Wilgotność Ziarna Kukurydzy: Norma Przechowywanie i Metody Kontroli
- Szczegóły
Wilgotność ma bezpośredni wpływ na jakość zbóż. Odpowiednia wilgotność pozwala na nie tylko długotrwałe przechowywanie bez ryzyka rozwoju pleśni czy uszkodzeń mechanicznych, ale także optymalne warunki do późniejszego przetwarzania. W tym artykule przyjrzymy się, jakie są odpowiednie wartości wilgotności dla różnych gatunków ziaren, jak prawidłowo mierzyć wilgotność oraz jak interpretować wyniki w kontekście tabel wilgotności.
Wpływ Wilgotności na Przechowywanie Ziarna
Czas przechowywania ziarna jest silnie uzależniony od jego temperatury i wilgotności. Na przykład, ziarno o wilgotności 14% i temperaturze 15°C można bezpiecznie przechowywać przez rok. Jednak ziarno o wilgotności 24% i tej samej temperaturze można przechowywać tylko około 9 dni. Co więcej, ziarno o wilgotności 24% i temperaturze 25°C można przechować zaledwie kilkadziesiąt godzin.
Odpowiednia i bezpieczna wilgotność przechowywania ziarna zależy od jego rodzaju i czasu przechowywania. Dla pszenicy, żyta, pszenżyta, jęczmienia oraz owsa przechowywanych do 6 miesięcy, bezpieczna wilgotność ziarna wynosi 14%. Jeżeli ziarno zamierzamy przechowywać dłużej niż przez okres pół roku, to wilgotność powinna znajdować się na poziomie nie większym niż 13%. Dla rzepaku, wartości te wynoszą odpowiednio 8% i 7%.
Konsekwencje Nieodpowiedniej Wilgotności
Pomiary wiglotności ziaren zbóż mają istotny wpływ na wiele czynników. Jednym z nich jest fakt, że duża wilgotność zboża może prowadzić do rozwoju pleśni, które mogą zniszczyć plony. Kolejną ważną kwestią jest to, że odpowiednia wilgotność pomaga utrzymać dobrą jakość ziarna, włączając w to zdolność do kiełkowania. Ziarna przechowywane w odpowiedni sposób przez dłuższy czas zachowa wysoką jakość.
Warto pamiętać, że wilgotne ziarno nie tylko trudniej się magazynuje, lecz także może ono nie zostać sprzedane. Ma niższą wartość rynkową, szybciej się psuje i często nie nadaje się do dalszej obróbki.
Przeczytaj także: Poradnik: walka z wilgocią w mieszkaniu
Metody Pomiaru Wilgotności Ziarna
Wilgotnościomierz Ziarna
Jak sprawdzić wilgotność zboża? Wilgotnościomierz ziarna to urządzenie elektroniczne pozwalające mierzyć wilgotność zboża na podstawie właściwości oporu elektrycznego. Wilgotnościomierz zboża jest prosty w obsłudze, oraz zapewnia szybki i dokładny wynik. Mierniki wilgotności zboża to elektroniczne urządzenia, które mierzą parametry ziarna na podstawie jego oporu elektrycznego lub innych właściwości fizycznych. Podają one jego wilgotność na wbudowanym monitorze.
Metoda Referencyjna
Poza korzystaniem ze specjalistycznych narzędzi można skorzystać również z tak zwanej metody referencyjnej polegającej na zważeniu próbki ziarna przed i po jego ogrzaniu przez określony czas. Procentowa wilgotność jest obliczana na podstawie wielkości ubytku masy próbki pod wpływem ciepła.
Zarządzanie Wilgotnością w Magazynach Zbożowych
Sposób przechowywanie zboża - dobrze wentylowane magazyny pomagają utrzymać odpowiedni poziom wilgotności zboża, zapobiegając jego zawilgoceniu. W ich wnętrzu powinna panować stała temperatura, by woda nie osadzała się na powierzchni ziarna. Wilgotność ziarna należy mierzyć. Zaniedbanie tego obowiązku skutkuje bowiem stratami - gotowe zboże nie spełnia wymagań rynkowych.
