Odwrotne Obciążenie VAT: Zasady Wystawiania Faktur

Szczegóły: Opublikowano: 16. March 2026

Zasadą w podatku VAT jest możliwość odliczania podatku naliczonego wynikającego z faktur potwierdzających nabycie towarów i usług służących czynnościom opodatkowanych tym podatkiem.

Kiedy ma zastosowanie faktura z odwrotnym obciążeniem?

Procedura odwrotnego obciążenia polega na przeniesieniu obowiązku rozliczenia podatku na nabywcę. W związku z tym, stosując procedurę odwrotnego obciążenia, wystawiana jest faktura z odwrotnym obciążeniem, która nie zawiera stawki podatku.

W miejscu, w którym co do zasady powinna znajdować się wartość podatku VAT, podatnicy stosują własne oznaczenia, które świadczą o tym, że sprzedaż została objęta procedurą odwrotnego obciążenia. Zakres towarów objętych tą procedurą został wyszczególniony w załączniku 11 ustawy o VAT.

W przypadku sprzedaży towarów, zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 7 ustawy o VAT, procedurę odwrotnego obciążenia stosuje się w sytuacji, gdy:

sprzedawca jest czynnym podatnikiem VAT,
nabywca jest czynnym podatnikiem VAT, którego sprzedaż nie jest zwolniona od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 i 9,
dostawa nie jest objęta zwolnieniem, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 2 lub art. 122.

Jeżeli faktura sprzedaży zawiera wiele pozycji i tylko do części z nich ma zastosowanie odwrotne obciążenie, podatnik nie wystawia dwóch osobnych faktur. W stosunku do pozycji objętych procedurą odwrotnego obciążenia nie stosuje się stawki podatku VAT, a w podsumowaniu faktury, oprócz ustawowych stawek podatku, występuje dodatkowa pozycja, której oznaczenie wskazuje na zastosowanie procedury odwrotnego obciążenia.

Przeczytaj także: Sterowniki i usterki ASUS K52J

Procedura odwrotnego obciążenia ma zastosowanie w przypadku dostaw towarów wymienionych w poz. 28-28c załącznika nr 11, jeżeli łączna wartość tych towarów w ramach jednolitej transakcji gospodarczej, bez kwoty podatku, przekracza kwotę 20 000 zł.

W sytuacji gdy podatnik świadczy usługi, które zostały wymienione w załączniku 14 ustawy o VAT, powinien on zastosować procedurę odwrotnego obciążenia, jeżeli dodatkowo:

sprzedawca jest czynnym podatnikiem VAT,
nabywca jest czynnym podatnikiem VAT,
sprzedaż nie jest zwolniona od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 i 9.

W przypadku gdy przedsiębiorca będący czynnym podatnikiem VAT świadczy usługi wymienione w poz. 2-48 załącznika nr 14 na rzecz kontrahenta, który również jest czynnym podatnikiem VAT, ma obowiązek stosowania procedury odwrotnego obciążenia wyłącznie w sytuacji, gdy świadczy te usługi jako podwykonawca.

Elementy faktury z odwrotnym obciążeniem

W ustawie o VAT elementy faktury zostały podzielone na dwie grupy. Pierwsza z nich to obowiązkowe elementy faktury, które zostały wyszczególnione w art. 106e. Drugą grupę stanowią dodatkowe dane, jakie muszą znaleźć się na fakturze w zależności od jej rodzaju bądź świadczonych usług.

W związku z powyższym należy zauważyć, że odwrotne obciążenie jest szczególnym rodzajem faktury. Polega ono na rozliczeniu podatku VAT przez nabywcę. Obowiązkowe dane na fakturze z odwrotnym obciążeniem to:

Przeczytaj także: Zastosowanie wężyków do filtra osmozy

data wystawienia,
kolejny numer, który w sposób jednoznaczny identyfikuje fakturę,
imiona i nazwiska lub nazwy identyfikujące podatnika i nabywcę,
numer, za pomocą którego podatnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku VAT,
numer, za pomocą którego nabywca zidentyfikowany jest na potrzeby podatku VAT,
data dokonania lub zakończenia dostawy towarów lub wykonania usługi lub data otrzymania zapłaty, o której mowa w art. 106b ust.

