Woda Średnio Twarda: Definicja i Normy

Szczegóły: Opublikowano: 04. March 2026

Kartuskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Kartuzach informuje mieszkańców o jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi zgodnie z Ustawą z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków Dz. U. z 2018 r. poz. 1152, 1629, oraz rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz.U. 2017 poz.

Czym jest Twardość Wody?

Twardość wody jest jedną z właściwości wody, która jest skutkiem obecności jonów minerałów i metali rozpuszczonych w wodzie. Przede wszystkim jonów wapnia (Ca2+) i magnezu (Mg2+). Sięgnijmy do definicji określającą twardość wody w encyklopedii PWN. Mówi ona, że jest to właściwość wody spowodowana obecnością soli, głównie wapnia i magnezu. W niewielkim stopniu także żelaza, baru i manganu. Dodatkowo występować mogą w niej sole innych pierwiastków chemicznych.

Twardością całkowitą nazywana jest zawartość jonów magnezu i wapnia przeliczona na tlenek wapnia. Na twardość całkowitą (ogólną) składa się twardość przemijająca i trwała. Jeszcze prościej ujmuje to Amerykańska Akademia Geologiczna (USGS)[1]. Twardość wody określa ona jako ilość rozpuszczonego w wodzie wapnia i magnezu.

Twardość przemijająca (węglanowa, nietrwała): Spowodowana obecnością wodorowęglanów, węglanów, wodorotlenków wapnia i magnezu. Można ją usunąć poprzez gotowanie wody.
Twardość trwała (niewęglanowa): Powodują ją chlorki, siarczany, azotany wapnia i magnezu. Nie można jej usunąć przez gotowanie.

Określa się ją według różnych skal. Wśród nich wyróżnia się stopnie niemiecki, angielskie i francuskie. Ma ona również wartość wyrażoną w jednostce fizycznej (mval na litr) oraz międzynarodowej (mmol na litr). W Polsce często korzysta się z systemu pomiaru w stopniach niemieckich (ºn).

Skala Twardości Wody

Twardość wody można sklasyfikować wg następującego kryterium:

Przeczytaj także: Gdzie kupić wodę destylowaną?

Woda miękka: poniżej 1,5 mmol/l
Woda średnio twarda: 1,5 - 2,5 mmol/l
Woda twarda: powyżej 2,5 mmol/l

Wody naturalne charakteryzują się różną twardością. Wody opadowe (mgła, deszcze) są bardzo miękkie, wody słodkie bogate są w wapń - stąd twardość wapniowa. Największy poziom twardości wykazują wody podziemne - główne źródło wody wodociągowej. Twardość tego typu wód może dochodzić nawet do 500 mg CaCO3/ dm3.

Normy Twardości Wody w Polsce

Wg polskich norm (PN-C-04554-01:1971) twardość wody pitnej powinna wynosić 60-500 mg CaCO3 (węglanu wapnia) na 1 litr. Podobnie stanowi Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 marca 2007 roku[2]. Określa ona maksymalną wartość węglanu wapnia w litrze wody w ilości 500 mg/l. Norma Polska dla wody przeznaczonej do spożycia wynosi : 60-500 mg CaCO3/dm3.

Porównując w różnych jednostkach i skalach: 500 mg CaCO3/dm³ = 10 mval/l = 200 mg Ca+2/l = 5 milimoli Ca = 28° niem. (dH) = 50° franc.

Jak Sprawdzić Twardość Wody?

Jak sprawdzić twardość wody z kranu domowym sposobem? Od razu należy przyjąć, że test taki będzie bardzo ogólny. Nie wskaże on dokładnego wyniku, jaki można uzyskać w wyspecjalizowanych laboratoriach. Daje on jednak pojęcie o twardości wody w kranie lub ujęciu, z którego korzystamy. Do wykorzystania mamy dwie, popularne metody.

