Rezystograf Oporowy: Zasada Działania i Zastosowanie w Diagnostyce Drewna
- Szczegóły
Rezystograf oporowy, znany także jako Resistograph, to znakomite narzędzie diagnostyczne, stosowane z powodzeniem przy pracach związanych z konserwacją drewna zabytkowego. W wielu krajach, stosowanie rezystografu jest popularne i cenione przez profesjonalistów przy inspekcji tak nowych konstrukcji z drewna jak i obiektów zabytkowych. Świadczy o tym nie tylko mnogość publikacji obcojęzycznych ale także ilość firm zajmująca się tym zagadnieniem. Badanie drewna zabytkowego przy pomocy rezystografu oporowego jest w Polsce metodą dopiero raczkującą.
Zastosowanie Rezystografu w Praktyce Konserwatorskiej
W codziennej praktyce konserwatorskiej często spotyka się konstrukcje z drewna, których specyfika położenia nie pozwala na zastosowanie konwencjonalnych metod badania stopnia degradacji tak biologicznej jak i mechanicznej. Najprostszym przykładem takiego układu jest mocowanie belki stropowej w murze ceglanym. Zastosowanie metody opartej na promieniach X czy systemów bazujących na ultrasonografii jest praktycznie wykluczone. Podobnie ma się sprawa z badaniem stanu drewna słupów wkopanych w ziemie, konstrukcji osłoniętych szalunkiem, katon-gipsem czy innymi okładzinami. Możliwe jest także sprawdzenie rezystografem stanu drewna pokrytego polichromią. Średnica otworu w granicach 3 mm nie jest zbyt dużym zagrożeniem dla polichromii, szczególnie, gdy wykonujemy badania z wykorzystaniem otworów owadzich czy szczelin desorpcyjnych.
Dodatkowym atutem rezystografu jest możliwość sprawdzenia stanu drewna na głębokości do 500 mm. Każdy pomiar dokumentowany jest na bieżąco w formie wykresu w skali 1:1. Metoda zastępuje świder Plesslera oraz Pilodyn. Jest od nich szybsza, łatwiejsza i bardziej dokładna, a także pozwala na dokumentowanie wyników pomiaru. Jest to najszybsza i najtańsza metoda realnego badania stanu drewna konstrukcyjnego, zapewniająca szybki odczyt dokumentowany wykresem w skali 1:1.
Zasada Działania Rezystografu Oporowego
Metoda pomiaru jest mało inwazyjna ze względu na ingerencję w strukturę tkanki drzewnej w miejscu wykonywanego badania wiertłem o maksymalnej średnicy 3 mm. Pomiar polega na zapisie siły oporu skrawania wiertła jaki stawia drewno. Rezystograf umożliwia dostosowanie prędkości wiercenia oraz czułości odczytu napotykanego przez wiertło oporu do twardości drewna. Maksymalna głębokość pomiaru wynosi 500 mm, co pozwala uzyskać informację odnośnie gęstości i struktury istniejącej tkanki drzewnej.
Elementem czynnym rezystografu jest igła o długości kilkudziesięciu centymetrów i grubości ok. 3 mm, która wkręca się w drewno z prędkością od 10 do 45 cm na minutę. Opór powstały podczas nawiercania drzewa zostaje przekazany do urządzenia elektronicznego, a dane przedstawione są w formie wydruku z przenośnej drukarki (skala 1:1 ułatwia wykonywanie ocen na bieżąco w terenie) oraz zachowane w pamięci urządzenia z możliwością transmisji na komputer stacjonarny. Maksymalna liczba nawiertów wykonywanych jedną igłą wynosi ok.
Przeczytaj także: Poradnik: walka z wilgocią w mieszkaniu
Urządzenie to zostało zaprojektowane na początku lat 80. XX w. przez dwóch niemieckich inżynierów W. Kamma oraz S. Vossa. Początkowo wyniki uzyskane w ramach pomiarów (wierceń) nie przynosiły oczekiwanych efektów, ponieważ zastosowana technologia wiercenia nie radziła sobie z niejednorodną strukturą drewna. Dopiero opracowanie elektronicznej rejestracji oraz regulacji mocy pracy silnika poruszającego wiertło pozwoliło na otrzymanie wiarygodnych wyników. W 1990 roku firma Rinntech otrzymała patent na urządzenie o nazwie „Resistograph”.
Badanie drewna rezystografem oporowym to metoda diagnostyczna, która pozwala na sprawdzenie stanu technicznego drewna bez konieczności jego destrukcji. Umożliwia wykrycie zgnilizny twardej i miękkiej, pustych przestrzeni oraz uszkodzeń drewna przez owady. Rezystograf jest uznawany za metodę półdestrukcyjną, ponieważ łączy zalety wynikające z minimalnej ingerencji w badanym materiale z precyzją badania. Badanie drewna zabytkowego za pomocą rezystografu oporowego to niezwykle przydatne narzędzie w konserwacji i diagnostyce obiektów historycznych. W takich elementach, jak belki stropowe, krokwie, więźby dachowe czy inne elementy drewniane sprawdza się doskonale. Nie jest to metoda typu NDT - Non-Destructive Testing, ale jest dopuszczalna w konserwacji zabytków jako półinwazyjna (Semi-Destructive Testing, SDT).
Gęstość Drewna a Rezystograf
Jednym z najważniejszych wskaźników mechanicznych oraz fizycznych właściwości drewna jest gęstość. Dzięki znajomości tej cechy możemy określić nie tylko jakość surowca, ale również jego przeznaczenie. Ponadto wiedza na temat gęstości drewna oraz jej rozkładu na przekroju poprzecznym pnia drzewa rosnącego, może pomóc w podjęciu decyzji o jego usunięciu lub pozostawieniu w aglomeracji miejskiej, czy przy ruchliwej drodze.
Gęstość drewna można badać przy użyciu wielu mniej lub bardziej skomplikowanych narzędzi - np. świdra Presllera, z wykorzystaniem metody objętościowej lub wypornościowej, czy Pilodynu, po wcześniejszym zdarciu kory z pnia w miejscu badania. Są to jednak metody uważane powszechnie za destrukcyjne, czyli takie które mogą wpłynąć na końcowe zastosowanie badanego materiału lub prowadzić do pogorszenia stanu zdrowotnego drzewa, przez tzw. „wrota infekcji” powstałe na skutek odsłonięcia i uszkodzenia tkanki drzewnej.
Natura nie lubi pustki, więc wraz z postępem technologicznym opracowano metody uważane za niedestrukcyjne, które z reguły nie prowadzą do trwałych uszkodzeń drzew, a ich ingerencja w strukturę tkanki drzewnej jest ograniczona do minimum. Badania te przeprowadzane są przy użyciu drogiego, specjalistycznego sprzętu. Wykorzystywane są głównie w diagnostyce drzew parkowych oraz przydrożnych. Jednym z rozwiązań wykorzystujących tę metodykę jest zastosowanie urządzenia zwanego rezystografem.
Przeczytaj także: Wakacje w Bodrum
Przeczytaj także: Poradnik pomiaru wilgotności
tags: #rezystograf #oporowy #zasada #działania
