Osmoza Magnezu Przez Skórę: Badania Naukowe i Korzyści Zdrowotne Twardej Wody
- Szczegóły
Magnez jest jednym z kluczowych pierwiastków, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego. Ponadto magnez reguluje skurcze mięśni, ciśnienie krwi, pracę serca, metabolizm insuliny oraz pracę tarczycy.
Magnez i jego rola w organizmie
Magnez i wapń to dwa kluczowe makroelementy, które odgrywają fundamentalną rolę w utrzymaniu zdrowia. Magnez jest zaangażowany w ponad 300 procesów biochemicznych, wpływając na prawidłowe funkcjonowanie układu immunologicznego i nerwowo-mięśniowego.
Pomaga w regulacji cyklu komórkowego, prawidłowym przebiegu reakcji metabolicznych, a także warunkuje integralność materiału genetycznego w komórkach. Chroni mięsień sercowy przed niedotlenieniem, zmniejsza pobudliwość serca i wykazuje fizjologiczne właściwości przeciwzakrzepowe. Magnez przyczynia się również do prawidłowej mineralizacji kości, przeciwdziała stresom, zmniejsza napięcie nerwowe i eliminuje zaburzenia pracy serca. Wapń jest podstawowym składnikiem kości i zębów, wpływając korzystnie na przemianę materii.
Jest niezbędny do prawidłowego przebiegu procesu krzepnięcia krwi, aktywności wielu enzymów, oraz prawidłowego przebiegu skurczu mięśni i przewodnictwa nerwowego.
Twarda Woda - Naturalne Źródło Życiodajnych Minerałów
Pobierana z kranu woda jest źródłem magnezu i wapnia dla naszego organizmu. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) potwierdza w swoich raportach, że miękka woda sprzyja miażdżycy i zawałom serca.
Przeczytaj także: Zastosowanie wężyków do filtra osmozy
Woda kranowa, wbrew powszechnym mitom, stanowi cenne źródło minerałów niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Zawiera ona tak zwane „pierwiastki życia”, takie jak magnez, wapń, potas i sód. Badania prowadzone przez przedsiębiorstwa wodociągowe potwierdzają obecność elektrolitów i minerałów w wodzie z kranu.
Ich zawartość różni się regionalnie; na przykład, w Krakowie i Łodzi wynosi ona ponad 300 mg/l, w Gdańsku nawet 500 mg/l, a w Warszawie - 583 mg/l. Porównując to z wodami butelkowanymi, woda niskozmineralizowana zawiera między 250 a 500 mg/l, a średniozmineralizowana od 500 do 1500 mg/l. W wielu przypadkach, kranówka wypada korzystnie lub podobnie do wód butelkowanych, co obala mit o jej rzekomym braku minerałów.
Przyswajalność Magnezu z Wody
Magnez zawarty w wodzie jest wyjątkowo dobrze przyswajalny przez organizm. Badania wskazują, że jest on nawet do 30-krotnie lepiej wchłaniany (Krzewicki J.: Magnez w organizmie człowieka. Pol. Tyg. Lek., 1989) niż magnez pochodzący z suplementów diety czy produktów spożywczych. Ta wysoka biodostępność wynika z jego zjonizowanej formy w wodzie, co ułatwia absorpcję przez organizm. Oznacza to, że picie twardej wody stanowi efektywny sposób na uzupełnianie dziennego zapotrzebowania na ten kluczowy minerał.
Twarda Woda a Układ Krążenia
Liczne badania naukowe dowodzą pozytywnego wpływu twardej wody na funkcjonowanie układu krążenia. W regionach, gdzie ludzie piją twardą wodę, odnotowuje się niższą śmiertelność, średnio o 33% mniej niż w obszarach z wodą miękką. Inne dane sugerują, że śmiertelność z powodu chorób naczyń serca jest wyższa o około 20% u osób pijących wodę miękką. Wykazano również, że wzrost twardości wody o 1 stopień niemiecki (°dH) obniża ryzyko zawału mięśnia sercowego o 1%. Regularne spożycie takiej wody może przyczynić się do zapobiegania osteoporozie i zwiększać gęstość mineralną kości. Wapń jest podstawowym składnikiem budującym szkielet kostny i zęby, a jego odpowiednia ilość ma znaczący wpływ na ich stan.
