Wilgotność Ściółki a Zagrożenie Pożarowe Lasów: Definicja i Wpływ Pogody
- Szczegóły
Wraz ze zwiększoną ilością promieni słonecznych wzrasta ryzyko pożarów lasu. Ma to związek z pogodą, a przede wszystkim z ilością opadu atmosferycznego, który bezpośrednio wpływa na wilgotność martwych traw oraz podstawowego materiału wskaźnikowego do określania stopnia zagrożenia pożarowego lasu, czyli ściółki sosnowej.
Należy pamiętać, że wystarczy kilka słonecznych dni, aby wilgotność ściółki spadła poniżej progów bezpieczeństwa (przyjmujemy 30% dla godziny 9.00 i 20% dla godziny 13.00), a wilgotność traw nawet do znacznie niższych wartości, co w połączeniu z weekendowym nasileniem turystyki leśnej gwarantuje natychmiastowy wzrost liczby pożarów lasu.
Wilgotność ściółki sosnowej ma decydujące znaczenie przy prognozowaniu zagrożenia pożarowego lasu. Przed weekendem w warmińsko-mazurskich lasach obowiązywały II - średni i III - najniższy stopień zagrożenia pożarowego. Wilgotność ściółki w nadleśnictwach wahała się od 28 do 36%. Zagrożenie pożarowe w poszczególnych nadleśnictwach jest średnie, a w niektórych najniższe.
Od 28 marca 2025 r. wznawiamy prognozy zagrożenia pożarowego lasu na 2 dni. Prognozy wykonywane są dla całej Polski w rozdzielczości przestrzennej 2.8 km. Dane meteorologiczne niezbędne do obliczeń zasilane są z numerycznego modelu pogodowego COSMO 2.8km. Udostępniony przez IMGW-PIB wysokorozdzielczy system prognozowania zagrożenia pożarowego opracowano na podstawie kanadyjskiego systemu Fire Weather Index (FWI) [1], który jest najpowszechniej stosowanym na świecie systemem służącym do oceny zagrożenia pożarowego na obszarach leśnych.
Definicja i Czynniki Zagrożenia Pożarowego Lasu
Pod pojęciem „zagrożenie pożarowe lasu" rozumie się zespół warunków umożliwiających powstanie pożaru lasu. Obszary leśne podlegają klasyfikacji pod względem zagrożenia pożarowego lasu według trzystopniowej skali. Zaliczenie lasów do kategorii zagrożenia pożarowego dokonuje się, dla każdego nadleśnictwa, w planach urządzenia lasu. Nadleśnictwa o największym zagrożeniu zaliczane są do pierwszej kategorii zagrożenia pożarowego lasu.
Przeczytaj także: Lipcowa wilgotność i opady w Polsce
W naszych warunkach klimatycznych zagrożenie pożarowe występuje od początku wiosny, gdy znika pokrywa śnieżna, do jesieni. Stopień zagrożenia pożarowego w tym okresie uzależniony jest od panujących warunków atmosferycznych. Decydujące znaczenie ma temperatura i wilgotność powietrza, opady atmosferyczne, natężenie promieniowania słonecznego i prędkość wiatru. Na podstawie warunków atmosferycznych oraz wilgotności ściółki prowadzi się prognozowanie zagrożenia pożarowego lasu (możliwości powstania i rozwoju pożaru).
Temperatura przekraczająca 20 stopni Celsjusza, wilgotność powietrza poniżej 50 proc. W lasach i w odległości mniejszej niż 100 metrów od lasu nie wolno: palić ognisk, używać otwartego ognia, wypalać śmieci, wypalać pozostałości roślinnych.
Wpływ Warunków Atmosferycznych na Kwitnienie i Plonowanie Roślin
Na kwitnienie i zawiązywanie się owoców mają wpływ różne czynniki środowiska. Wśród nich szczególne znaczenie mają: temperatura, wilgotność, światło i owady. Istnieją takie sytuacje, kiedy kwiatów jest dużo, a zawiązanych owoców mało lub kwitnienie jest bardzo słabe, a co za tym idzie mały plon. Aby z kwiatów powstały owoce, muszą panować dla nich odpowiednie warunki.
Temperatura
Temperatura jest bardzo istotnym czynnikiem na otwieranie się pylników i kiełkowania pyłku. U roślin ciepłolubnych temperatura w granicach 20-25°C sprzyja jego dojrzewaniu i kiełkowaniu. W przypadku uprawy papryki czy pomidorów pod tunelami foliowymi, panujący tam upał może powodować wysychanie pyłku. Z kolei niska temperatura ok. 16 °C jest przyczyną niezawiązywania się owoców u roślin ciepłolubnych. Panujące obecnie wahania temperatury, a głównie okresowe jej spadki prowadzą do opadania kwiatów i małych zawiązków. Podobne zjawisko obserwujemy, kiedy rośliny zraszane są lub podlewane zimną wodą. Wysoka temperatura także nie jest zawsze korzystna dla roślin. Widoczne jest to w przypadku produkcji rozsady. Młode rośliny bujnie się rozrastają, ich pędy stają się wiotkie, długie i pokładają się po ziemi (kapustne). U rozsady pomidorów następuje opóźnienie w kwitnieniu, a pąki często są zdeformowane.
