Jakość wody pitnej w Ełku: Miasto dba o środowisko i zdrowie mieszkańców
- Szczegóły
In vino veritas, in aqua sanitas - mawiali starożytni Rzymianie. W winie prawda, ale w wodzie zdrowie… Ale konkretnie w jakiej?
Ełk, położony wśród warmińsko-mazurskich jezior i lasów, dziewiczych wręcz terenów wolnych od przemysłu, wielu osobom kojarzy się z sielanką, naturą w czystej postaci. Niewielki Ełk zamieszkuje przeszło 60 tys. osób. Ich podejście do przyrody zmieniło się na przestrzeni ostatnich dwóch dekad. Dziś sami zauważają przejściowe problemy środowiskowe i chcą mieszkać w coraz bardziej zielonym otoczeniu.
Ełk pretenduje do miana polskiego lidera wśród miast dbających o jakość środowiska. Jednak nie zawsze było tak dobrze, jak jest dziś.
Działania na rzecz ekologii w Ełku
W 1990 roku pierwszy samorząd przyjął kierunek działań na rzecz ochrony środowiska i wprowadził je pod hasłem „Ełk - Miasto Ekologiczne”. To był szereg działań związanych przede wszystkim z modernizacją przedsiębiorstwa wodociągów i kanalizacji. Za te działania miasto otrzymało w 1993 roku prestiżową nagrodę Forda. Ełcki Program uznano za jeden z najlepszych w Europie.
Od tego czasu Ełk stale utrzymuje się na czele listy rankingowej polskich miast najaktywniej realizujących politykę ekorozwoju. Od 1995 r. jest członkiem Stowarzyszenia Gmin Polskiej Sieci „Energie Cités”. Ełk, jako jedno z nielicznych miast polskich, jest także sygnatariuszem Karty Miast Europejskich na rzecz Ekorozwoju.
Przeczytaj także: Gdzie kupić wodę destylowaną?
W ostatnich latach wprowadzono wiele rozwiązań, które zmieniły jakość życia, jakość powietrza i inne obszary.
Edukacja ekologiczna
Centrum Edukacji Ekologicznej, buduje i kształtuje świadomość przyrodniczą. Stworzono je jako miasto 20 lat temu. Wybudowano je nad brzegiem Jeziora Ełckiego i otoczono dużym ogrodem, o którym niedługo będzie można powiedzieć „botaniczny”.
Są tam regularnie prowadzone zajęcia dla dzieci w wieku przedszkolnym, szkolnym oraz młodzieży. Lekcje są z zakresu ochrony środowiska. Do tego Centrum Edukacji Ekologicznej prowadzi działania także dla dorosłych. One dotyczą na przykład drugiego życia odzieży, w duchu zero waste.
Dzieci są nośnikami wiedzy i kształtują postawy swoich rodziców, którzy zostali wychowani w nieco innym klimacie.
Oczyszczanie Jeziora Ełckiego
Po II wojnie światowej miasto odwróciło się do jeziora plecami, robiąc z niego „ściekowisko”, bo część ścieków trafiała po prostu do jeziora. Dlatego też priorytetem od lat 90-tych stało się oczyszczanie tego jeziora. W związku z tym podejmowano szereg działań m.in. napowietrzanie. Jako miasto uszczelniano kanalizację sanitarną, żeby nic się nie dostawało do jeziora. Teraz także realizowany jest projekt dotyczący czystej wody z partnerem litewskim.
Przeczytaj także: Inwestycje w Jakość Wody w Proszówkach
To jest związane m.in. z budowaniem separatorów, które dodatkowo podczyszczają wpływającą do jeziora wodę deszczową. Są i będą prowadzone regularne badania jeziora. Działania prowadzone są również na rzecz tego, aby do jeziora, do którego wpływa rzeka Ełk, nie dostawały się nieczystości rzeki, a do tej rzeki nie trafiały one z pól. Tak więc jakość wody w ostatnich latach się poprawiła.
W Jeziorze Ełckim występują rzadkie gatunki ryb o wysokich wymaganiach środowiskowych i zarybienie się zwiększyło. Strefa napowietrzenia jeziora jest coraz większa, czyli coraz niżej jest więcej powietrza.
