Oczyszczalnie Ścieków i Gospodarka Wodna w Atenach: Wyzwania i Rozwiązania

Szczegóły: Opublikowano: 26. March 2026

Zaopatrzenie w wodę i urządzenia sanitarne w Grecji cechuje się dużą różnorodnością. Ateny otrzymują wodę ze zbiorników, z których niektóre znajdują się w odległości 200 km. Niektóre małe wyspy są zaopatrywane w wodę z cystern.

Zasoby Wodne Grecji

W Grecji średni roczny spływ powierzchniowy rzek kontynentalnych wynosi 35 miliardów metrów sześciennych. Ponad 80% przepływów powierzchniowych pochodzi z ośmiu głównych dorzeczy: Acheloos (Grecja Środkowa), Axios, Strimonas i Aliakmonas (Macedonia), Evros i Nestos (Tracja) oraz Arachtos i Kalamas (Epirus). Cztery główne rzeki pochodzą z sąsiednich krajów: Evros (Turcja), Nestos i Strymonas (Bułgaria) i Axios (BJRM). Całkowity napływ z sąsiednich krajów wydobywczych wynosi 12 miliardów metrów sześciennych. Około 41 naturalnych jezior (19 o powierzchni ponad 5 km2) zajmuje ponad 600 000 hektarów lub 0,5% całkowitej powierzchni kraju. Największe to jeziora Trichonida, Volvi i Vegoritida. Jezioro Prespa leży na granicy z Albanią i BJRM.

Niektóre 80-85% zasobów słodkiej wody ma postać wód powierzchniowych, a reszta to wody gruntowe. Grecy cierpieli z powodu powtarzających się susz, z których ostatnia miała miejsce w 2007 r. Zużycie wody na jednego mieszkańca wynosi około 830 m3 ze szczytami zarejestrowanymi podczas dni upałów i dni intensywnych opadów śniegu. Opady deszczu w Grecji są zmienne. Zachodnia Grecja odnotowuje większe ilości opadów deszczu, ponad 1500 mm rocznie, podczas gdy we wschodniej Grecji, wraz z wyspami Morza Egejskiego i Krety, występują znacznie mniejsze opady, np. Niedobór wody (susza) w regionie jest związany nie tylko z dostępnością zasobów wodnych, ale także z zużyciem wody.

Zarządzanie Wodą w Atenach i Salonikach

W Atenach i Salonikach dwa istnieją dwa przedsiębiorstwa państwowe - EYDAP i EYATH. Odpowiadają one za zaopatrzenie w wodę i urządzenia sanitarne. Firmy, które są notowane na giełdzie w Atenach, osiągają zyski pomimo niskich taryf, częściowo dzięki dotacjom inwestycyjnym ze strony państwa. Ateńska spółka wodno-kanalizacyjna (EYDAP SA) obsługuje 4 miliony mieszkańców, natomiast Thessaloniki Water and Sewerage Company (EYATH SA) obsługuje około miliona mieszkańców. Obie firmy kupują surową wodę od greckiego rządu, który obsługuje zapory i rurociągi niezbędne do magazynowania i przesyłania surowej wody.

Grecja ma dość obfite zasoby wody wynoszące średnio 58 miliardów metrów sześciennych rocznie (1977-2001), z których kraj wykorzystuje tylko 12 procent. Z tego 87% jest wykorzystywane przez rolnictwo, 3% przez przemysł, a tylko 10% (lub 1,2% całkowitych zasobów wodnych) na miejskie zaopatrzenie w wodę. Średnia maskuje znaczne różnice między latami, porami roku i regionami. Zasoby wodne są szczególnie rzadkie na greckich wyspach, z których niektóre są dostarczane przez tankowce lub przeszły do odsalania wody morskiej. Susze są powtarzającym się zjawiskiem w całej Grecji. Ta z 1993 r. Ponieważ lokalne źródła wody są niewystarczające aby zabezpieczyć się przed ryzykiem suszy, obszar metropolitalny stolicy Aten, gdzie mieszka ponad jedna trzecia populacji Grecji, jest zaopatrywany przez pięć różnych źródeł wody. Jezioro Maraton w pobliżu miasta o pojemności operacyjnej 34 milionów metrów sześciennych i spuszczane od 1931 r.

