyseptycznych. W rzeczywistości jest to reakcja chemiczna między nadtlenkiem wodoru i katalazą, enzymem obecnym w komórkach krwi. Reakcja ta powoduje unieczynnienie wody utlenionej, przez co traci ona swoje bakteriobójcze właściwości.
Czy wodą utlenioną można odkażać rany?
To już wystarczający powód, by nie polewać wodą utlenioną świeżych ran, ale jest jeszcze jeden minus jej stosowania - uszkadza makrofagi i neutrofile w okolicy rany, przez co dochodzi do zaburzenia procesu gojenia i regeneracji uszkodzonej tkanki.
Przeczytaj także: Inwestycje w Jakość Wody w Proszówkach
Na świeże, krwawiące rany podobnie jak wody utlenionej nie należy stosować również:
- jodyny,
- spirytusu,
- gencjany,
które również zaburzają naturalny proces zasklepiania się uszkodzeń skóry.
Najlepszymi środkami do przemywania skaleczeń jest:
- chłodna, bieżąca woda z kranu (jeśli ranka jest zabrudzona, to z odrobiną szarego mydła bez sztucznych dodatków, np. zapachowych)
- płyn powierzchniowo obojętny, np. sól fizjologiczna.
W przypadku ran niewielkich wystarczy późniejsze osuszenie uszkodzenia skóry czystą, bawełnianą szmatką, jeśli natomiast rana mocno krwawi, wskazane jest zastosowanie opatrunku uciskowego. Wszystkie domowe zabiegi wokół ran, nawet niewielkich, należy wykonywać w jednorazowych rękawiczkach. Rany wymagające szycia trzeba jak najszybciej pokazać lekarzowi.
Specjaliści podkreślają, że woda utleniona ma zastosowanie w odkażaniu ran, ale tych sączących się, ropiejących, trudno gojących się. Nie należy tego jednak robić na własną rękę, ale zawsze zgodnie ze wskazówkami lekarza - w niektórych przypadkach wskazane są inne preparaty o właściwościach antyseptycznych lub antybiotyki.
Przeczytaj także: Woda mineralna Józef: Zalety
Czas przydatności wody utlenionej
Buteleczka wody utlenionej ma swoje stałe miejsce w każdej domowej apteczce, mało kto jednak zdaje sobie sprawę, że po otwarciu błyskawicznie traci ważność. Proces rozpadu nadtlenku wodoru do wody i tlenu atomowego najszybciej zachodzi w kontakcie ze zranioną skórą (z powodu enzymu katalazy), ale ma miejsce również w butelce, chociaż proces ten jest wówczas znacznie wolniejszy.
Nadtlenek wodoru jest związkiem nietrwałym, w zamkniętym fabrycznie opakowaniu jego rozpad zachodzi z prędkością 0,5 proc. na rok, a w opakowaniu otwartym związek traci przydatność do użycia w ciągu paru tygodni.
Rozkład wody utlenionej przyspiesza zawarty w powietrzu tlen, ale też światło i wysoka temperatura, dlatego nowo zakupioną wodę utlenioną warto trzymać w ciemnym i chłodnym miejscu.
Przeterminowana woda utleniona to po prostu woda, bez żadnych właściwości odkażających, można ją więc wylać do zlewu. Jeśli będzie się pienić to znak, że jej czas jeszcze nie przeminął i można jej użyć np. do zdezynfekowania stołu lub rąk.
Odkażanie przedmiotów
Znana jest skuteczność wody utlenionej w dezynfekcji pomieszczeń i przedmiotów. Wodny roztwór nadtlenku wodoru dobrze radzi sobie z niszczeniem lub osłabianiem bakterii, grzybów i innych drobnoustrojów.
Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne zaaprobowało nadtlenek wodoru jako jedną z substancji wykorzystywanych do walki z pandemią Covid-19. Stosuje się go do odkażania powietrza w pomieszczeniach oraz w preparatach do dezynfekcji rąk. Wodę utlenioną przechowywaną w domowych apteczkach można wykorzystywać np. do dezynfekcji obudowy telefonu czy dłoni.