Wcześniej mieszkańcy Ełku nie wierzyli, że tam coś może dobrze funkcjonować i że będzie tam bezpiecznie. A teraz promenada, czyli ciąg pieszo-rowerowy, ciągnie się na 8 kilometrów. Z drugiej strony wybudowano ścieżkę rowerową wzdłuż jeziora. Teraz to jest ulubione miejsce ełczan - spacerują tamtędy, jeżdżą rowerem, uprawiają sporty na dwóch wybudowanych plażach miejskich. Wybudowano też wieżę widokową i miejsca do aktywności.
Turystyka w Ełku
W zeszłym roku Ełk odwiedziło 29 474 turystów, w obiektach turystycznych udzielono 62 476 noclegów. Na promenadzie ma być czysto, a pojemniki na odpady mają być estetyczne i zabezpieczone przed gawronami, które lubią wyciągać z nich śmieci.
Komunikacja miejska
Ełk jest miastem bardzo zwartym, bo ma tylko 21 km2 powierzchni, z czego aż 400 ha zajmuje jezioro położone w centrum miasta, które liczy ponad 60 tys. mieszkańców. Wszystko ciągnie się od wyjazdu na Olsztyn do wyjazdu na Białystok. Dlatego też w mieście już od lat budowany jest szereg dróg rowerowych. Teraz planowane jest też budowanie ich wzdłuż rzeki Ełk. Ale także w mieście na 77 km dróg miejskich jest już 39 km dróg rowerowych wzdłuż jeziora i terenów atrakcyjnych turystycznie.
Przeczytaj także: Woda mineralna Józef: Zalety
Te drogi rowerowe traktujemy nie tylko jako trasy do celów rekreacyjnych, turystycznych. Tam, gdzie jest to możliwe, budowane są ścieżki rowerowe, żeby jednoślady zastąpiły samochody.
Ełczanie mają zmieniać swoje nawyki, ponieważ jednym z problemów jest wzrastająca liczba samochodów. W 60-tysięcznym mieście szacunkowo jest zarejestrowanych około 35 tys. samochodów. Dlatego też budowane są drogi rowerowe. Z drugiej strony modernizowana jest komunikacja miejska.
Ekologiczna komunikacja zbiorowa
Na 33 autobusy jest 13 autobusów zero- i niskoemisyjnych. Do końca przyszłego roku dojdą kolejne cztery autobusy elektryczne. Chcielibyśmy doprowadzić do tego, że nasza komunikacja będzie zero- bądź niskoemisyjna. Oczywiście zwiększana jest liczba tych pojazdów, modernizowana siatka połączeń tak, żeby mieszkańcy mieli możliwość dojechania w różne części miasta bez konieczności używania samochodów.
Ełk spełnia kryteria miasta piętnastominutowego, co oznacza, że w 15 minut można dotrzeć z różnych części miasta do centrum, do urzędu itd.
Jakość powietrza w Ełku
W Ełku są dwie ciepłownie, z czego jedna jest miejska. Można powiedzieć, że ona dostarcza ciepło do 60 proc. mieszkań. Jest też druga, należąca do spółdzielni mieszkaniowej, która dostarcza je do 40 proc. lokali. Jako właściciel sieci miejskiej, zrealizowano w ostatnich latach dwie inwestycje związane z wymianą kotłów węglowych na biomasowe i w tej chwili już 55 proc. ciepła jest wytwarzane z biomasy, czyli z odnawialnych źródeł energii.
Latem Ełk nie używa drewna. W okresie letnim w ogóle nie używa się węgla. No chyba, że jest jakaś ewentualna awaria, bo takie się zdarzają. Generalnie latem ciepło wytwarzane jest z biomasy. Przygotowywana jest kolejna inwestycja, bo wymianę ostatniego kotła mieliśmy rok temu. Także spółdzielnia mieszkaniowa wymieniła w ubiegłym roku kocioł z węglowego na taki na biomasę.
Ełk jest partnerem Programu Czyste Powietrze i od tego czasu, przez 3,5 roku, podpisano w mieście ponad 400 umów dotyczących termomodernizacji, wymiany źródeł ciepła. Ełk jako miasto także ma system dotacji na wymianę kopciuchów. Ten program prowadzimy już ponad 10 lat. W tym czasie przeznaczono z własnego budżetu ponad 3 mln zł na wymianę kopciuchów. Dzięki temu każdego roku te osoby, które mają nieekologiczne źródła ciepła, mogą dofinansować wymianę na lepsze dla środowiska i zdrowia.
