Uzdrowiska w Polsce i właściwości wód pitnych

Szczegóły: Opublikowano: 22. March 2026

Polska słynie z licznych uzdrowisk, które oferują kuracje pitne wykorzystujące naturalne wody mineralne o unikalnych właściwościach leczniczych.

Długopole-Zdrój

W centrum uzdrowiska, na terenie historycznego parku zdrojowego, znajduje się Dom Zdrojowy, dawna hala spacerowa. Pierwszy drewniany obiekt wybudowano tu w stylu neogotyckim w 1840 roku z inicjatywy doktora Juliusa Hancke. Przebudowany w 1915 roku służył także jako pijalnia i cukiernia. Po II wojnie światowej front obecnego Domu Zdrojowego został całkowicie zabudowany oknami, a budynek wielokrotnie zmieniał swoje przeznaczenie: mieściły się tu m.in. klub kuracjusza, pijalnia, kawiarnia i biblioteka.

Niezwykle klimatyczna i oryginalna Pijalnia Uzdrowiskowa znajduje się w prawym skrzydle obiektu, można tu w wyjątkowej atmosferze delektować się smakiem długopolskich wód.

Dostępne w pijalni wody mineralne to źródła: „Renata”, „Kazimierz” i „Emilia”. Są to mineralne, swoiste, szczawy wodorowęglanowe z istotną klinicznie zawartością żelaza, potasu, magnezu, sodu i wapnia. Są to wysoko zmineralizowane szczawy wodorowęglanowo-wapniowo-magnezowo-sodowe, krzemowe i żelaziste z dużą zawartością dwutlenku węgla (ok. 2500 mg/l).

Podstawowe składniki mineralne długopolskich wód to:

Przeczytaj także: Krzyżówka: Woda Mineralna

Fe - 15,79 mg/l
Mg - 51,5 mg/l
Ca - 138,2 mg/l
Na - 71,3 mg/l
K - 13,2 mg/l

Wody wyróżniają się przyjemnym smakiem, działają lekko drażniąco i odświeżająco na błony śluzowe, zwiększają wydzielanie żółci, działają przeciwzapalnie na drogi żółciowe, poprawiają niektóre wskaźniki czynności wątroby. Pobudzają perystaltykę jelit, przeciwdziałają zaparciom, usuwają bakterie i toksyny, oczyszczają błonę śluzową jelit. Jako wody wybitnie hipotoniczne działają silnie moczopędnie i wspomagają pracę układu moczowego (w dawce 750 ml - 1500 ml/dobę). Niwelują niedobory żelaza, zwiększają poziom hemoglobiny i erytrocytów, wzmacniają odporność organizmu, wzmagają przemianę materii, obniżają poziom kwasu moczowego, cholesterolu i glukozy.

Podstawowa kuracja pitna polega na wypijaniu 250 ml wody trzykrotnie w ciągu dnia, 30 min przed posiłkiem. Wodę należy pić przez rurkę, małymi łykami, wolno, najlepiej podczas spaceru.

Ciechocinek

"Krystynka" stanowi najpopularniejszy ciechociński produkt zdrojowy i jedną z najdłużej obecnych na rynku wód mineralnych. Woda mineralna "Krystynka" wydobywana jest ze źródła nr 19a. Jest to woda wysokozmineralizowana, lekko słonawa, filtrowana na odżelaziaczach. Charakteryzuje się dużą zawartością kationu sodowego i anionu chlorkowego, dzięki temu doskonale nadaje się do uzupełniania soli mineralnych wydalanych z organizmu wraz z potem w czasie upałów oraz w czasie intensywnego wysiłku fizycznego.

Świeradów-Zdrój

Uzdrowisko Świeradów-Czerniawa Sp. z o.o. posiada wyłączną koncesję na wydobycie i eksploatację wód leczniczych na terenie miasta Świeradowa Zdroju. Jest jednym z dwóch uzdrowisk w Polsce oferującym zabiegi lecznicze na bazie radonu na tak dużą skalę.

