Oczyszczalnia Ścieków w Smokowicach: Historia i Charakterystyka
- Szczegóły
Oczyszczalnie ścieków odgrywają kluczową rolę w ochronie środowiska i zapewnieniu odpowiednich warunków sanitarnych. W Polsce, podobnie jak w innych krajach, systemy te przeszły długą ewolucję, od prostych rozwiązań po zaawansowane technologie.
Historia systemów wodno-kanalizacyjnych w miastach pokazuje, jak zmieniało się podejście do kwestii czystości i zdrowia publicznego.
Historia systemów wodno-kanalizacyjnych w miastach (przykład Poznania)
Warunki sanitarne w dawnym mieście pozostawiały wiele do życzenia. Nie oddzielano źródeł wody pitnej i używanej do prania, czystość oceniano „na oko” i według smaku. Podstawowym źródłem wody była przepływająca w pobliżu rzeka, źródełka, a także studnie w podwórzach kamienic na tzw. Podobnie było z kanalizacją. Jej funkcję spełniały przede wszystkim fosa miejska i doły kloaczne w podwórzach (będące też podręcznym śmietnikiem) - często zresztą lokalizowane w pobliżu studni. Mniejsze nieczystości i odpadki usuwano z mieszkania via okno, co sprawiało, że dawne miasto raczej nie pachniało.
Woda w fosie, wypełniana zwykle przez okoliczny strumień lub rzeczkę (w Poznaniu - Bogdankę i Strugę Karmelicką) płynęła leniwie, stąd szybkie odprowadzanie ścieków było niemożliwe. W 1282 roku książę Przemysł I wydał przywilej zezwalający poznańskim dominikanom na budowę „wodociągów” od młyna książęcego na Warcie do klasztoru; jest to najstarszy w Polsce znany dokument wspominający o doprowadzeniu czystej wody do miasta.
O rurmistrzach, czyli osobach odpowiedzialnych za doprowadzenie wody, mowa już w dokumentach z lat 1398, 1432 i 1433. Woda była doprowadzana z Bogdanki. W 1502 roku biskup Jan Lubrański założył wodociągi i kanalizację na Ostrowie Tumskim; wodę doprowadzano tam aż ze Starołęki.
Przeczytaj także: Przydomowe oczyszczalnie ścieków Zawiercie
Zachowała się również informacja z 1521 roku o umowie zawartej przez magistrat Poznania z Sędziwojem Sadowskim, właścicielem Strzeszynka, na dostarczanie wody do miejskich studzien i fontann. Urządzenia te funkcjonowały bez większych zakłóceń aż do potopu szwedzkiego.
Zasadnicza poprawa nastąpiła dopiero w latach 1779-1780, gdy w Poznaniu przystąpiła do pracy Komisja Dobrego Porządku. W 1793 roku były w mieście 4 fontanny, 12 studni publicznych i 26 studni prywatnych. W początkach XIX wieku jakość wody w Poznaniu była bardzo zła.
Zwrócono więc uwagę na walory otoczenia wsi Winiary i Bonin, położonych na wzgórzu od północy, dominującym nad miastem. Znajduje się tam wiele źródeł doskonałej wody (funkcjonują one zresztą do dziś), które gwarantowały dostawę dla całego miasta. Inicjatywę przejął Edward Raczyński i w 1841 roku zrealizowano dopływ wody ze wzgórza winiarskiego do fontanny umieszczonej na skrzyżowaniu alei Wilhelmowskiej (Marcinkowskiego) i ulicy Pocztowej (23 Lutego).
Sieć wodociągową, doprowadzoną drewnianymi rurami, uruchomiono dwa lata po śmierci fundatora, 15 września 1847 roku. Rurociąg poprowadzono Przepadkiem do ul. Święty Wojciech, zaś u wylotu tej ulicy do placu Działowego postawiono pierwszą studnię. Stamtąd rurociąg przez plac Sapieżyński (Wielkopolski) poprowadzono ku skrzyżowaniu alei Wilhelmowskiej (Marcinkowskiego) z ulicą Pocztową (23 Lutego). Tam już wcześniej istniała druga studnia, zachowana dziś - choć w nieco innym miejscu - w postaci fontanny z delfinami. Następnie rury wiodły ulicą Szkolną ku Podgórnej; trzecia studnia powstała u zbiegu tej ulicy z ul. Święty Marcin.
