Oczyszczalnia na Filtrowej: Historia Systemów Wodociągowych i Oczyszczania Ścieków
- Szczegóły
Systemy wodociągów i odprowadzania ścieków mają długą historię. Jedną z pierwszych ważnych inwestycji była budowa nowoczesnego zakładu uzdatniania wody przy ulicy Dunikowskiego, który zastąpił dotychczasowe lokalne systemy uzdatniania wody, m.in. zespół obiektów wybudowany przy ulicy Filtrowej w latach 1900-1902 wraz z zabytkową wieżą ciśnień.
Zastosowane w tym obiekcie nowoczesne technologie przyczyniły się do bardziej efektywnego uzdatniania wody. Walory smakowe i zdrowotne wody gwarantuje źródło jej pochodzenia, a mianowicie zasoby obszarów wodonośnych trzecio- i czwartorzędowych wydobywane ze studni głębinowych o głębokości ok. 100 metrów pod powierzchnią terenu.
Kolejnym ważnym etapem była budowa nowoczesnej mechaniczno-biologicznej miejskiej oczyszczalni ścieków przy ulicy Gliwickiej. Rozruch oczyszczalni nastąpił w roku 1999, a jej wielkość pozwala na oczyszczanie ścieków komunalnych z terenu całego miasta oraz gmin ościennych.
Wraz z wejściem Polski do Unii Europejskiej przystąpiono do realizacji Projektu Funduszu Spójności p.n. „Zaopatrzenie w wodę i oczyszczanie ścieków”. Wartość projektu wyniosła 44,5 mln euro i w 70% była współfinansowana przez Unię Europejską. Projekt objął swoim zakresem budowę i modernizację przeszło stu dwudziestu kilometrów systemów kanalizacyjnych sanitarnych i deszczowych.
Rozbudowa sieci wodociągowych o kolejne dwadzieścia kilometrów oraz likwidacja dwóch nieefektywnych zakładów uzdatniania wody na osiedlu Cisowa i Sławięcice pozwoliła na zwiększenie niezawodności w dostawie wody dla mieszkańców miasta. Zmodernizowana i rozbudowana została także istniejąca oczyszczalnia ścieków przy ulicy Gliwickiej. Unowocześniono jej technologię w zakresie zagospodarowania osadów oraz wybudowano nowoczesne obiekty i instalacje wpływające na większą niezawodność pracy i minimalizację ilości osadów.
Przeczytaj także: Przydomowe oczyszczalnie ścieków Zawiercie
W chwili obecnej przedsiębiorstwo eksploatuje ponad pół tysiąca kilometrów sieci wodociągowych i kanalizacyjnych, przeszło osiemdziesiąt przepompowni ścieków, trzydzieści pięć zestawów urządzeń oczyszczających ścieki deszczowe, dwa zakłady uzdatniania wody oraz oczyszczalnię ścieków. Ilość urządzeń oraz rozwój nowoczesnych technologii sprawiły, że rozpoczęto inwestowanie także w systemy teleinformatyczne umożliwiające na bieżąco śledzenie wszystkich procesów i przepływów, począwszy od poboru wody w studniach głębinowych poprzez uzdatnianie i dostawę wody a skończywszy na pełnej automatyzacji oczyszczalni ścieków.
Od roku 2011 działa system monitoringu sieci kanalizacyjnej pozwalający obserwować działanie obiektów i urządzeń rozproszonych po całym mieście w jednym miejscu. Kolejnym przykładem udanej inwestycji w zakresie nowoczesnych rozwiązań i technologii była wymiana dotychczasowych wodomierzy na nowoczesne, wyposażone w nadajnik impulsów radiowych, umożliwiających zdalny odczyt wskazań wodomierza.
