Przydomowa Oczyszczalnia Ścieków z Drenażem Rozsączającym: Zasady Działania i Kluczowe Informacje
- Szczegóły
Planując budowę przydomowej oczyszczalni ścieków, warto rozważyć opcję systemu z drenażem rozsączającym. Jest to rozwiązanie przyjazne dla środowiska i ekonomicznie korzystne, szczególnie w indywidualnych gospodarstwach domowych. Drenaż rozsączający, wykorzystując naturalne właściwości gleby, pozwala na efektywne oczyszczanie ścieków przy minimalnym zaangażowaniu technicznym. Poznaj kluczowe aspekty, które pomogą Ci podjąć świadomą decyzję dotyczącą wyboru oczyszczalni ścieków dla Twojego domu.
Wprowadzenie do Technologii Oczyszczalni Ścieków z Drenażem Rozsączającym
Drenaż rozsączający w oczyszczalniach ścieków jest metodą, która pozwala na naturalne oczyszczanie ścieków bytowych w warunkach domowych. System ten polega na przepuszczaniu wstępnie oczyszczonych ścieków przez specjalnie przygotowany układ drenarski, co umożliwia ich filtrację i rozkład przez mikroorganizmy glebowe. Proces ten odbywa się w sposób ekologiczny, ponieważ wykorzystuje naturalne właściwości gleby do dalszego oczyszczania ścieków.
Technologia ta zyskała popularność z uwagi na swoje korzyści ekologiczne i ekonomiczne. Jest to metoda szczególnie korzystna dla indywidualnych gospodarstw domowych, gdzie istnieje potrzeba skutecznego, ale niezbyt kosztownego rozwiązania w zakresie oczyszczania ścieków. Oczyszczalnie z drenażem rozsączającym nie wymagają zastosowania skomplikowanych urządzeń mechanicznych ani ciągłego dopływu energii elektrycznej, co znacząco obniża koszty eksploatacji.
Wykorzystanie Procesów Naturalnych w Oczyszczalniach Ścieków
Kluczową rolę w oczyszczalniach tego typu odgrywają naturalne procesy biologiczne i filtracyjne zachodzące w glebie. Ścieki, po przejściu przez osadnik gnilny, są dalej oczyszczane w warstwach gruntu, co pozwala na ich efektywne usunięcie bez dodatkowych, sztucznych filtrów. Ta metoda oczyszczania ścieków jest nie tylko ekologiczna, ale również pozwala na odzyskiwanie wody do ponownego użytku w gruncie, co wspomaga naturalny cykl wodny.
Przydomowe oczyszczalnie ścieków z drenażem rozsączającym są szczególnie ważne w obszarach, gdzie tradycyjne metody oczyszczania nie są możliwe lub gdzie istnieje potrzeba zmniejszenia wpływu na środowisko naturalne. Dzięki minimalizacji wpływu na ekosystem, te systemy oczyszczania ścieków stają się coraz bardziej pożądane w kontekście zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska. Drenaż rozsączający w oczyszczalniach ścieków to technologia, która harmonijnie współgra z naturalnymi procesami, oferując równocześnie ekonomiczną i skuteczną metodę oczyszczania ścieków. Jest to rozwiązanie, które odpowiada na współczesne wyzwania ekologiczne, oferując proste i efektywne podejście do gospodarowania odpadami w warunkach domowych.
Przeczytaj także: Przydomowe oczyszczalnie ścieków - wszystko, co musisz wiedzieć
Budowa i Działanie Oczyszczalni Ścieków z Drenażem Rozsączającym
Budowa oczyszczalni ścieków z drenażem rozsączającym obejmuje kilka kluczowych komponentów: osadnik gnilny, studzienkę rozdzielczą oraz układ drenów. W osadniku gnilnym następuje wstępne oczyszczanie ścieków, gdzie dochodzi do oddzielenia substancji stałych od płynnych. Następnie ścieki są kierowane do studzienki rozdzielczej, która dystrybuuje je równomiernie do układu drenów. W drenach ścieki są dodatkowo oczyszczane przez mikroorganizmy glebowe.