Woda utleniona a infekcje gardła
O płukaniu bolącego gardła roztworem wody utlenionej słyszy się często i metoda ta przez wielu uważana jest za skuteczną. Część lekarzy nie jest jednak co do tego przekonana, nie ma bowiem naukowych dowodów potwierdzających przydatność wody utlenionej w leczeniu infekcyjnych zapaleń górnych dróg oddechowych.
Co prawda w praktyce pędzluje się wodą utlenioną gardło oraz zakrapla uszy od dziesiątek lat, dziś jednak już wiadomo, że działanie antybakteryjne H2O2 w takich sytuacjach dotyczy zarówno flory patologicznej, jak i fizjologicznej ludzkich tkanek.
Bilans zysków i strat jest dyskusyjny, można też rozważać negatywny wpływ uwalnianych komórek tlenu na błonę śluzową dróg oddechowych.
Specjaliści uspokajają, że sporadyczne używanie wody utlenionej do płukania gardła jest bezpieczne, problemem mógłby być częsty i długi kontakt tkanki z tym związkiem.
Wybielanie zębów
Woda utleniona od kilkunastu lat bywa wykorzystywana jako tani, łatwo dostępny preparat wybielający zęby. Nadtlenek wodoru jest też głównym składnikiem popularnych pasków wybielających. W Polsce produkty wybielające z nadtlenkiem wodoru w stężeniu powyżej 0,1 proc są przeznaczone do sprzedaży jedynie dla stomatologów stosujących je w swoich gabinetach.
Powodem tych ograniczeń są skutki uboczne stosowania nadtlenku wodoru na tkankach jamy ustnej. Związek w wysokim stężeniu (powyżej 3 proc.) co prawda rzeczywiście może rozjaśniać kolor zębów, ale zdarza się, że:
- uszkadza lub niszczy szkliwo,
- prowadzi do oparzeń lub owrzodzeń tkanki dziąsłowej,
- połknięty może przyczyniać się do powstania wrzodów żołądka, gardła oraz innych schorzeń układu pokarmowego.
Nadtlenek wodoru wywołuje i potęguje nadwrażliwość zębów, czego przyczyną jest erozja szkliwa i utrata bariery ochronnej zębów. Im częściej pacjent stosuje paski wybielające lub inne domowe sposoby, tym bardziej narażony jest na negatywne oddziaływanie nadtlenku wodoru.
Woda utleniona a trądzik
Internetowe fora pełne są porad dotyczących stosowania wody utlenionej do walki z trądzikiem. Dermatolodzy zalecają jednak dużą ostrożność w realizowaniu takich pomysłów. Zdecydowanie bezpieczniejsze jest stosowanie się do zaleceń lekarzy wyspecjalizowanych w terapii cery trądzikowej oraz używanie preparatów o potwierdzonym działaniu i bezpiecznych dla skóry.
Woda utleniona przede wszystkim nadmiernie wysusza skórę, co szkodzi również cerze tłustej, trądzikowej, wymagającej nawilżania. Ponadto działanie H2O2 na podrażnienia i drobne ranki spowodowane wyciskaniem czy pękaniem pryszczy jest podobne, jak w przypadku świeżych ran - odkaża je słabo i na krótko, nie niweluje ryzyka infekcji, a dodatkowo utrudnia gojenie i regenerację skóry.
Leczenie trądziku powinno być uzależnione przede wszystkim od jego przyczyny, a poza lekami aptecznymi dostępnych jest wiele bezpiecznych i sprawdzonych środków alternatywnych, takich jak choćby niektóre zioła (np.
Czy woda utleniona może być stosowana wewnętrznie (do picia)?