Faktura z odwrotnym obciążeniem różni się od “zwykłej” faktury tym, że nie musi zawierać:

stawki podatku,
kwoty podatku od sumy wartości sprzedaży netto z podziałem na poszczególne stawki podatku VAT,
sumy wartości sprzedaży netto z podziałem na sprzedaż objętą poszczególnymi stawkami podatku VAT.

Nabywcy towarów i usług bardzo często nie są świadomi tego, że nabywają towar lub usługę objętą procedurą odwrotnego obciążenia. Dlatego tak istotne są prawidłowe dane na fakturze z odwrotnym obciążeniem.

Aby prawidłowo rozliczyć się z fiskusem, podatnik wystawiając fakturę, ma obowiązek zawrzeć na dokumencie sformułowanie “odwrotne obciążenie”. Jednak ustawodawca nie wskazał dokładnego miejsca, w którym takie oznaczenie powinno się znaleźć.

Czy faktura z odwrotnym obciążeniem powinna zawierać PKWiU?

Ustawodawca nie nałożył na podatnika dokonującego sprzedaży objętej procedurą odwrotnego obciążenia, obowiązku zamieszczania na fakturze symbolu PKWiU wykonanych usług lub dostarczanych towarów. Jednocześnie w załączniku 11 oraz załączniku 14 zostały wymienione towary i usługi objęte procedurą odwrotnego obciążenia wraz z uwzględnieniem numerów PKWiU. Dobrą praktyką przy tego typu transakcjach będzie dobrowolne zamieszczenie na fakturze symbolu PKWiU. Pozwoli to nabywcy na dodatkową weryfikację, czy faktycznie ma zastosowanie procedura odwrotnego obciążenia.

Potwierdzeniem stanowiska, że podatnik może umieścić na fakturze symbol PKWiU pomimo braku takiego obowiązku, jest interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 14 marca 2014 r. o sygn. IPPP3/443-1165/13-2/LK), w której czytamy: (...) Mając na uwadze, że Wnioskodawca z tytułu dostaw wyrobów stalowych (...) wystawia faktury gdzie zobowiązanym do rozliczenia z tytułu tych dostaw jest nabywca, to powinien na fakturze umieścić wyrazy «odwrotne obciążenie». Przy czym Wnioskodawca wystawiając fakturę dokumentującą wykonywanie przedmiotowych świadczeń może na niej umieścić określenie PKWiU, jak i podstawę prawną tj. art. 17 ust. 1 pkt 7 ustawy, bowiem przepisy nie sprzeciwiają się umieszczaniu na fakturze dodatkowych adnotacji. (...)

Przeczytaj także: Odwrócona osmoza: Twój przewodnik

Informacja podsumowująca VAT-27

Podatnicy, którzy dokonują sprzedaży przy zastosowaniu procedury odwrotnego obciążenia, są również zobligowani do wysyłki informacji podsumowującej VAT-27, w której wyszczególnione zostaną wszystkie transakcje, w stosunku do których zastosowano tę procedurę. Zgodnie z art. 101a ust. 3 ustawy o VAT, informacja podsumowująca VAT-27 powinna zawierać dane takie jak:

imię i nazwisko lub nazwa oraz NIP podatnika składającego informację,
imię i nazwisko lub nazwa oraz NIP podatnika nabywającego towary lub usługi,
łączną wartość dostaw towarów oraz świadczonych usług.