Wymiana miała za zadanie usprawnienia współpracy z odbiorcami wody i umożliwienie stałego monitoringu pracy wodomierzy bez konieczności wchodzenia do budynków. System gwarantuje dużą swobodę w wyborze terminu i zakresu odczytywanych danych, zapewniając jednocześnie poprawność odczytów i znaczną oszczędność czasu. Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom mieszańców miasta, spółka wspólnie z Gminą na bieżąco stara się zaspokajać potrzeby w zakresie budowy sieci wodociągowych i kanalizacyjnych na terenach nowo powstających osiedli mieszkaniowych. Planowana jest także budowa odcinków sieci kanalizacyjnych wzdłuż ulic dotychczas nią nieobjętych.
Dążeniem jest ciągłe doskonalenie i rozwijanie systemów wodociągowych i kanalizacyjnych.
Oczyszczalnia Ścieków w Łowiczu
Mieści się ona przy ul. Filtrowej w Łowiczu. Budowę oczyszczalni ukończono w 1972 r. i od tego czasu obiekt był kilkakrotnie modernizowany. Proces oczyszczania rozpoczyna się w momencie, gdy surowe ścieki dopływają do oczyszczalni. Podczas spotkania dowiedzieliśmy się, że zanim woda zostanie oczyszczona musi przejść przez kilka niezbędnych procesów.
Przeczytaj także: Oczyszczalnia oksydacyjna: zasady działania
Najpierw oczyszczalnia pozbywa się największych zanieczyszczeń na kracie schodkowej o prześwicie 6 mm. Kolejnym etapem jest piaskownik, w którym grawitacyjnie usuwa się piasek do płuczki piasku, skąd przekazywany jest do odzysku firmie zewnętrznej. Następnie ścieki trafiają do osadnika wstępnego, skąd osad jest pompowany do zamkniętych komór fermentacji. Potem następują procesy defosfatacji, denitryfikacji i nitryfikacji.
Mieszanina ścieków i osadu czynnego dopływa do osadników wtórnych, gdzie następuje proces klarowania ścieków. Ścieki muszą jeszcze przejść II stopień oczyszczania biologicznego, który stanowią pracujące w układzie szeregowym stawy stabilizacyjne i fakultatywne. Stamtąd woda trafia do odprowadzalnika, a następnie do Bzury.
Do oczyszczalni w 2016 roku średnio na dobę dopływało 8 tys. m3 ścieków. Zaś jej przepustowość wynosi wg. pozwolenia wodno-prawnego 13 tys. m3. Następna modernizacja oczyszczalni ma zostać zakończona w 2020 r. Jak widać proces oczyszczania wody jest długotrwały i skomplikowany.
Historia warszawskich "Filtrów"
"Filtry" to najstarsza stacja uzdatniania wody w Warszawie, która od 1886 roku dostarcza wodę mieszkańcom stolicy. Filtry powolne, wieża ciśnień, pompownie oraz budynki portierni są typowymi przykładami XIX-wiecznego budownictwa przemysłowego. Do dzisiaj zachwycają precyzją konstrukcji i starannością wykonania. W latach 30. XX wieku na terenie stacji wybudowano Zakład Filtrów Pospiesznych z charakterystycznymi elementami architektonicznymi w stylu art deco.
Kolejna powojenna rozbudowa stacji miała miejsce w latach 70. ubiegłego wieku, kiedy został uruchomiony tzw. „drugi ciąg technologiczny”. W 2010 r. Wzbogaciliśmy technologię uzdatniania wody o dodatkowe procesy ozonowania i filtracji przez złoże granulowanego węgla aktywnego oraz połączyliśmy wszystkie stosowane procesy w jeden układ technologiczny. Dzięki takiemu rozwiązaniu zwiększyliśmy stopień redukcji substancji organicznych.
Przeczytaj także: Jak ustawić napowietrzanie?
O połowę zmniejszyliśmy dawkę dwutlenku chloru stosowanego do końcowej dezynfekcji wody. Nowy budynek ozonowania i filtrów węglowych powstał w miejscu nieeksploatowanej VII grupy filtrów piaskowych, u zbiegu ulicy Raszyńskiej i Filtrowej. Naszym zamiarem było harmonijne wkomponowanie obiektu w zabytkową część kompleksu. Elewację budyneku obłożono cegłą klinkierową, wybrane elementy architektoniczne, takie jak zwieńczenia okien oraz cokoły zostały wykończone piaskowcem. Obecnie SUW „Filtry” uzdatnia w ciągu doby około 190 tys.
