Owrzodzenia Kończyn Dolnych: Przyczyny, Diagnostyka i Leczenie
- Szczegóły
Owrzodzenia kończyn dolnych stanowią istotny problem kliniczny, z którym mają do czynienia lekarze różnych specjalizacji, m.in. dermatolodzy, chirurdzy, diabetolodzy, lekarze medycyny rodzinnej oraz personel pielęgniarski.
Schorzenie to dotyczy około 1% populacji osób dorosłych, stanowiąc przyczynę obniżonej jakości życia i znacznych kosztów opieki medycznej.
Ze względu na starzenie się społeczeństwa coraz więcej pacjentów z owrzodzeniami kończyn dolnych zgłasza się do poradni specjalistycznych, jak również szpitali.
To istotny problem współczesnej medycyny, który znacznie obniża jakość życia pacjentów.
Proces gojenia owrzodzeń jest przewlekły i trwa od kilku miesięcy do kilku, a nawet kilkunastu lat.
Przeczytaj także: Jak przechowywać otwarty szampan?
Leczenie jest długotrwałe oraz wymaga interdyscyplinarnego podejścia.
Owrzodzenia kończyn dolnych stanowią częstą przyczynę hospitalizacji na oddziałach dermatologicznych. Są one głównie wynikiem przewlekłej niewydolności żylnej.
Co to jest owrzodzenie?
Owrzodzenie (łac. ulcus) to wykwit wtórny, który powstał w procesie patologicznym.
Ma charakter uszkodzenia obejmującego naskórek i skórę właściwą.
Czasami doprowadza także do destrukcji głębiej położonych tkanek.
Przeczytaj także: Sterowniki i usterki ASUS K52J
Po wygojeniu pozostawia bliznę.
Owrzodzenie jest wykwitem wtórnym, powstałym w wyniku uszkodzenia całej grubości skóry.
Może obejmować także tkanki położone głębiej.
Nie ma tendencji do samoistnego gojenia i ostatecznie prowadzi do powstania blizny.
Cechy owrzodzeń
Cechy owrzodzeń, które należy uwzględnić podczas badania fizykalnego to umiejscowienie, liczba, kształt, rozmiar, głębokość, dno, widoczność innych struktur, brzegi, a także skóra otaczająca.
Przeczytaj także: Zastosowanie wężyków do filtra osmozy
W pracy pt. Chronic wounds: evaluation and management autorstwa Bowersa i Franca podano cechy owrzodzeń, które należy uwzględnić podczas badania przedmiotowego.
Należą do nich umiejscowienie, liczba, kształt, rozmiar, głębokość, dno, widoczność innych struktur, brzegi, a także skóra otaczająca.
Owrzodzenia najczęściej są zlokalizowane w obrębie kończyn dolnych.
W Europie występują u około 1% dorosłych.
Powstają głównie na tle przewlekłej niewydolności żylnej, miażdżycy oraz cukrzycy.
Ze względu na starzenie się społeczeństwa coraz więcej pacjentów z owrzodzeniami kończyn dolnych zgłasza się do poradni specjalistycznych, jak również szpitali.
Przyczyny powstawania owrzodzeń żylnych
W większości przypadków owrzodzenia powstają na tle przewlekłej niewydolności żylnej.
Steven Bowers i wsp. twierdzą, że owrzodzenia kończyn dolnych najczęściej obejmują owrzodzenia tętnicze, cukrzycowe i żylne, co potwierdzają obserwacje własne na Oddziale Dermatologicznym Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Elblągu.
U podłoża owrzodzeń żylnych leżą zmiany patologiczne, immunologiczne oraz biochemiczne w łożysku żylnym, a także w mikrokrążeniu.
Powstają one wskutek zaburzenia odpływu krwi z żył kończyn dolnych, niewydolności zastawek i rozwijającego się nadciśnienia żylnego.
Znaczenie ma również toczący się proces zapalny.
Rozpoznanie przewlekłej niewydolności żylnej ustala się na podstawie badania podmiotowego, przedmiotowego oraz wyników badań obrazujących układ naczyniowy.
Bardzo często pierwsze objawy kliniczne tego schorzenia manifestują się zmianami skórnymi.
Do cech dermatologicznych związanych z przewlekłą niewydolnością żylną zalicza się teleangiektazje, obrzęki, żyły siateczkowate, żylaki, włóknienie skóry i tkanki podskórnej (lipodermatosclerosis), owrzodzenia, przebarwienia skóry, zmiany wypryskowe, zanik biały (atrophie blanche), co potwierdza praca Millana.
