Woda Mineralna i Elektrolity: Klucz do Prawidłowego Funkcjonowania Organizmu

Szczegóły: Opublikowano: 09. March 2026

O elektrolitach słyszał prawie każdy, natomiast nie każdy zdaje sobie sprawę, jak ważną rolę pełnią w naszym organizmie. Bez nich nie byłoby możliwe prawidłowe funkcjonowanie, ich obecność jest wręcz niezbędna do życia. Dlatego też istotne jest niedopuszczanie do ich niedoboru.

Elektrolity - jaką rolę pełnią w organizmie?

Elektrolity są wodnymi roztworami jonów, czyli atomów posiadających dodatni lub ujemny ładunek elektryczny. Mówiąc o elektrolitach w organizmie, skupiamy się wokół jonów sodu, potasu, wapnia, magnezu oraz jonów chlorkowych i fosforanowych.

Sód stanowi podstawowy składnik osocza. Odpowiada za ciśnienie tętnicze krwi, objętość płynów krążących w organizmie oraz za wymianę wody pomiędzy komórkami a środowiskiem zewnętrznym (utrzymywanie równowagi osmotycznej). Wraz z potasem reguluje gospodarkę kwasowo-zasadową i przewodzenie impulsów nerwowych.
Potas jest antagonistą sodu - zmniejsza objętość płynów zewnątrzkomórkowych w organizmie, kontroluje ilość wody w ciele i reguluje poziom pH komórek. Odpowiada za prawidłowe przewodnictwo nerwowe oraz skurcz mięśni, w tym najważniejszego - mięśnia sercowego.
Wapń jest głównym składnikiem budującym kości oraz zęby, a także odpowiada za bardzo ważny proces jakim jest krzepnięcie krwi. Razem z sodem i potasem bierze udział w przewodzeniu impulsów nerwowych oraz w skurczu mięśni.
Magnez ma wiele wspólnego z wapniem - bierze udział w budowaniu kości, krzepnięciu krwi oraz skurczu mięśni. Jest on również katalizatorem dla wielu enzymów, niezbędnych do zachodzenia reakcji chemicznych w organizmie.
Jony chlorkowe i fosforanowe to podstawowe jony o ujemnym ładunku elektrycznym, które uczestniczą w regulowaniu gospodarki wodno-elektrolitowej oraz utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej. Wzrost i spadek stężenia jonów chlorkowych jest uzależniony od spożycia i wydalania jonów sodu. Oznacza to, że gdy zmniejsza się stężenie jonów sodu, równocześnie dochodzi do spadku stężenia jonów chlorkowych.

Kiedy wiadomo, że mamy niedobór elektrolitów?

Elektrolity to składniki mineralne, które mają zdolność przewodzenia impulsów elektrycznych i odpowiadają za utrzymanie prawidłowego poziomu płynów ustrojowych, przede wszystkim wody. Elektrolity są niezbędne do prawidłowego przebiegu wielu procesów biologicznych, odpowiadają za utrzymanie równowagi kwasowo-zasadowej i właściwego poziomu ciśnienia osmotycznego. Ich rolą w organizmie jest pomoc w przekazywaniu sygnałów elektrycznych między komórkami. Dzięki nim możliwe jest m.in. prawidłowe funkcjonowanie mięśni i nerwów.

Nagły spadek stężenia tego pierwiastka stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia. Nadmiar potasu jest zjawiskiem rzadkim, głównie związanym ze stanem chorobowym nerek.

Niedobór elektrolitów - przyczyny

Poziom elektrolitów w organizmie człowieka nie jest wartością stałą. Może się on zmieniać wraz z porą roku (upały), dietą (głodówki, niezdrowa dieta) czy spożywanymi lekami (leki moczopędne lub przeczyszczające). Dużą utratę elektrolitów zauważyć można również u sportowców oraz ludzi pracujących fizycznie, gdyż tracone są głównie z potem. Spadek elektrolitów wystąpić może także podczas biegunki lub gorączki.