Wsparcie Układu Trawiennego i Metabolizmu
Wapń obecny w twardej wodzie pomaga w usuwaniu nadmiaru tłuszczów i żółci, co może przeciwdziałać problemom z zaparciami i wspierać lepsze trawienie. Magnez natomiast wspiera łagodzenie skurczów żołądka i objawów biegunek, przyczyniając się do ogólnego zdrowia układu trawiennego. Badania sugerują również, że spożywanie twardej wody może pomóc w łagodzeniu objawów cukrzycy, ponieważ składniki mineralne korzystnie wpływają na metabolizm glukozy, co jest istotne dla osób z tym schorzeniem.
Przeczytaj także: Analiza dzbanków filtrujących wodę z RO
Wpływ na Układ Nerwowy i Odpornościowy
Wysoki poziom wapnia i magnezu w twardej wodzie stymuluje ludzki układ odpornościowy. Magnez wspiera pracę układu nerwowego, pomaga zachować odpowiedni poziom cukru we krwi, zmniejsza napięcie nerwowe i przeciwdziała stresom. Udowodniono, że te minerały mogą skutecznie chronić przed niektórymi typami nowotworów, takimi jak rak żołądka, okrężnicy, odbytnicy, trzustki, przełyku i jajnika.
Czy Twarda Woda Powoduje Kamienie Nerkowe? Prawda vs. Mit
Wokół twardej wody narosło wiele mitów, z których najpowszechniejszy dotyczy jej związku z kamicą nerkową.
Zmiękczanie Wody: Dlaczego Może Być Niekorzystne dla Zdrowia?
Zmiękczanie wody, choć często postrzegane jako korzystne dla urządzeń domowych, może mieć niekorzystny wpływ na zdrowie człowieka, głównie poprzez zmianę jej składu mineralnego.
Utrata Cennych Minerałów i Dodatek Sodu
Zmiękczacze wody działające na zasadzie wymiany jonowej usuwają z wody cenne jony wapnia i magnezu, zastępując je jonami sodu. Artykuł Hydropath podkreśla, że picie wody zmiękczonej w ten sposób, pozbawionej magnezu i wapnia, może prowadzić do dodatkowego wypłukiwania tych minerałów z organizmu. Chociaż niektóre źródła wskazują, że ilość dodanego sodu jest niewielka i zazwyczaj nie wpływa negatywnie na smak wody ani nie działa niekorzystnie na zdrowie zdrowych osób , to jednak dla osób na diecie niskosodowej, dodatek sodu może być problematyczny.
Co więcej, miękka woda używana do gotowania warzyw, mięsa i innych produktów spożywczych zmniejsza zawartość magnezu i wapnia w gotowanej żywności, podczas gdy twarda woda minimalizuje straty składników odżywczych i zwiększa zawartość wapnia w żywności.
Przeczytaj także: Vontron w Akwarystyce: Opinie Użytkowników
Miękka Woda a Korozja Instalacji i Potencjalne Ryzyka
Zbyt miękka woda, w szczególności zmiękczona „do zera” (czyli całkowicie pozbawiona minerałów), może być agresywna wobec instalacji wodnych. Może to prowadzić do korozji rur, w tym miedzianych, co z kolei może skutkować wytrąceniem cząsteczek miedzi do wody pitnej. Miedź jest uznawana za pierwiastek toksyczny w większych ilościach, a jej poziom w wodzie pitnej nie powinien przekraczać 2 mg/l zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia. Zmiękczanie wody „do zera” może również uszkodzić anodę magnezową w bojlerach, która odpowiada za ochronę zbiornika przed rdzą, przyspieszając korozję wewnątrz zbiornika. Zatem, choć zmiękczanie ma na celu ochronę instalacji przed kamieniem, nadmierne zmiękczanie może prowadzić do innych, potencjalnie szkodliwych problemów.
