Oczyszczalnia ścieków Niedzica: Zasada działania i kontekst
- Szczegóły
Zapory i zbiorniki zaporowe wydają się być ekologicznie niewinne, jednak Minister Ochrony Środowiska w swym rozporządzeniu z 13 maja 1995 roku wymienia inwestycje „mogące pogorszyć stan środowiska” oraz „inwestycje szczególnie szkodliwe dla środowiska i zdrowia ludzi”. Wśród tych ostatnich, obok m.in. elektrowni atomowych, znajduje się zapora i zbiornik w Czorsztynie, które spełniają wszystkie te kryteria z naddatkiem, szczególnie biorąc pod uwagę ich szczególną lokalizację.
Osobną sprawą jest jakość (czystość) piętrzonej wody. W czerwcu, z okazji Międzynarodowego Dnia Ochrony Środowiska, oddano do użytku zaporę w Czorsztynie na Dunajcu, najbardziej kontrowersyjną i największą budowlę hydrotechniczną w Polsce.
Historia i kontekst budowy zapory w Czorsztynie
Zapora w Czorsztynie jest najdłużej realizowaną inwestycją w Polsce. Decyzję o budowie podjęto trzydzieści trzy lata temu, a dwadzieścia trzy lata temu przekroczono pierwszy termin jej zakończenia. Potem ogłaszano nowe terminy.
Opinie ekspertów i naukowców
Spośród 9 komitetów naukowych PAN, które przedstawiły swoje opinie w powyższej sprawie, za wariantem II - zaniechać budowy - wypowiedziały się dwa: Komitet Nauk o Sztuce i Komitet Ochrony Przyrody. Pozostałe 7 komitetów opowiedziało się za wariantem I - kontynuowanie budowy.
Wszystkie komitety były jednomyślne w odrzuceniu wariantu III odłożenia budowy na później. Wypowiedziane wyżej stwierdzenie jest jednakowo ważne dla każdego bez wyjątku przedsięwzięcia inżynierskiego, bo chyba nikt nie zaleca niesumiennego wykonania działań ani nieliczenia się ze stratami w przyrodzie i dziedzictwie kulturowym.
Przeczytaj także: Przydomowe oczyszczalnie ścieków Zawiercie
Sekretariat Wydziału VII PAN, poszerzony o udział przewodniczących owych 9 komitetów, w dniu 15 XI 1983 r., postanowił zalecić rządowi przyjęcie wariantu I - szybkiej realizacji inwestycji, przedstawiając jednocześnie opinie i argumenty zawarte we wszystkich ekspertyzach cząstkowych. Stwierdzono przy tym, że „wariant ten należy rozumieć jako przyspieszoną realizację inwestycji traktowanej kompleksowo, to jest z uwzględnieniem sumiennego wykonania wszystkich działań, niezbędnych w celu minimalizacji strat w przyrodzie i dziedzictwie kulturowym …”.
Wyzwania związane z czystością wody
„Zbiorniki zaporowe są specyficznymi ekosystemami i wymagają zwielokrotnionej troski o ochronę przed zanieczyszczeniem zarówno punktowym, jak i obszarowym. Budowa trój stopniowych oczyszczalni ścieków, zmiana struktury użytkowania gleb zlewni, z preferencją trwałych i przemiennych użytków zielonych powinny wyprzedzać spiętrzenie rzeki.
Kto tego nie wie lub nie bierze pod uwagę, będzie budował zaporę i tworzył zbiornik wody stojącej bez uporządkowania gospodarki ściekowej w zlewni powyżej zbiornika. Powstają wtedy wielkie szamba”.
Historia budowy zapór na Dunajcu, będąca jednym pasmem sporów i protestów, a także frustracji ich budowniczych, winna być ostrzeżeniem przed pochopnym podejmowaniem decyzji o budowie przyszłych zbiorników w Polsce. Inwestycja w Czorsztynie jest bardzo potrzebna. Dotychczas jednak przy jej realizacji popełniono wiele kardynalnych błędów.
Największe z nich polegały na braku koordynacji robót i na nieliczeniu się z podstawowymi zasadami ochrony przyrody oraz ochrony dóbr kultury. Zbiornik czorsztyński nie może bowiem zostać napełniony dopóki wszystkie oczyszczalnie ścieków powyżej zapory, decydujące o czystości wody w zbiorniku nie będą oddane do użytku, zamki w Czorsztynie i Niedzicy nie zostaną zabezpieczone, a zabytki drewnianej architektury Podhala nie znajdą się w skansenie.
