Wilgotność drewna litego i klejonego – normy i wymagania
- Szczegóły
Wraz z pojawianiem się wyrobów drewnianych spełniającym warunki pożarowe (impregnacja) oraz jednorodności wytrzymałościowej (drewno klejone) - drewno w konstrukcjach budowlanych jest coraz chętniej stosowane na odpowiedzialne elementy budowlane w zakresie znacznie przekraczającym elementy więźby dachowej.
Drewno konstrukcyjne w Polsce zyskuje na popularności - coraz częściej wybierane jest jako materiał budowlany ze względu na swoje naturalne pochodzenie, estetykę, trwałość i ekologiczny charakter.
Wybór drewna konstrukcyjnego to nie tylko kwestia estetyki czy kosztów. To przede wszystkim decyzja wpływająca na bezpieczeństwo użytkowników oraz długowieczność budynku.
Warto pamiętać, że aby mogło ono zostać użyte do wykonania na przykład więźby dachowej, musi charakteryzować się odpowiednimi właściwościami.
Normy i przepisy prawne dotyczące drewna konstrukcyjnego
W polskim budownictwie normy techniczne i przepisy prawne stanowią fundament przy określaniu standardów dla drewna konstrukcyjnego. Normy europejskie z serii PN-EN regulują m.in. gatunki, wymiary i właściwości mechaniczne drewna, co bezpośrednio wpływa na jego trwałość i bezpieczeństwo użytkowania.
Przeczytaj także: Poradnik: walka z wilgocią w mieszkaniu
Wprowadzanie na rynek drewna konstrukcyjnego i konstrukcji drewnianych wymaga spełnienia przez jej producenta szeregu wymagań.
Dyrektywa 89/106/EWG szczegółowo określa wymagania dla materiałów budowlanych i ogólne zasady bezpiecznego projektowania, między innymi zgodnie z załącznikiem nr 1II dotyczącym nośności i stateczności obiekty budowlane muszą być zaprojektowane i wykonane w taki sposób, aby obciążenia mogące na nie działać w trakcie wznoszenia i wykorzystania nie prowadziły do:
- zawalenia się całego obiektu lub jego części,
- znacznych odkształceń o niedopuszczalnej wielkości,
- uszkodzenia części obiektów, instalacji lub zamontowanego wyposażenia w wyniku znacznych odkształceń nośnych elementów konstrukcji,
- uszkodzenia na skutek wypadku w stopniu nieproporcjonalnym do wywołującej go przyczyny.
Mając na uwadze powyższe, wykonane i wbudowywane konstrukcje drewniane muszą mieć odpowiednią wytrzymałość, pozwalającą na ich bezpieczne użytkowanie.
Spełnienie tych wymagań zapewnia drewno dobrej jakości spełniające następujące wymagania:
- wilgotności określonej w PN EN 1995-1-1: 2010III załącznik NA.8.1,
- wytrzymałości określonej w normie PN-EN 338: 2016-06 IV. Drewno konstrukcyjne - Klasy wytrzymałości,
- wymiarów zgodnie z PN-EN 336: 2013-12V - Drewno konstrukcyjne - Wymiary, dopuszczalne odchyłki,
- sortowania na podstawie normy PN-EN 14081-1+A1: 2019-11VI - Konstrukcje drewniane - drewno konstrukcyjne sortowane wytrzymałościowo o przekroju prostokątnym,
- impregnowanego zgodnie z normą PN-EN 335: 2013-07VII - Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych. Klasy użytkowania: definicje, zastosowanie do drewna litego i materiałów drewnopochodnych oraz normą PN-EN 460: 1997VIII - Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych - Naturalna trwałość drewna litego - Wytyczne dotyczące wymagań w zakresie trwałości drewna stosowanego w klasach zagrożenia.
Wszystkie te wymagania mają zastosowanie zarówno w konstrukcjach prefabrykowanych w zakładach, jak i wykonywanych bezpośrednio na budowie.
Przeczytaj także: Wakacje w Bodrum
Każda konstrukcja (również dachu) jest wyrobem budowlanym, który powinien mieć „Deklarację Własności Użytkowych Wyrobu” zgodnie z rozporządzeniem: w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanymIX.
