Bystra i Czysta Woda w Rzece: Co To Znaczy?
- Szczegóły
Latem, kiedy przygrzewa słońce, odruchowo ciągnie nas nad wodę. Beskidy pod tym względem mają ciekawą ofertę, ponieważ w XX wieku większość beskidzkich miejscowości to były miejscowości letniskowe. Nie ma zatem wielkich kąpielisk lub sztucznych plaż, ale jest za to wiele nieoficjalnych miejsc do spokojnego relaksu nad czystą bystrą górską rzeką.
Wiele rzek i potoków w regionie oferuje liczne miejsca do relaksu nad wodą i wygrzewania się na trawiastych bądź kamienistych brzegach. Tekst podzieliliśmy zatem według dolin rzek.
Miejsca Wypoczynku Nad Rzekami Beskidów
- Bystra: Ta dość krótka rzeka obfituje w miejsca do leniwego wypoczynku przy progach wodnych i sztucznych kaskadach na terenie Bystrej, Wilkowic i Bielska-Białej. O ile w Bystrej czy Wilkowicach ciężko mówić o jakiejkolwiek infrastrukturze (jest za to Biwak w Bystrej), o tyle na terenie Bielska-Białej wygląda to lepiej. W dzielnicy Mikuszowice poprowadzone są ścieżki spacerowo-rekreacyjne, przy których znajdziemy pojedyncze ławki, skwery i miejsca odpoczynku. W Parku Strzygowskiego jest dodatkowo tzw. zielona plaża.
- Koszarawa: Ten prawobrzeżny dopływ Soły na pewnym odcinku jest uregulowany i poprzecinany progami wodnymi oraz kaskadami. Do najpopularniejszych miejsc wypoczynku nad Koszarawą z pewnością należą okolice Amfiteatru „Pod Grojcem” w Żywcu. Wielu kąpiących zobaczymy również na jazie w Świnnej i nieco powyżej w kierunku Pewli Małej (np. okolice boiska w Świnnej, szkoły w Pewli Małej, przysiółek Kiełbasów).
- Soła: Największa rzeka regionu w kontekście miejsc do kąpieli kojarzona jest głównie ze sztucznymi jeziorami (np. Jezioro Żywieckie, Jezioro Międzybrodzkie). Na górskim odcinku Soły, na terenie Żywca funkcjonuje dzikie kąpielisko obok jazu odprowadzającego wody do Młynówki. Ciekawą propozycją w tym mieście jest także „Plaża Żywiec - Zabłocie”.
- Węgierska Górka: Bardzo popularne nieformalne kąpielisko znajduje się w Węgierskiej Górce na jazie, zaraz obok gminnego otwartego basenu.
- Milówka i Rajcza: W Milówce oraz w Rajczy ukojenia nad wodą można szukać w okolicy centrum miejscowości, np. w sąsiedztwie parków i ścieżek rowerowych.
- Ujsoły: Interesującą ofertę relaksu nad wodą ma Gmina Ujsoły. W dawnym kamieniołomie funkcjonuje Geopark Glinka, a dodatkowo nad brzegami potoków Bystra i Ujsoła rozlokowano miejsca wypoczynku. Powstała nawet sztuczna plaża z leżakami.
- Żylica: Żylica to dopływ Soły, który ma swoje źródła na terenie Szczyrku i później przepływa przez tereny Gminy Buczkowice oraz Łodygowice. Brzegami rzeki prowadzi ścieżka spacerowo-rowerowa, wzdłuż której znajduje się wiele sztucznych kaskad i progów wodnych latem obleganych przez plażowiczów. W Szczyrku osoby kąpiące w rzece możemy spotkać w okolic Akacjowej, Wierzbowej i Dębowej. W Buczkowicach bardzo ciekawie prezentują się progi wodne w centrum, na terenie urokliwego parku (na tyłach Urzędu Gminy). Kolejne spokojne i urokliwe miejsca odpoczynku nad wodą znajdziemy w okolicy ul.
Woda w Rzece w Literaturze i Zabawie
Wiersz dla dzieci doskonale oddaje charakterystykę rzeki:
Tuwima Płynie, wije się rzeczka
Jak błyszcząca wstążeczka.