W 2012 roku Zespół Stacji Filtrów Williama Lindleya w Warszawie został uznany za Pomnik Historii. Obiekt w unikatowy sposób łączy w sobie walory bezcennego zabytku techniki z funkcją nowoczesnego zakładu oczyszczania wody. W odróżnieniu od podobnych rozwiązań z tego czasu w innych miastach europejskich jest ona całkowicie zachowana i do dziś użytkowana zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem.
Wprowadzona w 1886 roku w życie koncepcja zaopatrywania miasta w czystą wodę miała charakter perspektywiczny - przewidywała potrzebę rozbudowy urządzeń stacyjnych wraz z rozwojem stolicy i procesem technicznego udoskonalania systemów wodno-kanalizacyjnych, dzięki czemu filtry mimo upływu lat mogą nadal spełniać swoją funkcję. Na ich tak długą przydatność i utrzymywanie bardzo dobrego stanu technicznego wpłynęło też świadome zastosowanie przez twórców materiałów najwyższej jakości, nadających użytkowym wnętrzom dodatkowy walor estetyczny.
Budowa zespołu odbywała się w sześciu etapach w okresie 1883-1915 (ostatnią grupę filtrów wzniesiono w latach 1924-1926). Zaangażowani w nią byli także polscy architekci i inżynierowie, m.in. Alfons Grotowski, Józef Bandtkie, Józef Słowikowski, Julian Herde. Podstawowy materiał budowlany stanowiła specjalnie wypalana, odporna na wilgoć cegła, ponadto bloki granitowe i piaskowce dostarczane przez wszystkie etapy rozbudowy z tych samych kamieniołomów. Wodę poprowadzono z Wisły podziemnymi rurami ze Stacji Pomp Rzecznych na Czerniakowie.
Kompozycja przestrzenna zespołu Stacji Filtrów, dla której przeznaczono działkę na terenie warszawskiej dzielnicy Ochota, jest efektem przemyślanego rozplanowania. Jej rdzeń stanowi szeroka aleja na osi założenia wytyczającej kierunek północ - południe. Zaakcentowano ją przez obszary zieleni oraz wieżę ciśnień usytuowaną na nasypie ziemnym. Drugą oś kompozycyjną wyznacza krańcowy fragment tzw. Osi Stanisławowskiej. Dzięki powielaniu w trakcie rozbudowy powtarzających się układów i modułów całość ma jednolity stylowo charakter.
Poszczególne obiekty stacji, zarówno budynki naziemne, jak i komory filtrów i osadników znajdujące się pod ziemią, rozplanowano osiowo i symetrycznie. Podział terenu na pasy o przebiegu wschód - zachód, którym przypisano konkretny etap w technologii przetwarzania wody, ułatwił dodawanie kolejnych modułów. Rozkład elementów wzdłuż głównej osi przebiega następująco: od północy, po obu stronach wieży ciśnień, będącej dominantą całego zespołu, umieszczono po jednym budynku technicznym.
Wieża ciśnień stanowiła pierwszy i zasadniczy element systemu dystrybucji wody. Czynna była do momentu uruchomienia nowoczesnych pomp elektrycznych w 1924 roku. W budynku ulokowanym po jej wschodniej stronie mieszczą się zespoły pomp tłoczących wodę do sieci miejskiej, rozdzielnia, magazyny. W budynku zachodnim - zespoły pomp zasilających sieć miejską oraz obecnie sala ekspozycyjna z Wystawą Wodociągów i Kanalizacji.
