Wilgotność Gruntu: Definicja i Badanie
- Szczegóły
Badania gleby pozwalają na dokładne określenie jej właściwości. Znając właściwości gleby, podejmuje się decyzję dotyczącą jej użytkowania. Badając skład chemiczny gleby, można określić stan środowiska przyrodniczego.
Prace Terenowe i Odkrywki Glebowe
Ważnym elementem badań są prace terenowe. Opis profilu glebowego przeprowadza się przede wszystkim w odkrywkach glebowych o długości ok. 2 m, szerokości ok. 1 m i głębokości ok. 2 m w glebach leśnych i 1,5 m w glebach uprawnych. Do tego celu można wykorzystać także odsłonięcia w skarpach i zboczach dolin, wąwozów czy ścianach wyrobisk.
Odkrywki glebowe lokalizuje się w miejscach reprezentatywnych dla określonego układu czynników glebotwórczych, a więc na terenach o jednorodnej rzeźbie, zbliżonych utworach geologicznych, warunkach wodnych i roślinnym pokryciu terenu. Aby odpowiednio wytypować miejsca lokalizowania odkrywek glebowych, warto - jeżeli jest to możliwe - przeanalizować wcześniej mapę topograficzną i geologiczną. Odkrywki glebowe można też lokalizować wzdłuż profilu przecinającego główne formy rzeźby. Wówczas od razu można wychwycić zależności między typem utworu, rzeźbą, pokrywą roślinną a typem gleby.
Nie należy natomiast sytuować odkrywek glebowych w pobliżu dróg, zabudowań, rowów melioracyjnych i innych obiektów antropogenicznych, ponieważ w miejscach tych układ i właściwości poziomów genetycznych gleby są zwykle antropogenicznie zmienione.
Wykonanie Odkrywki Glebowej
Jeżeli odkrywka wykonywana jest na obszarach leśnych lub łąkowych, przed jej wykopaniem należy pociąć szpadlem warstwę organiczną (darń, warstwę runa wraz z porastającą ją roślinnością) na kostki o wymiarach 20 × 20 cm, a następnie ułożyć je w pewnej odległości od odkrywki. Po zakończeniu badań zostaną one wykorzystane do przykrycia zasypanego wkopu i uporządkowania terenu.
Przeczytaj także: Poradnik: walka z wilgocią w mieszkaniu
Przed wykopaniem odkrywki należy zwrócić uwagę na kierunek padania promieni słonecznych, gdyż opis cech gleby przeprowadza się zawsze na ścianie najlepiej oświetlonej w chwili badania. Wykopywany materiał wyrzucany jest na boki. Należy jednak pamiętać, aby nie zasypywał on ścian odkrywki. Po węższej stronie można uformować kilka schodków ułatwiających wchodzenie do niej.
Glebę opisuje się w stanie naturalnego uwilgotnienia, dlatego bezpośrednio przed przystąpieniem do opisu należy ściąć cienką warstwę przesuszonego materiału i wygładzić ścianę.
Analiza Profilu Glebowego i Dokumentacja
Miejsce wykopania odkrywki glebowej należy zlokalizować na mapie topograficznej i wskazać jej położenie względem charakterystycznych punktów terenu. Wszystkie informacje zapisuje się w specjalnym formularzu w formie tabeli. Formularz, zwany raptularzem glebowym, służy do rejestrowania wyników obserwacji i pomiarów prowadzonych w odkrywce glebowej. Jest on podstawową formą dokumentacji cech gleby, zidentyfikowanych w badaniu terenowym.
W trakcie badań terenowych opisywana jest budowa profilu glebowego, w tym przede wszystkim układ i następstwo poziomów genetycznych, identyfikowane są podstawowe właściwości fizyczne i chemiczne gleby. Do tego celu wykorzystuje się metody organoleptyczne, polegające na badaniu gleby poprzez wzrok i dotyk, a także proste metody pomiarowe.
Budowa Profilu Glebowego
Poziomy glebowe wyznacza się na podstawie zróżnicowania barwy, występowania konkrecji i przewarstwień, obecności substancji organicznej oraz cech utworu mineralnego. W obrębie głównych poziomów glebowych mogą występować konkrecje, smugi i nieciągłe przewarstwienia o barwie białej, rdzawo‑brunatnej, szaro‑zielonej lub czarnej, związane z obecnością substancji organicznej i różnych związków chemicznych.
Przeczytaj także: Wakacje w Bodrum
Ważnym elementem opisu profilu gleb mineralnych jest rodzaj przejścia między poziomami. Umożliwia on zdobywanie wiadomości o przebiegu procesu glebotwórczego i jego uwarunkowaniach. Następnie w wybranym miejscu, uznanym za reprezentatywne dla opisywanej ściany, należy dokonać pomiaru głębokości poziomów pod powierzchnią terenu. Wyniki wszystkich obserwacji i pomiarów trzeba wpisać do raptularza.