Wpływ Twardej Wody na Sprzęt AGD i Instalacje Domowe
Twarda woda jest główną przyczyną osadzania się kamienia kotłowego, który jest widoczny na armaturze, kabinach prysznicowych i naczyniach. Co istotniejsze, kamień ten gromadzi się na grzałkach w urządzeniach AGD, takich jak czajniki, ekspresy do kawy, pralki i zmywarki, a także w żelazkach. Osady te obniżają efektywność urządzeń, zwiększają zużycie energii elektrycznej i skracają ich żywotność, prowadząc do częstszych awarii. W instalacjach centralnego ogrzewania kamień odkłada się wewnątrz rur, zmniejszając ich światło i utrudniając przepływ energii termicznej, co może obniżyć efektywność grzewczą nawet o 12%.
Twarda Woda a Kondycja Skóry i Włosów
Twarda woda negatywnie wpływa również na kondycję skóry i włosów. Może powodować ich przesuszenie, podrażnienia, a nawet nasilać problemy takie jak egzema, szczególnie u małych dzieci (badanie wykazało wzrost prawdopodobieństwa wystąpienia egzemy do 87% u dzieci mieszkających na terenach z twardą wodą). Skóra traci swój koloryt, staje się bardziej wrażliwa, podatna na infekcje bakteryjne i szybciej się starzeje. Włosy stają się suche, matowe, sztywne i łamliwe, łatwiej się plączą, tracą objętość, może pojawić się łupież i wzmożone wypadanie. Minerały z twardej wody osadzają się na włosach, rozchylając ich mikroskopijne łuski, co prowadzi do pogorszenia ich kondycji.
Twarda woda wymaga również stosowania większej ilości środków piorących, szamponów i odżywek, ponieważ mydło i proszek słabiej się w niej rozpuszczają, a nadmiar kosmetyków może obciążać włosy i skórę głowy.
W kontekście tych wyzwań, istnieją rozwiązania, które nie usuwają cennych minerałów z wody pitnej, ale mogą łagodzić problemy z kamieniem czy pielęgnacją. Przykładem są fizyczne uzdatniacze wody, które zmieniają strukturę minerałów, zapobiegając osadzaniu się kamienia, ale pozostawiając wapń i magnez w wodzie. Dla pielęgnacji skóry i włosów można rozważyć użycie wody filtrowanej z dzbanka filtrującego do mycia i spłukiwania. Takie podejście pozwala czerpać korzyści zdrowotne z picia twardej wody, jednocześnie minimalizując jej negatywny wpływ na sprzęt i estetykę.
Transdermalne Wchłanianie Magnezu
Od dawna ludzie stosowali lecznicze kąpiele. Balneoterapia była stosowana już w starożytnym Egipcie, Grecji i Rzymie. W dzisiejszych czasach kąpiele w naturalnym chlorku magnezu z roku na rok zyskują na popularności.
Zespół Australijczyków pod kierownictwem N. Chandrasekarana ze School of Chemistry and Molecular Biosciences, Australian Infectious Diseases Research Centre, The University of Queensland, postanowił sprawdzić, czy chlorek magnezu rozpuszczony w wodzie jest w stanie przeniknąć przez barierę, jaką stanowi ludzka skóra.
W innym badaniu z pojedynczą, ślepą próbą zespół z Niemiec pod przewodnictwem U.Grobera z Akademie für Mikronährstoffmedizin, Essen, przeprowadził badania na grupie ochotników, którym przez 14 dni aplikowano na skórę krem z zawartością magnezu 56 mg/dzień, a grupie kontrolnej placebo. Na zakończenie zbadano poziom magnezu w surowicy i moczu.
Z kolei w badaniu opublikowanym na łamach The Nutrition Practitioner w 2010 roku Watkins, K & Josling, PD sprawdzili, czy transdermalna aplikacji 31% roztworu chlorku magnezu wpłynie na jego poziom w surowicy.
Jak widać w na podstawie powyższych faktów, transdermalne wchłanianie magnezu nie jest jedynie mitem. Oczywiście, potrzeba więcej dokładnych badań, z większą ilością ochotników, różnymi dawkami magnezu oraz dłużej trwających.
Cytrynian Magnezu
Cytrynian magnezu - właściwości
Cytrynian magnezu współpracuje z kwasami nukleinowymi w celu wytwarzania energii i bierze udział w ponad 300 systemach enzymatycznych, które regulują produkcję białek, przekazywanie sygnałów w nerwach i mięśniach, ciśnienie krwi, poziom glukozy we krwi i inne funkcje.
