Wilgotność Namułów: Definicja i Znaczenie
- Szczegóły
Woda atmosferyczna, obok temperatury, jest najważniejszym czynnikiem klimatycznym, kształtującym szatę roślinną Ziemi.
Dzięki występowaniu w trzech stanach fizycznych, które z łatwością przechodzą w siebie - gazowym, ciekłym i stałym - krąży ona w obiegu, polegającym na skraplaniu się, opadaniu (głównie na powierzchnię lądów), przesiąkaniu przez glebę, spływie do mórz i parowaniu (głównie nad oceanami).
Rośliny lądowe uczestniczą w tym obiegu, pobierając płynną wodę z gleby i zwracając ją drogą transpiracji w postaci pary do atmosfery.
Woda stanowi uniwersalny rozpuszczalnik dla soli mineralnych i innych substancji wchodzących w reakcje biochemiczne w organizmie rośliny; jest również surowcem w procesie fotosyntezy.
Powoduje turgor komórek.
Przeczytaj także: Poradnik: walka z wilgocią w mieszkaniu
Spadek jej zawartości w plazmie poniżej 10% jest dla większości roślin śmiertelny.
W warunkach środkowoeuropejskich wpływ wody na przyrost drzew jest czynnikiem dominującym.
Opady w lipcu i sierpniu decydują o wzroście drzew na wysokość w roku następnym.
Poza tym w Europie Środkowej woda występuje często w niedostatecznej ilości.
W zależności od warunków wodnych siedliska rozwijają się w nim różne rośliny.
Przeczytaj także: Wakacje w Bodrum
Jedne rosną tylko w miejscach suchych, inne - w wilgotnych, a jeszcze inne - wprost w wodzie.
Jest to powodowane różnym zapotrzebowaniem tych gatunków na wodę i stanowi jedną z głównych przyczyn różnorodnego rozmieszczenia geograficznego roślin.
Wpływ wody na rozmieszczenie roślin
Na stanowiskach naturalnych wraz z polepszaniem się stosunków wodnych wzrasta zagęszczenie roślinności.
Rozmieszczenie szaty roślinnej na dużych obszarach zależy głównie od wody.
Dotyczy to m.in. granice zasięgów niektórych drzew leśnych zależne są od stosunków wodnych.
Przeczytaj także: Poradnik pomiaru wilgotności
Roczna suma opadów wystarczająca świerkowi na dalekiej północy wynosi około 230 mm podczas gdy w środkowej Europie, gdzie temperatura jest znacznie wyższa, za krytyczne dla świerka przyjmuje się 600 mm opadu.
Rodzaje opadów atmosferycznych i ich znaczenie
W zależności od warunków powstawania opady atmosferyczne przybierają różną postać.
Najczęstsze postacie opadów to deszcz, mżawka, śnieg, krupa, grad.
Najczęstszą postacią opadów atmosferycznych jest deszcz.
Jest to opad złożony z kropel wody o średnicy 0,5-5 mm.
Krople deszczowe zawierają zebrane z powietrza domieszki, jak amoniak, azotany i siarczany oraz różne zawiesiny, pyły, cząstki sadzy i bakterie.
Ogromne znaczenie dla roślin ma nie tylko roczna suma opadów, ale również ich rozmieszczenie w czasie, długotrwałość i charakter.
Deszcze zimowe, chociaż pozostawiają część swojej wody w glebie, są w zasadzie mało przydatne dla roślin, gdyż większa część ich wody spływa albo wyparowuje.
Również obfite, albo bardzo rzadko padające deszcze na ogół są tylko częściowo wykorzystywane.
Podobnie deszcze krótkotrwałe i ulewne dają roślinie tylko częściowo korzyść, gdyż większość ich wody spływa, zwłaszcza przy znacznym nachyleniu stoków.
Poza tym są one przyczyną erozji gleby, a także nanoszenia namułów.
Deszcz zmywa pył z powierzchni roślin, obniża ich temperaturę (przez parowanie).
Z deszczu padającego na las część wody zatrzymuje się na igłach i liściach, część spływa po pniach drzew, a reszta przenikając przez korony dociera do dna lasu i zrasza glebę.
Obliczono, że w zależności od intensywności i czasu trwania opadu oraz budowy, wieku i składu gatunkowego drzewostanu do dna lasu dochodzi około 60-90% opadu mierzonego poza lasem (60-70% w drzewostanach iglastych, 80-90% - w liściastych).
Stwierdzona większa przepuszczalność deszczu przez korony drzew liściastych niż iglastych uzasadnia dodatkowo potrzebę szerszego wprowadzania drzewostanów mieszanych, co mogłoby sprzyjać m.in. zwiększeniu stopnia nawilgocenia gleby w lesie.
Przy bardzo słabym deszczu gleba leśna nie otrzymuje w ogóle opadu.
W zwartym drzewostanie najmniejsza ilość wody dostaje się do gleby znajdującej się w bezpośredniej bliskości pnia.
Ilość ta zwiększa się wraz z odległością od drzewa osiąga swoje maksimum na granicy poziomego rzutu korony.
Niekiedy w hodowli lasu występują ujemne skutki deszczu.
W okresie występowania ujemnych temperatur powietrza opady atmosferyczne mają postać śniegu.
Znaczenie śniegu, który spada w czasie zimowego spoczynku u roślin, polega przede wszystkim na tworzeniu pokrywy śnieżnej.
Warstwa śniegu osłania glebę oraz młode rośliny (w tym także wschody i samosiewy roślin drzewiastych) i chroni je przed przemarzaniem.
Dzienne wahania temperatury zewnętrznej przenikają śnieg z reguły do głębokości najwyżej 30 cm.
Głębiej występują tylko powolne wahania.
Śnieg zabezpiecza młode pokolenie lasu przed uszkodzeniami w czasie zimowej ścinki, zrywki i wywózki drewna.
Wpływa również na gospodarkę wodną siedliska.
Gdy taje powoli, przy nie zamarzniętej glebie, cała ilość zawartej w nim wody może dostać się do gleby.
Z ujemnego oddziaływania śniegu należy wymienić okiść i śniegołomy.
Okiść powstaje, gdy śnieg pada dużymi, mokrymi płatami i osiada na igłach, gałęziach a czasem na liściach drzew.
Taki śnieg przymarza do gałęzi a grubsze warstwy mokrego, ciężkiego śniegu powodują często łamanie gałęzi a nawet całych drzew.
Powstają wówczas tzw. śniegołomy.
W drzewostanach pochodzących z odnowienia sztucznego, o zwarciu poziomym szkody od śniegu są znacznie większe niż w drzewostanach powstałych w sposób naturalny z okresem odnowienia 40-60 lat.
Szkody od śniegu są najczęstsze w drzewostanach iglastych.
Z drzew iglastych najwrażliwsza jest sosna, najmniej wrażliwa - jodła.
W drzewostanach liściastych śnieg wyrządza mniejsze szkody, natomiast znaczne uszkodzenia mogą wystąpić przy wczesnym, jesiennym opadzie śnieżnym np. w drągowinach bukowych, które nie zdążyły jeszcze zrzucić liści.
Przedwczesny śnieg może spowodować masowe złomy od okiści, zatrzymującej się na ulistnionych jeszcze gałęziach.
tags: #wilgotność #namułów #definicja
