Wilgotność Gleby: Dane, Pomiary i Znaczenie (IMGW)
- Szczegóły
Wilgotność gleby jest jedną z kluczowych informacji dla produkcji roślinnej. Ilość wody zawartej w poszczególnych warstwach gleby i dostępnej dla roślin ma wpływ na różnorodne procesy życiowe. Ponadto wiedza o aktualnej wilgotności gleby umożliwia podejmowanie odpowiednich decyzji w zakresie planowania i wykonywania zabiegów agrotechnicznych.
Wskaźnik wilgotności jest określany w % jako stan od pełnego wyschnięcia (wartość bliska zeru) do pełnego nasycenia wodą (wartość 100%). W okresie zimowym wartości zbliżone do zera oznaczają przemarznięcie danej warstwy. W okresie letnim obszary o wilgotności poniżej 30-40% wskazują na możliwy deficyt wody w strefie korzeniowej.
Czynniki wpływające na wilgotność gleby
Wilgotność gleby zależy od takich elementów jak struktura gleby, jej właściwości fizyczne i chemiczne, położenia zwierciadła wody gruntowej, zagospodarowania powierzchni (szata roślinna), zdolności retencyjnej gruntu oraz od czynników meteorologicznych, spośród których najistotniejsza jest wysokość opadów atmosferycznych i wysokość ewapotranspiracji. Przy porównywaniu wartości wskaźnika wilgotności gleby dla różnych lokalizacji należy mieć na uwadze fakt, iż są one wagowo uzależnione od rodzaju gleby - różne typy gleb mają odmienne zdolności do zatrzymywania wody i podatność na jej utratę.
Metody pomiaru i prognozowania wilgotności gleby przez IMGW-PIB
Osłona agrometeorologiczna kraju to jedno z ważnych zadań IMGW-PIB, realizowane przez zespół ekspertów z Zespołu Prognoz Specjalistycznych. Usługi oferowane w tym obszarze przez Instytut stają się kluczowe dla wielu obszarów gospodarki państwa i prywatnego biznesu.
Prezentowane dane dotyczące wskaźnika wilgotności gleby powstają na podstawie produktu H26 EUMETSAT H-SAF (Satelitarnego Centrum Aplikacyjnego dla Operacyjnej Hydrologii i Gospodarki Wodnej). Na podstawie danych z czujnika ASCAT satelitów Metop, określana jest wilgotność gleby w warstwie powierzchniowej. Ta informacja jest wykorzystana w modelu ECMWF H-TESSEL Land Surface Model (Hydrology Tiled ECMWF Scheme for Surface Exchanges over Land), w którym wykorzystuje się również dane dotyczące rodzaju gleby, rodzaju pokrycia terenu i klasie roślinności (niska/wysoka) oraz dane meteorologiczne.
Przeczytaj także: Poradnik: walka z wilgocią w mieszkaniu
Udostępniany przez IMGW-PIB wskaźnik określa procentowy stan nasycenia gleby wodą - od pełnego wyschnięcia (0%) do pełnego nasycenia (100%) - w cyklu dobowym uśrednionym do powierzchni powiatów.
Na wykresach prezentowany jest przebieg dobowy wskaźnika wilgotności gleby w trzech warstwach: 0-7 cm, 7-28 cm i 28-100 cm, których wilgotność jest kluczowa dla wegetacji roślin. Dodatkowo prezentowane są również, w postaci słupków, sumy dobowe opadów atmosferycznych, rejestrowanych przez IMGW-PIB. Ta dodatkowa informacja ilustruje jak poszczególne warstwy reagują na opady oraz wskazuje na czas tej reakcji.
Informacje dotyczące wilgotności gleby dostarczane są przez EUMETSAT H-SAF (Satelitarne Centrum Aplikacyjne dla Operacyjnej Hydrologii i Gospodarki Wodnej). Na podstawie danych z czujnika ASCAT, montowanego w satelitach MetOp, określana jest wilgotność gleby w warstwie powierzchniowej. Informacje te wykorzystuje model ECMWF H-TESSEL Land Surface Model (Hydrology Tiled ECMWF Scheme for Surface Exchanges over Land), w którym stosuje się również dane dotyczące rodzaju gleby, pokrycia terenu i klasie roślinności (niska/wysoka) oraz dane meteorologiczne.
Na podstawie opisanego powyżej wskaźnika wilgotności tworzona jest animowana mapa przedstawiająca przebieg wilgotności gleby w ujęciu trzymiesięcznym na trzech wymienionych głębokościach (0-7 cm, 7-28 cm oraz 28-100 cm).
W okresie sezonu wegetacyjnego (od 1 kwietnia do 30 września) codziennie udostępniana jest również mapa z prognozowaną na 7 najbliższych dni wilgotnością gleby w warstwie 7-28 cm oraz 28-100 cm. Opracowuje się ja na podstawie modelu uczenia maszynowego, który uwzględnia przebieg wilgotności gleby w okresie poprzedzającym oraz prognozy wiązkowe temperatury powietrza i opadów atmosferycznych od ECMWF.
Przeczytaj także: Wakacje w Bodrum
Inne wskaźniki monitoringu suszy
IMGW-PIB udostępnia również inne wskaźniki związane z monitoringiem suszy:
- Wskaźnik HTC (hydrotermiczny): Wskaźnik HTC „rozpoznaje” występowanie suszy oraz określa jej natężenia na podstawie sum opadów i średniej dobowej temperatury powietrza. Opracowywany jest w okresie wegetacyjnym z podziałem na wartości miesięczne oraz dekadowe.
- Klimatyczny Bilans Wodny (KBW): Wskaźnik ten umożliwia określenie stanu uwilgotnienia środowiska. Wyrażony jest jako różnica między opadami atmosferycznymi a ewapotranspiracją w danym okresie. Udostępniany jest przez cały rok w formie mapy, w dwóch ujęciach czasowych - miesięcznym oraz dekadowym.
- Rozkład nadmiaru i niedoboru opadów: Przedstawia liczbę dni, podczas których odnotowuje się brak opadów lub dni, w których opad jest mniejszy od założonego progu oraz okresy z nadmiarem opadów, których wartość wyrażona jest jako ustalony próg.
- Wskaźnik zaspokojenia roślin na wodę: Wskaźnik zaspokojenia roślin na wodę obliczamy jest na podstawie różnicy między miesięcznymi sumami opadów odnotowanymi na stacjach synoptycznych oraz potrzebną ilością opadów wyznaczoną według literatury dla ośmiu wiodących upraw w Polsce.
Serwis agrometeorologiczny IMGW-PIB monitoruje suszę meteorologiczną i glebową na podstawie danych satelitarnych. Informacje są prezentowane w postaci map i wykresów (0-7 cm, 7-28 cm, 28-100 cm, powyżej 100 cm) oraz rozkłady ewapotranspiracji aktualnej (tj. rzeczywistego parowania z roślin i powierzchni gleby) w różnych przedziałach czasowych (sumy dobowe, dekadowe i 30-dniowe).
Przeczytaj także: Poradnik pomiaru wilgotności
tags: #wilgotność #gleby #imgw #dane #pomiary
