Rozszerzenie pola widzenia dla słabowidzących: Odwrócona luneta Galileusza
- Szczegóły
Zmysł wzroku to dla wielu osób najważniejszy zmysł, dzięki niemu możliwe jest odbieranie większości informacji z otoczenia. Utrata jakości widzenia doskwiera przy wykonywaniu niemal każdej czynności.
Trudności z odczytaniem etykiety na opakowaniu, problemy z określeniem odległości, nieumiejętność rozpoznania twarzy, brak radości z oglądania telewizji czy rozwiązywania krzyżówki - między innymi z takimi wyzwaniami muszą się zmierzyć osoby słabowidzące. Specjalnie dla nich powstały więc akcesoria, które ułatwiają widzenie. Są to wszelkiego rodzaju narzędzia zwiększające, takie jak lupy, okulary lupowe, okulary lornetkowe czy monookulary. Pomoce optyczne dla słabowidzących lub niedowidzących mają za zadanie przywrócić jakość i komfort patrzenia. Pozwalają zobaczyć i przeżyć więcej.
Właściwie dobrane pomoce optyczne pozwalają wielu pacjentom słabowidzącym powrócić do wcześniej wykonywanych aktywności. Ich połączenie z rehabilitacją narządu wzroku sprawia, że wielu pacjentów jest w stanie zacząć samodzielne życie. Aby było to jednak możliwe, dla każdego pacjenta pomoce optyczne muszą być ustalane indywidualnie.
Pomoce optyczne umożliwiają osobom słabowidzącym lepsze wykorzystanie zachowanego widzenia. Korzystanie z nich proponuje się pacjentom, u których nie można uzyskać poprawy widzenia za pomocą leczenia zachowawczego lub operacyjnego, a ich ostrość wzroku do dali wynosi mniej niż 0,25 (zob. Badanie ostrości widzenia do dali), do bliży zaś mniej niż 1,0 (zob. Badanie ostrości widzenia do bliży).
Na znaczne pogorszenie ostrości wzroku mogą wpływać m.in. uszkodzenia siatkówki w okolicy plamkowej, zwyrodnienia siatkówki, duża krótkowzroczność (zob. Krótkowzroczność), otwór w plamce, wrodzony niedorozwój plamki, bielactwo, postępujący zanik czopków siatkówki, zwyrodnienie barwnikowe siatkówki (zob. Choroby siatkówki) czy różnorodne zmiany pozapalne, pourazowe czy związane z wiekiem. Niezależnie od przyczyny pogorszenia ostrości wzroku pomoce optyczne mogą wpłynąć na poprawę orientacji w terenie (jeżeli pozostało około 10% widzenia) oraz na lepsze czytanie druku (około 40-50% możliwości widzenia).
Przeczytaj także: Pomoce dla słabowidzących
Poprawa widzenia wynika stąd, że pomoce optyczne powiększają obraz padający na siatkówkę. Dzięki temu osoba słabowidząca uzyskuje większą samodzielność w codziennym życiu. Dla każdego pacjenta dobiera się pomoc optyczną indywidualnie, uwzględniając stopień zachowanego widzenia i potrzeby chorego. Dobór poprzedza ocena ostrości wzroku (zob. Badanie ostrości wzroku do dali i Badanie ostrości wzroku do bliży), odpowiednia korekcja wady refrakcji (zob. Badanie wady refrakcji) oraz wybór odpowiedniego powiększenia. Oczekiwane powiększenie oblicza się, dzieląc liczbę określającą pożądaną ostrość wzroku przez ostrość wzroku chorego.
Rodzaje pomocy optycznych
Poprawę widzenia pozwalają uzyskać różnego rodzaju lupy i lunetki. Lupy mogą być z rączką, podświetlane i stawiane na tekście (tzw. listwy). Lunetki natomiast mogą być przymocowane do okularów, przed jednym okiem lub obuoczne (binokularne). Im silniej powiększa lupa, tym mniejsza jest jej średnica i objęte nią pole widzenia oraz tym mniejsza tzw. odległość robocza. Najkorzystniej jest wybierać możliwie jak najmniejsze powiększenie. Dobór powiększenia jest też uzależniony od ubytków w polu widzenia.
W lupach stosowane są soczewki asferyczne i achromatyczne, które zmniejszają obwodowe zniekształcenie obrazu. Są one lżejsze i bardziej płaskie niż soczewki sferyczne oraz usuwają zjawisko rozszczepienia światła. Powiększenie, jakie daje lupa, można obliczyć, dzieląc jej moc podaną w dioptriach przez 4. Odległość robocza lupy równa jest długości jej ogniskowej. Na przykład lupa o mocy 10D daje powiększenie 10:4 = 2,5, a odległość robocza wynosi 1:10 = 0,1 metra, tzn. 10 cm.