Suche ziarno można bezpiecznie przechowywać i transportować bez ryzyka rozwoju pleśni. Konkretnej wilgotności tego produktu wymagają też przepisy i standardy przyjęte w handlu. Aby jednak zachować odpowiedni poziom tego parametru, konieczne jest jego dokładne zmierzenie.
Ziarno może być przechowywane w magazynach płaskich lub metalowych silosach blaszanych bądź metalowych, które umożliwiają promieniowy i pionowy przepływ powietrza. Są to zbiorniki o kształcie walca lub wieloboku, których wysokość jest większa od średnicy lub innego wymiaru liniowego charakteryzującego wielkość podstawy.
Przeczytaj także: Wakacje w Bodrum
Przechowywanie ziarna wymaga kontroli i ochrony przed zawilgoceniem. Najlepsze do przechowywaniasą silosy z aktywną wentylacją i urządzeniami pomiarowymi parametrów ziarna. Można też przechowywaćziarno w magazynach płaskich pod warunkiem zapewnienia możliwości jego przewietrzania.
W celu zapewnienia jak najlepszych warunków przechowywania magazyn zbożowy powinien spełniać wszelkie wymogi techniczne i technologiczne. Temperatura powinna być systematycznie kontrolowana, aby utrzymać określoną wilgotność ziarna.
Optymalna Wilgotność Zbóż Podczas Koszenia
Jaka wilgotność zboża jest optymalna do koszenia? Optymalna wilgotność zboża do koszenia zależy od typu ziarna i celu, dla którego jest zbierane. W większości przypadków wilgotność ziaren podczas zbioru może być wyższa nić w trakcie przechowywania. Wielu rolników decyduje się jednak na naturalne suszenie zboża na polu.
- Kukurydza - w przypadku kukurydzy przechowywanej na sianokiszonkę można zachować wilgotność na poziomie nawet 20-25%. Niższe wartości są potrzebne w przypadku suszonych ziaren kukurydzy.
Koszty Suszenia Ziarna Kukurydzy
W przeciętne lata ziarno kukurydzy w czasie zbioru zawiera około 30 proc. wody. Wymaga natychmiastowego dosuszania do około 14 proc. Konieczne jest dosuszanie ziarna do 13-14 proc. zawartości wody. Takie ziarno może być przedmiotem bezpośredniego obrotu handlowego lub przechowywane przez dłuższy okres.
Mokre ziarno, bezpośrednio od kombajnu, szczególnie przy wyższych temperaturach powietrza, a także ziarno niedosuszone ulega zepsuciu wskutek działalności drobnoustrojów - bakterii i grzybów. Efektem jest też wzrost zawartości mikotoksyn fuzaryjnych, które degradują ziarno do sprzedaży i na paszę.
Przeczytaj także: Poradnik pomiaru wilgotności
Proces suszenia jest bardzo kosztowny i pochłania nawet 1/3 całkowitych kosztów produkcji kukurydzy na ziarno. Koszty suszenia z roku na rok wzrastają, wskutek wzrostu cen nośników energii do suszenia, energii elektrycznej do napędu wentylatorów suszarni i przenośników do silosów oraz wzrostu kosz-tów pracy maszyn i ludzi.
Według danych własnych, orientacyjny koszt wysuszenia usługowo jednej tony kukurydzy o wilgotności 20 proc. wynosi około 50 zł, przy wilgotności 30 proc. - 105 zł, a dla kukurydzy o zawartości wody na poziomie 35 proc. - 120 zł. Przy plonie 14 ton ziarna kukurydzy z hektara i wilgotności 30 proc. na suszenie trzeba wydać około 1500 zł. Koszt suszenia jest uzależniony od cen nośników energii. Najczęściej stosowanymi nośnikami jest olej opałowy i gaz. Ponadto stosuje się inne nośniki energii jak miał węglowy, słomę, pellety. Jednak ich stosowanie wymaga zakupu specjalnych kotłów do spalania. Przy kalkulacji kosztów dosuszania ziarna kukurydzy trzeba uwzględnić amortyzację suszarni i wiat lub budynków, w których są one zainstalowane.