Przeczytaj także: Oczyszczalnia oksydacyjna: zasady działania
Zbiornik zapory czorsztyńskiej nie zostanie napełniony wodą - to moje publiczne świadectwo honoru dopóki nie zostanie wybudowana kompleksowa oczyszczalnia ścieków i wspomagający ją system małych oczyszczalni.
Podobnie jak nie została rozebrana, nigdy nie wykorzystana dla swoich celów Linia Maginota, jak i wiele innych dokonanych i niedokończonych budowli świata, tak i ta może pozostać w miejscu, w którym powstała. Nieopłacalność tak długotrwałej inwestycji będzie wzrastać, jeśli się podejmie decyzję o jej kontynuacji.
Prof. dr K. Dobrowolski poinformował, że przewodniczący PROP prof. dr R. Olaczek uzyskał, w drodze ankiety rozesłanej do członków Rady, 24 opinie, z których w 18, czyli w zdecydowanej większości, wypowiedziano się za dokończeniem budowy zapory, z zachowaniem wszelkich rygorów ochronnych. Jednym z argumentów za kontynuowaniem budowy był fakt, że miejscowa ludność jest także za szybkim zakończeniem tej budowy.
Aktualny stan i wyzwania
Mamy bardzo dużo polskich technologii, tanich, dobrych i sprawdzonych, i one nie mogą się przebić. Tak jest z oczyszczalnią przy zbiorniku czorsztyńskim, która musi być gotowa przed jego napełnieniem.
Gdy pytałem w tamtejszych gminach, ile będzie kosztowało oczyszczenie 1 m3, to usłyszałem 20-30 tysięcy, a to nie powinno przekroczyć 10 tysięcy starych złotych. Jak nie ma afery, to nikogo nic nie interesuje.
Przeczytaj także: Jak ustawić napowietrzanie?
Pod zamkami w Niedzicy i Czorsztynie zaczęło się drugie spiętrzanie wód Dunajca. Poprzednio zatrzymano wodę w zbiorniku wyrównawczym „Sromowce Wyżne” poniżej zapory. Obecnie powstaje zbiornik „Czorsztyn-Niedzica”, którego lustro wody sięgnie aż do wału ochronnego wsi Dębno i Frydman.
Znacznie bardziej skomplikowany niż zatrzymanie wód Dunajca jest problem ich czystości i osadzania się osadów mineralnych i organicznych na dnie zbiornika. Zlewisko Dunajca powyżej zapory w Niedzicy przez kilka najbliższych lat nie będzie chronione kompletem wydajnych i sprawnych oczyszczalni ścieków. Wielokrotne w ostatnich latach zatrucia wód Dunajca w rejonie Nowego Targu, a także ścieki z miejscowego przemysłu garbarskiego - to istotny powód do zmartwień o jakość wody spływającej do zbiornika.
Dyrektor Pienińskiego PN - Andrzej Szczocarz w 1992 r. pisał, że rząd obiecał, że zrobione zostanie wszystko, by woda gromadzona w zbiorniku czorsztyńskim była czysta; zaawansowanie budowy oczyszczalni ścieków jest małe, a liczba planowanych oczyszczalni jest mniejsza od potrzeb regionu, który bardzo trudno skanalizować; kanalizacja jest bardzo kosztowna z powodu rozproszenia zabudowy terenu.
Oczyszczalnie nie będą w stanie przechwycić zanieczyszczeń spływających z pól, trzeba będzie odejść od upraw rolnych na korzyść łąkarstwa i zalesienia części zlewni, zrezygnować z nawożenia chemicznego i stosowania środków ochrony roślin; przewidywana trwałość zbiornika czorsztyńskiego wymaga inwestycji chroniących go przed zamulaniem (małe zbiorniki na dopływach, zalesianie); kompleksowe uporządkowanie gospodarki ściekowej na Podtatrzu.