W okularach lornetkowych wykorzystuje się układ soczewek Galileusza lub Keplera. Lornetki wg systemu Galileusza, jedno lub obuoczne, stosuje się do dali i do bliży. Lornetki Keplera używa się w monokularze do dali i bliży. Może być ona przenośna, wówczas chory trzyma ją w ręce i zbliża do oka, gdy zachodzi taka potrzeba. Poprawę kontrastu widzenia można uzyskać, stosując filtry w kolorze żółtym lub pomarańczowym, które usuwają promieniowanie niebieskie. Używa się też filtrów polaryzacyjnych, które poprawiają widzenie przez usunięcie odblasków.
U słabowidzących z bardzo niską ostrością wzroku poniżej 0,05 (brak możliwości liczenia palców z odległości ponad 2,5 m; zob. Badanie ostrości wzroku do dali) konieczne jest stosowanie urządzeń elektronicznych.
Przeczytaj także: Elektroosmoza: Szczegółowy Przegląd
Odwrócona luneta Galileusza
Monokulary oparte są na konstrukcji lunety Galileusza (powiększenie do 4 x) lub lunety Keplera (powiększenie do 10 x). Przeznaczone do widzenia jednoocznego, ułatwiają prowadzenie obserwacji ze znacznej odległości. Mogą być mocowane do oprawek lub trzymane w dłoni (kłopotliwe przy drżeniu rąk). Służą przede wszystkim do oglądania telewizji, na ulicy, na wycieczce. Można użyć ponadto nakładek do bliży (powiększenie do 30 x), co daje 3-5 liter w polu widzenia.
Za datę skonstruowania pierwszej lunety podaje się rok 1608. Wiadomość ta dość szybko się rozniosła i wynalazkiem holendra zainteresował się sam Galileusz. Rozpoczął prace nad budową własnej lunety.
Luneta Galileusza składa się, podobnie jak większość optycznych przyrządów wizualnych, z dwóch podstawowych części: obiektywu i okulara, zaopatrzonych w dwie soczewki, wypukłą i wklęsłą, osadzonych współosiowo na przeciwległych końcach metalowej rury. Długość rury jest tak dobrana, aby ognisko obrazowe obiektywu pokrywało się z ogniskiem przedmiotowym okulara.
W jej skład weszły dwie soczewki . Jedna z nich było dwuwypukła, a druga obustronnie wklęsła. Za pomocą własnoręcznie zbudowanej lunety Galileusz rozpoczął obserwacje astronomiczne. Dzięki nim zostały odkryte formy ukształtowania powierzchni Księżyca - góry, niektóre z księżyców Jowisza oraz plamy występujące na Słońcu.
Luneta Galileusza - nazywana jest również lunetą ziemską. Składa się z obiektywu, który powiększa obraz oraz okularu, który pomniejsza obraz.
Przeczytaj także: Sterowniki i usterki ASUS K52J
Luneta ziemska (Galileusza) służy do oglądania odległych przedmiotów. Składa się z dwóch soczewek, obiektywu (soczewka skupiająca) i okularu (soczewka rozpraszająca). Oznacza to, że fale padające na soczewki były załamywane w zależności od długości fali, pod mniejszym lub większym kątem.
Rehabilitacja wzroku
Rehabilitacja wzroku (terapia widzenia) to jedna z poddyscyplin tyflopedagogiki, czyli działu pedagogiki specjalnej poświęconego wychowaniu, edukacji i terapii osób niewidomych i niedowidzących (słabowidzących); zob. Pomoce dla słabowidzących. Jest zarazem dziedziną wymagającą wiedzy nie tylko pedagogicznej, psychologicznej i socjologicznej, ale również okulistycznej i optycznej.
Rehabilitacja wzroku polega na jego ćwiczeniu, tj. rozwijaniu umiejętności posługiwania się nim. Jej celem jest zwiększanie skuteczności wykorzystywania widzenia w codziennym funkcjonowaniu osoby słabowidzącej. Osobie słabowidzącej okulary korekcyjne nie poprawiają ostrości widzenia, w związku z czym wykonywanie wielu czynności sprawia jej kłopot. Osoba ta może jednak poprawić zarówno ilość, jak i jakość wykonywania czynności, wykorzystując wzrokowe metody kompensacyjne, pomoce optyczne ułatwiające widzenie oraz dostosowując otoczenie do swoich potrzeb.
tags: #slabowidzacych #rozszerzenie #pola #widzenia #odwrocona #luneta
