Wilgotność Grochu do Zbioru: Wymagania i Praktyczne Wskazówki
- Szczegóły
Groch siewny (Pisum sativum L.) jest jedną z najstarszych uprawianych roślin warzywnych z rodziny bobowatych (motylkowych). Groch pochodzi z północno - zachodniej Azji oraz terenów leżących na obszarze południowej i środkowej Europy. Nie występuje obecnie na stanowiskach naturalnych i spotykany jest tylko w uprawie.
Częścią jadalną grochu, w zależności od odmiany, są nasiona wyłuskane ze strąków lub całe strąki z nasionami (groch cukrowy). W Polsce zarejestrowanych jest 28 odmian grochu siewnego (17 ogólnoużytkowych i 11 pastewnych) - dane z 2011 r.
Korzeń grochu jest niezbyt gruby. Zalega dość głęboko w glebie i posiada liczne korzenie boczne typu II. Grochy dzielimy ze względu na długość łodygi na: karłowe (do 70 cm), średnio wysokie (70 - 150 cm) oraz wysokie (powyżej 150 cm).
Kwiaty grochu rozmieszczone są pojedynczo lub po kilka (najczęściej po dwa w gronie). Owocem grochu jest strąk o długości 5 - 6 cm i szerokości 1 - 1,5 cm, w którym znajduje się zazwyczaj 5 - 6 nasion. Ze względu na budowę anatomiczną strąka wyróżniamy grochy łuskowe oraz grochy nie posiadające warstwy pergaminowej (nie pękają przy dojrzewaniu). Nasiona grochu są zazwyczaj okrągłe, a ich wielkość i barwa zależy od odmiany.
Groch jest bardzo bogatym źródłem białka roślinnego, zawiera witaminy B1, B2, C, PP i E, węglowodany i tłuszcze, a także żelazo, wapń, fosfor i magnez. Odmiany łuskowe grochu wykorzystywane są w przetwórstwie i kuchniach na całym świecie (zupy, pasty, dania wegetariańskie).
Przeczytaj także: Poradnik: walka z wilgocią w mieszkaniu
Wymagania klimatyczne i glebowe
Do uprawy grochu odpowiedni jest dość szeroki wachlarz gleb. Dla form jadalnych i ogólnoużytkowych, a także pastewnych średniowysokich odpowiednie są gleby kompleksów pszennych i żytniego bardzo dobrego. Dla odmian pastewnych wysokich grochu odpowiednie są gleby kompleksu żytniego dobrego i zbożowo - pastewnego słabego. Groch wymaga gleb ciepłych, umiarkowanie wilgotnych, przepuszczalnych, bogatych w próchnicę i składniki pokarmowe oraz o pH obojętnym.
Odmiany przeznaczone do zbioru na zielono wymagają gleb lepszej jakości. Odmianom uprawianym na nasiona wystarczą gleby słabsze. Groch znosi dobrze uprawę także na glebach cięższych i bardziej zlewnych. Nie należy uprawiać grochu na glebach kwaśnych i zasadowych.
Groch potrzebuje do kiełkowania dużo wilgoci, dlatego też głęboki siew umożliwia pobieranie wody i składników pokarmowych z tej części gleby, która jest w nie bogata. Dzięki wodzie pozimowej, groch dobrze się ukorzenia i dynamicznie wzrasta, zanim nastaną niekorzystne warunki wilgotnościowe w maju i czerwcu. Groch ma umiarkowane wymagania cieplne. Nasiona grochu mogą kiełkować już w temperaturze 1 - 20C, a młode siewki mogą znieść krótko trwające, sięgające kilku stopni przymrozki. Optymalną temperaturą dla wzrostu i zawiązywania strąków jest 13 - 180C. Przy wyższych temperaturach nasiona stają się mączyste. Groch jest rośliną wrażliwą na długość dnia. Odmiany wczesne są obojętne na długość dnia, ale późniejsze są typowymi roślinami dnia długiego.
Uprawa pola
Uprawę grochu rozpoczynamy już podczas zakupu nasion. Już wtedy należy się zdecydować na określoną normę wysiewu. Trzeba pamiętać, że w obrębie grochu siewnego występują różne formy: groch jadalny i peluszki. Formy te różnią się grubością nalotu woskowego na liściach i łodygach i mogą różnie reagować na herbicydy nalistne i doglebowe oraz adiuwanty.
