Woda artezyjska: Czy nadaje się do picia?
- Szczegóły
Woda artezyjska od wieków cieszy się renomą wyjątkowo czystej i zdrowej wody. Jej unikalne właściwości i sposób pozyskiwania sprawiają, że jest ceniona zarówno przez specjalistów, jak i zwykłych konsumentów. Na czym polega fenomen wód artezyjskich i jakie mają one właściwości?
Co to są wody artezyjskie i jak powstają?
Wody artezyjskie to rodzaj wód podziemnych. Ich cechą charakterystyczną jest ciśnienie hydrostatyczne, które sprawia, że samoczynnie wypływają one na powierzchnię, tworząc źródło artezyjskie. Jeżeli do ich wydobycia na powierzchnię konieczny jest niewielki odwiert, po wykonaniu którego poziom wody samoczynnie się podnosi, takie miejsce nazywa się studnią artezyjską.
Niekiedy zdarza się również, że ciśnienie w podziemnym zbiorniku pozwala na podniesienie się poziomu wody niewystarczające do sięgnięcia powierzchni. Wtedy mówi się o wodach subartezyjskich.
Podstawową różnicą między wodami gruntowymi a artezyjskimi jest charakterystyczna dla tych drugich nieprzepuszczalna warstwa budująca ich strop. To właśnie ona zapewnia im niezwykłą czystość. Wody tego typu zazwyczaj znajdują się w tzw. niecce artezyjskiej, płynąc w warstwach wodonośnych, przy czym dolna warstwa niecki również zbudowana jest z nieprzepuszczalnych skał. Czasem można znaleźć je również w szczelinach między skałami bądź w uskokach.
Wody artezyjskie gromadzić się mogą w swoich zbiornikach nawet przez tysiące lat. Ich źródła oraz sztuczne odwierty pozwalające na ich wydobycie to jeden z najlepszych sposobów na zaopatrywanie w świeżą, zdatną do picia wodę zarówno dla ludzi, jak i zwierząt.
Przeczytaj także: Gdzie kupić wodę destylowaną?
Występowanie wód artezyjskich - gdzie można znaleźć ich źródła?
Wody artezyjskie występują na większości kontynentów. Ich źródła znaleźć można między innymi w Polsce, np. na terenie Niecki Łódzkiej, Niecki Nidziańskiej i Niecki Mazowieckiej. Sama nazwa tego typu wód pochodzi od francuskiej miejscowości Artois, gdzie w 1126 roku utworzona została pierwsza udokumentowana studnia artezyjska. Wiadomo jednak, że technika ich wydobywania znana była już wcześniej i wykorzystywana między innymi na terenach starożytnego Egiptu i Syrii.
Obecnie wody artezyjskie wydobywane są np. w Europie, zwłaszcza we Francji (Basen Paryski) czy Wielkiej Brytanii (Basen Londyński), w północnej Afryce oraz w Stanach Zjednoczonych (Basen Dakoty, uznawany za największy na świecie). Niezwykle ważną rolę dla miejscowej gospodarki pełnią jednak wody artezyjskie w Australii. Nie tylko pozwalają one pozyskać zdrową i czystą wodę pitną ze studni, lecz także pomagają w melioracji terenów rolniczych, tworzą oazy na rozległych australijskich pustyniach, a także wykorzystywane są w celach leczniczych. Najbardziej znany jest tam tzw. Wielki Basen Artezyjski.
Właściwości wód artezyjskich - za co ceni się je na całym świecie?
Wody artezyjskie potrafią zadowolić nawet najbardziej wybredne osoby. Cenione są one bowiem między innymi za wyjątkowo świeży i orzeźwiający smak. Nie bez znaczenia jest również ich niezwykła czystość, w tym wyjątkowo niska ilość szkodliwych substancji, a także bogaty skład mineralny. Znajduje się w nich wiele nie tylko cennych, lecz wręcz niezbędnych do funkcjonowania organizmu elektrolitów. Dlatego najbardziej wymagający mogą nie tylko spożywać ją samodzielnie, lecz także przygotowywać na jej podstawie zdrowe napoje, a niekiedy nawet posiłki, choć w tym wypadku należy najpierw sprawdzić smak samej wody, który może być dość specyficzny ze względu na wysoką zawartość minerałów. Wody artezyjskie stanowią zatem niezwykle korzystny składnik diety, szczególnie ze względu na typowy jadłospis współczesnego człowieka, zbyt ubogi w składniki mineralne, by w pełni zaspokoić potrzeby organizmu.
Jednym z najbardziej znanych typów wód artezyjskich jest woda oligoceńska. Jej nazwa wywodzi się od średnio- lub gruboziarnistych piasków oligoceńskich, nazywanych też glaukonitowymi, charakterystycznych dla tego okresu. Najlepiej spożyć ją do 24h od pobrania, ponieważ po tym czasie mogą zacząć mnożyć się w niej mikroorganizmy. Z tego również względu należy jak najczęściej dezynfekować przeznaczone na nią pojemniki. Źródła wody oligoceńskiej znajdują się ok. 200 m poniżej powierzchni ziemi. Występują między innymi w okolicach Warszawy.
Czy woda artezyjska zawsze nadaje się do picia?
