Ozonowanie: Zastosowanie w Medycynie

Szczegóły: Opublikowano: 18. March 2026

Ozon (O₃) jest alotropową odmianą tlenu, co oznacza, że różni się od zwykłej cząsteczki tlenu budową i właściwościami chemicznymi. Ozon jest jednym z najważniejszych gazów występujących w stratosferze otaczającej naszą planetę. W środowisku naturalnym występuje jako gaz o barwie jasnoniebieskiej i gęstości większej niż powietrze - powstaje w górnych częściach atmosfery na skutek działania promieniowania ultrafioletowego.

W warunkach naturalnych ozon jest tworzony przez połączenie tlenu w powietrzu pod wpływem takich czynników jak wyładowania elektryczne, wysoka temperatura lub promieniowanie ultrafioletowe. Stąd charakterystyczny świeży zapach powietrza po burzy. Ozon powstaje również w obszarach, gdzie występuje intensywny fizyczny nacisk na wodę (np. wodospady lub fale oceanu rozbijające się o skały). W stanie wolnym występuje głównie w górnych warstwach atmosfery - w stratosferze (15-50 km nad ziemią), gdzie osiąga maksymalne stężenie 10 ppm w tzw. ozonosferze.

Ozon reaguje z dużą liczbą związków chemicznych. Ogromne znaczenie biologiczne ma powstawanie w trakcie tych reakcji wolnych rodników tlenowych. Ozon łatwo oddziałuje na wielonienasycone kwasy tłuszczowe i aminokwasy, tj. metioninę, tryptofan, tyrozynę i cysteinę. Równie szybko reaguje z askorbinianem, tokoferolem i moczanem. W reakcji z tiolami powstają kwasy sulfinowe i sulfonowe. Reakcje mogą też skutkować wytwarzaniem rodnika hydroksylowego. Ozon może przyłączać się bezpośrednio do wiązań podwójnych, a powstałe ozonki mogą się rozpadać, w efekcie czego tworzą się wolne rodniki. W roztworach wodnych ozon tworzy nadtlenek wodoru oraz rodnik hydroksylowy OH i rodnik wodoronadtlenkowy HO2.

Dzięki swoim unikalnym właściwościom od lat znajduje zastosowanie w lecznictwie. Ze względu na silne właściwości utleniające ozon od dawna stosuje się w medycynie jako środek bakteriobójczy, wirusobójczy oraz grzybobójczy. Jest on produkowany w specjalnie skonstruowanych do celów medycznych generatorach ozonu. W odpowiednio dobranych stężeniach może działać jak szybki i skuteczny środek dezynfekujący, a jednocześnie wspierać procesy regeneracyjne organizmu. Bakteriobójcze, wirusobójcze i grzybobójcze działanie ozonu jest znane od lat i z sukcesem stosowane w medycynie i przemyśle.

W Polsce leczenie ozonem rozpoczął chirurg i anestezjolog Zygmunt Antoszewski. W 1896 roku ozon znalazł zastosowanie w ozonoterapii, dzięki opatentowaniu przez Nikola Tesla generatora ozonu. W Polsce dopiero w 1986 roku prof. dr hab. n. med. Zygmunt Antoszewski wprowadził ozonoterapię. Antoszewski wraz z prof. Gierek-Łapińską zastosował krople ozonowe do leczenia stanów zapalnych oczu, natomiast z prof. Kazibutowską zastosował ozonoterapię dożylną sposobem autohematransfuzji w leczeniu chorych na stwardnienie rozsiane.

Przeczytaj także: Ozonowanie: nowa era dezynfekcji

Ozonoterapia - co to jest?

Ozonoterapia jest metodą leczenia z zakresu medycyny alternatywnej. Polega na leczeniu mieszaniną tlenowo-ozonową. Wykorzystuje ona ozon, który może być podawany do organizmu różnymi drogami. Charakteryzuje się właściwościami sterylizacyjnymi. Posiada szeroki zakres działań w chirurgii, dermatologii, urologii oraz kosmetologii. Ozon można stosować wewnętrznie i zewnętrznie.

W większości przypadków terapia ozonowa stosowana jest jako terapia uzupełniająca. niesie zastosowanie ozonu, przy braku działań niepożądanych, terapia ta winna być szerzej rozpowszechniona.