Uprawa ekologiczna grochu wymaga przedplonu w postaci zbóż lub kukurydzy. Nie należy go uprawiać na tym samym stanowisku przez co najmniej cztery lata, aby zapobiec namnożeniu się w glebie szkodników i bakteriofagów niszczących bakterie brodawkowe. Należy unikać uprawy po rzepaku, gorczycy i ostropeście. Po zbożach ozimych można zastosować poplon ścierniskowy z roślin nie motylkowatych: słonecznik, gorczycę i białą facelię.
Przeczytaj także: Wakacje w Bodrum
Pielęgnacja: Po zbiorze przedplonu należy wykonać uprawkę pożniwną, ponieważ rośliny strączkowe źle rozwijają się na polach ze świeżo przyoraną słomą albo darnią po ugorach (podorywka pługiem lub zrywanie ścierniska gruberem). Główną orkę, zimową, należy wykonać w listopadzie (20 - 25 cm głębokości), co umożliwi podsiąkanie wody oraz zapobiegnie przesuszeniu gleby na wiosnę. Gdy wilgotność wierzchniej warstwy gleby przed siewem jest zbyt duża, należy koniecznie przeprowadzić zabieg osuszający powierzchnię gleby, np. bronowanie. Pod uprawę roślin strączkowych nie zaleca się nawożenia obornikiem, ani wapnowania. Ekologiczna uprawa grochu wymaga nawadniania (przy zbyt małej ilości opadów) oraz odchwaszczania za pomocą bronowania.
Siew grochu
Trzeba starać się, aby groch wysiewać w miarę wcześnie. Warto pamiętać, że opóźnienie siewu skraca okres wegetacji i obniża plon. Wczesny siew niesie jednak pewne zagrożenie. Należy zwrócić uwagę na to, że wtedy gleba ma najczęściej zbyt dużą wilgotność. Dlatego konieczny jest zabieg osuszający powierzchniową warstwę, np. bronowanie. Wysiew grochu w zbyt wilgotną glebę, zwłaszcza ciężką, może spowodować zaskorupienie powierzchni i utrudnienie wschodów tej rośliny.
Termin siewu grochu, tak jak innych gatunków, zależy od regionu kraju. W Wielkopolsce, Polsce centralnej i południowej przypada od połowy marca do końca tego miesiąca. Im rejon cieplejszy, tym wcześniej sieje się groch. Zapewnia to m.in. dobre warunki dla wschodów i działania herbicydów doglebowych (wyższa wilgotność gleby). Dzięki temu rośliny dobrze (wcześnie) rozwinięte lepiej zniosą ewentualną suszę majową.
Optymalna głębokość siewu grochu wynosi ok. 5 cm. Wynika to z podziemnego sposobu kiełkowania. Chcąc ograniczyć zachwaszczenie poprzez wczesne zacienienie międzyrzędzi, groch sieje się siewnikami zbożowymi, w gęstych rzędach, np. co 12,5 cm. Gęste rzędy i norma wysiewu ok. 100 roślin m2 nasion zapewnia dość równomierne rozłożenie siewek na jednostce powierzchni.
Głęboki siew grochu wynika z jego hipogenicznego (podziemnego) sposobu kiełkowania - liścienie pozostają początkowo w glebie, a epikotyl (część nadliścieniowa) wydłuża się i pierwsza pojawia nad powierzchnią gleby. Dzięki głębokiemu siewowi, nasiona grochu chronione są przed przymrozkami oraz wypłukaniem przez wiosenne deszcze oraz płynącą wodę. Aby ograniczyć zachwaszczenie poprzez wczesne zacienienie gleby, groch wysiewa się siewnikiem zbożowym w gęstych rzędach (12,5 cm). Szersze międzyrzędzia (25 lub 45 cm) zagęszczają rośliny w rzędzie i umożliwiają stosowanie opielaczy. Odległość między roślinami w rzędzie powinna wynosić 3 - 4 cm.
Przeczytaj także: Poradnik pomiaru wilgotności
Zaraz po siewie grochu należy zacząć walkę z chwastami. Groch, pomimo, że jest uprawiany w wąskich międzyrzędziach, jest wrażliwy na zachwaszczenie wtórne. Dlatego, w jego technologii uprawy konieczny jest zabieg po wschodach na chwasty dwuliścienne preparatem o działaniu nalistnym. Konieczność ta jest często potęgowana słabym działaniem herbicydów doglebowych, jeśli po siewie było sucho.