Przeczytaj także: Przydomowe oczyszczalnie ścieków Zawiercie

Wyspy Morza Egejskiego są częściowo zasilane z lokalnych źródeł wód podziemnych. Jednak niektóre mniejsze wyspy mają niewystarczające zasoby wodne i muszą być zaopatrywane tankowcami przy wysokich kosztach. Na przykład wyspy Kimolos, Irakleia, Schoinoussa, Symi, Halki, Patmos i Kastelorizo (Megisti) były częściowo lub w całości dostarczane tankowcami od 2008 r. Odsalanie wody morskiej za pomocą energii odnawialnej stanowi dla tych wysp nową opcję. Mała, napędzana wiatrem pływająca instalacja odsalania została zbudowana w 2008 r. W ramach greckiego rządu Ministerstwo Środowiska jest odpowiedzialne za zarządzanie zasobami wodnymi, a Ministerstwo Spraw Wewnętrznych odpowiada za nadzorowanie gmin odpowiedzialnych za świadczenie usług wodnych i sanitarnych. Poza EYDAP i EYATH 4 miliony Greków obsługiwanych jest przez 230 przedsiębiorstw należących do gminy o nazwie DEYA.

Koszty i Taryfy Wodne

Taryfy za wodę i ścieki w Atenach i Salonikach są taryfami blokowymi, zgodnie z którymi wyższe taryfy są naliczane za większe bloki zużycia. Przy zużyciu 20 metrów sześciennych miesięcznie łączna stawka na wodę i ścieki w gospodarstwach domowych wyniosła 1,20 € na metr sześcienny w Atenach i 1,59 € na metr sześcienny w Salonikach w 2013 r. W porównaniu z 1,24 € w Rzymie, 1,57 € w Lizbonie, € 1,62 w Madrycie i 3,24 € w Paryżu. Większość taryf wodnych w mniejszych miejscowościach jest niższa niż w Atenach i Salonikach. Według związków zawodowych taryfy za wodę w Salonikach potroiły się w latach 2001-2014. Według jednego raportu EYATH rzekomo „dostarcza najtańszą wodę w Europie”, podczas gdy w rzeczywistości jej taryfy są wyższe niż np. w Rzymie i jednym z najwyższych w Grecji. Zyski firmy są częściowo spowodowane zmniejszeniem zatrudnienia z 650 pracowników w 1998 r. do zaledwie 250 w 2013 r. Z powodu zamrożenia zatrudnienia, przy zaledwie 11 hydraulikach w całym mieście.

Historia Kanalizacji i Oczyszczania Ścieków

Systemy odprowadzania nieczystości znane są od bardzo dawna. Przykłady:

od 3200 p.n.e. - Najwcześniejsze systemy odprowadzania nieczystości z domów, odkryte na szkockiej wyspie Orkney.
od 3000 p.n.e. - Cywilizacja minojska na Krecie znała wodociągi i kanalizację odprowadzającą ścieki z budynków wielokondygnacyjnych oraz spłukiwane toalety.
W miastach kultury Indus-Saraswati, takich jak Harappa i Mohendżo Daro, zbudowano wysoce zaawansowane systemy kanalizacyjne.
2447 p.n.e. - System kanalizacyjny odprowadzania wód opadowych i ścieków, odkryty w pobliżu grobowca egipskiego króla Sahure.
2000-1000 p.n.e. - Na Bliskim Wschodzie babilońskie domy wyposażano w pojemniki na szambo z wypalanej gliny, a gliniane rury stosowano do odprowadzania nieczystości. Archeolodzy odkryli również w Babilonie wielki kanał ściekowy.
VII w p.n.e. - Układ składający się z kolektora i bocznych kanałów z węzłami funkcjonował w Babilonie.
1000 p.n.e. - W Jerozolimie część sieci kanalizacyjnej wydrążono w litej skale, a za czasów króla Dawida budowano również toalety. Pierwsze bliskowschodnie ustępy powstały jednak w pałacu w Esznunna w Mezopotamii.
od 300 p.n.e. - Starożytne Ateny wyposażone były w układ kanałów i kanał główny wyprowadzający wodę ściekową oraz deszczówkę poza miasto, do większego zbiornika.
184 p.n.e. - Po przeprowadzeniu modernizacji główny kolektor Rzymu, Cloaca Maxima, został przykryty. Kanał, o wymiarach 3,20×4,00 m, wykonano w całości z kamienia już w IV wieku p.n.e.
W Palenque, w klasycznym okresie cywilizacji Majów, powstały budowle wyposażone w spłukiwane toalety i odpływy.

