Oznaczanie Parametrów i Normy Wody Pitnej w Polsce
- Szczegóły
Czy wiesz, w jaki sposób ocenia się czystość wody? Warto poświęcić temu zagadnieniu uwagę, gdyż wpływa ono na zdrowie i jakość życia domowników. Niestety, ta, która leci z domowych kranów, nie zawsze nadaje się do spożycia. Woda pitna powinna spełniać określone normy.
Polskie normy jakości wody zostały opisane w Rozporządzeniu Ministra z dnia 7 grudnia 2017 roku w sprawie wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. W rozporządzeniu znajdują się dokładne wymagania dotyczące parametrów pH wody, zawartości określonych pierwiastków, bakterii czy jej klarowności.
Wpływ Składników Wody na Zdrowie i Instalacje
Żelazo, miedź i mangan to naturalnie występujące pierwiastki, a ich niewielkie stężenia nie mają negatywnego wpływu na zdrowie, jednak w nadmiarze mogą być szkodliwe. Azotyny i azotany mogą być natomiast nawet rakotwórcze. Wpływ na obecność tych składników ma nie tylko samo ujęcie wody, ale również stan rur.
Jeśli są zabrudzone czy pordzewiałe, to wspomniane składniki mineralne mogą dostawać się do organizmu, dlatego warto zbadać parametry fizykochemiczne i mikrobiologiczne cieczy w kranie.
Kluczowe Parametry Wody Pitnej
Zastanawiasz się, na jakie elementy należy zwracać uwagę przy badaniu parametrów wody pitnej? Na klarowność wody wpływają obecność w niej pierwiastków, zawiesin i ogólne zabrudzenie kanalizacji. Według norm dopuszczalna mętność wynosi 1 NTU (jednostka mętności będącej przeciwieństwem przezroczystości) lub 5mg/dm3. Woda powinna mieć neutralny smak. Woda pitna powinna mieć odczyn pH mieszczący się w przedziale od 6,5 do 9,5, a najlepiej obojętny - w innym wypadku zmienia się jej smak. Ponadto może przyczyniać się do powstawania kamienia na armaturze i w rurach.
Przeczytaj także: Gdzie kupić wodę destylowaną?
Łatwo sprawdzisz odczyn pH wody w domu za pomocą pasków wskaźnikowych albo wykorzystując elektroniczny miernik. Ma on czytelny wyświetlacz LCD, a oprócz tego, że pozwala dokonać pomiaru pH wody, umożliwia określenie jej temperatury.
W Twoim domu często dochodzi do osadzania się kamienia i szarego osadu na armaturze, zlewie czy czajniku? Być może masz twardą wodę, która wymaga użycia zmiękczacza lub odpowiedniego filtra. Dzięki zastosowaniu takich produktów możesz obniżyć ryzyko powstawania nieestetycznych zacieków czy awarii pralki. Natomiast jeśli woda w Twoim domu jest zbyt miękka, jest to niekorzystne dla organizmu. Wynika to z tego, że podczas jej spożywania dochodzi do wypłukiwania z organizmu soli wapnia. To przekłada się negatywnie na funkcjonowanie układu mięśniowego i kostnego.
Badania i Analiza Wody Pitnej
Zdecydowałeś na laboratoryjną analizę i nie wiesz, jak odczytać wyniki badań wody pitnej? Zatem przeprowadzenie testu laboratoryjnego pozwala nie tylko na zmierzenie ilości występujących minerałów. Przede wszystkim pozwala ustalić, czy woda jest zdatna do picia. Woda, w której występują bakterie, powinna zostać przegotowana lub przefiltrowana. Ponadto w przypadku stwierdzenia nieprawidłowej twardości czy odczynu, warto zastosować produkty mające na celu jej uzdatnienie czy zmiękczenie.
Wykonanie testów laboratoryjnych nie jest jedynym sposobem na sprawdzenie parametrów wody pitnej. Osoby korzystające z wodociągów miejskich mogą zwrócić się bezpośrednio do dostawcy w celu uzyskania szczegółowego raportu. Ponadto w naszej ofercie znajdziesz testy umożliwiające pomiar twardości, odczynu pH czy właściwości fizykochemicznych.