Cytrynian magnezu a mięśni i nerwy
Magnez jest pierwiastkiem niezwykle potrzebnym do prawidłowego funkcjonowania mięśni i nerwów. Jony magnezu wraz z jonami wapnia i potasu dostarczają ładunki elektryczne, które powodują skurcze mięśni i które umożliwiają nerwom wysyłanie sygnałów elektrycznych w całym ciele.
Cytrynian magnezu a nerki
Jedną z dolegliwości dotyczących nerek są kamienie nerkowe, czyli twarde złogi składające się z minerałów i soli, które tworzą się w nerkach. Do ich powstawania przyczynia się wysoki poziom wapnia w moczu (przyjmuje się, że w 80% jest on powodem ich powstawania).
Magnez może jednak zmniejszyć akumulację wapnia, wspierając w ten sposób dobre zdrowie nerek. Chociaż cytrynian magnezu jest przydatny w zapobieganiu problemom z nerkami, w tym przypadku jeszcze lepiej może działać tlenek magnezu.
Cytrynian magnezu a kości
Kolejną właściwością cytrynianu magnezu jest możliwość regulowania transportu wapnia przez błony komórkowe. Dzięki temu cytrynian magnezu jest bardzo ważny w procesie tworzenia kości. Sam magnez jest ważnym elementem kości i około 60% całkowitego magnezu organizmu znajduje się w kościach.
Cytrynian magnezu a serce
Cytrynian magnezu jest powszechnie stosowany w zapobieganiu arytmii. Pomaga on uelastycznić ściany tętnic, zmniejszając ich sztywność, która jest czynnikiem ryzyka związanym z miażdżycą tętnic, mogącą powodować problemy sercowo-naczyniowe.
Cytrynian magnezu - dawkowanie
Wszystkie informacje, co do stosowania i dawkowania cytrynianu magnezu znajdują się na etykiecie preparatu. Dawki będą różnić się w zależności od marki lub stężenia cytrynianu magnezu w preparacie. Bardzo ważne jest, by postępować według instrukcji zamieszczonej na etykiecie.
Sprzedawany w postaci proszku cytrynian magnezu należy wymieszać z wodą i powstały roztwór wypić w całości. Specjaliści zalecają wymieszanie dawki, z co najmniej 120 do 240 ml wody i wypić dodatkowo kilku szklanek wody w ciągu dnia. Ma to na celu uzupełnić wszelkie płyny, które organizm traci w stolcu. Ze względu na smak niektórzy ludzie uważają, że cytrynian magnezu jest łatwiejszy do picia, jeśli jest schłodzony.
Należy uważać i nie przyjmować wysokich dawek, ponieważ magnez w dużych ilościach jest toksyczny.
W przypadku stosowania cytrynianu magnezu do oczyszczenia okrężnicy przed zabiegiem, takim jak kolonoskopia, lekarz poinformuje pacjenta, jak należy przyjmować dany środek. Jeśli jelito grube nie zostanie oczyszczone ze stolca, lekarz może być zmuszony do wykonania zabiegu w późniejszym terminie.
Przed rozpoczęciem przyjmowania cytrynianu magnezu warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Farmaceuta także może udzielić odpowiedzi na ogólne pytania dotyczące leku. Poinformują nas również, czy mogą wystąpić jakiekolwiek potencjalne skutki uboczne lub interakcje z innymi lekami, lub suplementami.
Cytrynian magnezu - przeciwwskazania do stosowania
Preparaty zawierające cytrynian magnezu nie mogą być podawane pacjentom z: hipermagnezemią, niewydolnością nerek, blokiem przedsionkowo-komorowym, hipotonią, chorobą serca, niedrożnością jelit, niskim poziomem wapnia, niskim poziomem sodu, myasthenia gravis. Uważa się również, że cytrynianu magnezu powinny unikać osoby odwodnione lub będące na diecie niskomagnezowej.
Cytrynian magnezu - ostrzeżenia
Ostrzeżenia dotyczące stosowania leków zawierających cytrynian magnezu:
- Należy zachować ostrożność w przypadku jednoczesnego podawania magnezu i glikozydów naparstnicy.
- W przypadku dzieci przed podaniem im cytrynianu magnezu (lub jakiegokolwiek innego środka przeczyszczającego) zaleca się konsultacje z lekarzem.