Centralną przestrzeń Stacji Filtrów wypełnia sześć grup filtrów powolnych. Są to zbiorniki wodne o fundamentach w postaci odwróconych sklepień kolebkowych. Składają się z siedmiu rzędów sklepień żaglastych rozmieszczonych symetrycznie względem podłużnej osi, wspartych na regularnej siatce kamiennych słupów.
Ostatni pas terenu zabudowany jest przez położone symetrycznie względem siebie osadniki (obecnie zbiorniki wyrównawcze), służące pierwotnie do wytrącania osadu z surowej wody, zanim wprowadzana była do filtrów powolnych. W tej samej linii, w południowo-wschodniej części założenia, mieści się Zakład Filtrów Pospiesznych powstały w latach 1928-1933. Budynek projektu Antoniego Jawornickiego ma historyzujący charakter z reprezentacyjną elewacją zachodnią zwróconą ku głównej osi Stacji Filtrów. Zdobią ją płaskorzeźby Jana Golińskiego przedstawiające Czystość i Pragnienie.
Historia Radomia
Początkowo mieszkańcy wczesnośredniowiecznej osady zaopatrywali się w wodę z rzeki Mlecznej. Później, w okresie funkcjonowania Starego Radomia i Miasta Kazimierzowskiego, czerpali wodę z cieków powierzchniowych, prawdopodobnie również z okalającej go fosy, a także z płytkich studni kopanych. Fosa oraz rzeka Mleczna z jej dopływami - strumieniami i ciekami okresowymi nie tylko zaopatrywały w wodę, ale również odbierały wody opadowe oraz ścieki.
Już na początku XIX w. stwierdzono znaczny wzrost wód gruntowych na skutek zaniedbania konserwacji fos, co utrudniało wznoszenie budynków mieszkalnych. W celu ułatwienia odpływu wody z terenów zabudowanych, dokonano zatem w latach 20. XIX w. regulacji rzeki Mlecznej poprzez zlikwidowanie licznych zakoli i pogłębienie jej koryta.
Za prawdziwy początek utworzenia kanalizacji uznać należy wykonanie w latach 1846-1848 drewnianego kanału, który biegł wzdłuż ulicy Lubelskiej (dziś Żeromskiego), a potem Wałowej, od gmachu Rządu Gubernialnego do dolnego odcinka Strumienia Południowego. W latach 60. XIX w. założono system otwartych rowów melioracyjnych odprowadzających ścieki i wody powierzchniowe Za pomocą rowu odwodniono zabagnione tereny Mariackiego, skąd woda spływała do odkrytego kanału w dzielnicy żydowskiej na podzamczu w rejonie obecnej Podwalnej.
W ten sposób skanalizowano ul. Wałową, Spacerową (Reja), Warszawską (Malczewskiego) i Lubelską do gmachu rządowego. Wykonano też zasyfonowane wpusty uliczne z murowanymi z cegły przykanalikami. Jeden z nich odprowadza wodę opadową z ul. Rwańskiej i cmentarza przy kościele farnym do kanału w ul. Spacerowej. Te kryte kanały spełniają swoją funkcję w rejonie miasta kazimierzowskiego i w śródmieściu do dziś.
O założenie miejskiego wodociągu rozpoczął starania prezydent miasta Konstanty Zaremba, który w 1900 r. zlecił opracowanie projektu Arnoldowi Bronikowskiemu. Zaplanowano ujęcie wody z rzeki Mlecznej, ale jej zasób nie wystarczał. Tłoczenie wody z Radomki było przedsięwzięciem nieekonomicznym z uwagi na dużą odległość. Zatem opracowano projekt ujęcia wody z rzeki Pacynki i tłoczenia jej do miasta pompami.
Kolejny projekt opracował w 1912 r., na zlecenie ówczesnego prezydenta Radomia Władysława Modzelewskiego, William Heerlein Lindley, twórca warszawskiej kanalizacji. Był to projekt perspektywiczny, gdyż zakładał czterokrotne zwiększenie liczby mieszkańców do 1945 r., a co za tym idzie zwiększające się zapotrzebowanie na wodę. Po rozpoznaniu warunków hydrogeologicznych zdecydowano o utworzeniu ujęć wody gruntowej z pokładów górnej kredy. Pierwszą studnię głębinową (głębokości 100 m) wybudowano na Malczewie w 1911 r., a czynna jest do dziś. Woda nie wymagała nawet odżelaziania.