Na obniżenie kosztów znacząco wpływa zastosowanie metody dwuetapowego procesu suszenia. W pierwszym etapie ziarno suszy się wysoką temperaturą, do obniżenia wilgotności do 17 proc. Dalsze obniżenie wilgotności przy zastosowaniu wysokiej temperatury wymagałoby wysokich nakładów energii. Dlatego też dalszy etap dosuszania ziarna polega na składowaniu gorącego ziarna w innym zbiorniku i jego przewietrzaniu i schładzaniu zimnym powie-trzem przez 5-10 godzin. Zimne powietrze pochłania temperaturę i usuwa wilgoć z rozgrzanego ziarna.Umożliwia obniżenie jego wilgotności do 14 proc. i jegodalsze przechowywanie do momentu sprzedaży. Suszenie dwuetapowe wiąże się z dodatkowymi kosztamina zakup zestawu do suszenia niskotemperaturowegoi chłodzenia ziarna. Jednak jest to inwestycja opłacalna, gdyż pozwala na obniżenie energii aż o 40 proc.
Poza obniżeniem kosztów suszenia, są też inne korzyści ze stosowania dwuetapowego suszenia ziarna kukurydzy. W porównaniu do suszenia wysokotemperaturowego ulega zmniejszeniu ilość pękniętych ziarniaków, zmniejsza się łamliwość okrywy ziarniaków.
Alternatywne Metody Konserwacji Ziarna
Alternatywą do suszenia ziarna może być jego konserwacja na mokro. Szczególnie gdy ziarno jest wykorzystywane jako pasza we własnym gospodarstwielub jako surowiec do produkcji bioetanolu. W procesiekonserwacji ziarna na mokro wykorzystuje się technologię rękawów foliowych, do których surowiec jestwtłaczany przy pomocy pras silosujących. Stosunkowoniskie ceny rękawów foliowych sprawiają, że zakiszanie w nich ziarna jest znacznie tańsze niż w silosach przejazdowych, biorąc pod uwagę koszt wybudowanianowych obiektów. Proces zakiszania przebiega w warunkach beztlenowych.
Ziarno kukurydzy, po jego zgnieceniu lub ześrutowaniu, dobrze ubite, kisi się szybko i bez strat, szczególnie przy dodatku konserwantów biologicznych lub chemicznych. Konserwanty są to preparaty bakteryjne lub bakteryjno-enzymatyczne. Zawierają one bakterie Lactobacillus buchnerii, które są odpowiedzialne za produkcję kwasu mlekowego. Ponadto produkowany jest kwas octowy zapewniający stabilność kiszonki i kwas propionowy, któryhamuje rozwój pleśni i drożdży.
Zagęszczenie surowca, w zależności od rozmiaru tunelu, wynosi od 600 do 1100 kg/m3. Bardzo dobrze zakiszają,się w rękawach foliowych również odkoszulkowanei rozdrobnione kolby kukurydzy (ziarno +rdzenie). Uzyskana w ten sposób pasza po zakiszeniu nosi nazwę CCM (corn cob mix). Jest ona szczególnie przydatna w żywieniu trzody chlewnej. Zaleca się również kiszenie sieczki z kolb z liśćmi okrywowymi, zebranych w pełnej dojrzałości.
W rękawach foliowych może być konserwowane całe, nierozdrobnione ziarno kukurydzy. Mamy wówczas do czynieniaz procesem samo konserwacji (inertacji). Według cennika firmy Agripak Sp. z o.o. Sp. k., usługa pakowania w rękaw foliowy jednej tony ziarna całego ziarna kukurydzy, przy rozmiarze tunelu 270 cm x 60 m, kosztuje 20 zł za tonę. Na metrze bieżącym tunelu jest pakowane około 4 tony.
Określenie Dojrzałości Kukurydzy
Określenie właściwego terminu zbioru kukurydzy to kluczowy element decydujący o sukcesie uprawy, zarówno pod względem ilości, jak i jakości uzyskiwanego plonu. Umiejętność określenia, kiedy kukurydza jest gotowa do zbioru, jest nieoceniona dla każdego rolnika, który chce maksymalizować swoje zbiory.