Wartość tej dotacji w tej chwili to jest 5 tysięcy złotych, dzięki czemu mogą dofinansować np. instalację pompy ciepła, kotła na biomasę itp.
Ełk świadomie zamontował czujniki jakości powietrza. Mamy ich 10, w tym 9 własnych i 1 należący do WIOŚ. Co więcej, informacje na temat pracy tych czujników, czyli bieżący podgląd, mieszkańcy mają na naszej stronie. To dla nas komunikat o tym, co się dzieje w powietrzu, a z drugiej strony możliwość bieżącego śledzenia jego stanu przez mieszkańców.
W 2024 roku odnotowano dwa przekroczenia 24-godzinnego poziomu dopuszczalnego dla pyłu PM10 (norma to 35 razy w ciągu roku). Natomiast dla pyłu PM2,5 średnioroczny poziom zanieczyszczenia powietrza wyniósł 14,9 µg/m³ przy normie wynoszącej 20 µg/m³, więc ta jakość powietrza jest naprawdę na dobrym poziomie.
Do 2018 roku ciepłownia miejska działała tylko na węglu. Problem z niską emisją był przede wszystkim na ełckich osiedlach domków jednorodzinnych i tam, gdzie nie można było doprowadzić ciepła sieciowego. Trwały więc rozmowy, żeby doprowadzić tam ciepło sieciowe albo gazowe.
Termomodernizacja budynków
Wiele kamienicach przed wieloma laty były - a w zasadzie jeszcze w pewnym stopniu są, piece kaflowe na węgiel. Ich liczba maleje każdego roku, ale tam nie było sieci ciepłowniczej.
Generalnie kamienicami stoi centrum miasta, ale tych, które trzeba jeszcze podłączyć do sieci, jest około 25. One są stare, ponad 100-letnie, ale ponad 80 proc. z nich ma doprowadzone ciepło sieciowe. To dzięki naszemu programowi. ale trzeba też powiedzieć, że wspólnoty mieszkaniowe w dużym zakresie prowadzą termomodernizację budynków. Ełk prowadzi też termomodernizację budynków publicznych. Dzięki temu zmniejsza się zapotrzebowanie na ciepło. Jeszcze dwa takie budynki publiczne nie przeszły termomodernizacji.
To dotyczy budynków oświatowych, czyli siedmiu przedszkoli i ośmiu szkół, z czego sześć jest już po termomodernizacji, a siódma i ósma są w trakcie. Pozyskiwane są środki na termomodernizację budynków publicznych. Do tego dochodzą budynki szpitala naszego, czy innych podmiotów, które są poddawane termomodernizacji.
Bardzo znacząco wpływa to na rachunki za energię w placówkach, bo jest mniejsze zużycie prądu oraz ciepła. Warto też mówić o komforcie pracy, bo do tego są wymieniane grzejniki, instalacja elektryczna.
W parku naukowo-technologicznym oraz w przedsiębiorstwie wodociągów i kanalizacji stworzono dwie farmy fotowoltaiczne. Przygotowywane jest też montaż paneli fotowoltaicznych na niektórych placówkach oświatowych. Rozpoczęła się termomodernizacja, rozbudowa parku wodnego - ona potrwa półtora roku. I tam też wprowadzamy pompy ciepła, panele fotowoltaiczne.
Walka z odorami
W ubiegłym roku nasiliły się problemy z powietrzem, może nie tyle z jego czystością, co z zapachem. Stanęliśmy przed wyzwaniem związanym z odorami. Poza granicami Ełku, od strony południowej oraz północnej, są przedsiębiorstwa generujące odory.
Na skutek skarg i licznych interwencji, sytuacja znacznie się poprawiła. Mieszkańcy - zarówno Ełku jak i gminy Ełk, aktywnie uczestniczyli w procesie wykrycia źródła emisji.
PWiK w Ełku - gwarancja czystej wody
W ciągu 25 lat działalności PWiK w Ełku miasto stało się symbolem czystej wody w kranach i rzekach.
