Wpływ Bisfenolu A na Wodę Butelkowaną: Zagrożenia i Alternatywy
- Szczegóły
Bisfenol A (BPA) jest jedną z substancji, najczęściej stosowanych przy produkcji przedmiotów codziennego użytku. Bisfenol A - 2,2-bis(p-hydroksyfenylo)propan (BPA) jest organicznym związkiem chemicznym z grupy fenoli. Jest to substancja występująca w produktach codziennego użytku. Stosowany jest od ponad 50 lat do produkcji tworzyw sztucznych i żywic. Produkcja BPA stopniowo wzrastała wraz ze spadkiem popularności opakowań ze szkła, ceramiki czy drewna. Obecnie szacowana jest na ponad 4,5 miliona ton rocznie.
Jego właściwości umożliwiają nadanie tworzywom sztucznym określonego kształtu jak i charakterystycznych cech, jak giętkość czy plastyczność. Niestety w trakcie używania produktów, które zawierają BPA w składzie, może dochodzić do przedostania się go do żywności, kurzu i bezpośrednio do organizmu. Obecnie brakuje konkretnego ostrzeżenia wydanego przez FDA, a toksyczność BPA wciąż jest na etapie badań. Naukowcy doszukują się powiązania wpływu BPA głównie na aspekty, takie jak płodność, otyłość i cukrzyca.
Wszechobecność Bisfenolu A
Bisfenol A jest stosowany w przemyśle jako monomer lub dodatek do produkcji tworzyw sztucznych poliwęglanowych (PC), polisulfonów, polieterów, żywic epoksydowych oraz innych materiałów polimerowych. Dodatkowo znajduje się w niektórych produktach papierniczych, w tym w papierze do drukowania paragonów, czy wydruków z bankomatów.
Bisfenol A w Opakowaniach do Żywności
Wiele związków wykorzystywanych przy produkcji opakowań do żywności ma możliwość migracji do produktów spożywczych. Narażenie człowieka na BPA występuje głównie poprzez żywność i wodę pitną. Związek może uwalniać się z tworzyw plastikowych do żywności. Dane wskazują, iż bisfenol A i jego analogi zostały wykryte w wodzie z kranu, wodzie butelkowanej, żywności, a zwłaszcza w żywności puszkowanej.
Wielkość migracji jest zależna od czas kontaktu opakowania z produktem spożywczym, jego rodzajem i czynnikami zewnętrznymi. Bowiem BPA może przechodzić do żywności w wyniku uszkodzenia plastiku, zniszczenia opakowania, czy podczas wielokrotnego mycia i przede wszystkim działania wysokiej temperatury. Przez wiele lat akcesoria dla dzieci, typu butelki, smoczki zawierały duże ilości BPA.
Przeczytaj także: Gdzie kupić wodę destylowaną?
W związku z tym, iż świadomość na temat szkodliwości bisfenolu A jest coraz większa, to popularne stały się różnego rodzaju butelki i produkty do żywności oznakowane - „BPA FREE”. Oznaczenie można znaleźć np. na dnie butelki do karmienia lub opakowaniu czy dołączonej do niego ulotce. Produkty z zawartością BPA, można zidentyfikować po oznaczeniu „PC 7”. Należy pamiętać, iż mimo, że opakowania oznaczone są jako wolne od bisfenolu A, to mogą zawierać jego analogi. Produkt więc nadal może zawierać szkodliwe chemikalia. Bisfenol A w większości tworzyw został zamieniony na bisfenol S (BPS). Podobieństwo tych substancji jest na tyle duże, że również może stanowić ona zagrożenie dla zdrowia.