Normy i Wskaźniki Jakości Wody
Aktualnie obowiązujące normy wody pitnej obejmują szereg wytycznych, jakie powinna spełniać kranówka. Zakres kontroli wody wodociągowej i studziennej jest stosunkowo szeroki i dotyczy zarówno parametrów fizykochemicznych, jak i czystości pod kątem mikrobiologicznym. Normy wody pitnej w Polsce reguluje Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. (Dz. U. 2017, poz. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/2184 z dnia 16 grudnia 2020 r.
Przeczytaj także: Inwestycje w Jakość Wody w Proszówkach
W rozporządzeniu dokładnie określono wymagania mikrobiologiczne i fizykochemiczne, jakim powinna odpowiadać woda przeznaczona do spożycia. Zakłady wodociągowe są zobowiązane do publikacji danych obrazujących jakość dostarczanej przez siebie wody. Nie oznacza to jednak, że do odbiorców zawsze trafia kranówka o optymalnych parametrach. Jej jakość może bowiem ulec pogorszeniu np. w wyniku awarii instalacji w punktach poboru lub poprzez wtórne skażenie wynikające z obecności biofilmu w rurach.
Jakość kranówki pod kątem jej twardości można z powodzeniem sprawdzić samodzielnie. Polecam w tym celu zakup kropelkowego testera twardości wody. Jakość wody przeznaczonej do celów spożywczych określają wskaźniki mikrobiologiczne, fizykochemiczne i organoleptyczne, a także stężenie metali ciężkich oraz innych związków szkodliwych dla zdrowia człowieka, tj.
- Występowanie bakterii w wodzie jest problemem stosunkowo powszechnym.
- Do namnażania patogenów dochodzi najczęściej w studniach w pobliżu pól, albo nieszczelnych szamb.
- Warto pamiętać, że bakterie można znaleźć także w uzdatnionej wodzie pitnej.
- Najczęściej spotykane są patogeny z grupy Coli, Legionella oraz Clostridium perfringens.
Do organoleptycznych parametrów wody należą barwa, smak, zapach i mętność. Do wskaźników fizykochemicznych określanych przez normy wody pitnej należą m.in. przewodność, pH, stężenie jonu amonowego, żelaza i manganu. Metale ciężkie zalicza się do tych substancji, które stanowią szczególne zagrożenie dla zdrowia człowieka. W tej grupie zanieczyszczeń najczęściej wymienia się antymon, chrom, miedź, srebro, ołów, nikiel, arsen, rtęć i kadm. Wśród innych związków stanowiących potencjalne zanieczyszczenie wody pitnej często pojawiają się trihalometany (w tym chloroform), wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne i pestycydy.
Woda spożywcza jest określana jako woda w stanie surowym lub po uzdatnieniu, odpowiednia do picia, gotowania, przygotowywania żywności lub innych celów użytkowych w gospodarstwach domowych i obiektach użyteczności publicznej. Jeśli korzystasz z wody studziennej, zachodzi prawdopodobieństwo, że kranówka nie spełnia norm wody pitnej. Optymalnym rozwiązaniem tego problemu są centralne stacje uzdatniania wody oraz dodatkowo filtry kuchenne działające w oparciu o membranę kapilarną lub osmotyczną.
Analiza Wyników Badań Wody - Co One Oznaczają?