- Matki w ciąży lub karmiące piersią powinny porozmawiać z lekarzem, lub farmaceutą o właściwym dawkowaniu cytrynianu magnezu. Lekarze mogą zalecić inne leki lub suplementy, które pomogą złagodzić objawy zaparć.
- Nadużywanie osmotycznych środków przeczyszczających, takich jak cytrynian magnezu, może powodować zbyt dużą utratę płynów. Może to w konsekwencji prowadzić do zaburzeń równowagi elektrolitowej, szczególnie u osób z innymi schorzeniami, takimi jak choroba nerek.
Cytrynian magnezu - interakcje z lekami
Preparaty zawierające cytrynian magnezu mogą wchodzić w interakcje z innymi lekami. Nie należy stosować równolegle z doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi. Magnez zmniejsza wchłanianie żelaza, tetracyklin, pochodnych warfaryny. Witamina B6 zwiększa wchłanianie magnezu z przewodu pokarmowego. Przyjmowanie leków moczopędnych pętlowych, aminoglikozydów, cykloseryny czy mineralokortykosteroidów zwiększa wydalanie magnezu z moczem.
Cytrynian magnezu - działania niepożądane
Przyjmowanie preparatów zawierających cytrynian magnezu (jako źródło magnezu) może powodować występowanie pewnych działań niepożądanych.
Zwykle są one łagodne i obejmują dyskomfort w jamie brzusznej, mdłości, gazy czy skurcze. Jeśli pojawią się poważniejsze objawy lub po zastosowaniu cytrynianu magnezu wypróżnienia nie wystąpią w ciągu około trzech godzin, ważne jest, aby skontaktować się z lekarzem.
Poważniejsze skutki uboczne stosowania cytrynianu sodu są rzadkie, ale mogą obejmować: nieregularne bicie serca; zmiany nastroju; dezorientację; senność; osłabienie mięśni; ciężką biegunkę; silny ból brzucha; krwawe stolce; krwawienie z odbytnicy.
Cytrynian magnezu - formy
Cytrynian magnezu na rynku dostępny jest w różnych formach, co wpływa na szybkość wchłaniania i biodostępność suplementu. Przyjmuje się, że formy rozpuszczające się w płynie są lepiej wchłaniane w jelitach niż inne. Część badań z kolei stwierdza, że formy cytrynianu, chelatu i chlorku magnezu są zazwyczaj lepiej wchłaniane niż suplementy magnezu w postaci tlenku i siarczanu magnezu.
Cytrynian magnezu jest dostępny w następujący formach:
- Cytrynian magnezu w proszku - prawdopodobnie najpopularniejsza forma, która należy wymieszać z wodą lub innym płynem i wypić. W połączeniu z wodą powstaje jonowy cytrynian magnezu, który jest wchłaniany w przewodzie pokarmowym.
- Kapsułki cytrynianu magnezu - ta forma również pozwala na wygodne przyjmowanie cytrynianu magnezu. Kapsułki powinno się popić przynajmniej szklanką wody.
- Cytrynian magnezu w płynie - forma popularna za granicą, zwykle zawiera około 290 mg magnezu na porcję 30 ml. W postaci płynnej cytrynian magnezu podawany jest wraz z innymi składnikami taki jak potas, olejek cytrynowy, glikol polietylenowy, sód i cukier/sacharoza. Mają one za zadanie poprawić smak oraz działanie preparatu. Często z powodu zawartości soli fizjologicznej, zazwyczaj przyjmuje się je około dwóch lub więcej godzin przed lub po innych lekach.
Cytrynian magnezu - alternatywy
W przypadku zaparć, oprócz stosowania cytrynianu magnezu, można również wypróbować również inne sposoby:
- Wodorotlenek magnezu - jest stosowany w celu zmniejszenia wydzielania kwasu żołądkowego i leczenia innych objawów trawiennych, takich jak zgaga lub rozstrój żołądka. Jego działanie jest takie jak cytrynianu magnezu, czyli wciąga wodę do jelit, aby zmiękczyć stolec i zachęcić do wypróżnienia.
- Sól Epsom - znana także, jako siarczan magnezu, jest również wykorzystywana w leczeniu zaparć. Picie rozpuszczonej soli Epsom wciąga wodę do jelit, zmiękczając stolec. Jeśli jednak odpowiednia ilość soli Epsom nie rozpuści się w wodzie, może to prowadzić do podrażnień. Ważne jest, aby sprawdzić, ile wody użyć i postępować zgodnie z instrukcjami.