Agencja Żywności i Leków (FDA) zakazała sprzedaży butelek dla niemowląt zawierających BPA w 2012 r. Jednakże, zamiast BPA producenci stosują bisfenol S (BPS) i inne preparaty, które jak pokazują ostatnie badania również mogą być szkodliwe. Produkty przy których tworzeniu wykorzystano bezpieczny polipropylen, czyli „BPA FREE” są oznaczone symbolem „05 PP” znajdującym się w trójkącie, który informuje o możliwości recyklingu. Jeżeli jednak chcemy unikać plastiku można korzystać z takich materiałów jak szkło.
Regulacje Prawne i Świadomość Społeczna
Poziom wiedzy na temat szkodliwości BPA skłonił niektóre państwa do wprowadzenia całkowitego zakazu wykorzystania tego związku (np. w Japonii czy Kanadzie). W Polsce wprowadzone są ograniczenia jego wykorzystania w produkcji (np. w odniesieniu do produkcji butelek dla dzieci).
Negatywny Wpływ BPA na Zdrowie
Jednym z niebezpiecznych skutków stosowania bisfenolu jest jego negatywnych wpływ na płodność. Niektóre związki naśladują hormony endokrynne i zaburzają prawidłową hormonalną sygnalizację. Bisfenol wykazuje zdolność interakcji z układem hormonalnym, gdyż budową przypomina estrogen, hormon charakterystyczny przede wszystkim dla kobiet. Pod względem mechanizmu działania BPA ma 25-30 razy większe powinowactwo wiązania receptora estrogenowego (ER) niż estradiol. Zatem wysoka ekspozycja na BPA może wpływać na funkcje naturalnych ligandów, takich jak estrogeny.
Bisfenol A łącząc się z jego receptorami, może zaburzać funkcjonowanie gospodarki hormonalnej. Ponadto ekspozycja na BPA jest powiązana z hiperandrogenizmem, obecnym w zespole policystycznych jajników. W jednym z badań naukowcy odkryli, iż BPA wpływa na układ rozrodczy męski i żeński, a także może oddziaływać na rozwijający się płód. Bisfenol A może doprowadzić do wielu problemów u rozwijającego się zarodka, takich jak: zanik jąder i najądrzy, feminizacja płodów męskich, powiększony rozmiar prostaty, pogorszenie parametrów plemników dorosłych (na przykład liczba plemników, ich ruchliwość i gęstość).
Przeczytaj także: Inwestycje w Jakość Wody w Proszówkach
Dodatkowo BPA oddziałuje na oś podwzgórze-przysadka-jądro, co wpływa na gospodarkę hormonalną u dorosłych i jest związane z zaburzeniami czynności plemników. Ze względu na coraz powszechniej występującą otyłość, bardzo ważne jest określenie wszystkich związków zwiększających ryzyko wystąpienia tego schorzenia. BPA może przyczyniać się do rozwoju otyłości. W 2013 r. naukowcy dokładnie ocenili poziom BPA w moczu u 1326 dzieci w wieku szkolnym. Dziewczynki, które miały wyższy poziom BPA w moczu, były dwukrotnie bardziej narażone na wystąpienie otyłości niż pozostałe dzieci.
Bisfenol A oddziałuje również na pracę przewodu pokarmowego. Związek może negatywnie wpływać na metabolizm aminokwasów przez bakterie jelitowe. Badanie z 2016 r. wykazało, że podaż BPA z produktami spożywczymi doprowadziła do zmniejszenia różnorodności gatunków w mikrobiomie jelitowym myszy. Wykazano, iż zmiany te były podobne do pojawiających się przy stosowaniu diety wysokotłuszczowej o dużej zawartości cukru, która przyczynia się do rozwoju choroby metabolicznej.
W jednym z badań wykazano również niekorzystny wpływ bisfenolu A na bakterie odpowiedzialne za produkcję serotoniny. Jej obniżony poziom może prowadzić do depresji i problemów ze zdrowiem psychicznym. Ponadto badanie z 2016 r. wykazało, że ekspozycja na bisfenol A może obniżyć poziom witaminy D we krwi. Jej niedobór witaminy jest związany z różnego rodzaju problemami zdrowotnymi, takimi jak przyrost masy ciała, rak, choroby serca i innymi chorobami.