Termin zbioru kukurydzy powinien być dostosowany do warunków pogodowych, specyfiki stanowiska oraz konkretnej odmiany rośliny. Warto również uwzględnić cel uprawy - czy kukurydza ma być zbierana na ziarno, kiszonkę, czy też jako substrat do biogazowni. Każdy z nich wymaga nieco innego podejścia do określenia optymalnego momentu zbioru.
Kluczowe Wskaźniki Dojrzałości Kukurydzy
- Wilgotność ziarna kukurydzy: Ta optymalna dla zbioru kukurydzy na ziarno wynosi zazwyczaj 32-35%.
- Kolor ziarna kukurydzy i jego twardość: Te w pełni dojrzałe powinno mieć charakterystyczny, jednolity kolor, który różni się w zależności od odmiany - najczęściej jest to złocisty lub żółty odcień. Dojrzałe ziarno kukurydzy jest także twarde i szkliste.
- Stan łodygi i liści kukurydzy: W miarę dojrzewania kukurydzy, liście zaczynają żółknąć i zasychać, a łodygi tracą swoją soczystość.
Stadium Czarnej Plamki
Jednym z najważniejszych wskaźników dojrzałości kukurydzy przeznaczonej na ziarno jest pojawienie się tzw. czarnej plamki. Jest to faza, która zazwyczaj pojawia się ok. Czarna plamka to miejsce na podstawie ziarniaka, gdzie ziarno przestaje pobierać wodę i substancje odżywcze, co oznacza zakończenie procesu jego wzrostu.
Zbiór Kukurydzy na Kiszonkę
Termin zbioru kukurydzy na kiszonkę jest ważny dla uzyskania paszy o wysokiej wartości odżywczej, która będzie odpowiednia dla bydła, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Odpowiednio przeprowadzony zbiór kukurydzy wpływa na jakość kiszonki, a co za tym idzie, na zdrowie i produkcję mleczną zwierząt.
W tym przypadku kluczowym wskaźnikiem gotowości kukurydzy do zbioru na kiszonkę jest zawartość suchej masy w całej roślinie, a w szczególności w ziarnie.
Zawartość Suchej Masy
Zbiór kukurydzy przeznaczonej na kiszonkę powinien być przeprowadzony, gdy sucha masa całej rośliny jest na poziomie 30-35%, natomiast zawartość suchej masy w ziarnie ok. 45-50%. Ten poziom suchej masy jest idealny, ponieważ zapewnia odpowiednią wilgotność, która sprzyja prawidłowemu przebiegowi fermentacji, co jest ważne dla uzyskania kiszonki o wysokiej jakości.
Dojrzałość Ziarna
Jednym z głównych wskaźników gotowości kukurydzy do zbioru na kiszonkę jest też dojrzałość ziarna. Najlepszym momentem na zbiór jest faza woskowej dojrzałości ziarna, kiedy osiąga ono odpowiednią równowagę między skrobią szklistą, a mączystą.
Konsekwencje Zbyt Wczesnego i Zbyt Późnego Zbioru
Zarówno zbyt wczesny, jak i zbyt późny zbiór kukurydzy może negatywnie wpłynąć na jakość uzyskiwanych plonów oraz ich wartość odżywczą. Każde z tych rozwiązań niesie ze sobą konkretne ryzyka i konsekwencje, które warto rozważyć, aby zoptymalizować proces zbioru.
Zbyt wczesny zbiór kukurydzy na kiszonkę, gdy rośliny są jeszcze niedostatecznie dojrzałe, prowadzi do uzyskania kiszonki o wysokiej wilgotności i niskiej zawartości skrobi. Taka kiszonka ma skłonność do przechodzenia w niepożądany kierunek fermentacji, co skutkuje nadmiernym powstawaniem kwasu octowego.
Z drugiej strony, opóźniony zbiór kukurydzy na kiszonkę niesie ze sobą inne ryzyka. Zdrewniałe rośliny i w pełni dojrzałe ziarno są trudniejsze do rozdrobnienia, co utrudnia proces fermentacji i obniża strawność włókna oraz skrobi. Dodatkowo, zbyt suchy materiał trudniej się zagęszcza, co komplikuje proces ubijania kiszonki i zwiększa ryzyko powstawania kieszeni powietrznych, sprzyjających rozwojowi pleśni i mikotoksyn.