Pomiar kropelkowy: Stosując się ściśle do instrukcji obsługi, uzyskamy dość dokładny wynik, wystarczający do potrzeb domowych. Testery takie są najczęściej skalowane w stopniach niemieckich lub francuskich.
Test paskowy: Tester paskowy jest mało dokładny, jednak wskaże on w przybliżeniu stopień twardości wody. Sam pomiar jest banalnie prosty. Intensywność zabarwienia wskaże nam stopień twardości wody.

Wpływ Twardości Wody

Twardość wody ma też duży wpływ na jej właściwości organoleptyczne. Nadmierna zawartość niektórych jonów (lub jej brak) jest wyczuwalna w smaku (np. zbyt duża ilość soli magnezu jest odczuwana jako gorzka). Duża koncentracja chlorku i siarczanu magnezu może nawet powodować biegunkę i inne dolegliwości żołądkowe.

Przeczytaj także: Inwestycje w Jakość Wody w Proszówkach

Twardość wody powoduję zmianę jeszcze jednego parametru - zwiększone napięcie powierzchniowe. Im wyższa wartość napięcia powierzchniowego wody, tym trudniej następuje zwilżanie powierzchni taką wodą. Trudno zatem czyścić zabrudzone powierzchnie, a do wszelkich procesów myjąco-czyszczących wymagana jest większa ilość mydła i detergentów.

Twarda Woda a Zdrowie - Fakty i Mity

Wbrew pozorom twarda woda nie jest szkodliwa dla zdrowia. Profesor Józef Górski z Wydziału Nauk Geograficznych i Geologicznych Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu[3] powołuje się na badania prowadzone w Wielkiej Brytanii. Wskazują one na wyraźną zależność między spożywaniem wody o twardości poniżej 160 miligramów CaCO3 a wzrostem śmiertelności w wieku 35-74 lat. Nie jest też tajemnicą, że im więcej minerałów zawiera woda, tym zdrowsza jest dla organizmu.

Nie oznacza to jednak, że powinno się spożywać jedynie tę, zawierającą węglan wapnia. Organizm ludzki potrzebuje do właściwego funkcjonowania całej palety pierwiastków chemicznych. Udowodnione jest, że miękka woda mu nie służy.

Twarda woda zawierająca minerały zazwyczaj jest dobra smakowo i wskazana do picia ze względów zdrowotnych. Jednocześnie ta sama woda zawierająca jony wapnia i magnezu, powoduje problemy w instalacjach i niektórych urządzeniach.

Wpływ Twardej Wody na Urządzenia Domowe

Wiele osób przekonało się, że twarda woda ma bardzo szkodliwy wpływ na urządzenia domowe, które mają z nią ciągłą styczność. Osady, potocznie nazywane kamieniem, tworzące się na skutek działania twardej wody mogą znacząco obniżyć przepływy i wydajność sprzętu. Są też powodem powstawania korozji, różnych awarii sprzętów, a nawet mogą powodować straty cieplne na poziomie 20%.

Przeczytaj także: Woda mineralna Józef: Zalety

Powstające osady są też nieprzyjemne dla oka. Nabudowują się w czajnikach i na ich grzałkach, a jeśli nie będziemy ich regularnie usuwać, ich pozbycie się może wymagać zastosowania silnych detergentów. Osady z twardej wody zmieniają też smak i wygląd przygotowywanych z niej napojów, na przykład kawy czy herbaty.

Jak Zmniejszyć Twardość Wody?

Istnieje kilka sprawdzonych metod na zmiękczenie wody:

Uzdatnianie wody poprzez zastosowanie żywic jonowymiennych zmiękczających wodę - to jeden z najprostszych sposobów, aby oczyścić wodę z kamienia i różnych zanieczyszczeń. Należy jedynie pamiętać o regularnej wymianie lub regeneracji wkładów z żywicą jonowymienną.
Odwrócona osmoza - dystrybutory filtrujące wodę na bazie zjawiska odwróconej osmozy to najskuteczniejszy i najprostszy sposób na zmiękczanie wody w warunkach domowych. To naturalny proces polegający na oddzieleniu wody od rozpuszczonych w niej minerałów i innych substancji.