Przeczytaj także: Skład i działanie Stoperan Elektrolity

Elektrolity - objawy niedoboru

Nadmierna utrata elektrolitów i wody z organizmu jest bardzo niebezpieczna, zwłaszcza dla osób starszych, dzieci oraz chorych. W skrajnych przypadkach może nawet dojść do poważnego zagrożenia zdrowia i życia. Niedoborom elektrolitów bardzo często towarzyszy odwodnienie, które nie zawsze jednak daje o sobie znać od razu. Niepokojącymi objawami, świadczącymi o już istniejącym lekkim odwodnieniu organizmu jest wystąpienie silnego pragnienia oraz pojawienie się suchości ust.

Do tej pierwszej kategorii można zaliczyć suchość w ustach, pragnienie i zmęczenie.

U osób podejrzewających u siebie niedobór elektrolitów, zwłaszcza jeśli towarzyszą temu obrzęki czy zaburzona praca serca, zaleca się wykonanie jonogramu. Badanie elektrolitów polega na pobraniu próbki krwi, a następnie oznaczeniu stężenia poszczególnych jonów. Wartości te mogą nieznacznie różnić się w zależności od laboratorium.

Kiedy uzupełniać poziom elektrolitów?

Spadek stężenia elektrolitów w organizmie przyczynia się do zaburzenia pracy układu nerwowego i krążenia. Każdorazowe zaburzenia elektrolitowe należy natychmiastowo regulować, korzystając z wody mineralnej lub gotowych preparatów nawadniających dostępnych w każdej aptece.

Elektrolity tracimy wraz z potem i moczem. Najszybszym i najłatwiej dostępnym produktem pozwalającym na uzupełnienie niedoboru elektrolitów jest wysokozmineralizowana woda. Stężenie minerałów w takiej wodzie nie powinno być mniejsze niż 1500 mg/l wody. Należy jednak pamiętać o umiarze. Zbyt duże ilości elektrolitów dostarczane do organizmu mogą powodować reakcje niepożądane i zaburzenia gospodarki elektrolitowej.

Przeczytaj także: Gdzie kupić wodę destylowaną?

Występują one w postaci gotowych płynnych preparatów, tabletek musujących lub saszetek do samodzielnego rozpuszczenia w wodzie, dzięki czemu można z nich skorzystać w każdych warunkach. W skład doustnych płynów nawadniających wchodzi glukoza oraz elektrolity. Dla diabetyków chwilowy skok glukozy po przyjęciu preparatu nawadniającego, niesie ze sobą mniejsze niebezpieczeństwo niż konsekwencje, jakie mogą wyniknąć z odwodnienia.

Podczas upałów należy szczególnie zadbać o odpowiednie nawodnienie organizmu. Na skutek wysokich temperatur, organizm nadmiernie poci się i tym samym traci dużo wody wraz z zawartymi w niej elektrolitami. Pamiętaj! W czasie upałów należy regularnie dostarczać do organizmu wodę mineralną, która posiada bogaty skład minerałów uzupełniający niedobór elektrolitów.

Osoby szczególnie narażone na odwodnienie, np. osoby regularnie i intensywnie uprawiające sport, tracą spore ilości elektrolitów wraz z potem, a tym samym, są bardziej narażone na występowanie niedoborów. Sportowcy powinni stale kontrolować poziom elektrolitów w organizmie poprzez samoobserwację oraz badania, które mogą być zlecone przez lekarza POZ. Osoby pracujące fizycznie oraz zmagające się z chorobą, której towarzyszy gorączka również są narażone na spora utratę elektrolitów, przez co ich uzupełnienie jest wręcz konieczne. Elektrolity nie raz postawiły na nogi kogoś, kto męczył się z uciążliwymi objawami syndromu dnia następnego. Następstwem spożywania alkoholu jest nadmierna diureza, co prowadzi do utraty wody, a wraz z nią cennych dla organizmu elektrolitów.

Niezależnie od tego, czy sport uprawiany jest amatorsko czy zawodowo, w każdym przypadku należy zadbać o odpowiednią dietę pozwalającą utrzymać prawidłowy poziomu elektrolitów - podczas wysiłku fizycznego dochodzi do nadmiernego pocenia i utraty wody wraz z niezbędnymi elektrolitami. Podczas treningu należy mieć pod ręką wodę mineralną, jednak bywa i tak, że jony w niej zawarte to zdecydowanie za mało. O elektrolitach nie można również zapominać przy wymiotach i biegunce, kiedy to traci się ogromne ilości wody i mikroelementów, co jest niebezpieczne zwłaszcza w przypadku dzieci i osób starszych.