Jak wynika z pobieżnego przeglądu sytuacji, jakość piętrzonej właśnie pod Czorsztynem i Niedzicą wody Dunajca będzie niedostateczna, materiał organiczny zaś pozostawiony na dnie zbiornika od początku spowoduje poważne jej zanieczyszczenie. Budowniczowie twierdzą, że to co wypłynie na wierzch będzie zbierane z brzegu.
Dyrektor Pienińskiego PN inż. A. Szczocarz: - Nie będzie jeszcze jednej linii wysokiego napięcia do odprowadzenia energii wytworzonej pod zamkiem w Niedzicy. Będzie linia energetyczna podziemna, ale zanim zostanie wykonana - sporo jeszcze wody w Dunajcu upłynie.
Dyrektor Okręgowej Dyrekcji Gospodarki Wodnej w Krakowie, Tadeusz Łagosz: - Rozpoczęliśmy częściowe napełnianie zbiornika, żeby wreszcie ruszyć z martwego punktu. Konieczny jest rozruch hydroelektrowni. Trudno odpowiedzieć, co się stanie zanim nie nastąpią jakieś zmiany. Pozostaje czekanie.
Zbiornik Czorsztyn - Niedzica miał być gotowy w tym roku. Miały też być zbudowane wszystkie oczyszczalnie ścieków i systemy kanalizacji szczelnie chroniące zaporowe Jezioro Czorsztyńskie przed spływem do niego zanieczyszczonych wód z górnej zlewni Dunajca.
Okręgowa Dyrekcja Gospodarki Wodnej w Krakowie, która jest inwestorem budowy, obiecywała, że będzie to najlepiej chroniony zbiornik wodny w Polsce. Zamek w Niedzicy i ruiny czorsztyńskiego zabytku miały przeglądać się w dunajcowym nurcie.
Pomimo oficjalnego otwarcia przed rokiem, poważne kłopoty ze sprawnością ma wielka oczyszczalnia ścieków w Nowym Targu. Nadal wiele do życzenia pozostawia funkcjonowanie oczyszczalni w Zakopanem, przestarzałej i trudnej do zmodernizowania.
W miejscowości letniskowej - Bukowinie Tatrzańskiej, bardzo zurbanizowanej, dopiero niedawno wskazano lokalizację dla jednej z największych oczyszczalni w prawobrzeżnej zlewni Dunajca. Powstanie w Czarnej Górze, co pozwoli na objęcie skanalizowaniem kilkudziesięciu miejscowości, przede wszystkim najczęściej odwiedzanych turystycznie, w których latem i zimą liczba gości przewyższa kilkakrotnie liczbę stałych mieszkańców.
Dopiero w latach 1997-1999 ma być zbudowany solidny kolektor kanalizacji sanitarnej dla Zakopanego i Ludźmierza, co pozwoli na uporanie się ze zrzutem ścieków w górnej części zlewni, tj. powyżej Nowego Targu.
Wybudowane oczyszczalnie niewiele zmieniają, gdyż właśnie prawobrzeżne dopływy Dunajca decydują w znacznej mierze o jakości wód wpływających obecnie bez oczyszczenia do rzeki, dokładnie między Frydmanem a Dębnem, prosto do zbiornika „Czorsztyn-Niedzica”. Główne oczyszczalnie - to jedna strona medalu. Druga - to małe przydomowe obiekty.
Zanieczyszczenia z reguły gromadzone są w szambach i odstojnikach. Potem w zasadzie wylewane są na pola lub trafiają na wylewiska komunalne. Stamtąd spływają po opadach i z topniejącym śniegiem do… Dunajca.
Brałem udział w grupie ekspertów, która opracowała dla Ministerstwa Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa raport „Zapora w Czorsztynie - ocena zagrożeń środowiska naturalnego oraz program jego ochrony”. Raport sporządzony został zgodnie z procedurą Oceny (Oddziaływania na Środowisko.
Raport liczy ponad 160 stron maszynopisu i zdaniem całego zespołu wyczerpuje temat. Raport jest własnością MOŚZNiL i tam został przekazany. Praca, którą wykonał zespół, jest olbrzymia.
Bywam tam, obserwuję to, co się dzieje i nie wchodząc w szczegóły mogę stwierdzić, że nie jestem zachwycony. Wnioski końcowe raportu mówiły wyraźnie o zagrożeniach i kolejności działań. Wydawało się nam, że tak oczywiste i sprawdzone w praktyce sprawy muszą być uwzględnione w dalszych działaniach w tym rejonie. Tak się niestety nie stało.