Kluczowym aspektem działania tego systemu jest zapewnienie odpowiedniego dopływu tlenu, niezbędnego dla procesów biologicznych zachodzących w glebie. Dzięki temu procesowi oczyszczania, ścieki są bezpiecznie rozprowadzane w glebie, co minimalizuje ryzyko zanieczyszczenia środowiska.
Ścieki bytowe doprowadzane są do osadnika gnilnego, gdzie ulegają wstępnemu oczyszczeniu w procesie beztlenowej fermentacji. Częściowo oczyszczone ścieki przepływają przez filtr doczyszczający i zostają skierowane do studzienki rozdzielczej, która dzięki swojej konstrukcji zapewnia ich równomierny rozpływ do nitek drenażowych i do złoża rozsączającego, gdzie odbywa się końcowy proces biologicznego oczyszczenia przy udziale bakterii tlenowych.
Ścieki rozsączone za pomocą rur drenażowych przesiąkają przez warstwy gruntu. Następuje proces biologicznego rozpadu na substancje mineralne i ostatecznie przedostają się do wody gruntowej. Aby obieg funkcjonował sprawnie , układ napowietrzająco-wentylacyjny systemu zapewnia stały przepływ powietrza pomiędzy kominkami napowietrzającymi a wylotem odpowietrzenia kanalizacji wewnętrznej, który powinien być wyprowadzony ponad dach budynku. Dobra wentylacja jest warunkiem poprawnej pracy przydomowej oczyszczalni.
W osadniku gnilnym dochodzi do oddzielenia substancji lekkich takich jak oleje i tłuszcze (flotacja) tworzących tzw. kożuch od substancji cięższych opadających na dno zbiornika (sedymentacja) i tworzących tam osad. Zatrzymane w osadniku gnilnym zanieczyszczenia organiczne rozkładane są wstępnie na drodze procesów fermentacji beztlenowej. Prawidłowo wykonany i eksploatowany osadnik pozwala na usunięcie do 65 % zawiesin i 40% zanieczyszczeń organicznych. Ścieki wstępnie podczyszczone przepływają przez filtr do dalszego oczyszczania w drenażu rozsączającym.
Przeczytaj także: Oczyszczalnia oksydacyjna: zasady działania
Jest to drugi etap oczyszczania, zwanym również tlenowym doczyszczeniem ścieków. Jego celem jest usunięcie ze ścieków pozostałych rozpuszczonych w wodzie substancji organicznych. Na tym etapie wykorzystywany jest naturalny proces tlenowy, polegający na biochemicznym rozkładzie zanieczyszczeń. Do tego celu stosowane są głownie bakterie, dla których zawartość ścieków stanowi pokarm. Aby proces oczyszczania był skuteczny, musi trwać co najmniej trzy doby - stąd do prawidłowego funkcjonowania Małej Oczyszczalni Ściekow wymagana jest właściwa objętość zbiornika gnilnego.
Funkcją drenażu jest rozprowadzanie ścieków z osadnika gnilnego do podłoża, w bardzo małych dawkach i na odpowiedniej powierzchni. W żwirowym podłożu, ewentualnie jeszcze w warstwie piasku usypanej poniżej, w warunkach dostępu tlenu rozwijają się mikroorganizmy tlenowe. Długość drenażu rozsączającego musi być dobrana odpowiednio do przepuszczalności gruntu i ilości użytkowników.
Rury drenażowe układa się na głębokości około 40 - 80 cm pod powierzchnią terenu, ze spadkiem 0,5 - 1,5%, zgodnie z kierunkiem przepływu ścieków. Stąd wniosek, że technologia ta wymaga przeznaczenia pod drenaż znacznej powierzchni działki. Można ograniczyć zapotrzebowanie na powierzchnię pod drenaż przez zastosowanie modułów rozsączających - konstrukcji o formie prętów sztywno połączonych ze sobą, wykonanych z różnych tworzyw. Moduły umożliwiają równomierne rozprowadzenie ścieków i zwiększają powierzchnię dla rozwoju błony biologicznej.