Nie, spożywanie wody utlenionej 3% jest stanowczo odradzane. Mimo że w sieci pojawiają się informacje o jej rzekomych właściwościach oczyszczających organizm, brak jest jakichkolwiek badań naukowych potwierdzających bezpieczeństwo i skuteczność takiego zastosowania. Picie nadtlenku wodoru może prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych, takich jak oparzenia przełyku, mdłości, wymioty, a nawet perforacje przewodu pokarmowego. Spożywane nadtlenku wodoru może spowodować zator zaburzający pracę układu oddechowego, nerwowego oraz serca. Do skutków ubocznych wewnętrznego przyjęcia wody utlenionej zalicza się również drgawki, duszności oraz udar mózgu.
Naukowcy z Uniwersytetu Medycznego w Kolorado przekonują, że picie wody utlenionej może doprowadzić nawet do śmierci.
Pamiętaj, że nie wolno pić wody utlenionej. Wypicie jej w dużych ilościach może spowodować śmierć w wyniku rozerwania jelit i powstania zatorów powietrznych w naczyniach krwionośnych. Może także dojść do udaru mózgu i zawału serca.
Coraz częściej można usłyszeć, że woda utleniona do picia sprawdzi się przy odchudzaniu. Nie wierzmy w to! Jeśli chcemy stracić na wadze, nie sięgajmy ani po wodę utlenioną, ani po żadne tajemnicze tabletki i inne wątpliwe środki. Zainwestujmy w karnet na siłownię, zacznijmy biegać, pływać lub jeździć na rowerze. Regularna aktywność fizyczna połączona z dobrze zbilansowaną dietą przyniesie trwałe rezultaty w bezpieczny sposób.
Przeciwwskazania
Mimo że woda utleniona 3% znajduje szerokie zastosowanie w domowej apteczce, istnieją przeciwwskazania do jej używania. Nie należy jej stosować na rozległe, otwarte rany, ciężkie oparzenia, ani na błony śluzowe dotknięte wrzodziejącym zapaleniem, np. przy zapaleniu dziąseł. Może to prowadzić do powstania mikrourazów i pogłębienia stanu zapalnego. Nadtlenek wodoru może też powodować reakcje alergiczne, dlatego przed pierwszym użyciem warto przeprowadzić próbę uczuleniową. Preparatu nie wolno również mieszać z innymi środkami bez wyraźnego wskazania lekarza.
Nadtlenek wodoru - skutki uboczne
Nadtlenek wodoru mimo swojego szerokiego zastosowania ma również wiele działań niepożądanych. Woda utleniona może powodować pieczenie w miejscu aplikacji oraz podrażnienie błony śluzowej jamy ustnej przy częstym płukaniu. Nadtlenek wodoru działa żrąco na skórę, może również oparzyć i uszkodzić oczy. Szkodliwe są też jego opary. Substancja może wchłaniać się do organizmu wziewnie lub przez skórę, a także po połknięciu.
Przy dużych stężeniach wdychanego nadtlenku wodoru może dojść do:
- podrażnienia i ostrych stanów zapalnych gardła, nosa oraz dróg oddechowych,
- podrażnienia oczu,
- krwawienia z nosa,
- odbarwienia włosów,
- nudności, wymiotów i drgawek,
- bólu i zawrotów głowy,
- obrzęku płuc,
- utraty przytomności,
- wstrząsu.
Gdzie kupić wodę utlenioną?
Nadtlenek wodoru w postaci 3% płynnej wody utlenionej znajdziemy bez recepty w każdej aptece. Dostępna jest również w formie żelu oraz aerozolu. W hurtowniach chemicznych można kupić nadtlenek wodoru w stężeniu 12%. Wyższe stężenia nadtlenku wodoru (np. perhydrol) zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady UE może być sprzedawany tylko w celach związanych z działalnością handlową, gospodarczą lub zawodową. Przy zakupie musimy wypełnić specjalne oświadczenie, które weryfikuje sprzedawca.
Nadtlenek wodoru jako substancja tania i łatwo dostępna ma wiele zastosowań. Pamiętajmy jednak, że może być również niebezpieczny. Przechowujmy go z dala od dzieci, w szczelnie zamykanych oryginalnych pojemnikach.
tags: #woda #utleniona #do #picia #dawkowanie