Laboratoryjna analiza to podstawowy krok, aby poznać jakość wody płynącej w naszych kranach. Otrzymując wyniki badania wody, wiele osób ma spory problem z ich odpowiednią interpretacją. Same liczby bez odpowiedniej wiedzy nie są nam w stanie za wiele powiedzieć. Dlatego też poniżej przedstawiamy opisy standardowych parametrów badanej wody: o czym świadczą, co przekroczenia ich norm mogą oznaczać dla naszego zdrowia. Podpowiadamy również, jakie filtry można zastosować, aby przywrócić optymalną jakość wody:
Przeczytaj także: Woda mineralna Józef: Zalety
- Barwa wody - norma: akceptowalna
- Mętność - norma: poniżej 1 NTU
- Zapach - norma: akceptowalna
- Odczyn pH - norma: 6,5 - 9,5
- Twardość wody: norma od 60 do 500 mg/l
- Przewodność: norma do 2500 μS/cm
- Utlenialność: norma do 5 mg O2/l
- Żelazo: norma do 0,200 mg/l
- Mangan: norma do 0,05 mg/l
- Amoniak / jon amonowy - norma do 0,5 mg/l
- Azotany (norma do 50 mg/l) i azotyny (norma do 0,50 mg/l)
- Chlorki - norma: do 250 ml/l
- Parametry mikrobiologiczne
- Bakterie z grupy coli - norma: brak w 100 ml wody
- Bakterie Escherichia coli (pałeczka okrężnicy) - norma: brak w 100 ml wody
Szczegółowe Wyjaśnienie Parametrów Wody
- Barwa wody - według przepisów polskiego prawa - powinna być akceptowalna przez konsumenta. Jej zabarwienie samo w sobie nie stanowi żadnego zagrożenia, wpływa jedynie na nasze odczucia estetyczne. Wodę o jakimkolwiek kolorze uważamy za nieapetyczną. Warto jednak zwracać uwagę na tę cechę, ponieważ jej nagła zmiana może wiązać się z przekroczeniem norm innych parametrów wody. Najczęściej na zmianę koloru wpływa wysoka ilość żelaza lub manganu lub też naturalne substancje organiczne.
- Mętność wody spowodowana jest obecnością nie rozpuszczonych w niej cząstek pochodzenia nieorganicznego (piaski, iły, związki żelaza i manganu) oraz organicznego (gliny, związki humusowe, plankton, bakterie, obumarłe cząstki roślin). Co więcej, mętność wody może być również spowodowana zanieczyszczeniem jej ściekami bytowymi bądź przemysłowymi. Mętna woda stwarza duży problem w procesie dezynfekcji, gdyż środki służące do tego celu, względnie promieniowanie UV, nie są w stanie przeniknąć w głąb zawiesiny i skutecznie wyeliminować bakterie.
- Według polskich przepisów woda powinna mieć akceptowalny zapach przez konsumentów (najlepiej jeżeli nie posiada żadnego). Zmiana zapachu może być wywołana obecnością gazów, produktów rozkładu substancji organicznych, ścieków bytowych, gospodarczych czy przemysłowych. Warto zwrócić również uwagę na zmianę zapachu ciepłej wody. Jeżeli taka woda śmierdzi siarkowodorem (zapach zgniłych jaj), najprawdopodobniej w naszym bojlerze doszło do rozwoju bakterii beztlenowych.
- Odczyn pH stanowi cechę roztworu spowodowaną obecnością charakterystycznych jonów wodorowych. Parametr ten jest oceniany według skali od 0 do 14 (przy czym 7 to odczyn obojętny). Polska norma dotycząca pH dla wody pitnej mieści się w przedziale 6,5 do 9,5. Jest to dość szeroki przedział, ale najlepiej, aby pH wody z kranu było wyższe niż 7,4, ponieważ krążąca w naszym organizmie krew musi utrzymywać równowagę na takim właśnie poziomie.
- Twardość wody, czyli taka, która posiada wysokie stężenie soli wapnia i magnezu. Skutkuje ona osadzaniem się kamienia na wylewkach, bateriach, ale też w czajnikach, w pralkach i w zmywarkach. Pod kątem zdrowotnym twarda woda może podrażniać skórę i wpływać niekorzystnie na włosy. Bardziej szkodliwa dla ludzkiego zdrowia jest jednak woda miękka, której spożycie wpływa negatywnie na układ kostny, zaburza prawidłową pracę mięśni, w tym mięśnia sercowego.
- Przewodność określa zdolność wody do przewodzenia prądu elektrycznego. Jej wielkość jest uzależniona od liczby rozpuszczonych w wodzie jonów. Woda zawierająca ich dużą liczbę (np. woda morska) bardzo dobrze przewodzi prąd. Woda w czystej postaci praktycznie takich zdolności nie posiada.
- Utlenialność Jest to umowny wskaźnik, za pomocą którego określa się zdolność wody do pobierana tlenu z silnego utleniacza (nadmanganian potasu) na utlenialnych związkach organicznych i nieorganicznych zawartych w wodzie.