Drenaż rozsączający to system rur, które są kolejnym elementem po osadniku gnilnym i studzience rozdzielczej. W osadniku gnilnym dochodzi do wstępnego oczyszczenia ścieków, które następnie docierają do studzienki. Ma ona za zadanie rozprowadzenie ścieków do rur drenażowych, które ułożone są równomiernie w gruncie.
Proces infiltracji w systemie drenażu rozsączającego obejmuje zarówno fizyczną filtrację w warstwie żwiru, jak i biologiczne doczyszczanie w strefie biomatu oraz glebie napowietrzonej. W praktyce ścieki trafiają do warstwy filtracyjnej ułożonej w rowach z warstwą żwiru.
Przeczytaj także: Eco 3000l: cena, opinie, montaż
Zasada prawidłowego działania jest bardzo prosta, a oczyszczalnia z drenażem rozsączającym jest w zasadzie bezobsługowa i bezawaryjna. Przeznaczona do jej budowy działka musi być dosyć duża, ponieważ na ułożenie drenów potrzeba od 60 do 90 m². Co więcej, należy zachować wymagane odległości - 30 m od studni, 3 m od budynku i 2 m od granicy działki.
System oczyszczalni ścieków z drenażem rozsączającym jest prosty w budowie, nadaje się do samodzielnego montażu i nie jest kłopotliwy w eksploatacji. Istotę drenażu rozsączającego stanowi układ podziemnych ciągów drenarskich, wprowadzających wstępnie oczyszczone ścieki do gleby - w celu ich dalszego oczyszczania biologicznego. Dreny umożliwiają infiltrację ścieków w gruncie na dużej powierzchni oraz ich oczyszczanie przez bakterie występujące w glebie. Zostają one oczyszczone dzięki sorpcji biologicznej, czyli zatrzymaniu składników chemicznych przy udziale drobnoustrojów glebowych i systemów korzeniowych roślin.
Wymagania i Lokalizacja Przydomowej Oczyszczalni Ścieków z Drenażem Rozsączającym
Instalacja rozsączająca wymaga odpowiednich warunków gruntowo-wodnych. Optymalne są gleby przepuszczalne, najlepiej piaszczyste. Wysoki poziom wód gruntowych oraz słaba przepuszczalność gruntu mogą stanowić przeszkody w efektywnym działaniu systemu. Również należy zachować odpowiednią odległość od studni z wodą pitną, aby uniknąć ryzyka jej skażenia.
Rozprowadzenie Wody z Szamba
W systemach oczyszczalni ścieków z drenażem rozsączającym, kluczowym elementem jest efektywne rozprowadzenie wody ze szamba. Po przejściu przez osadnik gnilny, ścieki są przesyłane do układu drenarskiego, gdzie następuje ich dalsze oczyszczanie. Układ ten, składający się z rur drenażowych, rozprowadza wstępnie oczyszczoną wodę równomiernie pod powierzchnią gruntu. Ta metoda pozwala na wykorzystanie naturalnych procesów filtracji gleby, zwiększając absorpcję wody i minimalizując ryzyko zanieczyszczenia. Rozsączanie wody w glebie jest nie tylko ekologiczne, ale również zwiększa efektywność całego procesu oczyszczania ścieków, zapewniając ich bezpieczne odprowadzenie.
Kluczowe znaczenie przy budowie tego typu oczyszczalni ma także rodzaj gruntu. Najlepiej sprawdzi się ona na terenach o przepuszczalnym gruncie - piaszczystym lub gliniasto-piaszczystym. Zdolność infiltracji ścieków zależy od rodzaju gleby. Wartość współczynnika filtracji (hydraulic conductivity, k) określa zdolność gruntu do przepuszczania wody. Grunty żwirowe i piaszczyste charakteryzują się wysoką przepuszczalnością, co sprzyja efektywnemu rozsączaniu ścieków. Gdy grunt jest zbyt przepuszczalny, projektant dobiera dłuższy układ drenów lub dodatkową warstwę filtracyjną.