Woda w zbiorniku czorsztyńskim jest bardzo zanieczyszczona i potrzeba będzie dużo czasu, aby doprowadzić ją do wymaganej czystości. Oczyszczalnie przydomowe i wiejskie projektowane są często w technologii nie zapewniającej oczyszczenia ścieków z zawartości fosforanów.
Inwestycje w infrastrukturę wodno-ściekową
Inwestycja jest kluczowym przedsięwzięciem dla uporządkowania gospodarki ściekowej na terenie gminy Dębno. Celem jest odprowadzenie ścieków bytowych z istniejącej i planowanej zabudowy w miejscowościach Sufczyn i Łysa Góra. Ścieki będą transportowane do rozbudowywanej oczyszczalni ścieków w Maszkienicach. W ramach przedsięwzięcia planuje się wykonać zbiorczą sieć kanalizacyjną w części miejscowości Sufczyn oraz Łysa Góra o długości 1729 metrów.
Z sieci tej korzysta 313 osób. Do systemu kanalizacyjnego przewiduje się wprowadzać tylko ścieki bytowe. Ich odbiornikiem będzie rozbudowywana oczyszczalnia ścieków zlokalizowana w miejscowości Maszkienice. Jest to oczyszczalnia mechaniczno-biologiczna.
Kanalizacja przewidziana została dla dwóch osiedli w miejscowości Sufczyn i dwóch osiedli w miejscowości Łysa Góra wraz z podłączeniem bloku mieszkalnego w Łysej Górze, Szkoły Kadetów oraz Młodzieżowego Ośrodka Socjoterapii w Łysej Górze. Istniejąca oczyszczalnia ścieków w Łysej Górze zostanie wpięta do systemu kanalizacyjnego, a ścieki będą transportowane do rozbudowywanej oczyszczalni ścieków w Maszkienicach.
Realizacja projektu dąży do osiągnięcia celu podstawowego, jakim jest uporządkowanie gospodarki wodno-ściekowej na terenie Sufczyna Górnego i Łysej Góry i dostosowanie jej do wymogów prawa polskiego i unijnego, poprawa warunków bytowych mieszkańców oraz wzrost atrakcyjności gospodarczej i turystycznej regionu. Realizacja przedsięwzięcia przyczyni się do poprawy stanu środowiska naturalnego, w tym czystości wód i gleby.
Działania objęte projektem pomogą w likwidacji istniejących niedoborów w zakresie systemu odprowadzania ścieków z terenu miejscowości Sufczyn Górny i Łysa Góra. Wybudowano już część z planowanej sieci kanalizacji sanitarnej, a także kontynuowane są prace przy rozbudowie oczyszczalni ścieków w Maszkienicach.
Małopolska inwestuje w rozwój infrastruktury wodno-ściekowej, a jednym z przykładów jest modernizacja i rozbudowa systemów kanalizacyjnych oraz wodociągowych w regionie. Inwestycje te mają na celu poprawę jakości życia mieszkańców oraz ochronę środowiska naturalnego.
Inne inwestycje w regionie
W ramach projektu „Zintegrowany system transportu na terenie POF - Gmina Łapsze Niżne”, w miejscowościach: Niedzica, Łapsze Niżne, Łapszanka, Trybsz, Niedzica Zamek, Frydman, Łapsze Wyżne i Kacwin zostaną zamontowane nowe wiaty przystankowe.
Celem inwestycji jest poprawa infrastruktury komunikacyjnej i bezpieczeństwa osób korzystających z komunikacji publicznej w Gminie Łapsze Niżne. W miejscowości Kacwin zaplanowano również montaż solarnej stacji ładowania rowerów elektrycznych w miejscu, gdzie przebiegają szlaki rowerowe pn.: Szlak wokół Tatr oraz Pętla Spiska.
Dofinansowanie ze środków europejskich umożliwi realizację dwóch projektów z zakresu rozwoju infrastruktury wodno-ściekowej: „Rozwój infrastruktury wodno-kanalizacyjnej na terenie Gminy Grybów - etap II” oraz „Rozwój gospodarki wodnej i zwiększenie efektywności systemów wodociągowych poprzez wymianę wodociągu i rozbudowę sieci w gm. Muszyna”.