Kolejną istotną kwestią przyczyniająca się do rozwoju otyłości jest wpływ BPA na rozwój cukrzycy. Wykazano szkodliwy wpływ BPA na komórki trzustki, co skutkuje zmniejszeniem wydzielania insuliny i zaburzeniem metabolizmu glukozy.
Bisfenol A a Środowisko
Bisfenol A istotnie wpływa na środowisko naturalne. Rosnące zapotrzebowanie na produkty wykonane z tworzyw sztucznych i ich masowa produkcja, powoduje emisję ponad stu ton BPA do atmosfery każdego roku. Wszechobecność bisfenolu jest przyczyną ogromnej emisji tego związku do otaczającego nas środowiska. Głównie do wód powierzchniowych i osadów dennych, skąd przedostaje się do wód pitnych, a także powietrza wewnątrz (np. zapach nowego samochodu, wykładzin, mebli) i na zewnątrz pomieszczeń.
Przeczytaj także: Woda mineralna Józef: Zalety
Jak Unikać Ekspozycji na BPA?
Należy zwrócić uwagę na to, że uniknięcie wystawiania się na toksyczne działanie BPA jest bardzo trudne, gdyż jest nim zanieczyszczone środowisko. Bisfenol A może dostać się do organizmu nie tylko z pożywienia, ale także przez drogi oddechowe i skórę. używaj szkła i stali nierdzewnej o jakości spożywczej.
Woda Butelkowana a Mikroplastik
Woda butelkowana od lat uznawana jest za wygodną i „czystą” alternatywę dla kranówki. Kolorowe etykiety, hasła o „źródlanej świeżości” i krystalicznie czystym pochodzeniu mają nas przekonać, że to najlepszy wybór dla zdrowia. Jedno z najbardziej znanych badań przeprowadzonych przez naukowców z State University of New York w Fredonii, opublikowane w 2018 roku, wykazało, że ponad 90% butelek wody różnych marek zawierało mikroplastik. Próbki pochodziły z 9 krajów, a średnia zawartość to aż 325 cząstek mikroplastiku na litr wody.
Mikroplastik w organizmie może prowadzić do stanów zapalnych, zaburzeń hormonalnych i problemów trawiennych. O jakości wody butelkowanej decyduje nie tylko sam proces jej pozyskania i butelkowania, ale również sposób przechowywania. Wystawienie butelek PET (najczęściej stosowany rodzaj plastiku) na działanie promieni UV - np. w czasie transportu czy przechowywania na słońcu - prowadzi do degradacji plastiku.
Alternatywy dla Wody Butelkowanej
Wbrew powszechnym mitom, woda z kranu w wielu polskich miastach spełnia surowe normy jakości i jest regularnie badana. Dodatkowo, można ją dodatkowo przefiltrować za pomocą dzbanków, butelek z filtrem czy systemów podzlewowych. Jeśli zależy nam na wygodzie i chcemy unikać plastiku, warto postawić na wodę w szklanych butelkach lub - jeszcze lepiej - korzystać z butelek wielorazowego użytku, np. ze stali nierdzewnej, szkła lub wysokiej jakości plastiku wolnego od BPA.
Choć woda butelkowana może wydawać się „bezpieczna” i „lepsza”, prawda jest bardziej złożona. Mikroplastik, związki chemiczne uwalniane z plastiku i niekontrolowane warunki przechowywania to realne zagrożenia, które przemawiają za tym, by przemyśleć codzienne wybory.
Filtry do Wody Jako Rozwiązanie
Jeśli natomiast obawiasz się BPA w wodzie, zrezygnuj z mineralnej w butelkach, a zamiast niej wybierz uzdatnioną kranówkę. Wśród tego typu urządzeń, dostępnych aktualnie na rynku, największą popularnością cieszą się systemy odwróconej osmozy oraz ultrafiltracja. Nie dość, że stanowią zdrowszą i tańszą alternatywę dla wody w plastikowych butelkach, to w dodatku są bardziej przyjazne dla planety.
