Ozonoterapia w Medycynie i Stomatologii: Przegląd Publikacji Naukowych
- Szczegóły
Ozon (O3) jest alotropową formą tlenu, składającą się z trzech atomów tego pierwiastka. Jest to gaz o charakterystycznym zapachu, który naturalnie występuje w przyrodzie, zwłaszcza podczas wyładowań atmosferycznych. Ozon wykazuje silne właściwości oksydacyjne, aseptyczne i toksyczne. W wysokich warstwach atmosfery tworzy warstwę ochronną, absorbującą szkodliwe promieniowanie ultrafioletowe.
Właściwości i Działanie Ozonu
Ozon jest związkiem nietrwałym i niepalnym, dobrze rozpuszczalnym w wodzie. Wykorzystywany jest przede wszystkim ze względu na swoje działanie wiruso-, bakterio- i grzybobójcze. Kontrolowana aplikacja ozonu jest bezpieczna dla pacjenta i pozbawiona działań ubocznych, czego nie można powiedzieć o lekach stosowanych w standardowych metodach leczenia. Działanie biologiczne ozonu oparte jest na działaniu utleniającym. Utlenianie struktur wewnątrzkomórkowych związane jest z reakcją z fosfolipidami, kwasami tłuszczowymi i białkami oraz zaburzeniem procesów enzymatycznych w komórce, co prowadzi do jej śmierci.
Zastosowanie Ozonu w Medycynie
W większości przypadków terapia ozonowa stosowana jest jako terapia uzupełniająca w wielu dziedzinach medycyny, takich jak chirurgia, dermatologia i kosmetologia. Jego niewątpliwą zaletą jest stymulacja układu krążenia oraz wspomaganie odpowiedzi immunologicznej. Liczne badania potwierdzają skuteczność ozonu w wielu obszarach medycyny, przynosząc liczne korzyści, w tym redukcję bólu.
Jednakże, pomimo terapeutycznego efektu wynikającego z zastosowania ozonu w różnych sytuacjach klinicznych, jego aplikacja jest ograniczona ze względu na efekty uboczne. Polskie Towarzystwo Ozonoterapii wspólnie z specjalistami chorób zakaźnych i klinicystami uznało, że ozonoterapia nie nadaje się do leczenia boreliozy. Potwierdzono w niej korzystne efekty miejscowego stosowania mieszanki ozonowo-tlenowej, ale także to, że przy podawaniu dożylnym nie ma możliwości uzyskania skutecznego stężenia bójczego, a w wymienionych przez NSL chorobach brak dowodów naukowych na skuteczność takiego leczenia.
Ozon w Stomatologii
Stomatologia także coraz częściej sięga po ozon. Bakterie są przyczyną wielu schorzeń w jamie ustnej, a ozon jako środek antybakteryjny pozwala je wyeliminować. W wielu doniesieniach naukowych potwierdzono, że jego aplikacja na powierzchnię ubytku próchnicowego pozwala zatrzymać proces destrukcji tkanek, co w połączeniu z zastosowaniem preparatów remineralizujących daje bardzo zadowalające efekty. Niektórzy klinicyści polecają aplikację ozonu jako metodę alternatywną do tradycyjnego opracowywania ubytku wiertłem.
Przeczytaj także: Działanie ozonowania soli fizjologicznej
W stomatologii zachowawczej ozonoterapię stosuje się w terapii niewielkich zmian próchnicowych, w periodontologii w zapaleniu przyzębia, dziąseł, a nawet w leczeniu zakażeń grzybiczych, nadkażeniach bakteryjnych oraz wirusowych, a także w leczeniu nadwrażliwości szyjek zębów. Istnieją doniesienia o korzystnym wpływie ozonu w przygotowaniu do założenia uzupełnień protetycznych oraz w dalszym leczeniu. Zastosowanie w stomatologii oparte jest na działaniu na mikroorganizmy, redukcji flory bateryjnej w jamie ustnej, osadzania się i namnażania mikroorganizmów na powierzchni zęba oraz remineralizacji zębów dotkniętych próchnicą.
- Próchnica i choroby przyzębia: Stosowanie wody ozonowanej istotnie zmniejsza kumulację płytki bakteryjnej, eliminując czynnik sprawczy.
- Endodoncja: Płukanie kanałów wodą ozonowaną wspomagane urządzeniami sonicznymi ma taką samą siłę działania jak 2,5-proc. podchloryn sodu.
- Nadwrażliwość przyszyjkowa: Ozon polecany jest w celu znoszenia nadwrażliwości przyszyjkowej, usuwając warstwę mazistą blokującą penetrację jonów wapnia i fluoru.