Wody radonowe stosuje się do inhalacji, kąpieli i oczywiście do picia. Radon pozytywnie wpływa na kondycję całego ciała. Kąpiele radoczynne są idealne m.in. na choroby narządu ruchu, układu krwionośnego, schorzenia narządów rodnych i skóry, a także dla osób aktywnych, które chcą szybko zregenerować swój organizm.

Przeczytaj także: Gdzie kupić wodę destylowaną?

Pod wpływem kąpieli radoczynnych wzrasta przepływ krwi. W rezultacie u osób chorych na miażdżycę tętnic dochodzi do rozszerzenia sieci kapilarów. Leczenie wodami radonowymi wpływa na wzrost czerwonych ciałek i hemoglobiny we krwi, a w przypadkach nadciśnienia tętniczego obniżają ciśnienie. Ubocznym - choć niekoniecznie niemiłym - skutkiem kuracji jest czasem wzrost libido.

Radon dodatnio wpływa na przemiany komórkowe, procesy enzymatyczne, działa rozkurczająco na naczynia krwionośne i zwoje nerwów sympatycznych, wzmacnia tkankę nerwową, ośrodki podkorowe oraz gruczoły wewnętrznego wydzielania.

Wystarczy zaledwie kilkanaście minut kąpieli radonowych, by zredukować przewlekły ból, obniżyć ciśnienie czy polepszyć ukrwienie narządów wewnętrznych i skóry. Wodę radonową podaje się również w formie inhalacji, zwłaszcza w terapii astmy i innych schorzeń układu oddechowego, a także doustnie. Picie wody bogatej w radon obniża poziom cukru i złego cholesterolu we krwi, działa moczopędnie oraz pobudza perystaltykę jelit.

Z uwagi na stymulację komórek kościotwórczych woda radonowa znajduje zastosowanie również w leczeniu osteoporozy i rehabilitacji osób po urazach i operacjach m.in. kręgosłupa, przyspieszając zrastanie się kości. Woda radonowa pobudza do pracy liczne gruczoły, takie jak przysadka czy nadnercza, stymulując wydzielanie hormonów oraz działanie jąder i jajników. Stosuje się ją więc wspomagająco w terapii przewlekłych chorób narządów rodnych, w okresie menopauzy, a także w leczeniu niepłodności, jako że powoduje wzrost liczby plemników, a także zwiększenie ich ruchliwości.

Międzynarodowe wieloośrodkowe studia nad działaniem radonu potwierdzają jego analgetyczne działanie. Wyniki dowodzą, że grupa poddana terapii z zastosowaniem radonu osiągnęła znaczącą redukcję stanów bólowych. Ponadto zostało stwierdzone znaczne zmniejszenie zużycia środków przeciwbólowych.

Przeczytaj także: Inwestycje w Jakość Wody w Proszówkach

Nałęczów

Uzdrowisko Nałęczów to najpopularniejszy w Polsce kurort z wodą leczniczą żelazistą. Źródło wód "Barbara" zawiera jony Fe+2 w ilości powyżej 10,0 [mg/dm3] (waha się w granicach 10,5-13,1 [mg/dm3]), co sprawia, że woda ta może być stosowana w leczeniu niedokrwistości, spowodowanej niedoborem żelaza oraz w leczeniu niedoboru żelaza bez niedokrwistości u rekonwalescentów.

Kuracja wodami ze źródła “Barbara” jest ponadto zalecana przy znużeniu, apatii, trudnościach z koncentracją, oddychaniem, przy skurczach i osłabieniu mięśni, mrowieniu i drętwieniu kończyn, bólach stawów, zaburzeniach pracy jelit, depresjach i nerwicach. Wspomaga i reguluję pracę serca, łagodzi dolegliwości mięśni (skurcze, mrowienie, drętwienie) i stawów, zmniejsza bóle głowy, nerwowość, znosi znużenie, ułatwia zasypianie, łagodzi stany depresyjne, leczy dolegliwości gastrologiczne, m.in.