Projektant w projekcie technicznym obiektu budowlanego określa klasę drewna konstrukcyjnego, przekroje elementów i sposób ich łączenia.
Wykonawca jest zobowiązany do wykonania konstrukcji zgodnie z projektem i zastosowaniem drewna konstrukcyjnego, spełniającego wymienione wcześniej wymagania (Tabela 1).
Prace wykonywane na obiekcie budowlanym powinny być wykonane zgodnie z projektem, obowiązującymi normami i sztuką budowlaną, a zastosowane materiały powinny mieć stosowne certyfikaty i dopuszczenia do obrotu.
Normy dotyczące poszczególnych aspektów drewna konstrukcyjnego:
- PN-EN 14081-1 to kluczowa norma dotycząca sortowania wytrzymałościowego drewna konstrukcyjnego.
- Eurokod 5 (PN-EN 1995-1-1) to podstawowa norma dla projektowania konstrukcji z drewna.
- PN-EN 338 wprowadza system klasyfikacji drewna konstrukcyjnego według jego wytrzymałości.
- PN-EN 336 definiuje standardowe wymiary i dopuszczalne tolerancje drewna konstrukcyjnego.
- PN-EN 335 określa odporność drewna na czynniki biologiczne i wprowadza tzw.
- Polskie normy PN-D 94021 i PN-D 94022 określają wymagania jakościowe dla drewna konstrukcyjnego.
Klasy wytrzymałości drewna konstrukcyjnego
W budownictwie klasy wytrzymałościowe drewna konstrukcyjnego to nie tylko techniczne oznaczenia - to fundament, który decyduje o bezpieczeństwie, trwałości i funkcjonalności całej konstrukcji.
Przeczytaj także: Poradnik pomiaru wilgotności
Zakres klas wytrzymałości drewna konstrukcyjnego obejmuje wartości od C14 do C50. Im wyższa liczba, tym większa nośność drewna.
Drewno klasy C24 to najczęściej wybierany kompromis między wytrzymałością, dostępnością a ceną. Drewno konstrukcyjne C24 to najczęściej stosowany materiał w budownictwie mieszkaniowym.
Wilgotność drewna konstrukcyjnego - kluczowy parametr
W przypadku konstrukcji budowlanych z drewna, niezwykle istotne jest dopilnowanie, aby każdy element z osobna powstał z materiału o odpowiednim poziomie wilgotności.
Wilgotność drewna konstrukcyjnego ma kluczowe znaczenie dla jego trwałości i stabilności. Zgodnie z normami, maksymalna dopuszczalna wilgotność drewna wynosi 18%.
Wilgotność drewna wpływa, a właściwie decyduje o jego właściwościach. Zbyt wilgotne drewno jest podatne na rozwój grzybów, ale przede wszystkim kurczy się podczas suszenia, a podczas nasiąkania wodą pęcznieje.
Drewno o zbyt wysokiej wilgotności ma słabsze właściwości izolacyjne, co wpływa na energooszczędność budynku. Zmiany wilgotności prowadzą także do tworzenia szczelin, co z kolei obniża efektywność cieplną.
Idealna wilgotność drewna jest różna i zależy od rodzaju drewna oraz jego przeznaczenia.
Pożądana wilgotność drewna dla elementów montowanych wewnątrz pomieszczeń, które nie będą miały kontaktu z powietrzem zewnętrznym, czyli wilgotność drewna na schody, wilgotność drewna na meble oraz wilgotność drewna na podłogę wynosi od 6 do 10 %.
Dla elementów drewnianych, mających stały kontakt z powietrzem zewnętrznym, czyli np.
Drewno o stabilnej wilgotności zachowuje swoje właściwości mechaniczne, co jest kluczowe w budownictwie. Nadmierne zmiany wilgotności mogą obniżyć jego wytrzymałość.
Dopuszczalna wilgotność drewna litego
Wykonane i wbudowywane konstrukcje drewniane muszą mieć odpowiednią wytrzymałość, pozwalającą na ich bezpieczne użytkowanie.