Preparaty elektrolitowe najlepiej rozpuścić w chłodnej wodzie (zimne napoje zmniejszają odruch wymiotny, ponieważ spowalniają skurcze żołądka, niektórzy polecają również ssanie kostki lodu) i przyjmować regularnie, małymi porcjami. Jeżeli chory nie jest w stanie przyjąć płynów w formie doustnej, jest odwodniony, a wymioty bądź biegunka nie ustają, należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza.

Przeczytaj także: Inwestycje w Jakość Wody w Proszówkach

Lato najczęściej wiąże się z upałami, podczas których tracimy większe ilości wody, a wraz z nią cenne elektrolity. Dieta na lato powinna zatem uwzględniać odpowiednie spożycie płynów oraz produktów będących dobrym źródłem elektrolitów. Każdy z nas zaobserwował zapewne, że podczas podjęcia aktywności fizycznej wzrasta temperatura ciała, co objawia się m.in. zaczerwieniem skóry i wzmożoną potliwością.

Elektrolity są bardzo istotnym elementem zdrowia człowieka. Należy zadbać o to, aby wraz z odpowiednią dietą dostarczać jak najwięcej dobroczynnych substancji - w tym także elektrolitów. Zwracajmy uwagę na sygnały jakie otrzymujemy od organizmu i reagujmy na nie w razie konieczności. Nie zapominajmy także o regularnych badaniach lekarskich, w których poziomy poszczególnych pierwiastków określane są bardzo precyzyjnie, a to pozwala na szybkie wychwycenie nieprawidłowości. Na podstawowe badania wykonywane zarówno z krwi jak i z moczu, skierowanie możemy otrzymać od lekarza rodzinnego.

Właściwości wody mineralnej

Picie wody mineralnej pozwala na odpowiednie nawodnienie organizmu i dostarczenie mu niezbędnych elektrolitów oraz składników mineralnych. Według zaleceń WHO każda osoba powinna spożywać dziennie ok. 1,5 - 2 litry wody mineralnej, a w czasie upałów nawet 4 litry na dobę.

Najlepsza woda mineralna to taka, która pozwoli na odpowiednie nawodnienie organizmu, jednocześnie dostarczając mu stosownej dawki ważnych minerałów. Wody mineralne mogą różnić się od siebie składem i mieć przewagę określonych minerałów, np. woda potasowa z większą zawartością potasu, woda szczawiowa, czy woda magnezowa, w której występuje magnez w większej ilości. Wybierając najlepszą wodę mineralną dla siebie, należy wziąć pod uwagę zapotrzebowanie organizmu na konkretne składniki mineralne i dostosować wodę do indywidualnych wymagań. Woda zawierająca znaczną przewagę jednego minerału nad innymi nazywana jest często wodą leczniczą i stosowana jest głównie w krenoterapii u osób z niedoborami lub zwiększonym zapotrzebowaniem na konkretny minerał.

Poszukując najlepszej wody mineralnej, warto wziąć pod uwagę kilka aspektów:

Czystość: Woda mineralna powinna być wolna od zanieczyszczeń chemicznych i mikrobiologicznych. Warto sprawdzić, czy wybrana woda została opatrzona odpowiednimi atestami, które mają potwierdzić jej czystość i czy w wodzie nie ma szkodliwych dla zdrowia azotanów.
Skład mineralny: Suma składników mineralnych w wodzie, inaczej TDS (od ang. „total dissolved solids”) oznacza poziom mineralizacji wody. Wody mineralne dzielimy w zależności od stopnia zmineralizowania i stąd mamy wody nisko, średnio i wysokozmineralizowane, oraz wodę źródlaną.
Twardość wody: Na twardość wody ma wpływ przede wszystkim zawartość magnezu. Wody z dużą zawartością tego minerału określane są jako wody twarde. Według specjalistów z WHO nie ma przeciwwskazań do picia twardej wody, a niektórzy naukowcy uważają, iż jest ona najzdrowsza właśnie ze względu na to, że zawiera magnez w dużej ilości.