Zmiękczacz Wody do Domu

Jedyną możliwością, by w domu mieć dostęp do miękkiej wody, jest użycie filtra lub zmiękczacza. To nowoczesne urządzenia, dzięki którym proces staje się automatyczny. Montowane w ciągach instalacyjnych, nie tylko oczyszczają wodę, ale też sprawiają, że staje się miękka. Filtr lub zmiękczacz wody do domu umieszcza się przed punktem jej poboru. Zazwyczaj jest to kran w kuchni lub łazience. Wiele urządzeń filtruje i zmiękcza wodę w całym domu. Często mają one funkcję stopniowania twardości wody. Pozwala to regulować jej parametry w zależności od potrzeb. To wygodne rozwiązanie. Taki filtr i zmiękczacz wody do domu nie wymusza bowiem skrajnych wyborów. Dobrym rozwiązaniem jest także montaż filtra ze zmiękczaczem wody na jednym punkcie poboru wody. Do nas wtedy należeć będzie decyzja, jakiej wody użyjemy. Niewątpliwie filtr i zmiękczacz wody jest urządzeniem, które warto wprowadzić do domu.

Metody Zmiękczania Wody

Z problemem oczywiście można walczyć doraźnie za pomocą odkamieniaczy oraz silnych środków czystości. W przypadku chęci obniżenia stopnia twardości wody przeznaczonej do gotowania coraz większe znaczenie mają dzbanki filtracyjne oraz o wiele bardziej wydajne systemy odwróconej osmozy szczególnie chętnie stosowane w mieszkaniach. Jeśli tylko pozwalają na to warunki, warto jednak zabrać się nie za zwalczanie skutków lecz samej przyczyny.

Twardość Wody a Choroby Sercowo-Naczyniowe

Związek między twardością wody, a zachorowaniami na choroby naczyniowe był pierwszy raz opisany przez japońskiego chemika Kobayashi w 1957 r. Wykazał wyższe współczynniki umieralności na choroby naczyń mózgowych w obszarach z kwaśniejszą (miękką) wodą, w porównaniu do tych z bardziej zasadową (twardszą) wodą używaną do picia.

Badania epidemiologiczne ustaliły odwrotną zależność między twardością wody pitnej, a umieralnością na choroby sercowo-naczyniowe (u dorosłych i u niemowląt). Picie wody twardej zmniejsza ryzyko zachorowań na choroby sercowo-naczyniowe, a spożywanie wody miękkiej prawdopodobnie je zwiększa.

Wpływ Twardości Wody na Gotowanie

Woda miękka zmniejsza zawartość magnezu i wapnia w żywności, jeżeli jest używana do gotowania, mięsa, warzyw itp, nawet do 60%. Woda twarda używana do gotowania zmniejsza straty składników, a zwiększa zawartość wapnia w żywności.

Należy unikać zwłaszcza do gotowania żywności, wody ciepłej, sztucznie zmiękczanej. Ważne, by nie używać do celów kuchennych takiej wody. Powoduje ona maksymalne zmniejszenie zawartości magnezu w gotowanej żywności. Pożądane jest stosowanie do gotowania i picia niezmiękczonej wody zmineralizowanej.

Skala Twardości Wody - Tabela przeliczeniowa

Stopień twardości wody	Jednostka twardości wody [mval/l]	Jednostka twardości wody [mg CaCO3]	Jednostka twardości wody [0N]	Jednostka twardości wody [mmol/l]
Woda bardzo miękka	<2	<100	<5,6	<1
Woda miękka	2-4	100-200	5,6-11,2	1-2
Woda średnio-twarda	4-7	200-350	11,2-19,6	2-3,5
Woda twarda	7-11	350-550	19,6-30,8	3,5-5,5
Woda bardzo twarda	>11	>550	>30,8	>5,5

tags: #woda #średnio #twarda #definicja #normy