Można to zapewnić wykonując je z drewna dobrej jakości spełniającego następujące wymagania:
- wilgotności określonej w PN EN 1995-1-1: 2010III załącznik NA.8.1 Wilgotność drewna litego stosowanego na elementy konstrukcyjne, nie powinna przekraczać:
- 18% - w konstrukcjach chronionych przed zawilgoceniem,
- 23 % - w konstrukcjach pracujących na otwartym powietrzu;
Pomiar wilgotności drewna
Istnieje kilka sposobów pomiary wilgotności drewna.
Metoda suszarkowo-wagowa polega na pobraniu próbki o wymiarach 2x2x2 cm ze środka badanej deski czy elementu w odległości 15-25 cm od czoła, zważeniu jej i umieszczeniu w suszarce elektrycznej-laboratoryjnej, wyposażonej w termoregulację (która utrzymuje temperaturę na żądanym poziomie z dokładnością do +/- 5 °C). Proces suszenia próbek odbywa się w granicach 100 °C i do chwili kiedy próbki osiągną stały ciężar, tj. jaki był między przedostatnim a ostatnim ważeniem i nie przekracza 0,3%.
Metoda elektrometryczna nie wymaga pobrania próbek drewna i polega na pomiarze oporu elektrycznego, który jest zmienny w zależności od poziomu wilgotności drewna. Do pomiarów wilgotności metodą elektromagnetyczną służą wilgotnościomierze.
Wśród nich najczęściej spotykany typ wilgotnościomierza do drewna to model oporowy. Działa na zasadzie pomiaru oporu elektrycznego między dwoma metalowymi elektrodami (igłami) wbitymi w drewno. Drewno, które zawiera więcej wilgoci, przewodzi prąd elektryczny lepiej niż drewno suche. Ten rodzaj pomiaru wilgotności drewna jest bardzo dokładny.
Alternatywą jest wilgotnościomierz pojemnościowy. Ten typ wilgotnościomierza działa bez konieczności wbijania elektrod w drewno. Zamiast tego mierzy zmianę pojemności elektrycznej na powierzchni drewna. Urządzenie emituje pole elektromagnetyczne. Zawartość wilgoci w drewnie wpływa na zmianę pojemności elektrycznej tego pola. Jego wadą jest to, że urządzenie jest mniej dokładne niż wilgotnościomierz oporowy, szczególnie w głębszych warstwach materiału.
Jak utrzymać odpowiednią wilgotność drewna?
Skutecznym sposobem jest impregnacja drewna. W przypadku drewna przed jego wykorzystaniem bardzo ważne jest też jego prawidłowe przechowywanie.
Rodzaje drewna konstrukcyjnego
Na rynku dostępna jest szeroka gama materiałów, które różnią się nie tylko wyglądem, ale przede wszystkim właściwościami technicznymi i przeznaczeniem.
Drewno konstrukcyjne w Kołobrzegu tworzą takie produkty jak: drewno C24, drewno KVH, drewno BSH.
W tym artykule przyjrzymy się bliżej najważniejszym typom drewna konstrukcyjnego - od klasycznego drewna litego, przez nowoczesne rozwiązania jak KVH i BSH, aż po popularne drewno skandynawskie.
Drewno lite
Naturalny surowiec pozyskiwany z jednego pnia (najczęściej sosna lub świerk). 👉 Jest to drewno lite, strugane, suszone, które spełnia wymogi normy PN-EN338. Opisując drewno konstrukcyjne świadomie pomijamy tak zwane drewno budowlane, nadal powszechnie używane. Każdy element jest wykonany z jednego kawałka drewna.
Drewno KVH (Konstruktionsvollholz)
Drewno suszone komorowo, łączone na mikrowczepy.
Drewno BSH (Brettschichtholz)
Drewno klejone warstwowo.
Wybór odpowiedniego materiału zależy od wymagań technicznych, estetyki, budżetu oraz wizji projektowej. Drewno klejone konstrukcyjnie, takie jak BSH i CLT, to odpowiedź na potrzeby nowoczesnego budownictwa.
- BSH - dzięki warstwowej budowie i precyzyjnemu klejeniu zapewnia wyjątkową nośność.