Tu się srebrzy, tam ginie,
A tam znowu wypłynie.
Woda w rzeczce przejrzysta,
Zimna, bystra i czysta,
Biegnąc, mruczy i szumi,
Ale kto ją zrozumie?
Tylko kamień i ryba
Znają mowę tę chyba,
Ale one, jak wiecie,
Znane milczki na świecie.
Wierszyk ten może być inspiracją do rozmów z dziećmi na temat rzeki, jej cech i mieszkańców.
Przeczytaj także: Rzeka Kłodnica: wyzwania środowiskowe
Zabawy dla dzieci związane z tematem rzeki:
- „Most na rzece” - zabawa ruchowa, gdzie dziecko przeczołguje się pod nogami rodzica.
- „Wakacyjne zabawy” - zabawa rytmiczna z klockami.
- „Instrumenty” - zabawa ruchowo-słuchowo-wzrokowa, ilustrowanie piosenki gestami.
- „Po kamieniach” - zabawa dydaktyczna, przechodzenie po kartkach z kropkami.
- „Wyścig kajakarzy” - zabawa ruchowa, przemieszczanie się w siadzie prostym.
- „Matematyczne memory” - odszukiwanie par kart z liczbą kropek i rybek.
- „Raki” - zabawa na czworakach, chodzenie do tyłu.
Znaczenie Czystej Wody w Rzece
Dla pływaka, oczywiście ważne było wejście do wody i przepłynięcie kilkuset metrów. To, że ktoś kiedyś określił klasę czystości rzeki, może niewiele znaczyć. Trzeba sprawę zbadać organoleptycznie. Po kilku metrach wiedziałem już, że woda jest na tyle czysta, że nadaje się do pływania. Nie zostawia specyficznego słonawego posmaku, charakterystycznego dla obszarów przemysłowych. Nie czuć też zwykłych ścieków komunalnych, bo tutaj miast nad rzeką jest niewiele. Odra zdążyła się uporać ze ściekami.
Trzeba pamiętać, że Odra to nie Ren, z jego zasobami wodnymi, związanymi z obecnością alpejskich dopływów. Odra nie jest porównywalna także z Wisłą, dużo większą rzeką, która jednak nie uciągnie regularnego transportu wielkogabarytowego. Co w takim razie można zrobić z Odrą?
Filozofia Michała to przyciąganie ludzi nad wodę: „jeden będzie na kajaku, drugi złowi rybę (wędkarze to silne lobby), trzeci wypije „małpkę” nad wodą. Tak ma być. Rzeka należy do wszystkich, im więcej osób jest świadomych jej znaczenia, tym lepsza będzie jej przyszłość.
Szacunek dla Wody w Światopoglądzie Ludowym
Mieszkańcy wsi szanują wodę, która jest niezbędna do życia, zarówno w wymiarze fizycznym, jak i duchowym. Jedna z informatorek twierdzi, że w wypadku klęsk, na przykład wojny, podstawowymi potrzebami są woda, którą człowiek pije i ogień, który ogrzewa. Symbolika wody w światopoglądzie ludowym jest zróżnicowana, co koresponduje z jej postaciami: woda niebiańska o mocy zapładniającej spada jako deszcz lub rosa. W symbolice erotyczno-mitologicznej niebo obejmuje ziemię i zapładnia ją deszczem. Wypływająca z głębi ziemi woda źródlana ma moc oczyszczającą i regenerującą, rzeka oddziela dwa brzegi, a metaforycznie światy i zaświaty. Woda bieżąca to rozwój, upływający czas, a stojąca to stagnacja i śmierć.
Kult wody u Słowian wyrażał się w modlitwach i ofiarach, do dziś przetrwało przekonanie, że wodzie, jako życiodajnemu i oczyszczającemu żywiołowi, należy się szacunek, który wyraża się w zakazach.
Przeczytaj także: Gdzie kupić wodę destylowaną?