Poziomy mieszane, które mają grubość powyżej 5 cm; cechy przyległych poziomów są tu dostrzegalne i występuje między nimi ciągłość np. w postaci dolnych języków poziomu górnego, które wcinają się w poziom. W takiej sytuacji, oznaczając poziomy przy użyciu symboli, stosuje się tzw. poziomy przejściowe, w których można zaobserwować jednocześnie cechy struktury dwóch sąsiednich poziomów głównych; przejście odbywa się stopniowo; oznacza się je dużymi literami, które są właściwe dla sąsiednich poziomów głównych, np.
Właściwości Gleby i Metody Badania
Podczas badania gleby analizuje się różne jej cechy, takie jak:
- Rodzaj utworu glebowego (np. piasek, glina, pył, ił)
- Strukturę i zwięzłość gleby
- Wilgotność gleby
- Zawartość węglanu wapnia
- Kwasowość gleby
Rodzaje Utworów Glebowych
| Rodzaj Utworu | Opis |
|---|---|
| Utwory kamieniste i żwirowe | Widoczne duże ziarna skalne o średnicach kilku, kilkunastu mm (niekiedy większe), ostrokrawędziste lub obtoczone, niespojone drobniejszym materiałem. |
| Piasek | Widoczne i wyraźnie wyczuwalne ziarna piasku (szorstkie w dotyku); suchy nie tworzy trwałych agregatów, ma ziarna słabo scementowanie, łatwo się kruszy przy dotknięciu; w stanie stałym nieplastyczny, łatwo przesiąka wodą, tworząc płynną masę. Nie wałeczkuje się i nie brudzi rąk lub brudzi bardzo słabo. |
| Glina | Trudna do roztarcia, jest szorstka w dotyku i ma wyraźnie wyczuwalne grubsze ziarna; w stanie stałym tworzy wyraźne, twarde agregaty; intensywnie chłonie wodę, jest zwięzła, plastyczna i lepka; brudzi ręce i można z niej uformować grube wałeczki, łamiące się przy zginaniu. |
| Pył | Sypki jak mąka, równoziarnisty, łatwo się rozciera; w stanie stałym przywiera do ręki, pozostawiając cienką, połyskliwą warstewkę; kruszy się, łamie i rozgniata; brudzi ręce, nie daje się wałeczkować. |
| Ił | Trudny do roztarcia, czasem jakby tłusty w dotyku; nie wyczuwa się grubszych ziaren; w stanie stałym tworzy ostrokrawędziste agregaty przypominające małe ziarna żwiru; silnie przywiera do ręki, jest bardzo zwięzły i plastyczny (jak plastelina); można uformować cienkie wałeczki, które nie łamią się przy zginaniu. |
Struktura i Zwięzłość Gleby
Strukturę gleby poprawiającą warunki wodno‑powietrzne określa się, podrzucając glebę na łopatce i obserwując wielkość, kształt i trwałość agregatów powstających ze zlepionych ziaren. Natomiast zwięzłość gleby ocenia się poprzez opór, jaki stawia narzędziom; można to zrobić już w trakcie kopania odkrywki glebowej.
Wilgotność Gleby
Określenie wilgotności gleby polega na obserwacji barwy gleby w stanie suchym i przy zwilżeniu, wyciskaniu wody, określaniu wrażeń dotykowych i wchłanianiu wody przez bibułę.
Przeczytaj także: Poradnik pomiaru wilgotności
Zawartość Węglanu Wapnia
Ważnym składnikiem gleby jest węglan wapnia (CaCO₃) mający działanie odkwaszające i podnoszący żyzność gleb. Obecność tego związku w glebie można stwierdzić, polewając grudkę ziemi kilkoma kroplami rozwodnionego kwasu solnego (10%) lub octu. Jeżeli pojawia się burzenie (powstają pęcherzyki gazu), oznacza to, że gleba zawiera węglan wapnia. Burzenie obserwowane tylko w dolnej części profilu glebowego może świadczyć o przemywaniu gleby przez wody opadów.
Kwasowość Gleby
Do pomiaru kwasowości gleby służy kwasomierz (pehametr) polowy. W jego skład wchodzi płytka do przeprowadzenia pomiaru, skala barwna i odczynnik. Pomiar polega na przeniesieniu gleby na płytkę, zalaniu odczynnikiem i porównaniu barwy roztworu ze skalą. Wyniki pomiaru interpretuje się następująco:
- silnie kwaśne - pH poniżej 4.5
- zasadowe - pH powyżej 7.5
Interpretacja Właściwości Gleb i Ustalenie Typu Gleby
Ustalenie typu gleby opisywanej w odkrywce glebowej nie jest zadaniem prostym. Metody polowe pozwalają jedynie na orientacyjne określenie cech gleby. Poza tym wiele typów gleb charakteryzuje się zbliżonymi właściwościami. Należy też pamiętać, że niekiedy specyficzny układ warunków lokalnych oraz różne formy działalności antropogenicznej (zanieczyszczenie środowiska, nawożenie, zmiany warunków wodnych i in.) mogą modyfikować właściwości profilu glebowego w stosunku do stanu naturalnego.
tags: #wilgotność #gruntu #świeża #definicja