W ramach pierwszego projektu, realizowanego przez Gminę Grybów zaplanowano: w miejscowości Krużlowa Niżna - Gromnik - rozbudowę sieci kanalizacji sanitarnej wraz z budową kolektora, a w miejscowości Ptaszkowa budowę odcinka sieci kanalizacji sanitarnej grawitacyjnej oraz budowę odcinka kanalizacji sanitarnej tłocznej.
W ramach zadania przewidziana jest budowa przepompowni ścieków wraz z zasilaniem energetycznym i automatyką oraz ubezpieczenie skarp brzegowych cieków wodnych. Wartość projektu realizowanego przez Gminę Grybów to ponad 6 mln zł, z czego dofinansowanie przyznane przez Zarząd Województwa Małopolskiego ze środków FEM to ponad 2 mln zł.
Projekt, którego beneficjentem jest Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej sp. z o.o. w Muszynie dotyczy opracowania dokumentacji oraz realizacji inwestycji w zakresie budowy sieci wodociągowej rozdzielczej (jako kontynuacja istniejącej sieci) wraz z budową kontenerowej hydroforni w miejscowości Szczawnik oraz modernizację odcinka sieci wodociągowej i magistrali wody surowej.
Środki pochodzą z programu FEM. Gminy: Biecz, Kalwaria Zabrzydowska, Zembrzyce i Chełmek oraz Miasto Nowy Sącz zrealizują projekty mające na celu poprawę efektywności energetycznej w budynkach komunalnych. Na realizację pięciu zadań Zarząd Województwa Małopolskiego przyznał dofinansowanie ze środków europejskich w łącznej wysokości ponad 6,5 mln zł.
Gospodarka ściekowa w Nowym Targu
Podczas styczniowego spotkania z przedstawicieli gmin leżących w obrębie aglomeracji Nowy Targ omawiano zagadnienia związane z gospodarką ściekową. Chodzi o Nowy Targ, Szaflary, Biały Dunajec i Poronin, czyli obszar, z którego ścieki odprowadzane są do nowotarskiej oczyszczalni.
Omawiano również ograniczone możliwości przyjęcia w nowotarskiej oczyszczalni dodatkowych ścieków spoza obszaru aglomeracji Nowy Targ. - Gminy leżące na południe od Nowego Targu podejmują działania w celu skanalizowania swoich obszarów, które nie mają jeszcze kanalizacji, ale ruch turystyczny sprawił, że wyrosły tam już duże obiekty świadczące usługi turystyczne.
Tych ścieków może być więc znacząco więcej, natomiast oczyszczalnia w Nowym Targu bez dużych nakładów inwestycyjnych nie jest w stanie przyjąć wszystkich ścieków, które mogą tu spływać spod Tatr - mówimy o rejonie od Murzasichla po Szaflary. Chcieliśmy wójtom uświadomić, że jeśli nie wybudują po drodze gdzieś swojej oczyszczalni ścieków, to będą musieli liczyć się z kosztami znacznego partycypowania w rozbudowie oczyszczalni w Nowym Targu, bo nie można budować sieci jeśli na końcu "tej rury" jest oczyszczalnia, która nie będzie w stanie odpowiednio oczyszczać i przyjmować ścieków z ich terenu.
Technologia SBR i jej zastosowanie
The paper describes the SBR technology. Application of this technology in the catchments particularly sensitive for pollutants of an anthropogenic origin was presented. As a case study, catchments of two impoundment reservoirs in Southern Poland were analysed: the Dobczycki and the Czorsztyński Reservoirs. Technical configurations and technologies of selected wastewater treatment plants were reviewed as well as their efficiency and operation problems. It was recommended that the impoundment reservoir catchments have to be regarded as areas particularly sensitive for eutrophication.
Budowa oczyszczalni ścieków w Korczynie
Ogłoszenie dotyczy zamówienia publicznego na budowę oczyszczalni ścieków w Korczynie wraz z budową kanalizacji sanitarnej w msc. Korczyn, Akwizgran, Małogoskie gmina Strawczyn. Zamówienie dotyczy projektu lub programu współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2014-2020.
tags: #oczyszczalnia #ścieków #Niedzica #zasada #działania