Lecznicze wody mineralne są najważniejszym naturalnym surowcem używanym w terapii uzdrowiskowej. Wszystkie zabiegi lecznicze w wodzie powinny być stosowane zgodnie z zaleceniami lekarskimi.

Małopolska

Almost every third bottle of mineral water sold in Poland comes from the Małopolska region and it is here that about 30% of all Polish deposits of healing waters are located. They have a unique composition, excellent healing and taste qualities, and can be used for drinking, inhalation, bathing and the production of cosmetics.

Water from natural springs differs from that from waterworks in the content of various minerals. Their presence depends on the geological structure of the area and its vegetation. The recommended daily consumption of water is approximately 2 litres. More than half of it should be mineral water, i.e. water containing at least 1000 mg of minerals in each litre. The most important of them, having a beneficial effect on our health, include, among others: magnesium, calcium, bicarbonate and sodium.

Kinga Pienińska water is drawn from sources in the buffer zone of the Pieniny National Park. Due to its low sodium content, it is healthy and good for the heart.

Mateczny-Zdrój and Anton are mineral waters flowing from springs almost in the centre of Kraków, you can taste them in Krakówska Pijalnia Zdrojowa on Wadowicka Street! Both waters are easily absorbed by the body, and its cells naturally absorb their components. Mateczny-Zdrój water is unique on a global scale, as it contains even selenium, known as the element of life. Both Kraków waters affect the proper condition of the gastric mucosa, prevent the formation of kidney stones, counteract gout and help in the fight against the effects of heavy metal poisoning and excessive alcohol consumption.

The composition of minerals, the amount of dissolved salts and gases determine the healing or taste qualities of the water. Regular drinking of medicinal waters by people with an increased risk of a specific disease significantly reduces the possibility of falling ill.

Szczawnica

Szczawnica jest znanym uzdrowiskiem górskim - typu zboczowego. Uzdrowiskowa rola Szczawnicy sięga początków XIX w. Podstawowym profilem leczniczym uzdrowiska Szczawnica są aktualnie przewlekłe nieswoiste zmiany zapalne dróg oddechowych oraz schorzenia alergiczne narządu oddechowego.

Lecznicze wody mineralne występujące w uzdrowisku Szczawnica są to wody z tzw. warstw szczawnickich - pochodzących z eocenu dolnego wykształconych w postaci łupków i piaskowców oraz z warstw magurkich - z eocenu środkowego o charakterze piaskowcowym. Dwutlenek węgla występujący w kilku szczawnickich wodach jest pochodzenia metamorficznego.

Ujęcia wód szczawnickich są przeważnie płytkie (kilkumetrowe studnie z wypływem samoczynnym), z wyjątkiem ujęć: „PD-4”, „Jan”, „Józef” - o głębokości kilkudziesięciu metrów (25-33 m).

Z danych piśmiennictwa oraz uśrednionych wyników pełnych analiz fizyko-chemicznych wód wykonanych na przestrzeni wielu lat (1974-1998) wynika, że oceniane ujęcia dostarczają wody lecznicze o mineralizacji ogólnej od 0,14% („PD-4”, „Pitoniakówka B+C+D+G”) do 2,64% („Magdalena”). Mineralizacja wód ze źródeł: „Jan”, „Pitoniakówka F”, „Józefina”, „Stefan” waha się w granicach 0,39-0,44%.

Efekt terapeutyczny przy stosowaniu, w formie per os, leczniczych wód mineralnych zależy od ilości wody wypitej, jej składu chemicznego a także w dużym stopniu od relacji (proporcja + specjacja) pomiędzy aktywnymi biochemicznie pierwiastkami, które w wodach naturalnego pochodzenia są na ogół niepowtarzalne.

Wszystkie wody są naturalnie nasycone dwutlenkiem węgla. Oprócz ujęcia „PD-4” i „Pitoniakówka B+C+D+G”, pozostałe wody zawierają C02 w ilości> 1 g/dm3 co kwalifikuje je jako szczawy. Największe stężenie C02 występuje w wodzie z ujęcia „Pitoniakówka F” - średnio ok.