Zalety i Wady Oczyszczalni Ścieków z Drenażem Rozsączającym
Oczyszczalnie ścieków z drenażem rozsączającym oferują wiele zalet, w tym niski koszt instalacji, co czyni je atrakcyjnym rozwiązaniem dla gospodarstw domowych. Ich prosta konstrukcja i niewielkie wymagania eksploatacyjne sprawiają, że są łatwe w obsłudze i utrzymaniu. Jednakże, system ten ma również pewne wady. Ograniczenia związane z rodzajem gruntu mogą utrudniać instalację, ponieważ wymagany jest grunt dobrze przepuszczalny. Dodatkowo, konieczność posiadania wystarczającej powierzchni działki do zainstalowania systemu drenarskiego może być problemem w przypadku mniejszych działek. Pomimo tych ograniczeń, oczyszczalnie z drenażem rozsączającym pozostają popularnym wyborem ze względu na ich efektywność kosztową i przyjazność dla środowiska.
Oczyszczalnia z samym drenażem rozsączającym to rozwiązanie tanie, skuteczne i bezawaryjne. Drenaż to dobre rozwiązanie, gdy grunt „pracuje” i pozwala na infiltrację; w pozostałych sytuacjach sprawdza się oczyszczalnia biologiczna z innym sposobem odprowadzenia wody oczyszczonej.
Wymagania Prawne Dotyczące Przydomowych Oczyszczalni Ścieków
Przepisy prawa jasno określają, że każdy właściciel nieruchomości ma obowiązek przyłączenia jej do sieci kanalizacyjnej. Gdy jest to niemożliwe lub nieopłacalne, należy zainstalować zbiornik bezodpływowy (szambo) bądź oczyszczalnię ścieków. Przydomowa oczyszczalnia ścieków to rozwiązanie nowoczesne, które pozwala na odprowadzenie ścieków oczyszczonych do gruntu lub wody. Wpływa na znacznie ograniczenie kosztów odbioru ścieków. Przydomowa oczyszczalnia jest proekologiczna i prawie całkowicie bezobsługowa. Koszty obsługi takiego urządzenia są minimalne. Takie rozwiązanie ma szereg zalet, jednak wymaga również spełnienia konkretnych wymogów prawnych.
Podstawowymi problemami, które towarzyszą planowaniu budowy własnego systemu oczyszczania ścieków są wymagania prawne. Najczęściej pojawia się pytanie, czy konieczne jest pozwolenie na budowę, czy tylko zgłoszenie? Według aktualnych przepisów Prawa Budowlanego na budowę oczyszczalnia ścieków o wydajności do 7,5 m3/d lub zbiornika bezodpływowego o pojemności do 10 m3 wystarczy jedynie zgłoszenie.
Oprócz pozwolenia na budowę należy mieć na uwadze pozwolenie wodnoprawne na wprowadzenie ścieków do środowiska. W tym przypadku, jeżeli odprowadzamy ścieki z własnego gospodarstwa domowego lub rolnego w ilości do 5 m3 pozwolenie nie jest konieczne. Przepisy określają to jako zwykłe korzystanie z wód.
Pozwolenie jest obligatoryjne zawsze wtedy, gdy na terenie działki prowadzona jest działalność gospodarcza. Gdy ścieki będą odprowadzane do urządzeń wodnych (np. wyloty urządzeń kanalizacyjnych, za pośrednictwem których ścieki będą kierowane do ziemi, rowów, stawów i innych zbiorników wodnych, etc.) wymagane jest pozwolenie na wykonanie urządzenia wodnego.
Aktem prawnym, który reguluje warunki, jakie trzeba spełnić przy wprowadzeniu do wód lub ziemi ścieków oraz wód opadowych i roztopowych jest Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. Budowa oczyszczalni wiąże się także z uwzględnieniem parametrów wodnogruntowych. Szczegóły wymagań dla różnych rodzajów oczyszczalni zawarto w tabeli.