- Przekroczenie dopuszczalnych norm żelaza w wodzie pitnej będzie skutkować tym, że stanie się ona mętna, o barwie brunatno-rdzawej. Zmieni się również jej smak - z neutralnego na metaliczny. Paradoksalnie spożywanie wody z wysokim wskaźnikiem żelaza nie wpływa na nasze zdrowie. Na żywotność naszych urządzeń wodociągowych jednak już tak, ponieważ wytrącające się z wody osady żelaza odkładają się na ścianach rur wodociągowych.
- W parze z żelazem w wodzie występuje mangan, choć w zdecydowanie w mniejszych ilościach. Wywołuje on równie dotkliwe skutki co żelazo, a mianowicie brudzi urządzanie sanitarne i prane tkaniny, osadza się w rurach, powodując liczne awarie, tworząc tym samym korzystne środowisko do rozwoju mikroorganizmów. Nadmiar manganu powoduje pogorszenie barwy i smaku wody, czyniąc ją z tych powodów niezdatną do picia.
- Amoniak wykryty w wodzie nie jest bezpośrednim zagrożeniem dla zdrowia (co innego jako gaz występujący w powietrzu), ale może być sygnałem, że z naszą wodą dzieje się coś niedobrego. Ten związek chemiczny do wody trafia bowiem na dwa sposoby: jako skutek naturalnego rozkładu materii roślinnej lub na skutek przedostania się ścieków komunalnych, przemysłowych lub też nawozów sztucznych. Niezależnie od źródła pochodzenia obecność amoniaku może spowodować wtórne skażenie wody.
- Azotany oraz azotyny powstają w wyniku przemian azotu, utleniania amoniaku, a także soli amonowych. Stanowią one naturalny składnik wód i mogą w niej występować w niewielkich stężeniach. Jednak wraz z wzrostem ich liczby w wodzie pojawia się ryzyko skażenia wód i zagrożenia dla ludzkiego zdrowia. Dzieje się tak zazwyczaj na skutek przedostania się do wody ścieków komunalnych, przemysłowych lub nawozów azotowych, stosowanych w rolnictwie.
- Chlorki są naturalnym składnikiem wód gruntowych i powierzchniowych. Przenikają one do wody ze złóż minerałów, znajdujących się w glebie. Dla zdrowia ludzkiego chlorki nie stanowią żadnego zagrożenia, ale ich wysokie stężenie powoduje wzrost korozyjności wody oraz negatywnie wpływa na nawadnianie roślin.
- A. Większość bakterii z grupy coli nie stanowi zagrożenia dla ludzkiego zdrowia. Mają one charakter wskaźnikowy: ich obecność w badanej próbce świadczy dobitnie o tym, że w wodzie występują inne groźne dla zdrowia mikroorganizmy chorobotwórcze. Z racji, że bakterie z tej grupy występują w odchodach (w dużych ilościach), oznacza, że nasze źródło wody zostało skażone ściekami bytowymi.
B. Pałeczka okrężnicy występuje w ludzkich i zwierzęcych odchodach. Jej obecność w badanej próbce świadczy o tym, że woda została zanieczyszczona kałem na skutek przedostania się do niej ścieków komunalnych lub naturalnych nawozów. Jej obecność w próbce świadczy o świeżym zanieczyszczeniu wody i sygnalizuje obecność innych chorobotwórczych mikroorganizmów (np. Salmonelli). Niektóre szczepy Escherichia coli mogą powodować objawy zatrucia pokarmowego, tj.: biegunkę, wymioty, bóle brzucha i gorączkę.