Woda ze wszystkich ujęć zawiera związki boru w znacznym stężeniu - od kilkunastu do kilkuset mg/dm3 HBO2 (dla przykładu 182 mg/dm3 „Józef”, 212 mg/dm3 „Wanda” i 481 mg/dm3 „Magdalena”). Zawartość kwasu metaborowego w wodzie z poszczególnych ujęć ulega wahaniom, stosownie do wahań ogólnej mineralizacji. Wahania te występują zwłaszcza w szczawach wodorowęglanowo-chlorkowo-sodowych, bromkowych, jodkowych, borowych („Magdalena”, „Wanda”, „Józef”). W niektórych wodach np. „Wanda” i „Magdalena” występują także związki baru w stężeniu średnio 5,44-6,21 mg/dm3.

Wyniki badań klinicznych, wykonane przez lekarzy pracujących w uzdrowisku we współpracy z klinikami akademii medycznych dotyczyły przede wszystkim głównego profilu leczenia uzdrowiskowego w Szczawnicy tj. przewlekłych schorzeń dróg oddechowych.

Wszystkie wody ze źródeł w Szczawnicy mają swoje unikalne właściwości i zastosowania:

Helena: Delikatna w smaku woda lecznicza. Dzięki zawartości żelaza poprawia kondycję krwi oraz obniża ogólny poziom cholesterolu. Stosowana w leczeniu chorób górnych i dolnych dróg oddechowych (np. astma), otyłości, osteoporozy, podwyższonego poziomu cholesterolu, niedoboru sodu potasu, wapnia i magnezu.
Jan: Woda lecznicza wykorzystywana w formie kuracji pitnej w leczeniu chorób górnych i dolnych dróg oddechowych (np. astma), otyłości, osteoporozy, podwyższonego poziomu cholesterolu, niedoboru sodu potasu, wapnia i magnezu. Używana w formie inhalacji lub płukanek wspomaga leczenie przewlekłych nieżytów zapalnych górnych dróg oddechowych (gardła), zanikowego nieżytu śluzówki jamy ustnej oraz paradontozy. Jest również stosowana w profilaktyce chorób układu moczowego t.j. kamicy nerkowej.
Stefan: Woda lecznicza głównie stosowana w profilaktyce i leczeniu alergii górnych dróg oddechowych ale również otyłości, podwyższonego poziomu cholesterolu, niedoboru sodu potasu, wapnia i magnezu. Jest również używana w formie inhalacji lub płukanek w leczeniu przewlekłych nieżytów zapalnych dróg oddechowych (gardła), zanikowego nieżytu śluzówki jamy ustnej oraz paradontozy. Dzięki dużej zawartości wapnia wzmacnia kości i zapobiega osteoporozie.
Józefina: Woda lecznicza wykorzystywana w formie kuracji pitnej głównie w profilaktyce i leczeniu astmy górnych i dolnych dróg oddechowych. Stosuje się ją również w leczeniu otyłości, osteoporozy, podwyższonego poziomu cholesterolu, niedoborów sodu potasu, wapnia i magnezu. Używana w formie inhalacji lub płukanek wspomaga leczenie przewlekłych nieżytów zapalnych dróg oddechowych (gardła), zanikowego nieżytu śluzówki jamy ustnej oraz paradontozy.
Józef: Woda lecznicza wykorzystywana w formie kuracji pitnej w leczeniu chorób układu trawiennego, zaburzeń przemiany materii, chorób górnych i dolnych dróg oddechowych (np. astma), otyłości, osteoporozy, podwyższonego poziomu cholesterolu, niedoboru sodu potasu, wapnia i magnezu.

Krynica-Zdrój

Waters Zuber and Jan from Krynica-Zdrój prove that the unpleasant taste and smell do not prevent water from having a beneficial effect on your health. The first one is irreplaceable in the treatment of peptic ulcer and duodenal disease, fighting obesity and overweight, and it alleviates the unpleasant symptoms of alcohol abuse.