Rodzaje Suszarni do Kukurydzy
Zanim zdecydujesz się na zakup konkretnego rodzaju suszarni rolniczej powinieneś określić swoje realne potrzeby. Na rynku dostępne mamy dwa podstawowe rodzaje suszarni - przenośne oraz wieżowe.
- Suszarnie Przenośne: Ze względu na mniejszą wydajność są dedykowane dla małych i średnich gospodarstw rolnych. Główną zaletą jest ich mobilność.
- Suszarnie Wieżowe: Stworzone w celu ciągłego suszenia zbóż, najlepiej sprawdzą się w dużych gospodarstwach rolnych.
Suszenie Kukurydzy na Kolbach
Ziarno kukurydzy możemy również suszyć kiedy jest ono jeszcze przytwierdzone do kolby, w specjalnie przystosowanych do tego suszarniach. Metoda ta jest najlepszym sposobem na delikatne wysuszenie kukurydzy bez ryzyka jego uszkodzenia, a tym samym utraty plonu. W przeciwieństwie do suszarni przemysłowej ziarna, czas suszenia kukurydzy na kolbach jest wydłużony, a temperatura niższa.
Metody Suszenia Kukurydzy
Często spiętrzenie prac podczas zbioru oraz ograniczona wydajność suszarni uniemożliwia wysuszenie całej partii ziarna bezpośrednio po zbiorze. Chcąc opóźnić o kilka dni suszenie możemy zastosować proces wentylacji polegający na przewiewaniu ziaren kukurydzy za pomocą wentylatora. W przypadku ziarna o wilgotności 35% pozwala na jego zakonserwowanie nawet na okres 6 dni.
- Jednoetapowe suszenie kukurydzy: Wykorzystywane jest gorące powietrze, którego temperatura nie powinna być wyższa niż 90 ºC, a dopiero w końcowym etapie wzrasta do 110 ºC.
- Dwuetapowe suszenie kukurydzy: W pierwszej kolejności następuje suszenie ziarna w suszarce wysokotemperaturowej, gdzie pod wpływem temperatury sięgającej nawet 140 ºC ziarno zostaje osuszone do wilgotności poniżej 20%. Z kolei w drugim etapie stosuje się już metodę niskotemperaturową, polegającą na przewietrzeniu i schładzaniu rozgrzanego uprzednio ziarna.
Magazynowanie Ziarna Kukurydzy
Wysuszone, składowane w magazynach lub silosach ziarno kukurydzy należy systematycznie kontrolować. Szczególnie istotnymi parametrami, które powinniśmy monitorować są odpowiednia wilgotność i temperatura ziarna. Utrzymanie ich na zbyt wysokim poziomie sprzyja rozwojowi niekorzystnych zmian mikrobiologicznych wpływając na spadek jakości magazynowanego ziarna. W celu stworzenia bezpiecznych warunków, składowane ziarno należy przewietrzać, pamiętając o dwóch ważnych zasadach:
- Nie przewietrzaj ziarna powietrzem od niego wilgotniejszym.
- Nie przewietrzaj chłodnego ziarna powietrzem cieplejszym.
W praktyce stosuje się w tym celu wentylatory stacjonarne lub przewoźne. Obecne konstrukcje silosów zapewniają aktywne wentylowanie przechowywanego surowca.
Rodzaje Silosów
Silosy ze względu na sposób użytkowania dzielimy na silosy z dnem płaskim oraz silosy z dnem lejowym. Konstrukcja dna nie przekłada się jedynie na jego wygląd, ale również determinuje sposób wyładunku surowca z silosu.
Tabela Bezpiecznej Wilgotności Ziarna dla Przechowywania
| Rodzaj Ziarna | Czas Przechowywania | Bezpieczna Wilgotność (%) |
|---|---|---|
| Pszenica, Żyto, Pszenżyto, Jęczmień, Owies | Do 6 miesięcy | 14 |
| Pszenica, Żyto, Pszenżyto, Jęczmień, Owies | Powyżej 6 miesięcy | 13 |
| Rzepak | Do 6 miesięcy | 8 |
| Rzepak | Powyżej 6 miesięcy | 7 |
tags: #wilgotność #ziarna #kukurydzy #norma #przechowywanie
