Przydomowa oczyszczalnia ścieków vs. kanalizacja - co wybrać?
- Szczegóły
Prawidłowe zagospodarowanie i oczyszczanie ścieków ma kluczowe znaczenie dla środowiska. Co zatem wybrać? Regularny wywóz ścieków samochodami asenizacyjnymi na własną rękę wiąże się z nieporównywalnie większym kosztem niż odprowadzania ścieków za pomocą sieci kanalizacyjnej. Wie to każdy właściciel szamba, który oprócz tego, że płaci dużo więcej, to dodatkowo sam musi pamiętać o regularnym wypompowywaniu nieczystości.
Koszty - porównanie
Jak wygląda porównanie kosztów? Za wywóz ścieków wozem asenizacyjnym w Skawinie trzeba zapłacić ok. Osoby, które posiadają możliwość podłączenia się do sieci kanalizacyjnej, a nie chcą z tego skorzystać, aby zagospodarować ścieki zmuszone są zbudować szczelne szambo. Jest to zbiornik, którego koszty inwestycyjne są zbliżone do wykonania przyłącza kanalizacyjnego, jeśli jednak chodzi o eksploatację - koszty są o wiele większe.
Brak dostępu do sieci kanalizacyjnej nie zawsze oznacza konieczność odprowadzania ścieków do szamba. Wygodną alternatywą dla szamba jest budowa przydomowej oczyszczalni ścieków.
Przepisy prawne
W zależności od przynależności danej lokalizacji do aglomeracji (w myśl ustawy Prawo wodne - Dz.U. 2017 poz. 1566 - art. = gdy przydomowa oczyszczalnia ścieków zlokalizowana jest w aglomeracji oraz ścieki oczyszczone pochodzące z własnego gospodarstwa domowego lub rolnego odprowadzane są do gruntu stanowiącego własność wprowadzającego, zgodnie z Dz.U. 2019 poz. 1311 - par. 11 ust. = gdy przydomowe oczyszczalnie ścieków zlokalizowane są poza aglomeracją, a ścieki z własnego gospodarstwa domowego lub rolnego odprowadzane są do gruntu stanowiącego własność wprowadzającego, redukcja zanieczyszczeń ścieków w oczyszczalni musi wynosić min 20% dla parametru określonego jako BZT5 (pięciodobowe biochemiczne zapotrzebowanie tlenu) oraz min 50% dla zawartości zawiesin ogólnych (Dz.U. 2019 poz. 1311 - par. 11 ust.
Obowiązujące przepisy (Dz.U. 2019 poz. 1311) w przypadku oczyszczalni o równoważnej liczbie mieszkańców (RLM) poniżej 2000 wymagają pobrania 4 średnich dobowych próbek ścieków bytowych w okresie roku. Jeżeli ścieki spełniają wymagania, w kolejnym roku należy wykonać już tylko 2 pobrania. W przypadku, gdy co najmniej jedna próbka z dwóch pobranych nie spełnia wymagań, w następnym roku pobiera się ponownie 4 próbki. Należy podkreślić, że ilość pobranych próbek nie zależy od RLM aglomeracji, na obszarze której zlokalizowane jest gospodarstwo, a zależy od wielkości oczyszczalni wyrażone w RLM.
Przeczytaj także: Przydomowe oczyszczalnie ścieków Zawiercie
To zadanie dla gmin, które kontrolują od 1 stycznia tego roku posesje nie posiadające przyłącza do kanalizacji a mające techniczne możliwości podłączenia do niej .
Odpowiedź zawarta jest w USTAWIE z dnia 13 września 1996 r. Art.5.1. To oznacza, że gdy planujecie Państwo budowę domu w okolicy, w której nie ma na dzień dzisiejszy sieci kanalizacyjnej trzeba wziąć pod uwagę to, iż w razie gdy gmina wybuduję sieć, a wy wcześniej zdecydowaliście się na wybudowanie tzw. Przydomowa oczyszczalnia ścieków jest w tym momencie alternatywą, gdyż wg prawa na dzień dzisiejszy gmina nie będzie mogła was zmusić do obowiązkowego przyłączenia.