Pierwsze ełckie wodociągi wybudowali Niemcy w XIX wieku, ale jeszcze niespełna trzy dekady temu miasto borykało się z niedoborem czystej wody, a środowisko cierpiało wskutek odprowadzania nieczyszczonych ścieków. Przełom nastąpił w 1992 r. wraz z przejęciem infrastruktury wodnej i kanalizacyjnej od struktur wojewódzkich przez samorząd miejski i powołaniem osobnej firmy. Rozpoczęte wówczas proekologiczne działania przyniosły efekty: od kilku lat wody w kranach jest pod dostatkiem, a wszystkie ścieki są oczyszczane, co zapewnia ochronę wód podziemnych i rzek: Ełk, Biebrzy, Narwi, Bugonarwi i Zalewu Zegrzyńskiego, skąd czerpie wodę m.in. Warszawa.
Wykorzystywane technologie nie odstają od przodujących w Europie, a często je przewyższają. Do miejskich wodociągów podawana jest woda stołowa średniozmineralizowana, dezynfekowana promieniami ultrafioletowymi, zdatna bezpośrednio do picia bez żadnych obaw. Mamy jedną z najlepszych wód w Polsce, a odbiorcy płacą za nią umiarkowaną cenę.
Taki skok techniczny i technologiczny nie byłby możliwy bez skutecznego pozyskania i dobrego wykorzystania przez PWiK w Ełku funduszy unijnych, jak również dotacji z Ekofunduszu oraz kredytów i dotacji z NFOŚiGW. Od kilki lat przedsiębiorstwo realizuje dwuetapowy projekt pod nazwą „Poprawa gospodarki wodno-ściekowej aglomeracji Ełk”.
Uporządkowano już m.in. centrum starego miasta, naprawiono wszystkie ponadstuletnie kolektory, zbudowano duży strategiczny kolektor deszczowy, który odwadnia centrum przy nawałnicach, a także sieć wodociągową, kanalizację sanitarną i deszczową na osiedlach jeszcze nią nie objętych. Ustabilizowało się ciśnienie w systemie wodociągowym. Wyeliminowano przesączanie wód ściekowych do gruntu, zniknęły szamba i dzikie wpływy, w rzece pojawiły się ryby łososiowate, a jezioro zostało poddane renaturalizacji. Poprawiły się warunki życia i zdrowia mieszkańców poprzez podwyższenie bezpieczeństwa mikrobiologicznego i epidemiologicznego. Powstały podstawy do pobudzenia wzrostu gospodarczego, w tym rozwoju turystyki.
Równolegle unowocześniono gospodarkę osadami ze ścieków. Wykorzystywane są one jako źródło masy organicznej humusowej, która w procesie fermentacji wytwarza metan zużywany do produkcji energii elektrycznej, a następnie jest suszona, prasowana, kompostowana i sprzedawana rolnikom jako nawóz organiczny pod pszenicę i rzepak. Dzięki wytwarzanej energii i odzyskowi ciepła cały proces jest niemal samowystarczalny.
Obecnie spółka realizuje drugi etap projektu. Obejmuje on dziewięć szczegółowych zadań polegających na przebudowie kanalizacji sanitarnej kilku osiedli, przebudowie wodociągu magistralnego - łącznie wymianie ok. 20 km rur - budowie zlewni ścieków oraz przebudowie technologii oczyszczalni ścieków w Nowej Wsi Ełckiej.
Koszt tych inwestycji to nieco ponad 33 mln zł, przy czym dotacje unijne wynoszą ponad 21 mln zł, a środki własne spółki to 12 mln zł. Finał przewidywany jest na koniec 2020 r.
W ciągu działalności PWiK w Ełku udało się pozyskać ok. 100 mln zł samych dotacji. Te pieniądze, jak również środki własne zostały dobrze wykorzystane, osiągnięto wszystkie cele ekologiczne i ekonomiczne.
PWiK w Ełku produkuje rocznie około 2,8 mln m3 wody (od kilku lat ta liczba powoli, ale systematycznie rośnie), którą dostarcza do 40 miejscowości. Oczyszcza około 3 mln m3 ścieków oraz wytwarza w ciągu roku ponad dwa mln kWh energii elektrycznej. Zatrudnia 124 osoby. Nakłady na inwestycje od 1993 r. wyniosły 151 mln zł. W zasobach spółki znajduje się 147 km sieci wodociągowej i około 107 km sieci kanalizacyjnej. Rokrocznie w zajęciach edukacyjnych organizowanych przez spółkę uczestniczy ok. 1,5 tys. dzieci i młodzieży.