| Rodzaj oczyszczalni ścieków | Wymagania glebowe | Odległość od poziomu wód gruntowych | Wielkość działki |
|---|---|---|---|
| z drenażem rozsączającym | dobrze lub średnio przepuszczalne (piaski, żwiry i lessy) | > 1,5 m (1) | duża (3) |
| biologiczna | - rozsączanie planowane w gruncie - dobra przepuszczalność, - poza granicami działki (6) | bez znaczenia | mała (4) |
| hydrobotaniczna | - rozsączanie planowane w gruncie - dobra przepuszczalność, - poza granicami działki (6) | bez znaczenia | duża (5) |
1 W przypadku, gdy wody gruntowe znajdują się zbyt wysoko, można zastosować kopiec filtracyjny (nasyp), o takiej wysokości, aby zachować minimalną odległość drenów od poziomu wód gruntowych
2 Konieczność zachowania minimalnych odległości na działce, regulowanych przez prawo, determinuje również wielkość działki, na której trzeba rozmieścić elementy systemu oczyszczalni.
3 System wraz z drenażem może zajmować nawet 90 m2, w zależności od ilości odprowadzanych ścieków
4 Oczyszczalnia może zajmować od 8 -10 m2
5 Powierzchnia pod wykop z drenażem oraz podzespoły oczyszczalni zależy od ilości domowników, przy założeniu, że będą to 4 osoby, około 15 m2
6 Wymagania glebowe nie mają wtedy znaczenia, ale wymagane jest Pozwolenie Wodnoprawne
Prawo (Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r.) warunkuje również stopień czystości ścieków, które będą odprowadzane do wód z oczyszczalni. Rozróżnia obszary lokalizacji oczyszczalni poza aglomeracją oraz w aglomeracji. Ścieki, pochodzące z aglomeracji, nie powinny przekraczać najwyższych dopuszczalnych wartości wskaźników zanieczyszczeń, właściwych dla RLM (tabela). W przypadku obszarów poza aglomeracją, wartości zanieczyszczeń ścieków powinny wynosić min 20% dla BZT5 oraz min 50% dla zawartości zawiesin ogólnych.
| L.p. | Nazwa wskaźnika | Jednostka | RLM - równoważna liczba mieszkańców aglomeracji | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2000 - 9999 | 10000-14999 | 15000-99999 | 100000< | |||
| 1 | Pięciodobowe biochemiczne zapotrzebowanie tlenu (BZT5 przy 20 ⁰C), oznaczane z dodatkiem inhibitora nitryfikacji | mg O2/l min. % redukcji | 25 albo 70-90 | 25 albo 70-90 | 15 albo 90 | 15 albo 90 |
| 2 | Chemiczne zapotrzebowanie tlenu (ChZTCr) oznaczane metodą dwuchromianową | mg O2/l min. % redukcji | 125 albo 75 | 125 albo 75 | 125 albo 75 | 125 albo 75 |
| 3 | Zawiesiny ogólne | mg/l min. % redukcji | 35 albo 90 | 35 albo 90 | 35 albo 90 | 35 albo 90 |
| 4 | Azot ogólny (suma azotu Kjeldahla (NNorg + NNH4) azotu azotynowego i azotu azotanowego) | mg N/l min % redukcji | 15 | 15 albo 70-80 | 15 albo 70-80 | 10 albo 70-80 |
| 5 | Fosfor ogólny | mg P/l min % redukcji | 2 | 2 albo 80 | 2 albo 80 | 1 albo 80 |
Źródło: załącznik nr 3 do Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego.
Reasumując, aby odprowadzanie ścieków odbywało się w ramach zwykłego korzystania z wód na własnej działce bez konieczności pozwolenia na budowę i wodnoprawnego, powinny być spełnione warunki:
- zapewnienie dostatecznego oczyszczenia ścieków z zanieczyszczeń,
- ścieki odprowadzane są w ilości do 5 m3
- wydajności oczyszczalni do 7,5 m3/d lub zbiornika bezodpływowego o pojemności do 10 m3
- wody gruntowe są oddzielone minimum 1,5 m warstwą gruntu od miejsca wprowadzenia ścieków
Lokalizacja oraz Zalecenia dla Przydomowej Oczyszczalni Ścieków
Lokalizacja prywatnej oczyszczalni ścieków jest ściśle określona w przepisach prawa. Aktem, który zawiera takie wytyczne jest m. in. Prawo Wodne. Opisano w nim dopuszczalne odległości oczyszczalni od wybranych miejsc.