Największą z nich będzie za kilka lat zakaz instalacji oczyszczalni drenażowych. Do gruntu będzie się mógł przedostawać tylko ściek oczyszczony biologicznie - po osadzie czynnym, złożu biologicznym lub oczyszczalni roślinnej. Tak już się dzieje w niektórych krajach Unii, a więc nas też to czeka. Często zresztą gminy zabraniają w MPZP zrzutu nieoczyszczonych ścieków z oczyszczalni do gruntu.
W planie zagospodarowania przestrzennego lub w warunkach zabudowy warunki właściwych dla twojej działki masz określone warunki, z których wynika, czy możesz zbudować przydomową oczyszczalnię ścieków, czy będziesz korzystać z sieci kanalizacyjnej. Jeśli na działce jest dostęp do miejscowej kanalizacji, zwykle nie ma możliwości wybudowania własnego szamba. Jeśli jednak będziesz je budować, zwróć uwagę, aby przyłącze do opróżniania szamba było blisko ogrodzenia. To znacznie ułatwi opróżnianie i będzie ono możliwe, nawet jeśli nikogo nie będzie w domu. Przydomowa oczyszczalnia ścieków na niedużej działce często jest niemożliwa do wybudowania, ponieważ dreny muszą być oddalone od najbliższej studni przynajmniej o 30 m. Każdą zmianę dotyczącą umiejscowienia ujęcia wody czy szamba należy zgłaszać do urzędu.
Instalacja kanalizacyjna w domu
Wewnętrzna instalacja kanalizacyjna odprowadza ścieki z urządzeń sanitarnych za pomocą podejść (odcinków łączących urządzenia sanitarne z pionami) i pionów kanalizacyjnych do poziomych przewodów odpływowych. Następnie ścieki odprowadzane są głównym przewodem odpływowym do sieci kanalizacyjnej, szamba lub przydomowej oczyszczalni ścieków. Instalacja kanalizacyjna działa na zasadzie grawitacji. Rury od urządzeń sanitarnych do pionu przeprowadza się możliwie najkrótszą drogą, ze spadkiem od 2 do 15% (2-15 cm na metr rury) w kierunku pionu kanalizacyjnego. Instalację najczęściej wykonuje się z tworzywa. Aby wyeliminować możliwy hałas, stosuje kanalizację bezszumową, czyli rury produkowane z materiałów charakteryzujących się m.in. dużym ciężarem powierzchniowym.
Przeczytaj także: Oczyszczalnia oksydacyjna: zasady działania
Aby zapobiec wydobywaniu się brzydkiego zapachu z instalacji kanalizacyjnej, montuje się syfony. Powinny one znaleźć się na wszystkich odprowadzeniach wody z urządzeń sanitarnych i ciągle być zalane wodą. Każde podłączenie przyboru sanitarnego bez syfonu będzie powodowało przedostawanie się brzydkich zapachów do domu. Syfony należy zakładać tak, aby można je było swobodnie czyścić, czyli należy umożliwić do nich w miarę wygodny dostęp.
Piony instalacji kanalizacyjnej powinny być odpowietrzane przez wywiewki, które montuje się na ich końcach i wyprowadza ponad dach. Podczas spuszczania wody w misce ustępowej, w pionach występuje podciśnienie i przez wywiewki zasysane jest powietrze z zewnątrz. Najlepiej żeby każdy pion miał wywiewkę (o odpowiednim przekroju) wychodzącą ponad dach. Brak wywiewek o właściwym przekroju będzie skutkował wydostawaniem się z instalacji nieprzyjemnych wyziewów, odczuwalnych w całym domu.
Przydomowa oczyszczalnia ścieków - alternatywa
Przydomowa oczyszczalnia ścieków to dobre rozwiązanie, jeśli na twojej działce nie ma możliwości podłączenia do sieci kanalizacyjnej. Buduje się ją zamiast szamba. Przede wszystkim jest to inwestycja ekologiczna - oczyszczone ścieki nie zanieczyszczają wód gruntowych i mogą być odsączane do gruntu lub odprowadzane do rzeki, rowu melioracyjnego czy stawu. Zaletą przydomowej oczyszczalni jest niewielki koszt eksploatacji - większość oczyszczalni wymaga wywożenia osadów raz na dwa-trzy lata.