Wody artezyjskie są niezwykle cenne nie tylko dla zdrowia, lecz także dla gospodarki niektórych krajów. Do picia należy jednak wybierać te pochodzące ze sprawdzonego źródła, które poddawane są regularnym badaniom pod kątem zawartości szkodliwych substancji.
Przeczytaj także: Inwestycje w Jakość Wody w Proszówkach
Z ostatnich badań (20 studni artezyjskich i źródeł) wynika, że z sześciu studni płynie woda, do której nie ma żadnych zastrzeżeń. Najlepsza okazała się płynąca w ujęciach - na osiedlu Dywizjonu 303, Tysiąclecia, przy ul. Tetmajera oraz źródło Wądół, przy ul. Nad Czerną oraz św. Jana w Ojcowie. Jakość fizykochemiczna i bakteriologiczna wody była dobra.
W aż dziesięciu przypadkach uznano, że woda nie nadaje się do picia, gdyż niepokojące okazały się wyniki badań fizykochemicznych bądź bakteriologicznych (lub i jednych, i drugich). Dotyczy to źródeł lub studni - na os. Piasta Kołodzieja, przy ul. Olszanickiej i Cechowej, źródeł "Miłość" oraz "Pod świerkami" w Ojcowie, "Młynnik" w Sułoszowej, a ponadto źródła "Eliasza" w Czernej. W niektórych ujęciach znaleziono m.in. bakterie grupy coli (kałowe), escherichia coli (pałeczki okrężnicy) oraz enterokoki (mogą stać się zjadliwe i powodować np. zakażenia dróg moczowych, układu pokarmowego). Wprawdzie niewielkie skażenie nie jest niebezpieczne, ale w masowej ilości bakterie te mogą wywołać zakażenie.
Tabliczki z napisem, iż woda nie nadaje się do picia, powinny być również na: zdroju "Dobrego Pasterza" przy ulicy Majora, "Nadzieja" przy ul. Podchorążych oraz zdroju "Solidarność" na os. Szklane Domy; we wszystkich tych przypadkach stwierdzono m.in. mętność, nieakceptowalny zapach, amoniak, czyli przekroczone były normy fizykochemiczne.
Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji nie może zamknąć tych ujęć, ponieważ są one miejscem awaryjnego zaopatrzenia w wodę, np. do celów sanitarnych.
W pozostałych czterech przypadkach sanepid uznał, że woda "warunkowo jest przydatna do picia", a to z uwagi na złą ocenę jakości pod względem fizykochemicznym. Wodę z tych ujęć można pić, choć przekroczone zostały niektóre normy dla wody pitnej, np. dotyczące zawartości żelaza. Nie są to jednak ilości, które mogłyby szkodzić. Czasami dochodzi do tego także "nieakceptowany zapach", ale to także nie ma znaczenia dla zdrowia, jeśli komuś to nie przeszkadza. Woda "warunkowo przydatna do spożycia przez ludzi" była w ujęciach - "Lajkonik" przy ul. Kościuszki, w zdroju "Jagiellońskim" na placu Sikorskiego, zdroju "Królewskim" przy parku Krakowskim oraz studni na os.
Przeczytaj także: Woda mineralna Józef: Zalety
Badanie i uzdatnianie wody ze studni
Właściciele przydomowych ujęć wody muszą dbać o to, by woda ze studni spełniała wszystkie normy, które obowiązują w polskich przepisach prawnych dotyczących wody pitnej i użytkowej. Zaleca się, aby jakość wody studziennej była badana co najmniej raz w roku. Systematyczna analiza wody - minimum raz w roku - jest niezbędna w ocenie stanu wody.
Chociaż woda ze studni głębinowych jest naturalna, zdarzają się przypadki, że nie jest ona zdatna do picia. Powodem tego są liczne zanieczyszczenia, na które narażone są wody w obszarach wiejskich lub przemysłowych. Na stan wody ze studni głębinowej duży wpływa ma skażenie środowiska spowodowane przemysłem technologicznym, rolniczym, motoryzacyjnym czy transportowym. Żółta i brudna woda ze studni głębinowej powinna być niezwłocznie przebadana. Szczególnie należy uważać na wodę, która ma niekorzystną barwę, zapach i smak.
Najczęstsze zanieczyszczenia w wodach studziennych:
- metali ciężkich, np. żelaza. Zażelaziona woda ze studni głębinowej może być niebezpieczna dla osób, które mają zmiany genetyczne lub nabyte, które skutkują zatrzymaniem się żelaza w organizmie.
- bakterii - jednym z najczęstszych problemów w studniach głębinowych są bakterie z grupy e-coli lub pałeczki okrężnicy.
Dodatkowo warto wiedzieć, że pH wody pitnej powinno mieścić się w granicach od 6,5 do 9,5.
W celu oczyszczenia wody ze studni warto zainwestować w systemy uzdatniające. Służą one do filtracji wody studziennej i zminimalizowania zanieczyszczeń, co korzystnie wpływa na jej jakość, smak zapach oraz wygląd. Właściwie oczyszczoną wodę ze studni można bezpiecznie spożywać, wykorzystywać do podlewania ogrodu i napełniania przydomowego basenu.
tags: #woda #artezyjska #czy #nadaje #się #do
