Oczyszczalnia Przemysłowa Rafinerii Lotos Gdańsk: Technologia i Rozwój
- Szczegóły
W połowie lat 70. w Gdańsku powstała niezwykle nowoczesna rafineria, uznawana za najnowocześniejszą na świecie, wyposażona w największy w Europie Blok Olejowy. Była to pierwsza inwestycja w PRL-u oparta na zachodnich technologiach. Blok Olejowy ruszył w lipcu 1977 roku, a w październiku rozpoczęto produkcję olejów silnikowych. W 1978 r. przerobiono w Gdańsku 2,5 mln ton ropy, lecz w następnych latach przerób był zwykle niższy, a awarie były wtedy codziennością.
Z czasem rafineria utraciła tę nowoczesność. W latach 80. nie inwestowano i rafineria stawała się coraz bardziej przestarzała. Przerabiała głównie ropę irańską lekką i Kirkuk z Iraku - były to ropy ciężkie, które zazwyczaj mieszano z lżejszymi ropami z Morza Północnego - głównie typu Brent.
Po 1989 roku zaczęły się przekształcenia zmieniające centralnie zarządzane, socjalistyczne przedsiębiorstwo zajmujące się jedynie produkcją paliw, olejów i asfaltów w firmę prowadzącą samodzielną działalność handlową, na którą dotąd monopol miał CPN. W kwietniu 1992 otwarto pierwszą firmową stację paliw w Redzie. Obecnie sieć stacji LOTOS przekroczyła 500. Paliwa sprzedawano poprzez sieć hurtowni. W 1994 roku rurociągowa ropa rosyjska nazwana Ural lub Rebco stała się podstawowym surowcem przerabianym w rafinerii. Przerabiana była wraz z ropą Brent w proporcji ok. 1:1.
Wraz z rozwojem rafinerii, konieczne stało się unowocześnienie i rozbudowa oczyszczalni ścieków. W latach 70., w nowopowstałej rafinerii, trójstopniowa oczyszczalnia (mechaniczna, chemiczna i biologiczna) należała do najnowocześniejszych tego typu obiektów. Produkcja jednak wzrasta i dlatego niezbędna stała się rozbudowa oczyszczalni. Z początku w rafinerii przerabiano rocznie około 3 mln ton ropy. Obecnie około 6 mln ton, a za kilka lat ponad 10 mln ton. Dlatego konstruktorzy planują zwiększenie wydajności systemu oczyszczania ścieków przemysłowych o 100 procent.
W 1995 r. zbudowano pierwszą nową instalację - reformingu benzyn CCR, lecz dopiero zrealizowany w latach 1997 - 2000 r. Program Rozwoju Technicznego unowocześnił i zmienił rafinerię, która przestawiła się na produkcję oleju napędowego i zwiększyła przerób ropy do 4,5 mln ton rocznie. Najważniejszą wśród zbudowanych instalacji był nowoczesny hydrokraking (izokraking), dzięki któremu rafineria mogła produkować również z cięższych frakcji ropy najwyższej jakości paliwa. Dalsze inwestycje, w 2005 r., głównie w modernizację instalacji destylacji ropy, przyniosły wzrost przerobu do 6 mln ton.
Przeczytaj także: Przydomowe oczyszczalnie ścieków Zawiercie
Gdy przekonano się, że można zwiększyć udział Uralu nie tracąc na jakości paliw i olejów, udział tej ropy wzrósł do 80%, a po uruchomieniu hydrokrakingu w 2000 r. W 1996 r. 75% akcji RG SA zostało przeniesionych do Nafty Polskiej, państwowej spółki, która stała się właścicielem aktywów naftowych polskich firm. Akt ten został uznany za prywatyzację, dzięki czemu ok. W czerwcu 2002 r. powstała Grupa LOTOS S.A., do której w ciągu kilku lat dołączone zostały rafinerie w Czechowicach, Gorlicach i Jaśle, a następnie firma wydobywcza Petrobaltic.
Ale dopiero zrealizowany w latach 2007-2011 Program 10+, w ramach którego zbudowano m.in. kolejny, jeszcze większy hydrokraking i nową instalację destylacji ropy sprawił, że gdańska rafineria zaczęła zaliczać się do dużych zakładów - z przerobem ropy ponad 10,5 mln ton rocznie. Nastąpił też istotny wzrost opłacalności produkcji i jakości produktów. Kolejnym przełomem był Projekt EFRA (2017-2020), który sprawił, że rafineria może produkować prawie wyłącznie produkty wysokomarżowe, gdyż tzw. ciężka pozostałość, z której produkowano dotąd ciężki olej opałowy i asfalt, jest przerabiana na paliwa oraz koks.