Do wyboru jest kilka rodzajów instalacji, ale podstawowym elementem każdego z nich jest osadnik wstępny, w którym ścieki są oczyszczane wstępnie. Potem poddaje się je kolejnym procesom, których przebieg jest uzależniony od rodzaju oczyszczalni. Najpopularniejsze są oczyszczalnie z drenażem rozsączającym - układem podziemnych rur, którymi podczyszczone ścieki są rozsączane do gruntu, a tam dalej poddawane oczyszczaniu. Innym rodzajem są oczyszczalnie ze złożem biologicznym - zamkniętym w zbiorniku naturalnym materiałem filtracyjnym. Przepływające przez taki zbiornik ścieki są oczyszczane przez mikroorganizmy tworzące błonę biologiczną. W oczyszczalni z osadem czynnym ścieki są poddawane rozkładowi w wyniku działania zawiesiny złożonej z mikroorganizmów.
Jeśli zdecydujesz się na oczyszczalnię, jej wybór powinieneś poprzedzić konsultacjami z fachowcem, ewentualnie przyszłą ekipą montażową. Jej montaż zależy m.in. od warunków gruntowo-wodnych na działce. Nie bez znaczenia jest także wielkość parceli - musimy pamiętać, że podziemna część instalacji zajmuje sporo miejsca.
Przeczytaj także: Jak ustawić napowietrzanie?
Dodatkowe rozwiązania - zbiorniki na deszczówkę
Zwiększające się w ostatnich latach zainteresowanie rozwiązaniami proekologicznymi powoduje, że coraz więcej inwestorów instaluje zbiornik na deszczówkę. Taki zbiornik pozwalają na zaoszczędzenie wody i zmniejszenie rachunków za korzystanie z wodociągu. Wody deszczowej używa się nie tylko do podlewania ogrodu, ale także do spłukiwania toalet lub do prania. Warto zainteresować się zarówno oczyszczalniami, jak i zbiornikami na deszczówkę już na etapie zakupu gotowego projektu domu.
Podsumowanie
Kanalizacja w domu to zwykle niewidzialny element całego systemu, ale żeby była ona wydajna i niekłopotliwa, trzeba przygotować się do jej zainstalowania, z rozmysłem wybrać materiały i zapewnić sobie dobre wykonanie. To czy dom będzie podłączony do lokalnej sieci kanalizacyjnej, czy będzie trzeba budować szambo lub oczyszczalnię zależy od warunków na działce. Każdy wariant wymaga osobnego przemyślenia i projektu instalacji.
Najlepszym wyjściem dla wszystkich właścicieli szamba, patrząc długofalowo, byłoby oczywiście podłączenie do sieci kanalizacyjnej.
Przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. Natomiast jeśli posiada tylko szambo bez filtrów, to właściciel musi wykonać decyzję burmistrza - orzekł Naczelny Sąd Administracyjny.
W ocenie sądu I instancji, kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma sformułowanie: "przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych". Wynika z tego, że jeżeli w dacie, w której istnieje możliwość podłączenia nieruchomości do sieci, nieruchomość ta zaopatrzona jest w legalnie działającą przydomową oczyszczalnię ścieków, jej właściciel zwolniony jest z obowiązku podłączenia nieruchomości do sieci. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Nieruchomość skarżącego, po udostępnieniu sieci do podłączenia nie była wyposażona w tego rodzaju oczyszczalnię.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że skarga kasacyjna Piotra W. jest niezasadna, a wyrok WSA pozostaje w mocy. Według sądu II instancji nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa w przypadku zastosowania jednego z możliwych wariantów wykładni danego przepisu. Nie doszło do naruszenia art. 5 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Choć norma ta budziła wątpliwości interpretacyjne.