Rodzaje wody mineralnej:

Woda bardzo niskozmineralizowana - o zawartości nie więcej, niż 50 mg jonów na litr. Jej głównym celem jest dostarczenie organizmowi wody pitnej, bez większego wpływu na bilans mineralny. Woda ta jest często zalecana dla osób, które mają restrykcje dotyczące spożycia soli lub minerałów, takich jak osoby cierpiące na nadciśnienie tętnicze, schorzenia nerek czy problemy metaboliczne.
Woda niskozmineralizowana - do 500 mg jonów na litr. Ma łagodny smak i nie wpływa znacząco na bilans mineralny organizmu. Ze względu na pierwotną czystość, taki rodzaj wody zalecany jest np. do przyrządzania posiłków, parzenia kawy, herbaty. Niektóre z takich wód można znaleźć na rynku pod nazwą wody źródlanej. Woda niskozmineralizowana może być stosowana u niemowląt i dzieci.
Woda średniozmineralizowana - od 500 do 1500 mg jonów na litr. Jest to najbardziej uniwersalny z rodzajów wód mineralnych i może być stosowany przez większość osób, ponieważ zawiera stabilną ilość minerałów, takich, jak: magnez, wapń, potas czy sód.
Woda wysokozmineralizowana - o zawartości jonów powyżej 1500 mg na litr. Woda wysokozmineralizowana polecana jest najczęściej sportowcom oraz osobom, u których występuje zwiększone zapotrzebowanie na elektrolity. Takiej wody nie zaleca się jednak kobietom w ciąży, matkom karmiącym, małym dzieciom czy osobom cierpiącym na choroby nerek.
Woda lecznicza - charakteryzuje się zwiększoną zawartością konkretnych minerałów. W zależności od łącznej mineralizacji, i składników mineralnych zawartych w wodzie leczniczej, woda lecznicza może być stosowana do uzupełnienia niedoborów określonych minerałów, w terapii niektórych schorzeń jak cukrzyca, zaburzenie trawienia, kamienie nerkowe ale również przy infekcjach górnych dróg oddechowych (gardło, zatoki) poprzez inhalacje i płukanie gardła.

Woda gazowana od niegazowanej różni się głównie tym, że ta pierwsza została sztucznie lub naturalnie nasycona dwutlenkiem węgla. Ten rodzaj wody wyróżnia się charakterystycznymi bąbelkami i często stosowana jest jako napój orzeźwiający. Jeżeli chodzi o względy zdrowotne, to nie ma znaczenia, czy będziemy pić wodę gazowaną, czy niegazowaną, ponieważ jedna i druga zapewnia podobne nawodnienie.

Woda mineralna, w zależności od źródła, może zawierać w sobie nawet ponad 70 różnych minerałów. Najczęściej występujące to: wapń, magnez, potas, sód, żelazo, mangan, cynk, miedź, chrom, jod, fluor, choć wody mineralne zawierają także wiele innych pierwiastków śladowych, które obecne są w znacznie mniejszych ilościach.

Wodę mineralną można pić codziennie. Specjaliści zalecają picie ok. 1,5-2 litry czystej wody mineralnej każdego dnia w normalnym klimacie. Zwiększone zapotrzebowanie na nawodnienie mają sportowcy oraz osoby pracujące fizyczne. Zaleca się pić więcej czystej wody także w czasie upałów. Wtedy spożycie płynów może wzrosnąć nawet do 4 litrów na dobę. Warto zwrócić uwagę na to, jaką wodę mineralną się pije, a szczególnie na zawartość minerałów. Najbardziej uniwersalną i najczęściej zalecaną do codziennego stosowania przez osoby dorosłe, jest woda średniozmineralizowana, zawierająca umiarkowaną dawkę soli mineralnych. Wodę wysokozmineralizowaną można stosować jako uzupełnienie nawodnienia i składników mineralnych, i, jeżeli nie ma co do tego przeciwwskazań, pić w ograniczonych ilościach.

tags: #woda #mineralna #elektrolity #właściwości