W 2003 roku rozpoczęła się szybka restrukturyzacja działalności tworzącego się koncernu. Na początku utworzone zostały spółki LOTOS Oil, LOTOS Kolej i LOTOS Serwis. Powstała Grupa Kapitałowa LOTOS, która liczy obecnie kilkanaście specjalistycznych spółek, również zagranicznych. W czerwcu 2005 r. LOTOS stał się spółką giełdową.
Gdańska rafineria z regionalnego przedsiębiorstwa przekształciła się w ogólnopolski koncern, mający oddziały w Norwegii i na Litwie, eksportujący paliwa, oleje i asfalty do kilkudziesięciu krajów, zapewniający ogromne wpływy do budżetu państwa i bezpieczeństwo energetyczne kraju. Grupa LOTOS stała się jednym z czempionów polskiej gospodarki i według najważniejszego rankingu rafinerii firmy Solomon, jest jedną z najlepszych rafinerii na świecie, zwłaszcza pod względem efektywności energetycznej.
Rafineria w Gdańsku była w latach 70. jedną z najnowocześniejszych rafinerii w Europie, potem Europa zaczęła uciekać, ale teraz, po realizacji wielu inwestycji, znów znalazła się wśród najlepszych rafinerii na świecie. Innowacyjność, która zawsze towarzyszyła tej firmie, stała się obecnie podstawą nowej strategii, stawiającej na rozszerzenie działalności o nowe produkty i technologie oraz paliwa alternatywne - wodór, LNG, a także elektromobilność. 1 sierpnia 2022 roku Grupa LOTOS S.A. stała się częścią Grupy ORLEN. Tym samym dobiegł końca największa fuzja w branży paliwowo-energetycznej w naszym regionie, która otwiera nowy rozdział w historii Polski i obu do tej pory konkurujących ze sobą koncernów.
Przeczytaj także: Oczyszczalnia oksydacyjna: zasady działania
Technologia Oczyszczania Ścieków w Rafinerii Lotos
Na terenie gdańskiej rafinerii Grupy LOTOS działa zmodyfikowana oczyszczalnia biologiczna. Rozbudowa istniejących urządzeń oraz montaż instalacji Biogradex przyniósł znaczną poprawę jakości odprowadzanych ścieków, w tym redukcję azotu o 2/5. Spółka mając świadomość swojego oddziaływania na środowisko dokłada wszelkich starań, aby było ono znacznie niższe od dopuszczalnego, określonego w pozwoleniu zintegrowanym.
Zakład posiada pięć systemów kanalizacyjnych prowadzących: wody opadowe czyste, drenażowe, opadowe zaolejone, ścieki procesowe i ścieki bytowo-sanitarne oraz trzystopniową oczyszczalnię. Ścieki oczyszczane są: mechanicznie, chemicznie i biologicznie. Wszystkie strumienie zbierane z terenu zakładu przed odprowadzeniem do środowiska są podczyszczane i oczyszczane w zakładowej oczyszczalni ścieków.
Około dwie trzecie objętości płynów trafiających z terenu rafinerii do oczyszczalni, to wody opadowe i drenażowe. Tylko jedną trzecią stanowią ścieki przemysłowe. Modernizowany jest bowiem system kanalizacyjny oraz oczyszczalnia ścieków komunalnych.
Na terenie Rafinerii Gadńskiej istnieje pięć rodzajów kanalizacji i w związku z tym pięć grup ścieków wpływa do oczyszczalni odrębnymi strumieniami:
- Pierwszy strumień obejmuje wody deszczowe czyste, które są oczyszczane jedynie w zbiornikach retencyjnych drogą sedymentacji zawiesiny, która opada na dno, a następnie są napowietrzane.
- Drugi strumień to wody drenażowe zawierające wody gruntowe z poziomu od 1 do 4 metrów pod powierzchnią ziemi, które niekiedy zawierają węglowodory.
- Czwarty strumień to ścieki procesowe - gorące ścieki z procesów technologicznych, pochodzące głównie ze striperów, odstojników i odsalaczy, które łączą się z wodami deszczowymi zaolejonymi i oczyszczane są na trójstopniowym ciągu oczyszczania. Najpierw trafiają na separator falisto-płytowy, gdzie następuje koagulacja zawiesiny i węglowodorów, a powstałe kłaczki podlegają flotacji, czyli napowietrzeniu zawiesiny, w wyniku czego lżejsze osady oddzielają się w postaci piany. Następnie w węźle oczyszczania chemicznego następuje korekta odczynu wody i dodaje się koagulat glinowy tworzący koloid, do którego przylepiają się zanieczyszczenia, po zagęszczeniu tworzące osad. Tak oczyszczona woda trafia na ciąg biologiczny, gdzie zostaje w ciągu 6-10 godzin, przy pomocy mieszadeł-aeratorów napowietrzona i wymieszana z tzw. osadem czynnym, w którym znajdują się bakterie rozkładające związki organiczne. Następnie woda wpływa do odstojnika, gdzie pozbywa się osadu (99% osadu wraca do komory napowietrzania, a 1% usuwa się w celu spalenia) i wpływa do zbiornika końcowego, gdzie następuje stabilizacja wody i oddzielenie drogą sedymentacji resztek osadu.
