Odwrotne Obciążenie VAT: Zasady, Zastosowanie i Deklaracje
- Szczegóły
W przypadku sprzedaży towarów lub usług obowiązek rozliczania i opłacania podatku VAT spoczywa niekiedy nie na sprzedającym, lecz na nabywcy. Mówimy wówczas o procedurze tzw. odwrotnego obciążenia.
Co Oznacza Odwrotne Obciążenie?
Odwrotne obciążenie to sytuacja, w której sprzedawca przekazuje obowiązek rozliczania podatku VAT na nabywcę towaru lub usługi. Jest to sytuacja, w której obowiązek rozliczenia i odprowadzenia podatku VAT ciąży nie na sprzedawcy towaru lub podmiocie wykonującym usługę, lecz na ich nabywcy.
Kiedy Podatek VAT Rozlicza Nabywca?
Mechanizm ten ma zastosowanie w odniesieniu do konkretnych usług i produktów krajowych, które określone zostały w ustawie o VAT w załącznikach nr 11 oraz 14. Ustawodawca stworzył konkretny katalog towarów, dla których obowiązuje odwrotne obciążenie. Wykaz znajdziemy w załączniku nr 11 do ustawy o VAT. Są w nim uwzględnione m.in. różnego rodzaju surowce wtórne, odpady, wyroby stalowe, ale również laptopy, smartfony lub konsole do gier.
Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na warunki, jakie okażą się niezbędne, by zadziałało obciążenie odwrotne. Dotyczy ono bowiem sytuacji, w której zarówno sprzedawca, jak i nabywca są czynnymi podatnikami VAT. Oznacza to, że jeśli kupuje się produkt, który opisuje załącznik nr 11 ustawy o VAT, ale jest się osobą fizyczną i nie posiada się statusu czynnego podatnika VAT, wówczas nie trzeba niczego rozliczać - zastosowane zostaną zasady ogólne i to sprzedawca ma obowiązek odprowadzić podatek, a wcześniej złożyć deklarację.
Otrzymując fakturę z oznaczeniem „odwrotne obciążenie”, nabywca jest zobowiązany do odprowadzenia i rozliczenia podatku na zasadzie samonaliczenia. Odwrotne obciążenie dotyczy osób prawnych i jednostek organizacyjnych, które nie posiadają osobowości prawnej, a także osób fizycznych nabywających określone towary z załącznika nr 11 ustawy o VAT.
Przeczytaj także: Sterowniki i usterki ASUS K52J
Od powyższej zasady obowiązują jednak pewne wyjątki. Odwrotne obciążenie nie jest możliwe w sytuacji, gdy ma miejsce sprzedaż osobom nieprowadzącym działalności, jak również dla podatników, którzy posiadają status zwolnionych z VAT. Podatnicy dokonujący dostawy towarów z listy nie są zwolnieni od podatku na podstawie art. 113 ust.
Podatek VAT, Odwrotne Obciążenie - Jaką Wystawić Fakturę?
Jeżeli wystawiamy fakturę po dostarczeniu towaru objętego odwróconym VAT-em, musimy pamiętać o umieszczeniu stosownej adnotacji. Nie będzie naszym obowiązkiem rozliczenie jej, stąd nie umieszczamy informacji o stawce podatku czy jego kwocie. Na dokumencie nie powinna widnieć stawka ani kwota VAT - sprzedawca musi wykazać wyłącznie wartość netto produktu, o czym jest mowa w art. 106e, ust. 4, pkt 1 ustawy. Sama kwota podatku naliczana jest już przez nabywcę towaru zgodnie z właściwą dla produktu stawką.
UWAGA: każdorazowo upewnij się, że dostarczany przez Ciebie towar/usługa nie będzie wykorzystywany do celów działalności zwolnionej z VAT!
Towary Objęte Odwrotnym Obciążeniem - Czy Sprzedawca Ma Obowiązek Składania Deklaracji?
Dostawa towarów oraz świadczenie usług, dla których podatnikiem jest nabywca, nie zwalnia nas z obowiązków informacyjnych. Zgodnie z przepisami powinniśmy do 25. dnia każdego miesiąca (lub kwartału) informować Urząd Skarbowy o transakcjach, co do których obowiązek podatkowy powstał w poprzednim miesiącu/kwartale („informacje podsumowujące w obrocie krajowym”). Jeżeli takich transakcji w ogóle nie było w danym okresie, wówczas nie trzeba składać wspomnianej deklaracji VAT-27. Przedsiębiorca stosujący mechanizm odwrotnego obciążenia musi składać deklaracje okresowe do 25. dnia miesiąca za poprzedni miesiąc.
Odwrotne Obciążenie w Deklaracji VAT-7
Jako nabywca towaru bądź usługi, do których stosuje się odwrócone obciążenie, jesteśmy zobligowani poinformować o transakcji Urząd Skarbowy. Podatek należny wpisuje się w deklaracji VAT-7 lub VAT-7K. Jeżeli nie ma obowiązku składania wymienionych dokumentów, wówczas sięga się po VAT-9M. Wpisuje się tam jedynie kwotę podatku należnego.