Mechanizmy działania ozonu

Mechanizmy działania ozonu opierają się głównie na jego właściwościach utleniających. Działanie przeciwdrobnoustrojowe ozonu wynika z destrukcyjnego wpływu na ścianę i błonę komórkową bakterii i grzybów. Ozon jest bardzo skuteczny w zwalczaniu szczepów bakterii odpornych na antybiotyki. Właściwości przeciwdrobnoustrojowe ozonu wzrastają w ciekłym środowisku, szczególnie w kwaśnym pH. Miejsca objęte stanem zapalnym lub zakażeniem są naładowane dodatnio (kwasowo), ozon zaś - ujemnie, dlatego chemia stanów zapalnych przyciąga O3 do tego obszaru.

Poza silnymi właściwościami bakteriobójczymi zwraca się uwagę również na inne mechanizmy działania ozonu, które wspomagają remineralizację. Ozon neutralizuje kwasy wytwarzane przez bakterie. Szczególne znaczenie ma rozkład kwasu pirogronowego pod wpływem ozonu do octanu i CO2, co znacząco wpływa na wzrost pH w jamie ustnej.

Sposoby podawania ozonu

Zabieg ozonoterapii może być wykonany różnymi metodami, w zależności od części ciała i schorzenia, które chcemy wyleczyć. Ozon przed podaniem może być mieszany z innymi gazami lub płynami. Wśród stosowanych metod ozonoterapii wyróżniamy:

Przeczytaj także: Bezpieczne ozonowanie placówek medycznych

Autohemotransfuzję - pacjent oddaje pewną ilość krwi (zwykle ok. 100-150 ml krwi), którą wlewa się do specjalnej jałowej próżniowej butelki z antykoagulantem zapobiegającym krzepnięciu krwi. Do krwi podawany jest ozon i całość ponownie przetacza się pacjentowi. Po 30 minutowym zabiegu rozpoczyna się aktywna wymiana starych komórek krwi na nowe. Zabieg trwa ok. 20 minut. Zaleca się 10 autoszczepionek 1 - 2 lub 3 razy w tygodniu.
Metody miejscowe na zmienioną chorobowo skórę w formie „suchej kąpieli” - stosuje się tutaj rękaw ozonowy, w który wkłada się np. chorą kończynę. Zabieg polega na nałożeniu na chorą kończynę szczelnego, atestowanego worka foliowego , wpuszczaeniu do niego mieszaniny tlenowo-ozonowej o odpowiednich, zmiennych stężeniach i przebywaniu w nim przez okres ok. 25 min.
Ozonowaną sól fizjologiczną (NaCl) w formie dożylnej kroplówki - do soli fizjologicznej (NaCl) dodaje się ozon i podaje pacjentowi. Naozonowana sól fizjologiczna zostaje podana choremu dożylnie.
Inne metody polegające na aplikowaniu ozonu do jam ciała - zastrzyki domięśniowe, podawanie dojelitowe, płukanie zatok, podanie do worka spojówkowego lub dopochwowo, maść na skórę. Zabieg polega na doodbytniczym podaniu ozonu w postaci gazu, o odpowiednio dobranym stężeniu, za pomocą specjalnego zestawu rektykalnego. Tak zaaplikowany ozon dostaje się do ściany jelita grubego, przez którą przenika do krwi.
Wstrzykiwanie ozonu o odpowiedni dobranym stężeniu do zmienionego chorobowo stawu.
Poddanie oliwy z oliwek tłoczonej na zimno ozonowanej o odpowiednio dobranych parametrach.

Zastosowanie ozonu w medycynie

Terapia ozonem jest stosowana do celów medycznych od XIX w. i stała się nieodłącznym elementem leczenia chorób, szczególnie w takich dziedzinach jak dermatologia, laryngologia, ginekologia, okulistyka, chirurgia i stomatologia. Kontrolowane stosowanie ozonu jest bezpieczne, wolne od skutków ubocznych i pozwala uniknąć konieczności podawania leków, głównie antybiotyków.

Ozonoterapia znalazła zastosowanie w medycynie alternatywnej w terapii chorób zapalnych, infekcji czy nowotworów. To niezwykle skuteczna, nowoczesna metoda leczenia wielu schorzeń. Terapia pozwala na całkowite pozbycie się choroby odtruwając, dotleniając i wspomagając obronność ustroju.