Badania wody w Ełku
Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Ełku informuje, że badania, które są w katalogu badań, według wytycznych ministerstwa są wykonane. Państwowy Inspektor Sanitarny w Ełku przeprowadza liczne badania w poszczególnych punktach sieci wodociągowej na terenie miasta.
W związku z pojawieniem się koronawirusa, ministerstwo zdrowia nie zaleciło nowych, dodatkowych badań. Oznacza to, że wcześniej obowiązujące wytyczne dotyczące jakości wody przeznaczonej do spożycia i bezpieczeństwa systemów zaopatrzenia w wodę obejmują również obecną sytuację, która dotyczy koronawirusa. WHO twierdzi, że nie ma potrzeby stosować dodatkowych środków np. dezynfekcji wody, która zapewnia szybką dezaktywację wirusa COVID-19.
Woda jest badana zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia, ten zakres działań nie został rozgrzeszony pod kątem warunków epidemii, więc woda z godnie z rozporządzeniem nadaje się do picia. Każda cząstka jest dezynfekowania światłem ultrafioletowym, która zgodnie ze stanowiskiem WHO unicestwia wirusy.
Na czas epidemii w ełckim przedsiębiorstwie zachowywane są wszelkie możliwe działania profilaktyczne, które mogłyby doprowadzić do ewentualnego skażenia wody. Wszelkie przeglądy techniczne przeprowadzane są tak, aby ograniczyć ludzką ingerencję.
Woda z własnej studni - czy jest bezpieczna?
Niezwykle rzadko udaje się uzyskać niezanieczyszczoną wodę zdatną do picia. Takie zjawisko występuje w czystych regionach kraju, najczęściej w górach. Zanieczyszczenia pochodzenia naturalnego to sole, gazy, substancje organiczne, a także drobnoustroje występujące w wodzie.
Zanieczyszczenia pochodzą również z przemysłu - w tym wypadku do gleby, a w późniejszym czasie do wody, przenikają metale ciężkie, węglowodory ropopochodne (smary, oleje, benzyny). Duży procent zanieczyszczeń pochodzi ze spływów wód opadowych z dróg. Mikrobiologiczne zanieczyszczenie wody w prywatnych studniach jest bezpośrednio powiązane z nieczystościami pochodzącymi z tzw. zbiorników bezodpływowych, czyli popularnych szamb. Największym problemem jest ich nieszczelność i przenikanie nieczystości do wód gruntowych. Równoległym problemem jest opróżnianie takich szamb bezpośrednio do wód powierzchniowych oraz na pola uprawne. Najczęstszym problemem jest obecność w wodzie bakterii kałowych oraz bakterii z grupy coli. Bakterie kałowe na co dzień bytują w jelitach i tam ich obecność jest jak najbardziej pożądana.
Najczęściej występującym problemem z jakością wody pitnej z własnego ujęcia jest przekroczenie dopuszczalnych norm występowania żelaza, manganu, związków azotowych, pestycydów i herbicydów. O ile żelazo i mangan odpowiadają za wiele niezbędnych do życia procesów zachodzących w organizmie człowieka, to ich nadmiar może być bardzo groźny. Nadmiar żelaza odkłada się w narządach i jednocześnie upośledza ich funkcje. Za najbardziej narażone na zatrucie żelazem uważane są wątroba i trzustka.
Związki azotowe są powszechnie wykorzystane w rolnictwie. Jedynym sposobem uniknięcia wprowadzania ich do organizmu byłoby korzystanie wyłącznie z żywności w stu procentach ekologicznej. Do najczęściej występujących w wodzie związków azotowych należą azotany, azotyny i amoniak. Źródłem ich pochodzenia jest zarówno rolnictwo, jak i ścieki pochodzące z gospodarstw domowych. Znaczącym źródłem azotanów w wodach podziemnych jest hodowla zwierząt.
tags: #woda #do #picia #Ełk #jakość