Projektując kanalizację Lindley założył, że będzie ona ogólnospławna, aby ścieki płynęły do rzeki Mlecznej rozcieńczone wodami opadowymi i oczyszczone. Lindley zaplanował również utworzenie oczyszczalni ścieków u zbiegu Strumienia Północnego i Mlecznej. Obiekt miał być złożony z obudowanego dwukomorowego osadnika i krat oraz sześciu przesklepionych osadników i hali pomp kanałowych. Dalsze oczyszczanie miało się odbywać na polach nawadnianych, położonych na piaszczystych wydmach. Realizację projektu uniemożliwiły względy finansowe, a potem wybuch I wojny światowej.
W okresie dwudziestolecia międzywojennego znacznie pogorszyły się warunki sanitarne miasta na skutek gwałtownego rozwoju przemysłu oraz wzrostu liczby mieszkańców. Budowa wodociągu i kanalizacji stała się zadaniem pilnym. Zrealizował je prezydent Józef Grzecznarowski, który na rozwój miejskich inwestycji zaciągnął pożyczkę od amerykańskiego Towarzystwa Ulen&Company, a połowę wartości pożyczki zużyto na budowę urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych.
Powstały wtedy ujęcia głębinowe wody z okresu górnej kredy, stacja wodociągowa (zbiornik wody, stacja pomp, urządzenia do uzdatniania wody i wieża ciśnień) oraz żeliwna sieć rozdzielcza wodociągowa o długości 32 km. Niektóre powstałe wtedy naziemne obiekty możemy oglądać do dziś np. niedawno wyremontowaną Stację Pomp Wodociągu Miejskiego czy odrestaurowaną wieżę ciśnień przy ul. Słowackiego. w 1927 r. według projektu Feliksa Michalskiego w stylu neorenesansowo-barokowym. Była końcowym zbiornikiem sieciowym i mieściła 1570 m3 wody. Zakończyła pełnić swą funkcję w 1983 r., a potem przeszła w ręce prywatne.
Przed II wojną światową wybudowano też ok. 30 km sieci kanalizacyjnej z Lindleyowskim układem tras. Rury kamionkowe musiano zastępować betonowymi, gdyż produkcja fabryki rur kamionkowych „Marywil” z Radomia nie była w stanie zaspokoić zapotrzebowania z czterech miast, które wówczas budowały kanalizację. Tylko kanały uliczne udało się wykonać z rur kamionkowych.
Wybudowaną w latach 1925-1928 siec wodociągów i kanalizacji stale rozbudowywano. W tym okresie rozrosła się ze śródmieścia do przedmieść. Nawet wybuch II wojny światowej nie zakłócił rozwoju tej miejskiej inwestycji. W 1942 r. było to ok. 110 tys. osób, którym należało zapewnić wodę. Wybudowano trzy nowe studnie głębinowe oraz rozbudowano stację pomp.
Niemcom nie udało się zniszczyć urządzeń przed opuszczeniem Radomia w 1945 r. Oddział żandarmerii pilnujący stacji pomp i zobligowany do likwidacji obiektu we wskazanym momencie, został pozbawiony łączności z dowództwem na skutek uszkodzenia sieci telefonicznej podczas ostrzału artyleryjskiego. Niemcy opuścili budynek, gdy żołnierze radzieccy dochodzili do bloków przy ul. Filtrowej. Ostrzał artyleryjski spowodował jedynie mniej dolegliwe straty, a przerwa w dostawie wody do miasta trwała tylko dwa dni. Dzięki temu radomianom łatwiej było się odnaleźć w powojennej rzeczywistości.
tags: #oczyszczalnia #na #filtrowej #historia
