Staw Browarny i Oczyszczalnia Szlauera: Zasada Działania i Wpływ na Czystość Wód Cybiny
- Szczegóły
Rzeka Cybina, prawy dopływ Warty, odgrywa istotną rolę w ekosystemie Poznania. Na odcinku Cybiny między Jeziorem Swarzędzkim a Zbiornikiem Maltańskim, znajdują się wstępne zbiorniki retencyjne (stawy), które przyczyniają się do poprawy jakości wód.
Charakterystyka Rzeki Cybiny
Cybina wpada do Warty w km 240,5. Całkowita długość cieku wynosi około 41 km, a powierzchnia zlewni 195,5 km2. Dolny odcinek rzeki, o długości około 8 km, rozpoczyna się na wlocie do kanału ulgi rzeki Warty, a kończy na moście kolejowym w Antoninku. W latach osiemdziesiątych na tym odcinku przeprowadzono regulację koryta cieku oraz odbudowano 4 niewielkie zbiorniki wodne, zagospodarowując je biologicznie.
Koncepcja Oczyszczania Wód Cybiny
Inwestycja ta, zgodna z koncepcją z 1984 roku, miała na celu podczyszczanie wody rzeki Cybiny, aby w Zbiorniku Maltańskim była co najmniej II klasa czystości. Niestety, w 1990 roku, z powodu braku środków, inwestycja została przerwana i nie dokończona. Ponadto, w latach następnych, ciąg wodny praktycznie nie posiadał gospodarza i nie był eksploatowany.
Stan Techniczny i Charakterystyka Odcinków Rzeki
Odcinki Koryta Rzeki
- Odcinek od wylotu do kanału ulgi rzeki Warty do ul. Zamenhofa o długości ca 270 m posiada koryto umocnione płytami betonowymi, a jego stan techniczny jest dobry.
- Odcinek od jazu maltańskiego do kaskady z mostem o długości ca 2.500 m przebiega w dnie Zbiornika Maltańskiego, a stan koryta cieku jest zły.
- Odcinek od Zbiornika Maltańskiego do granicy miasta Poznania o długości około 5.300 m, którego trasa przebiega wśród lasów przez liczne zbiorniki wodne, na znacznych odcinkach posiada koryto w złym stanie.
Stan Techniczny Zbiorników
- Stan techniczny czaszy Zbiornika Maltańskiego generalnie można uznać za zadowalający. Zamulenie dna zbiornika jest minimalne, nie przekraczające 3 cm. Częściowej dewastacji uległy umocnienia brzegów zbiornika, praktycznie na całej długości linii brzegowej.
- Stan techniczny Stawu Młyńskiego można uznać za zły. Dno jest zamulone w ca 35%, skarpy miejscami podmyte i zdeformowane.
- Stan techniczny zbiornika Antoninek jest stosunkowo dobry. Dno zamulone w około 10 - 20%, przykryte wynurzoną roślinnością wodną w 85%, skarpy w nielicznych miejscach podmyte. Ponadto w toni wodnej stawu znajduje się znaczna ilość obumarłych części roślinności wodnej.
Oczyszczalnia Rzeczna Szlauera
W celu zapewnienia poprawy jakości wód w rzece i jeziorze przeprowadza się systematyczną rekultywację stawów (zbiorników retencyjnych) położonych powyżej jeziora, których zadaniem jest biologiczne oczyszczanie wody wpływającej do Zbiornika Maltańskiego. Na wszystkich wymienionych stawach zostały wyremontowane budowle piętrzące, a na dwóch dodatkowo zamontowano przegrody - podłoża z tkaniny roszlowej, wchodzące w skład tzw. oczyszczalni rzecznej Szlauera, która zwiększa stopień oczyszczania przepływających wód.
Wpływ Roślinności Wodnej
Bardzo pozytywną rolę w samooczyszczaniu się wód w obrębie stawów pełni roślinność wodna, zarówno wynurzona (głównie w stawie Antoninek), jak i zanurzona (w pozostałych stawach). Stanowi ona podłoże do rozwoju organizmów poroślowych: bakterii i bezkręgowców, które wychwytują i rozkładają bądź konsumują materię organiczną znajdującą się w przepływającej wodzie.
Przeczytaj także: Potencjalne źródło wody w Tatrach
Roślinność ta wymaga jednak okresowego koszenia i usuwania poza zbiornik, co prowadzi do usunięcia wytworzonej materii organicznej i zmagazynowanego w niej ładunku fosforu i azotu.