- Błonnik - w swojej rozpuszczalnej postaci, suplementy błonnika są świetnym zamiennikiem cytrynianu sodu. Błonnika zwiększa objętość stolca, pomagając mu przejść przez jelita. Wiele dostępnych na rynku suplementów błonnika zawiera błonnik ze źródeł roślinnych, takich jak łuska babki płesznik, glukomannan lub kiełki pszenicy. W przypadku okazjonalnych zaparć, można złagodzić objawy, zwiększając ilość spożywanego błonnika, którego źródłem są: owoce i warzywa, fasola i rośliny strączkowe czy suszone śliwki.
Aby poradzić sobie z napadami zaparć można, zamiast cytrynianu sodu, stosować też środki takie jak: glikol polietylenowy, laktuloza, bisakodyl.
Sól Epsom - Siarczan Magnezu Siedmiowodny
Ten tani, łatwo dostępny związek, używany na całym świecie od wielu lat.
Właściwości soli Epsom
- Zwiększa poziom magnezu
Odpowiedni poziom magnezu jest absolutnie kluczem do dobrego zdrowia, ale bardzo często występuje niedobór magnezu. Po prostu mocząc stopy lub całe ciało w kąpieli zawierającej sole Epsom, możesz naturalnie zwiększyć wewnętrzny poziom magnezu bez przyjmowania suplementów magnezu. - Redukcja stresu
Magnez nie tylko pomaga rozluźnić mięśnie, ale może również pomóc zrelaksować umysł. Dobrze, aby kąpiel nie była gorąca, lecz ciepła. - Eliminacja toksyn, detoksykacja
Siarczany w soli Epsom pomagają organizmowi w wypłukiwaniu toksyn. To zapewnia detoksykację metali ciężkich z komórek organizmu. Może to pomóc obniżyć wewnętrzną kumulację szkodliwych substancji. - Łagodzi zaparcia
Sól Epsom jest zatwierdzonym środkiem przeczyszczającym i powszechnie stosowanym w celu naturalnego łagodzenia zaparć. Przyjmowany wewnętrznie działa jak naturalny środek przeczyszczający, zwiększając ilość wody w jelitach i oczyszczając okrężnicę ze złogów kałowych. - Zmniejsza ból i stany zapalne
Moczenie w ciepłej wodzie jest jedną z najstarszych form alternatywnej terapii zapalenia stawów. Jeśli dodasz sól Epsom, kąpiel stanie się o wiele bardziej terapeutyczna. - Sól Epsom w kosmetyce
Sól gorzka wykorzystywana jest rownież w kosmetyce do zabiegów oczyszczania skóry, odżywka do włosów, spray do skóry głowy i włosów, peeling, maseczki na trądzik i łojotokowe zapalenie skóry pomaga również w usuwaniu zaskórników. Sól Epsom używana jest również jako środek do mycia rąk.
Moczenie stóp w soli Epsom - przepis
Dodaj ½ szklanki soli Epsom (sól kupisz tutaj) do 4l litrów ciepłej wody. Możesz dodać również sól kamienną 1 łyżka, 1 łyżkę sody (sodę kupisz tutaj) oraz 2 łyżki octu jabłkowego.
Mocz stopy przez 15- 20 minut wieczorem.
Magnez w sprayu
Sposobem na łatwiejsze i szybsze wchłanianie magnezu jest zaaplikowanie go w formie sprayu (np. Biorgen 100 ml). Taki magnez jest aplikowany przez skórę. Dzięki temu nie dociera do przewodu pokarmowego, trafiając natychmiast do krwiobiegu, a tym samym do komórek.
Magnez w sprayu należy stosować na czystą, suchą skórę. Wystarczy przystawić buteleczkę z preparatem, tak, aby wylot atomizera był ustawiony prostopadle do powierzchni skóry w odległości od 5 do 10 cm. Następnie trzeba nacisnąć spust, aby prysnąć na skórę. Teraz można delikatnie rozprowadzić magnez po powierzchni skóry.
tags: #osmoza #magnezu #przez #skórę #badania #naukowe