| Wyszczególnione obszary | Element przydomowej oczyszczalni ścieków | Minimalne odległości [m] | ||
|---|---|---|---|---|
| Dla zbiornika do 10 m3 | Dla zbiornika od 10 do 50 m3 | Dla zbiornika od 50 m3 | ||
| Studnia wody pitnej | Korpus zbiornika na nieczystości ciekłe | 15 | ||
| Instalacji rozsączania wody w gruncie | 30 | |||
| Budynek jednorodzinny, rekreacyjny lub o zabudowie zagrodowej* | Zbiornik na nieczystości ciekłe | 5 | 30 | x** |
| Pozostałe budynki | 15 | 30 | x** | |
| Granica sąsiedniej działki***, droga, ciąg pieszydla budynków jednorodzinnych, rekreacyjnych lub o zabudowie zagrodowej | Zbiornik na nieczystości ciekłe | 27,5 (od granicy działki) 10 (od drogi) | X** | |
| Dla pozostałych budynków | 7,5 7,5 (od granicy działki) 10 (od drogi) | X** | ||
| Kąpieliska, plaże publiczne*** | Przydomowa oczyszczania ścieków | 1000 | ||
| Przewody telekomunikacyjne | Elementy przydomowej oczyszczalni ścieków np. szambo ekologiczne, system rozsączania oczyszczone ścieków w gruncie | 1,0 | ||
| Przewody elektryczne | 0,5 - 3,0 | |||
| Wodociąg | 0,8 | |||
| Przyłącze gazowe | 1,5 | |||
| Roślinność (drzewa i inne) | Przydomowa oczyszczania ścieków | Zalecenie min. 3 |
*Wyjątkiem jest, gdy przepływowy szczelny zbiornik podziemny oczyszczalni jest podłączony do instalacji wentylacyjnej powyżej 0,6 m nad górną krawędzią okien i drzwi. W takiej sytuacji zbiornik może być posadowiony w dowolnej odległości od budynków.
**Odległości ustalane indywidualnie zgodnie z ekspertyzą techniczną, przyjętą przez państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego.
***Dopuszcza się usytuowanie zbiorników bezodpływowych w odległości mniejszej niż 2 m od granicy działki, jeżeli na działce sąsiedniej znajdują się podobne urządzenia, ale pod warunkiem zachowania pozostałych odległości.
****Przepisy prawa zabraniają także, aby ścieki były kierowane do jezior oraz ich dopływów, jeżeli czas dopływu ścieków jest krótszy niż 24 godziny. Zabrania się doprowadzanie ścieków bezpośrednio do wód stojących lub podziemnych.
Zalecenia dotyczące lokalizacji zbiornika w odpowiedniej odległości od roślinności wynikają z podejścia zdroworozsądkowego. System korzeniowy mógłby uszkodzić w dalszej perspektywie elementy oczyszczalni. Oprócz tego korzenie utrudniają prace związane z posadowieniem i konserwacją instalacji. Niekorzystne jest umieszczanie zbiornika w zagłębieniach terenu, z uwagi na możliwość zalewania przez wody opadowe. W rezultacie może to powodować wypływanie ścieków. Ponadto niepotrzebnie obciąża to instalację. Takie umieszczenie oczyszczalni może skutecznie obniżyć jej efektywność.
Warto również zwrócić uwagę na korzystne umiejscowienie instalacji względem drogi dojazdowej. Dzięki temu wszelkie prace konserwatorskie oraz wizyty ekipy asenizacyjnej będą znacznie ułatwione. Należy pamiętać o możliwości wydobywaniu się nieprzyjemnych zapachów z wnętrza zbiornika. Prawidłowo działająca instalacja nie powinna generować ich w dużych ilościach. Jednakże zaleca się, aby uwzględnić ten aspekt przy planowaniu budowy.
tags: #przydomowa #oczyszczalnia #ścieków #z #drenażem #rozsączającym