Przeczytaj także: Zastosowanie wężyków do filtra osmozy
Odwrotne Obciążenie w VAT - Limit dla Elektroniki
Na początku artykułu wspomniano o tym, jakie produkty są objęte przez odwrotne obciążenie. Lista towarów składa się m.in. z wyrobów elektronicznych. Trzeba jednak pamiętać, że w ich przypadku obowiązuje dolny limit 20 000 zł.
Odwrotne Obciążenie Zastąpione Obowiązkowym Split Payment
Mechanizm odwrotnego obciążenia w obrocie krajowym był stosowany do rozliczeń tzw. towarów i usług wrażliwych w celu zwalczania nadużyć podatkowych i wyłudzeń VAT, które często występowały w obrocie tymi towarami czy usługami. Dotyczyło to takich branż jak np. handel złomem, stalą, odpadami, elektroniką czy budownictwo. Listę towarów dla transakcji krajowych, co do których odwrotne obciążenie miało zastosowanie, zawierał załącznik nr 11 do ustawy o VAT. Natomiast lista usług objętych procedurą odwrotnego obciążenia była umieszczona w załączniku nr 14 do ustawy.
W przypadku nabyć towarów lub usług zawartych w tych załącznikach obowiązek rozliczenia podatku VAT co do zasady leżał po stronie nabywcy. Natomiast sprzedawca zobligowany do stosowania procedury odwrotnego obciążenia zobowiązany był także do przygotowywania informacji podsumowujących dla transakcji objętych odwrotnym obciążeniem za okresy miesięczne. Takim drukiem była informacja podsumowująca VAT-27 w obrocie krajowym.
Od 1 listopada 2019 roku mechanizm odwrotnego obciążenia został zlikwidowany na rzecz obowiązkowego split payment. W związku z tym zostały również zlikwidowane załączniki nr 11 oraz 14 do ustawy i zastąpione załącznikiem nr 15.
Faktury z Adnotacją „Odwrotne Obciążenie”
Obowiązkowe elementy faktury zostały zawarte w art. 106e ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług. Faktura zawierająca niepełne dane w świetle przepisów nie jest fakturą. Co więcej - o tym, z jakim dokumentem mamy do czynienia, decydują dane, które zawiera, a nie ich nazwa.
Przeczytaj także: Odwrócona osmoza: Twój przewodnik
W art. 106e ust. 1 pkt 18 ustawy o VAT wskazano, że faktura powinna zawierać w przypadku dostawy towarów lub wykonania usługi, dla których obowiązanym do rozliczenia podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze jest nabywca towaru lub usługi - wyrazy „odwrotne obciążenie”.
Zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami dotyczącymi stosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia, przepis ten odnosi się głównie do transakcji zagranicznych, w których do rozliczenia podatku VAT zobligowany jest nabywca. W takiej sytuacji faktura nie zawiera stawki VAT ani kwoty podatku należnego, ponieważ obowiązek rozliczenia VAT spoczywa na nabywcy.
W zakresie wystawiania faktur dokumentujących sprzedaż towarów lub usług objętych kilka lat temu mechanizmem odwrotnego obciążenia (z wycofanych już załączników do ustawy o VAT nr 11 i 14), sprzedawca, wystawiając fakturę, nie dodaje już na niej adnotacji „odwrotne obciążenie”, ponieważ te przepisy zostały wycofane. Aktualnie sprzedawca stosuje przepisy dotyczące obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności i na fakturze zamieszcza adnotację „mechanizm podzielonej płatności”, oczywiście przy spełnieniu odpowiednich warunków transakcji. Zgodnie z art. 106e ust.
Warto pamiętać, że zapis ten ma jedynie charakter informacyjny, a nie wiążący prawnie. Oznacza to, że nawet gdy sprzedawca nie umieści owej adnotacji na fakturze, nabywca musiał ponieść konsekwencje podatkowe, gdy ustawa nakazuje takie, a nie inne zasady opodatkowania. Reguła ta działa także w drugą stronę. W sytuacji, gdy sprzedawca doda na fakturze zapis „odwrotne obciążenie”, a ustawa nie przewiduje użycia tego mechanizmu wobec sprzedawanych towarów bądź usług, nabywca nie poniesie konsekwencji podatkowych.
Przykład 1. Pan Marek, przedsiębiorca z branży budowlanej będący czynnym podatnikiem VAT, 1 kwietnia 2025 roku nabył od kontrahenta (czynnego podatnika VAT) usługi tynkarskie, które obecnie znajdują się w załączniku nr 15 do ustawy o VAT, a wcześniej figurowały w załączniku nr 14 jako usługi objęte odwrotnym obciążeniem. Wartość faktury wyniosła 25 000 zł netto. Po otrzymaniu dokumentu zauważył, że widnieje na niej adnotacja „odwrotne obciążenie”.