Druga połowa XIX wieku to czas powszechnej w Europie modernizacji systemu wodociągów i kanalizacji. 12 maja 1865 roku magistrat przyjął projekt inżyniera Johna Moore’a z Berlina obejmujący budowę w Poznaniu stacji wodociągów i nowej sieci rozprowadzającej wodę. Owa stacja stanęła przy ulicy Grobla 10 (w obrębie gazowni miejskiej), a rurociąg zbudowano w latach 1865-1866. Wodę czerpano z Warty i przepuszczano przez system dwóch filtrów żwirowych, a następnie tłoczono ją do rurociągu pompami parowymi. W dawnym mieście źródłem wody były studnie na tzw.
Przeczytaj także: Oczyszczalnia oksydacyjna: zasady działania
W 1872 roku wybudowano dwa kolejne filtry, ale i to nie poprawiło ani stanu zaopatrzenia, ani jakości wody dostarczanej mieszkańcom Poznania. Szczególnie trudne były lata 1880-1890, gdy w mieście wybuchały epidemie spowodowane złą jakością wody dostarczanej przez miejskie wodociągi. W poznańskich kamienicach zaczęto w tym czasie dobudowywać piony kanalizacyjne - często zachowane do dziś w postaci zbiorczych sanitariatów umieszczonych równolegle z klatkami schodowymi.
W 1866 roku budowano rynsztoki wzdłuż ulic, wyłożone granitem, ale systematyczną budowę sieci kanalizacyjnej w Poznaniu rozpoczęto dopiero w 1888 roku, najpierw na placu Wilhelmowskim (Wolności), Wzgórzu św. Wojciecha i placu Sapieżyńskim (Wielkopolskim). Pięć lat później jej zasięg rozszerzono na całe staromiejskie śródmieście.
Kolejne inwestycje wodociągowe były niezbędne. W latach 1908-1909 zbudowano nową Stację Pomp Kanałowych, czyli przepompownię ścieków miejskich przy Tamie Garbarskiej 18. Na Szelągu, w rejonie dzisiejszej ulicy Serbskiej zbudowano oczyszczalnię ścieków. Zmodernizowano też system filtrów i pomp, a w latach 1910-1911 na terenach Wystawy Wschodnioniemieckiej powstał (według projektu Hansa Poelziga) wielki zbiornik wieżowy na 4000 m³ wody.
System zaopatrywania w wodę nie nadążał za rozwojem miasta. Już w 1921 roku ratowano się pobieraniem wody z Warty, którą następnie silnie chlorowano. Wkrótce powstał nowy plan rozbudowy miejskiej sieci wodociągowej, zaopiniowany przez prof. Maksymiliana Matakiewicza i dr. inż. Günthera Thiema. Stwierdzono, że dotychczasowe zaopatrzenie w studnie i doraźny pobór wody z Warty są niewystarczające. Postanowiono wykorzystać przenikanie wody gruntowej do terenu poprzez sztuczną infiltrację.
W 1924 roku oddział pod nazwą „Rozbudowa nowych wodociągów” przystąpił do realizacji inwestycji. Prace trwały aż do września 1939 roku. W okresie międzywojennym siecią wodociągową objęto Komandorię, Główną, Osiedle Warszawskie, Winogrady i Winiary, a na Wildzie ułożono magistralę. W sumie do 1939 roku już około 66 proc.
Przeczytaj także: Jak ustawić napowietrzanie?
Znaczne ograniczenia, związane z brakiem funduszy w okresie międzywojennym, spowodowały jednak spowolnienie procesu kanalizowania miasta (w oparciu zresztą o plany niemieckie sprzed 1918 roku). Oddzielono sieć kanalizacji deszczowej i sanitarnej - także w dzielnicach peryferyjnych, a na północ i południe od miasta umieszczono kolektory odprowadzające wodę deszczową do Warty. Do 1936 roku m.in. Władze okupacyjne w latach 1939-1945 w rozbudowę sieci znacząco nie inwestowały.