Od stycznia 2017 roku informacje podsumowujące VAT-27 należy składać za okresy miesięczne, jedynie w formie elektronicznej. W związku z tym, że informacje muszą być wysyłane do urzędu wraz z deklaracją VAT, podatnicy dokonujący sprzedaży objętej procedurą odwrotnego obciążenia nie mają możliwości składania deklaracji VAT za okresy kwartalne.

Sytuacja nabywcy, gdy faktura zawiera błędy

Sytuacja nabywcy komplikuje się wówczas, gdy otrzymuje on fakturę dokumentującą nabycie towarów z załącznika nr 11, a faktura taka zawiera kwotę podatku błędnie wykazanego przez sprzedawcę. Wówczas, w myśl wskazanego wyżej art. 29 ust. 18a ustawy o VAT, nabywca jest zobowiązany do obliczenia kwoty podatku należnego od podstawy opodatkowania powiększonej o kwotę błędnie naliczonego przez zbywcę podatku VAT figurującego na dokumencie zakupu.

Jeśli wartość transakcji dotyczącej nabywanych towarów wynosi np. 1.000 zł i wykazany jest na fakturze błędnie podatek VAT w kwocie 230 zł, to dla nabywcy podstawą opodatkowania stanie się kwota 1.230 zł, która przemnożona przez stawkę podatku w wysokości 23% da kwotę 282,90 zł. Otrzymana kwota 282,90 zł stanie się kwotą podatku należnego oraz automatycznie kwotą podatku naliczonego.

Można jednak postawić pytanie, czy nabywca ma możliwość dodatkowego odliczenia kwoty 230 zł błędnie figurującej na fakturze i uznania jej jako kwoty podatku naliczonego. Odpowiedź na takie pytanie jest negatywna. W myśl art. 88 ust. 3a pkt 7 ustawy o VAT 3a. Nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy wystawiono faktury, w których została wykazana kwota podatku w stosunku do czynności opodatkowanych, dla których nie wykazuje się kwoty podatku na fakturze - w części dotyczącej tych czynności.

Ponieważ sprzedawca nienależnie wykazał kwotę podatku na fakturze sprzedaży, kwota ta nie stanowi dla nabywcy kwoty podatku naliczonego. Nie zmienia to jednak tego, że nabywca może odliczyć od podatku należnego kwotę podatku naliczonego, która w powyższym przykładzie wyniosła 282,90 zł.

Należy jednak wskazać, że od 1 kwietnia 2013 r. obowiązuje art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. 2013, poz. 35), zgodnie z którym w okresie od dnia 1 kwietnia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w odniesieniu do wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, dostawy towarów oraz świadczenia usług, dla których podatnikiem jest nabywca towarów lub usług, powstaje w rozliczeniu za okres, o którym mowa w art. 86 ust. 10 pkt 2 ustawy zmienianej w art. 1, pod warunkiem uwzględnienia przez podatnika kwoty podatku należnego z tytułu tych transakcji w deklaracji podatkowej, w której jest on obowiązany rozliczyć podatek należny z tego tytułu.

Przepis ten umożliwia skorzystanie z prawa do odliczenia podatku również w odniesieniu do transakcji dostawy towarów, dla których podatnikiem jest nabywca pod warunkiem wykazania przez nabywcę kwoty podatku należnego od tych transakcji we właściwej deklaracji podatkowej za okres rozliczeniowy, w którym zgodnie z art. 19 ust. 20 ustawy o VAT powstaje obowiązek podatkowy u podatnika zobowiązanego do rozliczenia podatku na zasadzie odwróconego obciążenia.

Prawidłowe odliczanie podatku naliczonego od ww. transakcji wymaga nie tylko prawidłowego obliczenia przez nabywcę kwoty podatku do odliczenia, którą, co do zasady jest kwota podatku należnego, lecz również wymaga terminowego wykazania podatku należnego w deklaracji dla możliwości skorzystania z prawa do odliczenia podatku naliczonego.

tags: #odwrocona #faktura #VAT #zasady #wystawiania