Zastosowanie ozonu w medycynie:

Stwardnienie rozsiane
Stopa cukrzycowa - pojawia się u 6-10% osób chorych na cukrzyce w tym aż 50% przypadków kończy się amputacją.
Borelioza uznawana jest za chorobę nieuleczalną.
Wpływa również na problemy kosmetyczne - trądzik różowaty, wypadające włosy, zmarszczki, cellulit, otłuszczenie.
Ozon podawany osobą w starszym wieku dotlenia ich komórki, pobudza układ odpornościowy oraz eliminuje drobnoustroje.

Zgodnie z założeniami zwolenników medycyny alternatywnej do głównych wskazań do zastosowania ozonoterapii należą: wysoki poziom cholesterolu, obniżona sprawność umysłowa, wysokie ryzyko chorób neurodegeneracyjnych, dyskopatie, żylaki kończyn, cellulit, częste infekcje, zapalenia stawów, borelioza, nowotwory, infekcje np. HIV, migrenacukrzyca.

Ozonoterapia w stomatologii

Terapia ozonowa znalazła zastosowanie przede wszystkim w stomatologii. W stomatologii do tej pory stosowano terapię ozonem w leczeniu: ran, próchnicy, liszaja płaskiego, zapalenia dziąseł i przyzębia, halitozy, martwicy kości, nadwrażliwości zębiny, zaburzeń stawu skroniowo-żuchwowego, w bólu pooperacyjnym, do dezynfekcji kanałów korzeniowych i w wybielaniu zębów.

Przeczytaj także: Działanie ozonowania soli fizjologicznej

W stomatologii ozonoterapia jest stosowana w leczeniu schorzeń, które wymagają skutecznej dezynfekcji. Ozon jest w stanie oczyścić trudno dostępne powierzchnie zębów, kieszonki dziąsłowe oraz przestrzenie w kanałach korzeniowych.

Ozonoterapia w dermatologii

Terapię miejscową na skórę ozonem wykorzystuje się w leczeniu: trudno gojących się ran, odleżyn, owrzodzeń o podłożu naczyniowym, grzybic, oparzeń, zmian ropnych (czyraki, ropnie), trądziku, opryszczki, łuszczycy. Hydroterapia ozonowa w chorobach skóry obejmuje przede wszystkim fizyczne rozpuszczenie ozonu w wodzie. Może być pomocna w leczeniu chorób dermatologicznych, takich jak: zakaźne choroby skóry, atopowe zapalenie skóry, łuszczyca, pęcherzyca i stopa cukrzycowa. Dodatkowo woda ozonowana może być użyta do leczenia oparzeń, przyspieszenia gojenia się ran i regeneracji skóry po zabiegach z zakresu kosmetologii laserowej.

Ozonoterapia w chorobach układu krążenia

Ozon pobudza metabolizm tlenowy i umożliwia sprawniejszą wymianę tlenu pomiędzy cząsteczkami hemoglobiny a tkankami, a także skuteczniejsze zagospodarowanie tlenu znajdującego się w czerwonych krwinkach. Na skutek nasilenia wspomnianych procesów istnieje szansa na częściowe ograniczenie niedotlenienia organizmu, do którego dochodzi w wyniku miażdżycy. Procedura ozonowania krwi polega na pobraniu od pacjenta od 100 do 200 ml krwi, poddaniu jej działaniu ozonu i ponownemu wprowadzeniu do krwiobiegu. Aby dotlenić chore kończyny dolne, obciążone następstwami zmian miażdżycowych, istnieje także możliwość podania mieszanki gazów - 95% tlenu i 5% ozonu - wprost do tętnicy udowej.

Ozonoterapia w kosmetologii

Ozon wykorzystuje się również w kosmetologii. Podany podskórnie uaktywnia przemiany metaboliczne w obrębie komórek, powoduje normalizację czynnego transportu membranowego. Dzięki terapii ozonem następuje zahamowanie tzw. stresu oksydacyjnego, aktywowanie antyutleniającego mechanizmu obrony i unieszkodliwienie niszczącego wpływu wolnych rodników. Dochodzi do pobudzenia procesu syntezy białek, między innymi kolagenu i elastyny, czy zwiększenia naturalnej zdolności skóry do retencji wody. Wymienione wyżej procesy wpływają na efekt spłycenia zmarszczek, poprawę elastyczności i nawilżenia skóry.