Krytycznym okresem w uprawie grochu jest kwitnienie. Susza glebowa w tej fazie (groch ma jeszcze zbyt słabo wykształcony system korzeniowy) doprowadza do wytworzenia zbyt małej liczby strąków oraz nasion. Należy pamiętać o tym, że tylko z ok. 30% kwiatów grochu powstają strąki z nasionami. Koniecznym warunkiem, aby zbiór grochu się udał, jest bardzo staranne wyrównanie powierzchni pola po siewie oraz usunięcie brył ziemi, kamieni oraz innych przeszkód. Dzięki temu można prowadzić nisko zespół tnący maszyny zbierającej groch i ścinać wszystkie rośliny.
Ochrona Grochu
Dla grochu większy problem od chorób stanowią szkodniki żerujące na liściach i strąkach. W początkowej fazie rozwoju oprzędziki uszkadzają młode liścienie, co osłabia siewki. W okresie kwitnienia najgroźniejsze szkodniki to strąkowiec grochowy i mszyce. Oprzędziki i mszyce można zwalczyć preparatami kontaktowymi. Natomiast do likwidacji zagrożeń powodowanych przez strąkowca musimy stosować insektycydy systemiczne. W przeciwnym razie w latach sprzyjających rozwojowi strąkowca można spodziewać się poważnego uszkodzenia nasion przez larwy tego szkodnika.
Nawożenie grochu
Nawożenie grochu w czasie wegetacji nie jest konieczne. Gatunek ten dobrze pobiera składniki pokarmowe z gleby, a azot asymiluje z powietrza w symbiozie z bakteriami brodawkowymi. Jednak niedobory makroelementów podstawowych i mikroelementów dobrze jest uzupełnić na podstawie badań ich zawartości przed siewem, do poziomu średniej zasobności dla danej gleby. Bywa jednak, że w glebie brakuje mikroelementów, takich jak ważne dla grochu bor i molibden.
Zbiór grochu
Już niedługo kombajny wyjadą także na pola z roślinami strączkowymi. W rejonach, gdzie panowała susza żniwa będą przyspieszone. Warto zatem dobrze określić termin zbioru.
Optymalny termin zbioru określamy na podstawie dojrzałości nasion (90% nasion dojrzałych) i wilgotności słomy. W przypadku nierównego dojrzewania grochu lub występującego w łanie zachwaszczenia, desykujemy plantację (ok. 65% nasion dojrzałych).
Zbyt wczesne zastosowanie preparatu do desykacji, a zwłaszcza jego górnej dawki, może powodować pomarszczenie nasion. Desykując, należy pamiętać, że środki do wykonania takiego zabiegu mogą wpływać na osłabienie zdolności kiełkowania grochu przeznaczonego do dalszej reprodukcji.
W przypadku grochu powinno się go zbierać, gdy nasiona mają wilgotność 14%. Są wtedy na tyle elastyczne, aby maksymalnie zredukować uszkodzenia, i na tyle suche, aby nie było konieczności ich dosuszania i problemów z magazynowaniem. Można też spotkać się z zaleceniem, że zbiór grochu należy rozpocząć, kiedy 80-90% nasion jest twardych, a całe rośliny zupełnie wyschnięte. Wtedy podczas omłotu wilgoć ze słomy nie przechodzi na nasiona.
W przypadku nierównego dojrzewania grochu lub występującego w łanie zachwaszczenia plantację można zdesykować najpóźniej 7 dni przed zbiorem preparatem na bazie glifosatu (uwaga na rejestrację środków!), kiedy około 65% nasion jest dojrzałych.
Aby uniknąć strat, groch trzeba zebrać przed osypaniem nasion, co na nierówno dojrzewających plantacjach może mieć miejsce. Groch (i peluszki) powinno się zbierać, gdy nasiona mają wilgotność 14%. Są wtedy na tyle elastyczne, aby maksymalnie zredukować uszkodzenia, i na tyle suche, aby nie było konieczności ich dosuszania i problemów z magazynowaniem.
W przypadku występującego w łanie zachwaszczenia, plantację można opryskiwać przed planowanym zbiorem preparatem na bazie glifosatu (uwaga na rejestrację środków!), kiedy około 65% nasion jest dojrzałych.
Przechowywanie grochu
Po omłocie, zbyt wilgotne ziarno grochu należy dosuszyć zimnym powietrzem, do wilgotności 13 - 14%. Im wilgotniejsze są nasiona, tym niższa powinna być ich temperatura suszenia. Nasiona, które są przeznaczone na materiał siewny powinny być dosuszane stopniowo i powoli, dlatego też w suszarni nie można jednorazowo obniżyć wilgotności nasion o więcej, niż o 3%, ponieważ mogą pękać.
tags: #wilgotność #grochu #do #zbioru #wymagania