Jeżeli koszt przyłączenia do aktualnej sieci kanalizacyjnej jest wysoki, to biorąc pod uwagę korespondencję MZWiK z poprzednią właścicielką nieruchomości zasadne jest wybudowanie przydomowej oczyszczalni ścieków. Proszę pamiętać, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r., poz. 2351) - nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, a jedynie zgłoszenia budowa oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,50 m3 na dobę. Dodatkowo zgodnie z art. 59 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2022 r., poz. 503) - budowa oczyszczalni, o której mowa powyżej, nie wymaga wydania decyzji o warunkach zabudowy.
Zasadne jest również przytoczenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2021 r. (sygn. akt. „(…) Z powyższego wynika, że zasadą jest przyłączenie nieruchomości do zbiorczej sieci kanalizacyjnej. Jeżeli jednak takiej sieci nie ma (przez co należy rozumieć brak jej wybudowania) lub wprawdzie jest, ale podłączenie się do niej jest ekonomicznie nieuzasadnione, np. gdy przekracza koszty realizacji oczyszczalni przydomowej, to właściciel nieruchomości może zgodnie z prawem powszechnie obowiązującym poprzestać albo na realizacji zbiornika szczelnego, albo też na realizacji przydomowej oczyszczalni ścieków. Ustawodawca jednocześnie zastrzega, że nie jest wymagane przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej (jeśli taka powstanie), jeżeli jest ona (nieruchomość) wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków, spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.”
Decyzja między przydomową oczyszczalnią ścieków a kosztownym przyłączem kanalizacyjnym zależy od wielu czynników, takich jak lokalizacja, koszty i indywidualne potrzeby właściciela nieruchomości. W wielu przypadkach budowa oczyszczalni okazuje się bardziej ekonomicznie uzasadniona i praktyczna, zwłaszcza gdy koszty przyłącza do sieci kanalizacyjnej są zbyt wysokie.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 lipca 2023 r. (sygn. NSA uznał, iż podniesiony w sprawie zarzut naruszenia przez gminę przepisów ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w zw. przepisami ustawy z dnia 27 marca 2003 r. Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ucipwg właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych.
Analiza unormowania zawartego w art. 5 ust. Słusznie podkreśla się w orzecznictwie, że sam fakt planowania przez gminę budowy kanalizacji pozostaje bez wpływu na zakres uprawnień właściciela w przedmiocie wyboru formy odprowadzania ścieków w postaci oczyszczalni. W rezultacie właściciel nieruchomości przed wybudowaniem kanalizacji sanitarnej na danym terenie ma wynikające z ustawy prawo do realizacji przydomowej oczyszczalni ścieków.
Jeżeli więc w dacie uchwalania planu sieć kanalizacyjna nie istnieje, to przepis art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy przewiduje możliwość gromadzenia ścieków w przydomowych oczyszczalniach także po zrealizowaniu sieci kanalizacyjnej (por. wyrok WSA z 25 lutego 2020 r. II SA/Ol 3/20, wyrok NSA z 21 grudnia 2021 r.
W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że z art. 5 ust. 1 pkt 2 Ustawy wynika zasada, że w przypadku istnienia sieci kanalizacyjnej nieruchomość ma być do niej podłączona, a jedyny wyjątek od tej zasady dotyczy przypadku, gdy nieruchomość jeszcze przed zrealizowaniem sieci kanalizacyjnej wyposażona została w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych (por. wyroki NSA z 25 września 2019 r. II OSK 1417/18, 3 października 2017 r. II OSK 2367/16, 22 czerwca 2020 r. Powyższa zasada nie dotyczy nieruchomości wyposażonej w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych, który może być wykorzystywany do czasu wybudowania sieci kanalizacyjnej lub na terenie, gdzie budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona (por. wyrok NSA z 30 maja 2016 r. II OSK 2276/14, wyrok WSA z 14 kwietnia 2010 r. NSA potwierdził tym samym, że dopóki na danym terenie fizycznie nie powstanie zbiorcza sieć kanalizacyjna, właściciele nieruchomości mają prawo do budowy przydomowej oczyszczalni ścieków, co w konsekwencji, już po wybudowaniu systemu zbiorczego, umożliwia im skuteczną odmowę przyłączenia się do niego.
tags: #oczyszczalnia #przydomowa #vs #kanalizacja