Przeciwwskazania

W zależności od źródła wymieniane są różne przeciwwskazania do zastosowania ozonoterapii. Niektórzy eksperci medycyny alternatywnej uważa ją za metodę bezpieczną dla każdego. Inni wyróżniają przeciwwskazania, do których należą: nadwrażliwość na ozon, ciąża, karmienie piersią, zaburzenia krzepnięcia krwi, ostre stany, np. świeży zawał serca, astma, niewydolność krążeniowo-oddechowa, padaczka, niewyrównana nadczynność tarczycy, niewyrównane nadciśnienie, gorączka, ostre zatrucie alkoholem lub narkotykami, ostre zapalenie trzustki.

Skutki uboczne

Amerykańska FDA (Food and Drug Administration), czyli agencja rządowa zajmująca się dopuszczaniem do obrotu leków, zakazała stosowania jakichkolwiek preparatów zawierających ozon. Uznała go za substancję o nieudowodnionej skuteczności w terapii czy zapobieganiu chorobom, która w wysokich stężeniach działa toksycznie na organizm.

Zastosowanie ozonoterapii może wiązać się z wystąpieniem poważnych skutków ubocznych. Może ona prowadzić nawet do śmierci. Opisywane są przypadki zgonów po terapii ozonem wśród chorych na raka. Do najważniejszych skutków ubocznych ozonoterapii należą: porażenie kończyn dolnych (paraplegia), zator powietrzny, zawał serca, zaburzenia rytmu serca, zatorowość płucna, udar mózgu, obrzęk płuc, zapalenie mięśni i stawów, zerwanie ścięgna, wstrząs alergiczny.

Większość powyższych powikłań występowała przy bezpośrednim wstrzykiwaniu ozonu do organizmu. Stosowanie ozonoterapii może powodować także: miejscowe reakcje skórne, ból głowy, nudności i wymioty, kaszel, wzrost ciśnienia tętniczego krwi i częstości pracy serca.

Podsumowanie

Ozonoterapia posiada liczne zalety, ale również przeciwwskazania do jej zastosowania. Przy odpowiednim wykorzystaniu jest zaliczana do metod bardzo bezpiecznych, ale nie jest zalecana osobom borykającym się z nadczynnością tarczycy oraz po niedawno przebytym udarze mózgu lub zawale mięśnia sercowego. Ozon to gaz o działaniu toksycznym, czyli w zbyt dużym stężeniu może być przyczyną zatrucia. Stosowanie zabiegów ozonoterapii powinno zostać zaprzestane, gdy wystąpi wrażenie suchości w gardle i kaszel, bóle i zawroty głowy.

Dla pacjentów ważne jest to, że ozonoterapia nie zastępuje standardowego leczenia, lecz je uzupełnia. Dzięki temu może przyspieszać efekt terapeutyczny, zmniejszać ryzyko powikłań i poprawiać ogólne samopoczucie w trakcie leczenia.

Ozonoterapia, a w szczególności terapia ozonem w obrębie jamy ustnej, opiera się na tzw. terapii niskich stężeń. Ozonoterapia szczególnie korzystna wydaje się być w leczeniu chorych, u których stwierdza się całkowitą odporność bakterii na różnego rodzaju antybiotyki i sulfonamidy. Innym ważnym działaniem ozonu jest poprawa metabolizmu komórkowego przez zwiększenie dostarczania tlenu do tkanek. Ozon dostarczany do tkanek poddawanych ozonoterapii błyskawicznie reaguje z komórkami bakteryjnymi, pozbawionymi jąder komórkowych, powodując ich całkowitą dezintegrację. Ultrakrótka ekspozycja tkanek poddawanych terapii ozonowej zapobiega powstawaniu szczepów drobnoustrojów opornych na tego typu leczenie. W przeciwieństwie do bakteryjnych komórek prokariotycznych, komórki ludzkiego organizmu (eukariotyczne), dzięki zawartości cholesterolu w strukturze ściany komórkowej chronione są przed toksycznym działaniem ozonu.

tags: #ozonowanie #zastosowanie #w #medycynie