Ultrafiltracja
Ultrafiltracja usuwa z wody cząsteczki o średnicy do 0,1 mikrona. Z dostępnych na rynku filtrów kuchennych z taką właśnie membraną sporą popularnością cieszy się seria Ecoperla Profine POU, na którą składają się aktualnie dwa urządzenia - Ecoperla Profine POU 2 oraz Ecoperla Profine POU 3. Warto zwrócić uwagę na to, że w obu modelach membrana ultrafiltracyjna została połączona z wkładem węglowym. Taki duet nie tylko świetnie oczyszcza wodę, ale również poprawia jej parametry organoleptyczne.
Warto natomiast pamiętać, że jeśli woda w instalacji charakteryzuje się wysokim stopniem twardości, może dojść do zapchania membrany ultrafiltracyjnej, aw konsekwencji do utraty jej właściwości filtrujących.
Odwrócona Osmoza
System odwróconej osmozy jest dokładniejszy niż ultrafiltracja, gdyż oczyszcza wodę z dokładnością do pojedynczych jonów. W praktyce usuwa z niej również szkodliwe patogeny, takie jak pierwotniaki, bakterie i wirusy. Z odwróconej osmozy można zatem bez obaw korzystać nawet w przypadku mocno zabrudzonej wody ze studni.
Filtry kuchenne z systemem odwróconej osmozy dostępne są na rynku w wielu wariantach do wyboru. W tej kategorii produktów polecamy szczególnie rozwiązania polskiego producenta Ecoperla. Dużą popularnością wśród użytkowników cieszy się odwrócona osmoza Ecoperla Rosa, która działa w oparciu o sześć etapów filtracji. Z wody usuwane są w ten sposób zanieczyszczenia mechaniczne, chlor i jego pochodne, metale ciężkie, mikroorganizmy, a także związki negatywnie wpływające na jej parametry organoleptyczne.
Co więcej, dzięki wkładowi rewitalizującemu Ecoperla Elixir, woda zostaje wzbogacona w dużą ilość magnezu i zyskuje korzystne dla zdrowia - zasadowe pH. Z kolei model Ecoperla Revo to prawdziwa gratka dla fanów nowinek technologicznych.
Z kranówki uzdatnionej za pomocą filtra kuchennego warto korzystać również poza domem. W zależności od potrzeb, można ją bowiem przechowywać w butelkach wielorazowych. W ten sposób łatwiej też wyrobić zdrowy nawyk picia wody i zadbać o prawidłowe nawodnienie w ciągu dnia, zarówno latem, jak i w okresie jesienno-zimowym.
Świeża woda bez zanieczyszczeń to gwarancja zdrowia całej Twojej rodziny, a dostępne na rynku filtry kuchenne to najskuteczniejszy sposób na pozyskiwanie czystej i smacznej kranówki.
Podsumowanie
Pomimo badań wskazujących na szkodliwe działanie bisfenolu A na organizm człowieka i zwierząt to jego rola w rozwoju różnych chorób wciąż jest nieprecyzyjna. W badaniach na zwierzętach często używano wysokich dawek BPA, znacznie przekraczających tolerowany poziom pobrania. Bisfenol A jest powszechnie wykorzystywany do produkcji tworzyw sztucznych we współczesnym świecie i nie możemy go całkowicie wyeliminować. W trosce o zdrowie własne i naszych bliskich, powinniśmy ograniczyć jego obecność w naszym otoczeniu do minimum. Wciąż prowadzone są badania dotyczące negatywnego oddziaływania BPA na organizm człowieka. Brak jest jednak ostatecznej opinii ekspertów odnośnie szkodliwości tego związku.
tags: #woda #butelkowana #wpływ #bisfenolu #A