- CLT (Cross Laminated Timber) - drewno klejone krzyżowo, którego struktura zapewnia sztywność i odporność na odkształcenia.
Klasy sortownicze drewna
Klasy sortownicze drewna - KW (klasa wyborowa), KS (klasa średnia) i KG (klasa gorsza) - to system oceny jakości drewna, który wpływa na jego zastosowanie.
Dzięki tej klasyfikacji możliwe jest efektywne wykorzystanie surowca bez kompromisów w zakresie bezpieczeństwa i trwałości.
Drewno skandynawskie
Drewno skandynawskie od lat cieszy się ogromnym uznaniem w branży budowlanej - i nie bez powodu. Rośnie w chłodnym klimacie, co sprawia, że przyrasta wolniej, a to przekłada się na większą twardość, stabilność i trwałość.
Technologie obróbki drewna konstrukcyjnego
Współczesne budownictwo nie może obejść się bez zaawansowanych procesów technologicznych, które decydują o jakości, trwałości i bezpieczeństwie drewna konstrukcyjnego. Każdy etap obróbki pełni określoną funkcję - od kontroli wilgotności, przez poprawę estetyki, aż po zwiększenie trwałości.
Suszenie komorowe
Suszenie komorowe to jeden z najważniejszych etapów przygotowania drewna konstrukcyjnego. Całość odbywa się w specjalnych komorach, w których temperatura, wilgotność i czas suszenia są precyzyjnie kontrolowane. To szczególnie istotne w konstrukcjach narażonych na zmienne warunki atmosferyczne.
Struganie czterostronne
Struganie czterostronne to proces, który nadaje drewnu nie tylko estetyczny wygląd, ale również poprawia jego właściwości użytkowe. Dodatkowo, taka obróbka może zwiększyć odporność drewna na ogień, co ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa konstrukcji.
Mikrowczepy
Mikrowczepy to technologia umożliwiająca łączenie krótkich odcinków drewna w długie, jednolite elementy. Jest to szczególnie istotne przy produkcji drewna konstrukcyjnego KVH. Mikrowczepy łączą funkcjonalność z estetyką, co czyni je doskonałym wyborem również w widocznych częściach konstrukcji.
Certyfikacja drewna konstrukcyjnego
W branży budowlanej certyfikacja drewna konstrukcyjnego to nie tylko formalność - to fundament bezpieczeństwa, jakości i zgodności z przepisami. Każdy element drewniany wykorzystywany na placu budowy musi spełniać rygorystyczne normy techniczne. Bez spełnienia tych wymagań nie ma mowy o jego legalnym zastosowaniu.
- Oznaczenie CE to podstawowy wymóg dla legalnego obrotu drewnem konstrukcyjnym na terenie Unii Europejskiej.
- Certyfikaty FSC (Forest Stewardship Council) i PEFC (Programme for the Endorsement of Forest Certification) to potwierdzenie, że drewno pochodzi z odpowiedzialnie zarządzanych lasów.
- Certyfikaty jakości drewna konstrukcyjnego potwierdzają zgodność materiału z określonymi normami - zarówno pod względem wytrzymałości, jak i trwałości.
Zabezpieczenie drewna konstrukcyjnego
Drewno konstrukcyjne to doskonały wybór - naturalne, solidne i ekologiczne. Jednak, jak każdy materiał pochodzenia naturalnego, ma swoje słabości. Wilgoć, pleśń, owady - to czynniki, które z czasem mogą poważnie osłabić jego strukturę. Dlatego zabezpieczenie drewna konstrukcyjnego nie jest luksusem, lecz absolutną koniecznością.
Impregnacja drewna
Impregnacja to jedna z najskuteczniejszych metod ochrony drewna przed szkodnikami - grzybami, owadami, a także wilgocią.
Ochrona przed ogniem
Ochrona drewna przed ogniem to nie tylko wymóg prawny, ale przede wszystkim realna ochrona życia i mienia. Alternatywą są powłoki intumescentne, które pod wpływem wysokiej temperatury pęcznieją, tworząc izolacyjną warstwę ochronną.
tags: #wilgotność #drewna #litego #i #klejonego #normy