Zanieczyszczenia z Dopływów
Poniżej stawów negatywny wpływ na stan czystości wód Cybiny wywiera Bielinka - prawobrzeżny dopływ, odwadniający stawy na terenie Ogrodu Zoologicznego na Białej Górze. Wnosi ona wody zawierające z reguły bardzo duże ilości fitoplanktonu, bakterii coli, pierwiastków biogennych (azotu i fosforu), często wysokie BZT5 a niekiedy również niskie stężenia tlenu rozpuszczonego.
Rekultywacja Zbiornika Maltańskiego
Ze względu na duże obciążenie jeziora związkami biogennymi (głównie azotem i fosforem) dopływającymi z wodami rzeki Cybiny, jak również w celu zachowania odpowiednich głębokości toru regatowego, Malta wymaga przeprowadzania systematycznych prac konserwacyjnych i rekultywacyjnych. Rekultywacja to zabieg trudny i długotrwały. Spuszczanie wody ze zbiornika, usuwanie osadów dennych oraz biomanipulacja, to metody rekultywacji, których celem jest poprawa cech fizycznych, chemicznych i biologicznych wody w Zbiorniku Maltańskim.
Wyniki Badań Jakości Wody
Oceniając stan czystości wód na podstawie stężeń charakterystycznych wskaźników, cały dolny odcinek Cybiny leżący w granicach administracyjnych Poznania należy uznać za pozaklasowy. Szczególnie silnie zanieczyszczone są wody Cybiny opuszczające Jezioro Swarzędzkie. Normy III klasy czystości każdego roku przekracza 7-8 spośród badanych wskaźników jakości wody.
Wybrane wskaźniki jakości wody wzdłuż biegu Cybiny w 1995 r.:
Przeczytaj także: Roślinne Oczyszczalnie: Inwestycja w Nowej Soli
| Stanowisko | Barwa (mg/l Pt) | Odczyn (pH) | Tlen rozpuszczony (mg/l O2) | Nasycenie tlenem (%) | BZT5 (mg/l O2) | ChZT z KMnO4 (mg/l O2) | ChZT z K2Cr2O7 (mg/l O2) | Azot amoniakalny (mg/l N) | Azot azotanowy (mg/l N) | Azot organiczny (mg/l N) | Azot ogólny (mg/l N) | Fosforany rozp. (Mg/l PO4) | Fosfor ogólny (mg/l P.) | Chlorofil-a (g/l) | Sucha masa sestonu (mg/l) | Miano coli | NPL coli typu fekalnego (szt/100 ml) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 - Cybina pon. Jez. Swarzędzkiego | 27 | 7,05-8,05 | 8 | 67,2 | 7,8 | 14,5 | 48,1 | 0,96 | 3,41 | 1,56 | 5,96 | 0,38 | 0,252 | 38,5 | 11,8 | 0,02 | 5366 |
| 2 | 28,8 | 6,80-7,88 | 5,5 | 44 | 5,2 | 13,4 | 44,9 | 1,12 | 3,32 | 1,39 | 5,85 | 0,49 | 0,304 | 11,6 | 4,0 | 0,03 | 3375 |
| 3 | 16 | 7,38-8,07 | 9,4 | 82,4 | 6,7 | 14,1 | 47,9 | 0,79 | 3,29 | 1,53 | 5,64 | 0,45 | 0,279 | 32,2 | 7,0 | 0,1 | 704 |
| 4 | 15 | 7,38-8,33 | 10,3 | 90,4 | 6,2 | 13,2 | 45,1 | 0,67 | 3,05 | 1,52 | 5,26 | 0,51 | 0,304 | 19,6 | 6,8 | 0,1 | 1024 |
| 5 - Cybina pon. | 16 | 7,46-8,26 | 11,2 | 97,1 | 6,2 | 13,4 | 44,9 | 0,7 | 2,99 | 1,51 | 5,22 | 0,5 | 0,282 | 18,3 | 9,1 | 0,05 | 2043 |
| 6 | 19 | 7,37-8,29 | 8,2 | 70 | 7,4 | 22,2 | 73,3 | 0,82 | 0,56 | 1,88 | 3,27 | 0,47 | 0,314 | 67,4 | 30,2 | 0,02 | 6433 |
| 7 | 16 | 7,28-8,06 | 10,5 | 46,8 | 8,2 | 13,8 | 47,7 | 0,79 | 2,54 | 1,53 | 4,91 | 0,5 | 0,282 | 23,8 | 11,4 | 0,007 | 13416 |
Przeczytaj także: Zasada działania oczyszczalni Haba Staw
tags: #staw #browarny #oczyszczalnia #szlauera #zasada #działania