Dalszy rozwój systemów kanalizacyjnych:

1370 - W Paryżu, w dzielnicy Montmartre, powstaje pierwszy zamknięty kanał ściekowy.
1531 - W Bunzlau na Śląsku (obecnie Bolesławiec), rozpoczęto budowę sieci kanalizacyjnej.
1596 - Angielski pisarz John Harrington zaprojektował pierwszą nowożytną toaletę z możliwością spuszczania wody.
1775 - Szkocki zegarmistrz Alexander Cumming patentuje kolanko umieszczane pod muszlą toaletową.
1842 - W Hamburgu zbudowano podziemną sieć kanalizacyjną.
połowa XIX w. - Pojawiają się nowe materiały konstrukcyjne - beton i żelbet, które znajdują zastosowanie w budowie instalacji kanalizacyjnych.
1866 - Holenderski inżynier Charles T. Liernur buduje w mieście Harlem pierwszy na świecie system kanalizacji podciśnieniowej.
1868 - W Londynie powstaje kanał wzdłuż Tamizy, który odprowadza ścieki komunalne na wschód.
1872 - W USA po raz pierwszy zostaje zastosowana technologia oczyszczania ścieków w gruncie.
1891 - Anglik William Dibdin wynajduje złoża kontaktowe.
1893 - Anglicy Edward Ardern i William Lockett budują oczyszczalnię z osadem czynnym.
1898 - Angielski inżynier Thomas Wardle po raz pierwszy opisuje przebieg periodycznego sposobu działania oczyszczalni ścieków.
1956 - Szwedzki inżynier Joel Liljendahl zgłasza patent toalet, z których ścieki odprowadzano przy pomocy podciśnienia.

Rodzaje Kanalizacji

Kanalizacja sanitarna - zbiera ścieki bytowo-gospodarcze.
Kanalizacja deszczowa - zbiera wody opadowe.
Kanalizacja ogólnospławna - zbiera zarówno ścieki bytowe, jak i deszczowe, do wspólnego kolektora.

Jakość Powietrza w Atenach

Czy jakość powietrza w Atenach jest dobra? Od 1 stycznia 2026 r., o godzinie 8:00 czasu pacyficznego (PT), Ateny w Grecji doświadczają złej jakości powietrza z powodu regionalnych emisji i stagnacji pogody. Wskaźnik AQI wynosi 183, sklasyfikowany jako"niezdrowy", z dominującymi stężeniami PM2,5. Warunki te mogą powodować poważne problemy z oddychaniem, pogarszać problemy z sercem i upośledzać czynność płuc, szczególnie u dzieci, osób starszych i osób o słabym zdrowiu.

Przeczytaj także: Oczyszczalnia oksydacyjna: zasady działania

Podczas gdy dzisiejsze warunki jakości powietrza są złe, ważne jest, aby pamiętać, że średnie stężenie PM2,5 w 2024 r. dla Aten wynosiło 11 µg/m³. Odpowiada to wskaźnikowi AQI na poziomie 55, który należy do kategorii umiarkowanej i był 2,2 razy większy niż roczna wytyczna WHO wynosząca 5 µg/m³. Ateny, Grecja, zajęły 2. miejsce na liście najbardziej zanieczyszczonych dużych miast 1 stycznia 2026 r. o godz. 20:00 (czasu PT).

Kiedy nastąpi poprawa jakości powietrza w Atenach? Przewiduje się, że jakość powietrza będzie się stopniowo poprawiać w ciągu najbliższych kilku godzin, a wskaźnik AQI może spaść do umiarkowanego zakresu do południa, gdy wiatry będą się podnosić i rozpraszać zanieczyszczenia.

Przyczyny Niskiej Jakości Powietrza

Ateny doświadczają złej jakości powietrza ze względu na połączenie dużych emisji z ruchu drogowego, zimowego ogrzewania mieszkań i niekorzystnych warunków pogodowych. Ostatnie badania pokazują, że spaliny samochodowe i powszechne stosowanie pieców opalanych drewnem znacznie zwiększają poziom PM2,5, podczas gdy słabe wiatry i inwersje temperatury zatrzymują zanieczyszczenia nad miastem (1). Naukowcy ostrzegają również, że cząsteczki w Atenach mają wysoką toksyczność oksydacyjną, co sprawia, że epizody zanieczyszczenia są szczególnie szkodliwe dla zdrowia publicznego w chłodniejszych miesiącach (2). Ponadto, sylwestrowe fajerwerki prawdopodobnie przyczyniły się do krótkoterminowego wzrostu poziomu PM2,5, dodatkowo pogarszając jakość powietrza w i tak już złych warunkach dyspersji.

Jak Chronić Się Przed Złą Jakością Powietrza?

Pobierz bezpłatną aplikację do monitorowania jakości powietrza, aby otrzymywać alerty i prognozy w czasie rzeczywistym.
Zamknij drzwi i okna i ustaw HVAC na tryb recyrkulacji.
Pozostań w domu, gdy jakość powietrza jest niska; jeśli musisz wyjść na zewnątrz, załóż maskę KN95/FFP2.
Korzystaj z wysokowydajnego oczyszczacza powietrza, aby filtrować cząsteczki, gazy i inne zanieczyszczenia.

Przeczytaj także: Jak ustawić napowietrzanie?

tags: #oczyszczalnia #ścieków #Ateny #informacje