Przykładowe Wyniki Badań Wody
Poniżej przedstawiono wyniki badań wody uzdatnionej ze Stacji Uzdatniania Wody przy ul. Padlewskiego 89 w Mławie:
Badania Mikrobiologiczne Wody
| Wskaźnik | Jednostka miary | Wartość przeprowadzonego pomiaru |
|---|---|---|
| Liczba Clostridium perfringens w 100 ml wody | liczba | 0 |
| Liczba bakterii Escherichia coli w 100 ml wody | liczba | 0 |
| Liczba bakterii grupy coli w 100 ml wody | liczba | 0 |
| Liczba enterokoków kałowych w 100 ml wody | liczba | 0 |
Badania Fizykochemiczne Wody
| Wskaźnik | Jednostka miary | Wartość przeprowadzonego pomiaru | Dopuszczalna norma |
|---|---|---|---|
| Amoniak | mg/l NH4 | poniżej 0,05 | 0,50 |
| Antymon | μg/l Sb | poniżej 1,0 | 5 |
| Arsen | μg/l As | poniżej 1,0 | 10 |
| Azotany | mg/l NO3 | poniżej 4,50 | 50 |
| Azotyny | mg/l NO2 | poniżej 0,03 | 0,50 |
| Barwa | mg/l Pt | poniżej 5,0 | 15 |
| Bor | mg/l B | poniżej 0,05 | 1,0 |
| Chlorki | mg/l Cl | 28,8 | 250 |
| Chrom | μg/l Cr | poniżej 4,0 | 50 |
| Cyjanki ogólne | μg/l CN | poniżej 15 | 50 |
| Fluorki | mg/l F | 0,18 | 1,5 |
| Glin | μg/l Al | poniżej 10,0 | 200 |
| Indeks nadmanganianowy | mg/l O2 | 1,43 | 5 |
| Jon amonowy | mg/l NH4 | poniżej 0,05 | 0,50 |
| Kadm | μg/l Cd | poniżej 0,3 | 5 |
| Smak | - | akceptowalny | akceptowalny |
| Zapach | - | akceptowalny | akceptowalny |
| Mangan | μg/l Mn | poniżej 4,0 | 50 |
| Miedź | mg/l Cu | poniżej 0,002 | 2,0 |
| Mętność | NTU | 0,31 | 1 |
| Nikiel | μg/l Ni | poniżej 5,0 | 20 |
| Odczyn pH | - | 7,3 | 6,5-9,5 |
| Ołów | μg/l Pb | poniżej 1,0 | 25 |
| Przewodność elektryczna właściwa | µS/cm | 572,0 | 2500 |
| Selen | μg/l Se | poniżej 2,0 | 10 |
| Siarczany | mg/l SO4 | 115,0 | 250 |
| Twardość | mg/l CaCO3 | 345,0 | 60-500 |
| Sód | mg/l Na | 15,0 | 200 |
| Żelazo ogólne | μg/l Fe | poniżej 60 | 200 |
Systemy jakości badań wody wykonywanych przez laboratoria ZWiK Sp. z o.o.
Bieżące informacje o jakości wody można uzyskać codziennie od poniedziałku do piątku w Dziale Technologii i Ochrony Środowiska ZWiK Sp.
Metody Uzdatniania Wody
Jeśli fizykochemiczna lub mikrobiologiczna analiza wody wykaże jakiekolwiek nieprawidłowości, a w szczególności bakterie w wodzie, trzeba niezwłocznie sięgnąć po odpowiednie metody uzdatniania.
Porównanie Popularnych Metod Uzdatniania Wody
| Nazwa Metody | Cel Działania | Zalety | Wady | Poziom Skuteczności |
|---|---|---|---|---|
| Gotowanie | Dezynfekcja, wytrącanie węglanów wapnia/magnezu | Skutecznie eliminuje patogeny | Mało wydajna, kosztowna, nie usuwa metali ciężkich | Średnio-wysoki (dla patogenów) |
| Odwrócona Osmoza | Usuwanie wszelkich zanieczyszczeń, minerałów | Otrzymanie wody idealnie czystej | Usuwa cenne minerały, niskie pH wody, odpady wody | Wysoki |
| Zmiękczanie jonowymienne | Redukcja twardości wody | Chroni urządzenia AGD przed kamieniem | Usuwa cenne minerały, dodaje sód do wody | Wysoki (dla twardości) |
| Filtry węglowe | Poprawa smaku, zapachu, koloru wody | Skuteczne, proste w montażu | Nie usuwają twardości i większości zanieczyszczeń, wymagają regularnej wymiany | Średnio-niski |
| Technologia fizyczna (np. HydroFLOW) | Poprawa jakości wody bez zmiany jej składu chemicznego | Zachowuje cenne minerały, działa fizycznie, a nie chemicznie | - | Wysoki |
Artykuł powstał we współpracy z zespołem inżynierów i technologów firmy Klarsan pod redakcją Edyty Siedlecki. Edyta Siedlecki to chemik z wieloletnim doświadczeniem w przemyśle.
tags: #woda #pitna #oznaczanie #parametry #i #normy