Wilgotność Powietrza i Gleby
Wilgotność powietrza i gleby to kolejny czynnik, który ma wpływ na plonowanie. Przy częstych opadach pyłek nie dojrzewa oraz zlepia się i nie wysypuje z pylników. Przy takiej pogodzie w kwiatach dochodzi do porażenia grzybami słupków i pręcików, które następnie gniją, a kwiaty w końcu opadają. Z kolei przy niskiej wilgotności pyłek i znamię słupka szybko wysycha i również kwiaty masowo opadają. Podczas dużych wahań temperatury i wilgotności fasola, dyniowate i psiankowate bardzo często reagują zrzucaniem kwiatów i zawiązków.
Przeczytaj także: Optymalizacja Warunków
Suche podłoże nie jest korzystne dla grochu, gdyż w takich warunkach następuje zahamowanie kwitnienia. U warzyw korzeniowych wilgotność podłoża jest bardzo istotna. Podczas suszy korzenie mogą się rozwidlać czy drobnieć, a w wilgotnej glebie dochodzi do porażenia chorobami i szkodnikami. Taki plon jest słabej jakości (niski procent suchej masy czy cukrów), a korzenie źle się przechowują i nie nadają się do przetwórstwa.
Natężenie Światła
Natężenie światła odpowiedzialne jest za powstawanie kwiatów. Przy silnym zagęszczeniu roślin lub pędów tworzy się mała ich ilość, a zawiązane owoce opadają. Kiepskie oświetlenie wpływa również na jakość owoców, które stają się zdeformowane lub zrośnięte (ogórki). Światło jest ważnym czynnikiem dla konkretnych odmian grochu. Późne odmiany wymagają więcej światła niż te wczesne i dlatego słabo kwitną wysiane w okresach wczesnowiosennych.
Działania Wspomagające Plonowanie
W niektórych przypadkach możemy kontrolować w/w warunki i wpływać na polepszenie plonu. W uprawach pod tunelami foliowymi zadbajmy o stałą cyrkulację powietrza. Dzięki temu zmniejszymy wysoką temperaturę i wilgotność wewnątrz tunelu czy szklarni. W warunkach silnych wahań temperatury i wilgotności, w uprawie pomidora możemy za pomocą harmonizacji kwiatów (Betokson) pomóc w osadzaniu się pyłku na znamionach. Dobre rezultaty daje też lekkie potrząsanie krzaków. Do podwyższenia wilgotności gleby i temperatury stosujmy ściółki w postaci czarnej folii, włókniny, kory czy słomy. Ważne jest również odchwaszczanie upraw i drobne zabiegi agrotechniczne (motyczenie międzyrzędzi). Chwasty obniżają temperaturę w otoczeniu rośliny. Kolejnym zabiegiem wpływającym na plonowanie i kwitnienie jest prawidłowe cięcie i prowadzenie roślin. Ten zabieg jest istotny w przypadku uprawy pomidorów, papryki, ogórka gładkiego, melonów czy oberżyny. Zwróćmy uwagę na odmianę warzywa i dostosujmy jego wymagania względem czynników w danym okresie wegetacji.
Pomocne w zwiększeniu plonowania jest również wysiewanie w pobliżu uprawy roślin atrakcyjnych dla owadów zapylających, jak np. ogórecznik, aksamitki, hyzop, kłosowiec (agastache). Zwabione pszczoły czy trzmiele będą odwiedzać także pomidory, dyniowate, które znacznie lepiej owocują przy krzyżowym zapyleniu.
Bezpieczeństwo w Lesie
W lasach poruszajmy się tylko po wyznaczonych szlakach. Wcześniej jednak należy dowiedzieć się o stopniu zagrożenia pożarowego lasu, jaki obowiązuje w danym dniu i dostosować się do niego - być może ogłoszono zakaz wstępu do lasu. Nie wchodźmy na uprawy leśne i do młodników o wysokości do 3 m. Gdy zauważy się pożar w lesie, należy zadbać o swoje bezpieczeństwo, a następnie niezwłocznie zadzwonić do straży pożarnej, używając numeru 998 lub 112.
Przeczytaj także: Prognoza pogody Mumbaj
System IMGW-PIB
W skład systemu (FWI) wchodzi sześć wskaźników (rys. Wskaźnik wilgotności dużych materiałów palnych (DC) - wskaźnik oceniający zawartość wody w głębszych i zwartych warstwach organicznych gleby (10-20 cm głębokości) oraz w większych materiałach palnych (pnie drzew); wskaźnik informować może o ewentualnych trudnościach w dogaszaniu pożarów (tzw. Rys. 1. Wskaźniki oceniają zagrożenie pożarowe występujące w lesie w godzinach popołudniowych (między 12 a 14 UTC). System IMGW-PIB generuje codziennie prognozę dla wszystkich wskaźników.
Pamiętajmy o zachowaniu ostrożności i przestrzeganiu zasad bezpieczeństwa w lasach, aby minimalizować ryzyko pożarów i chronić nasze środowisko naturalne.
tags: #pogoda #wilgotność #ściółki #definicja