Cieplice

Lecznicze wody termalne w Cieplicach są słabozmineralizowane, fluorkowo-krzemowe, termalne (temperatura dochodzi do 87st. C). Cieplickie złoża są najgorętszymi źródłami w Polsce. Do wszystkich zabiegów związanych z wodą (ćwiczenia w basenie, kąpiele mineralne, kąpiele perełkowe, hydromasaże, tusze, kąpiele wirowe, masaże podwodne, inhalacje i inne) wykorzystuje się wyłącznie wody leczniczo-termalne, co podwyższa skuteczność kuracji.

Cieplickie wody działają rozgrzewająco nie tylko na skórę, ale także na głębiej położone naczynia krwionośne. Powoduje to rozszerzenie naczyń i przekrwienie narządów wewnętrznych.

Właściwości lecznicze wód są związane głównie z obecnością i stężeniem soli zdysocjowanych na jony i tworzących roztwory rzeczywiste. Efekty lecznicze zależą w dużej mierze od stopnia wchłanialności przez skórę składników zawartych w wodzie.

Cieplickie wody mają właściwości moczopędne, zapobiegają krystalizacji kwasu moczowego a zarazem zapobiegają tworzeniu się kamieni w układzie moczowym. Krenoterapia cieplickimi wodami wpływa na wzrost stężenia fluoru całkowitego w surowicy i tkance kostnej. Cieplickie wody mają najwyższe wartości krzemionki (do 100 mg/l) w Polsce. Biologiczna rola krzemu polega na jego udziale w procesie mineralizacji kości, utwardzeniu tkanki łącznej, budowy struktury skóry i włosów.

Każdy pacjent może wypić dziennie jedną szklankę na czczo (pół godziny przed jedzeniem). W przypadku niektórych schorzeń kuracja pitna musi być prowadzona pod kontrolą lekarza.

Kuracja Pitna - Ogólne Zasady

Kuracja pitna to picie wody leczniczej w celu uzyskania efektu terapeutycznego (w określonej ilości i czasie). Działanie wody jest związane z działaniem miejscowym jej poszczególnych składników na przewód pokarmowy lub drogi moczowe oraz wprowadzeniem leczniczych składników mineralnych do organizmu.

Wody siarczkowo-siarkowodorowe i siarczanowe wprowadzone do ustroju drogą pitną wydalane są w części przez drogi oddechowe i powodują pogłębienie oraz przyspieszenie oddechu, rozszerzenie naczyń błony śluzowej dróg oddechowych, wzmagają wydzielanie gruczołów oddechowych. Powodują zwiększone wydalanie kwasu moczowego i obniżenie jego poziomu we krwi z jednoczesnym wzrostem wydalania z moczem kreatyniny i kreatyny, potasu i wapnia.

Kuracja pitna przyczynia się również do obniżenia poziomu cukru we krwi i moczu, zwiększają także wydalanie acetonu i zwiększają aktywność insuliny. Stwierdza się dobre wyniki, zwłaszcza u chorych z cukrzycą powikłaną zmianami skórnymi i wątrobowymi. W dnie moczanowej wody te powodują zwiększone wydalanie związków purynowych, w otyłości wzmagają procesy podstawowej przemiany materii, muszą być jednak stosowane w dużych dawkach od 1500-2000 ml. Wody siarczanowe działają żółciotwórczo i żółciopędnie, a w większych stężeniach działają przeczyszczająco.

Wskazania lecznicze do stosowania kuracji pitnych:

Choroby przewodu pokarmowego: nieżyty żołądka z niedokwaśnością, przewlekłe nieżyty jelit szczególnie ze skłonnością do zaparć, niedomoga zewnątrzwydzielnicza trzustki, przewlekłe schorzenie dróg żółciowych
Zaburzenia przemiany materii: cukrzyca, otyłość, miażdżyca, dna moczanowa

Przeciwwskazania:

nadkwaśność żołądka
choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy
zaburzenia przewodu pokarmowego z biegunkami

tags: #uzdrowiska #polska #woda #pitna #właściwości