Metody Stosowania Ozonu w Stomatologii
W stomatologii ozon stosowany jest również w postaci rozpuszczonej w wodzie do płukania jamy ustnej lub oleju, dzięki czemu unika się potencjalnych działań niepożądanych na układ oddechowy, które mogłyby wystąpić przy przedawkowaniu stężenia ozonu (gazu). Dostępne są doniesienia sugerujące, że ozonowana woda ma doskonałe właściwości przeciwzapalne. Jedną z form stosowania ozonu jest również miejscowe stosowanie preparatów oleju słonecznikowego nasyconego ozonem. Opracowanie kanałów z użyciem wody ozonowanej zapewnia wysoką skuteczność porównywalną ze stosowaniem roztworów podchlorynu sodu, przy czym unika się działań niepożądanych tego ostatniego.
Bezpieczeństwo i Ograniczenia Ozonoterapii
Ozonoterapia w stomatologii jest nieinwazyjną, prostą i bezbolesną metodą pozwalającą zniwelować dentofobię, należy jednak pamiętać o niekorzystnym wpływie tego gazu na układ oddechowy. Pewne obawy budzi możliwość dostawania się ozonu do dróg oddechowych i potencjalnego uszkadzania przez wolne rodniki tlenowe ściany pęcherzyków płucnych. Biorąc jednak pod uwagę małe stężenia stosowane w stomatologii, które są wielokrotnie mniejsze od maksymalnych dopuszczalnych stężeń, ryzyko działań niepożądanych ozonu jest skrajnie niskie. Nie ma doniesień o wystąpieniu działań niepożądanych związanych ze stosowaniem ozonu w gabinetach stomatologicznych.
Teoretycznie zastosowanie dużych stężeń ozonu może działać drażniąco na spojówki oraz doprowadzać do wysychania śluzówek, bólu głowy, napadu astmy oskrzelowej i duszności.
Badania i Perspektywy Rozwoju
Mimo wątpliwości dotyczących niejednoznaczności wyników badań naukowych wydaje się, że jako metoda atraumatyczna ozonoterapia może być szczególnie poważnie rozważona u pacjentów z grup ryzyka, w tym po radioterapii oraz w innych stanach, w których gojenie się ran jest upośledzone lub istnieje duże ryzyko zakażeń. Najważniejsze z punktu widzenia praktycznego są badania kliniczne. Badania in vivo uwzględniające skuteczność oraz koszty nie wykazały jednoznacznych korzyści w zakresie zastosowania ozonoterapii w próchnicy zębów i korzeni. Wiele badań laboratoryjnych sugeruje duży potencjał ozonoterapii w stomatologii, jednak badania kliniczne obecnie nie w pełni to jeszcze potwierdzają.
Przeczytaj także: Opinie o ozonowaniu w Mysiadle
Konieczne jest przeprowadzenie lepszej jakości badań zgodnych z wysokimi standardami medycyny opartej na faktach (ang. evidence-based medicine - EBM) - dużych badań wieloośrodkowych, z randomizacją, z podwójną ślepą próbą, a dokładne prowadzenie dalszej obserwacji po zakończeniu badań. Dostępna literatura, w tym analizy zbiorcze badań naukowych zgodne z zasadami EBM, wskazują, że konieczne jest przeprowadzenie dalszych analiz i badań w celu jednoznacznego ustalenia skuteczności, wskazań do ozonoterapii oraz odpowiednich stężeń.
Wpływ Ozonu Troposferycznego na Zdrowie
Z kolei ozon występujący przy powierzchni Ziemi (troposferyczny) jest zanieczyszczeniem, które bardzo negatywnie wpływa na zdrowie ludzi. Okazało się, że zanieczyszczenie ozonem wpływa na zdrowie układu sercowo-naczyniowego, a bezpośrednią przyczyną tej zależności jest prawdopodobnie niekorzystne działanie ozonu na ciśnienie krwi oraz aktywację płytek krwi. Co ważne, wspomniane wyżej efekty zostały stwierdzone już przy dość niskiej ekspozycji na ozon.
„Nasze badanie pokazuje, że normy bezpiecznej ekspozycji na ozon powinny zostać powtórnie przeanalizowane. Należy w nich uwzględniać wpływ ozonu na ryzyko chorób sercowo-naczyniowych” - dodaje Zhang.
Przeczytaj także: Oczyszczanie powietrza: Ozonowanie czy adsorpcja?
tags: #ozonowanie #publikacje #medyczne