- Piąty strumień to ścieki sanitarne, które trafiają bezpośrednio na ciąg oczyszczania biologicznego. Dlatego niezwykle ważną rzeczą jest to, żeby nie wylewać produktów ropopochodnych do kanalizacji, gdyż spowodowałoby to śmierć bakterii oczyszczających ścieki.
Nie wszystkie oczyszczone ścieki opuszczają rafinerię. Część zostaje skierowana do powtórnego obiegu jako woda gospodarcza i woda przeciwpożarowa. Po uruchomieniu nowych instalacji - kompleksu hydrokrakingu i izomeryzacji benzyn zmienił się odczyn ścieków procesowych na zasadowy. Ścieki te dawniej były kwaśne i trzeba było neutralizować je ługiem sodowym. Obecnie są zasadowe i zobojętnia się je kwasem siarkowym.
Przeczytaj także: Jak ustawić napowietrzanie?
Nowatorska technologia Biogradex jest stosowana do oczyszczalni ścieków metodą osadu czynnego z biologiczną eliminacją azotu i fosforu w oczyszczalniach przepływowych. Dzięki tej instalacji uzyskano dodatkową 40 procentową redukcję azotu, w stosunku do poprzednio funkcjonującego układu.
Kalendarium Wydarzeń
Poniżej przedstawiono wybrane daty z historii Grupy Lotos, związane z rozwojem i inwestycjami w rafinerię w Gdańsku:
- 1975.12.19 - tankowiec „Beskidy” wywozi na eksport pierwszą partię 13 tys. ton benzyny.
- 2003.07 - zgoda Rządu RP na wniesienie do Grupy LOTOS S.A. akcji Rafinerii Czechowice S.A., Jasło S.A.
- 2005.06.09 - debiut Grupy LOTOS S.A. na Giełdzie Papierów Wartościowych.
- 2013.12 - przejęcie przez LOTOS Terminale baz paliw w Rypinie oraz Piotrkowie Trybunalskim.
- 2014.06 - otwarcie nowej bazy paliwowej w Poznaniu, umowa między GL S.A.
- 2015.10 - oficjalne rozpoczęcie budowy w ramach Projektu EFRA, kontrakt GL S.A.
- 2019.01 - LOTOS Air-BP uruchamia sprzedaż paliwa lotniczego na lotnisku w Poznaniu.
- 2020.08 - Zakończono projekt budowy systemu ciągłego monitoringu emisji zanieczyszczeń (Continuous Emission Monitoring System, CEMS).
- 2020.11 - Grupa LOTOS, PKN Orlen oraz ENERGA rozpoczęły analizy możliwości realizacji wspólnej inwestycji elektrowni gazowo-parowej w Gdańsku.
- 2020.12.22 - Grupa LOTOS rozpoczęła program inwestycyjny Green H2, w ramach którego zbuduje wielkoskalową instalację do produkcji zielonego wodoru.
- 2021.02 - Grupa LOTOS uruchomiła nowy nalewak bramowy, który w ciągu doby może wlać nawet 6 tys. ton oleju napędowego lub benzyny.
- 2021.03 - Rozpoczęto postój remontowy gdańskiej rafinerii.
- 2021.05 - Zakończono postój remontowy rafinerii LOTOSU.
- 2021.05.12 - W siedzibie Ministerstwa Aktywów Państwowych podpisano umowę o współpracy pomiędzy Grupą LOTOS, PKN Orlen, PGNiG oraz Skarbem Państwa.
- 2021.09 - Grupa LOTOS, w konsorcjum z Instytutem Energetyki oraz Akademią Górniczo-Hutniczą im. Stanisława Staszica w Krakowie, realizuje projekt badawczy mający na celu opracowanie innowacyjnej technologii konwersji energii odpadowej na energię elektryczną i cieplną.
Współpraca z Greenpeace
W 2008 roku Greenpeace Polska opublikował raport "Rzeka nie jest ściekiem", w którym wskazywał na zanieczyszczenia Wisły i jej dopływów. Raport ten miał na celu zwrócenie uwagi na problem zanieczyszczenia wód w Polsce i konieczność podjęcia działań na rzecz ich ochrony.
Raport wskazywał m.in. na Rafinerię Lotos w Gdańsku jako jedno z potencjalnych źródeł zanieczyszczeń. W odpowiedzi na te zarzuty, Rafineria Lotos podjęła szereg działań mających na celu ograniczenie wpływu na środowisko, w tym rozbudowę i modernizację oczyszczalni ścieków.
tags: #oczyszczalnia #przemyslowa #rafinerii #Lotos #Gdańsk #technologia