Owrzodzenia żylne najczęściej zlokalizowane są w ⅓ dystalnej, przyśrodkowej powierzchni goleni.
Autor ponadto do zobrazowania deformacji goleni używa określenia „odwrócona butelka od szampana”.
Pacjent z przewlekłą niewydolnością żylną może u siebie zaobserwować scieńczenie skóry, która staje się napięta, błyszcząca, a niekiedy łuszcząca się.
Mikroorganizmy zasiedlające owrzodzenia
Na przebieg gojenia owrzodzeń wpływa wiele czynników, zarówno egzogennych, jak i endogennych.
Jednym z nich jest kolonizacja powierzchni owrzodzenia przez różne drobnoustroje.
Nie należy zapominać, iż skóra jest zasiedlana przez mikroorganizmy, które stanowią barierę biofizyczną chroniącą przed patogenami.
W mikrobiocie dominują bakterie należące do typów Actinobacteria, Firmicutes, Proteobacteria i Bacteroidetes, głównie z rodzajów Propionibacterium sp., Staphylococcus sp., Micrococcus sp., Corynebacterium sp. i Acinetobacter sp., a także grzyby należące do rodzaju Malassezia.
Gruczoły łojowe są zdominowane przez lipofilne gatunki z rodzaju Propionibacterium.
W wilgotnym środowisku (np. powierzchnia podeszwowa stopy) bytują bakterie Staphylococcus sp. oraz Corynebacterium sp.
Zaburzenie równowagi mikrobiomu skóry wraz z czynnikami ryzyka może prowadzić do rozwoju zakażenia w obrębie skóry i tkanki podskórnej.
W badaniu autorstwa Byrda stwierdzono, że rodzaj zasiedlających skórę drobnoustrojów zależy przede wszystkim od lokalizacji, a dokładniej związku z mikrośrodowiskiem wilgotnym, suchym albo łojowym.
W środowiskach łojowych dominowały lipofilne gatunki Propionibacterium, natomiast bakterie rozwijające się w środowiskach wilgotnych to Staphylococcus sp. i Corynebacterium sp.
Praca wspomnianego autora potwierdziła również obserwacje dokonane na Oddziale Dermatologicznym Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Elblągu, że płytkie owrzodzenia wiążą się z większą liczebnością Staphylococcus sp., zwłaszcza Staphylococcus aureus.
Owrzodzenia często zasiedlane są przez liczne mikroorganizmy, które nie powodują objawów zapalenia.
W wyniku namnażania się drobnoustrojów może dojść do kolonizacji krytycznej i rozwoju zakażenia.
Towarzyszą temu charakterystyczne objawy, takie jak: zwiększanie się dolegliwości bólowych i wysięku, zaburzenia procesu gojenia, widoczne cechy zapalenia w otaczających tkankach oraz krwawienie z ziarniny.
Dane z piśmiennictwa wskazują, że do najczęstszych bakterii tlenowych izolowanych z owrzodzeń należą: Staphylococcus aureus, w tym szczepy lekooporne, np. metycylinooporny gronkowiec złocisty (methicillin-resistant Staphylococcus aureus - MRSA), gronkowce koagulazo-ujemne, paciorkowce β-hemolizujące (np. Streptococcus pyogenes), Enterococcus sp. (głównie Enterococcus faecalis), Corynebacterium sp., Escherichia coli, Klebsiella sp., Enterobacter sp., Proteus sp. i Pseudomonas aeruginosa.
Coraz częściej wykrywane są również Acinetobacter sp. oraz Stenotrophomonas maltophilia. Istotnym czynnikiem patogennym są również grzyby, głównie z rodzaju Candida.
Tworzenie biofilmu
Niepowodzenie w leczeniu zakażeń jest związane między innymi ze zdolnością bakterii do tworzenia biofilmu, który jest uważany za główny czynnik wirulencji.
Drobnoustroje wytwarzają pozakomórkową substancję polisacharydową - macierz zewnątrzkomórkową.
Chroni ona patogeny przed niekorzystnymi czynnikami środowiska, w tym przed penetracją i działaniem związków przeciwdrobnoustrojowych oraz przed skuteczną obroną układu immunologicznego gospodarza.
Macierz zewnątrzkomórkowa uniemożliwia dyfuzję stosowanych preparatów miejscowych w głąb biofilmu.
tags: #odwrócona #butelka #szampana #dermatologia #co #to