Niedobór wody uzupełniano przez pompowanie wody z Warty i jej dwukrotne chlorowanie, a następnie mieszanie z wodą surową. Powróciła też sprawa ewentualnej budowy ujęcia wody dla Poznania w rejonie Mosiny.
Walki o miasto w styczniu i lutym 1945 roku doprowadziły do poważnych uszkodzeń sieci wodociągowej w Poznaniu, które - często trudne do wykrycia - dawały znać o sobie jeszcze wiele lat po wojnie. Po wyzwoleniu należało jak najszybciej odbudować uszkodzoną sieć wodociągową; jedna ze stacji przetrwała prawie nieuszkodzona, druga była zniszczona w 25 proc.
Już 21 lutego 1945 r., gdy na wzgórzu winiarskim następowała kulminacja walk o Cytadelę, w mieście uruchomiono pierwszą ze stacji wodociągowych. Do 1950 roku wydłużono zasięg sieci wodociągowej o 30 km, ułożono magistralę na odcinku Wilda - Łazarz i wybudowano siedzibę warsztatów technicznych.
Pod koniec lat pięćdziesiątych miasto czerpało wodę przede wszystkim z ujęć w okolicach Starołęki i Lubonia, ze strugi wód gruntowych pradoliny Warty, z wód z infiltracji brzegowej oraz infiltracji sztucznej. Konieczna stała się budowa nowego ujęcia wody dla Poznania, zwłaszcza wobec stale rosnącej liczby mieszkań oraz rozwoju przemysłu. 1 maja 1963 r. przy Miejskim Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji powołano „Wodociąg dla miasta Poznania w Mosinie - Zakład w Budowie”.
Nowe ujęcie wody uruchomiono pięć lat później, 2 lutego 1968 roku; jego wydajność wynosiła 205 tys. m³ wody dziennie, co wtedy w pełni zaspokajało zapotrzebowanie mieszkańców stolicy Wielkopolski. Zbiorniki zostały ustawione na Górze Pożegowskiej. Tam tłoczona jest woda ze stacji w Mosinie, a stamtąd, magistralą o średnicy 1000 mm, samoczynnie, grawitacyjnie płynie ku miastu, zaopatrując Górczyn, Grunwald, Jeżyce oraz Winiary.
Równolegle z rozbudową sieci wodociągowej trwała modernizacja kanalizacji miejskiej. W 1997 roku powołano jednoosobową spółkę miasta Poznania pod nazwą Poznańskie Wodociągi i Kanalizacja, obejmującą także gminy: Mosina, Puszczykowo, Luboń, Czerwonak, Murowana Goślina i Swarzędz. Tematy związane z wodą dotyczą najważniejszych spraw w życiu każdego miasta. Dziś ponad 95 proc.
Oczyszczalnia Ścieków w Smokowicach
W kontekście ewolucji systemów oczyszczania ścieków, warto przyjrzeć się konkretnym przykładom. Jednym z nich jest oczyszczalnia w Smokowicach.
Ważne informacje na temat oczyszczalni w Smokowicach:
- Zbudowana została w 1964 roku.
- W 2003 roku oczyszczalnię poddano przebudowie i gruntownej modernizacji.
Inne oczyszczalnie:
- Zbudowana została w 1995 roku. Jest to oczyszczalnia typu mechaniczno-biologiczna o przepustowości 77,8 m3/dobę.
- Zbudowana została w 1996 roku. Jest to oczyszczalnia typu mechaniczno-biologiczna o przepustowości 170,7 m3/dobę.
- Zbudowana została w 1996 roku. Jest to oczyszczalnia typu mechaniczno-biologiczna z podwyższonym usuwaniem biogenów o przepustowości 272,7 m3/dobę.
- Zbudowana została w 2001 roku. Jest to oczyszczalnia typu mechaniczno-biologiczna o przepustowości 9 m3/dobę.
Przedsiębiorstwo osiąga parametry jakości ścieków odprowadzanych do środowiska z oczyszczalni ścieków, znacznie poniżej norm, nałożonych na Przedsiębiorstwo przez pozwolenia wodno-prawne wydane na podstawie obowiązujących przepisów.
tags: #smokowice #oczyszczalnia #ścieków #informacje