Najwyżej ceniono wodę czystą, która jest kojarzona z tym, co dobre dla człowieka. Przeciwieństwem wody czystej jest woda brudna, która jest ekwiwalentem tego co bezwartościowe i złe. Czysta woda to zdrowie, a brudna to choroba.
Niezwykłą wartość wody w tradycyjnej kulturze potwierdza symbolika studni. Woda studzienna jest napojem niezwykłym, orzeźwiającym, ma lepsze właściwości niż woda pobierana w inny sposób, a herbata z niej zrobiona smakuje najlepiej.
Funkcje Wody w Wierzeniach i Obrzędach
Joanna i Ryszard Tomiccy, autorzy książki Drzewo życia. Ludowa wizja świata i człowieka, piszą o dwóch podstawowych funkcjach wody w wierzeniach i obrzędach społeczności chłopskiej: oczyszczanie oraz sprowadzanie płodności. O pierwszej cesze świadczą obecne we wszystkich kulturach rytualne obmywania i kąpiele. Zanurzenie symbolizuje unicestwienie dotychczasowego sposobu życia, wynurzenie oznacza narodziny nowego człowieka. Jest to zbliżone do struktury inicjacji w obrzędach przejścia, gdzie poprzez symboliczną śmierć odbywa się odrodzenie do nowego stanu, miejsca, bytu ontycznego. To, co jest zanurzone w wodzie jest umarłe, natomiast, to co się z niej wynurza jest żywe, oczyszczone.
Symbolicznym zanurzeniem w wodzie jest ceremonia chrztu. Woda odgrywa tu znaczącą rolę, bowiem oczyszcza grzech pierworodny.
Świat jednak nie ginie całkowicie i ostatecznie. Wody potopu unicestwiają dotychczasowe, grzeszne formy istnienia, ludzkość odradza się i rozpoczyna życie na nowo. Wielki wodny kataklizm jest znany wielu kulturom. Piotr Kowalski pisze, że mityczny potop powtarza kosmogonię, wyznacza wzory wszelkiego rytualnego oczyszczenia niezbędnego do sprawnego funkcjonowania świata.
Przeczytaj także: Inwestycje w Jakość Wody w Proszówkach
Oczyszczenie jest warunkiem odrodzenia człowieka, zapewnienia zdrowia i moc życiową, co prowadzi do płodnościowej funkcji wody, która sama w sobie nie jest płodna, ale jest elementem umożliwiającym zapłonienie, zarówno na poziomie antropologicznym, czyli w stosunku do kobiet, jak i na poziomie kosmicznym - spadający deszcz zapładnia ziemię.
Woda nie ma kształtów, co stanowi również główną cechę zaświatów w myśleniu magicznym, stąd przekonanie o jej mediacyjnym charakterze - stanowi granicę między różnymi światami, ułatwia poruszanie się między nimi, dlatego jest wykorzystywana w obrzędach. Fakt, że w pierwotnych kulturach woda, czy rzeka traktowano jako granice potwierdza obecne w wielu religiach wierzenie, że dusza po śmieci, udając się na tamten świat, musi pokonać rzekę.
Mediacyjność, czyli możliwość uruchamiania kontaktu z zaświatami, a przez to wpływanie na otaczającą rzeczywistość, widoczna jest w zakazie wylewania wody, w którym umyło się zmarłego w dowolne miejsce.
Woda Żywa i Woda Poświęcona
Prototypem wody jest woda żywa. W archaicznych wierzeniach woda jako życie daje siłę i nieśmiertelność. Znajduje się w krainach trudno dostępnych, jest strzeżona przez różne bóstwa i potwory. Miejsce, gdzie ona się znajduje znają tylko istoty boskie, święci, niezwykli ludzie i mądre zwierzęta.
Charakterystycznym elementem religijno-magicznej postawy mieszkańców tradycyjnej wsi była niezwykła wartość przypisywana wodzie poświęconej.
Woda poświęcona to ma moc, bo odmawia ksiądz i przeinacza tę wode i woda ma działanie boskie, święcona boskie.
Powszechnym zwyczajem było święcenie domu, domowników, obejścia i pól w czasie Świąt Wielkanocnych.
tags: #w #rzece #woda #bystra #czysta #co