Pan Marek, świadomy zmian przepisów od 1 listopada 2019 roku, dokonał analizy otrzymanej faktury oraz przedmiotu transakcji i ustalił, że zakupiony towar należy obecnie do grupy towarów wymienionych w załączniku nr 15, a transakcja spełnia warunki do objęcia jej obowiązkowym mechanizmem podzielonej płatności (MPP), gdyż przekracza limit 15 000 zł. Na fakturze jednak nie widnieje obowiązkowa adnotacja „mechanizm podzielonej płatności”, lecz nieaktualna informacja „odwrotne obciążenie”. Co w takim przypadku powinien zrobić pan Marek?
W opisanej sytuacji, mimo błędnej adnotacji „odwrotne obciążenie” na fakturze, powinien on postąpić zgodnie z aktualnymi przepisami. Przede wszystkim powinien mieć świadomość, że od 1 listopada 2019 roku mechanizm odwrotnego obciążenia w obrocie krajowym nie funkcjonuje (z pewnym wyjątkiem tutaj nieistotnym), a jego miejsce zajął obowiązkowy mechanizm podzielonej płatności (MPP) dla towarów i usług wymienionych w załączniku nr 15 do ustawy o VAT.
Brak prawidłowej adnotacji „mechanizm podzielonej płatności” na fakturze nie zwalnia nabywcy z obowiązku dokonania płatności z zastosowaniem split payment, jeżeli przedmiot transakcji spełnia warunki określone w art. 108a ust. 1a ustawy o VAT (m.in. dotyczy towarów lub usług z załącznika nr 15 i przekracza limit 15 000 zł). Oznacza to, że pan Marek powinien zapłacić fakturę przy zastosowaniu mechanizmu podzielonej płatności, mimo braku prawidłowej adnotacji.
Deklaracja VAT-27
Na dzień dzisiejszy przedsiębiorcy mają obowiązek sporządzania informacji podsumowującej nie tylko w obrocie wewnątrzwspólnotowym, ale także i w krajowym. Sytuacja wyglądała inaczej do końca roku 2016, gdy obowiązek składania deklaracji VAT-27 mieli tylko i wyłącznie podatnicy sprzedający konkretne grupy towarów.
Obowiązek tworzenia i składania informacji podsumowujących w postaci deklaracji VAT-27 przez usługobiorców jest ściśle związany z art. 101a ustawy o VAT. Dotyczy on podatników, którzy dokonują dostawy towarów bądź wykonują usługi, gdzie nabywcą jest jednocześnie podatnik, który zostaje omówiony w art. 17 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy o VAT.
W związku tym, obowiązek składania deklaracji VAT 27 mają przedsiębiorcy wykonujący dostawy towarów o których mowa w załączniku numer 11 do ustawy o VAT wchodzących w skład odwrotnego obciążenia. Dostawa towarów nie ma prawa zostać objęta zwolnieniem opisanym w art. 43 ust. 1 pkt 2 lub art.
Sprzedawcy oraz usługodawcy mają obowiązek generować informacje podsumowującą dotyczącą obrotu krajowego. Forma rozliczeń VAT-owskich nie gra większej roli, gdyż należy złożyć te informacje za okresy miesięczne. Z kolei w sytuacji, gdy w jakimś miesiącu nie miała miejsca sprzedaż, informacja nie musi być dostarczana.
Deklaracje VAT-27 nie posiadają limitów odnośnie kwoty. Wszystkie usługi, które zaliczane są do wyżej przedstawionych kryteriów, nie zważając na ich wartość, zaliczane zostają do odwrotnego obciążenia, czego skutkiem jest wzięcie ich pod uwagę w informacji podsumowującej VAT-27.
Deklaracja VAT-27 musi być złożona przez wszystkich podatników, u których miała miejsce sprzedaż opodatkowana na zasadach odwrotnego obciążenia na terenie kraju (związana zarówno z dostawą towarów, jak i wykonaniem usług), gdzie wartość transakcji nie odgrywa większej roli (poza pewnymi wyjątkami do których należy elektronika, w której niezbędna jest wartość jednolitej transakcji na poziomie powyżej 20 000 zł).
Deklarację VAT-27 składamy za okresy miesięczne korzystając ze środków komunikacji elektronicznej, a termin nie może przekroczyć 25. dnia kolejnego miesiąca, kiedy to powstał obowiązek podatkowy związany z wykonaniem transakcji.
Obowiązek dostarczania informacji podsumowującej do urzędu jest obowiązkowy tylko i wyłącznie dla podatników, którzy są jednocześnie sprzedawcami bądź usługodawcami towarów oraz usług, które wchodzą w skład odwrotnego obciążenia. Jednakże osoby nabywające takie towary oraz usługi nie muszą składać tego formularza (w ich obowiązku jest jedynie rozliczenie danych transakcji w deklaracjach VAT-7/VAT-7K).
tags: #odwrocona #vat #listopad #wzór #deklaracji
