Oczyszczalnia Janówek: Wpływ Odry na Parametry Środowiskowe

Szczegóły: Opublikowano: 05. March 2026

Niniejsze opracowanie ekofizjograficzne dotyczy obrębu gminy Oborniki Śląskie, który to obręb jest terenem projektowanego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Przy wykonywaniu opracowania ekofizjograficznego należy uwzględniać przede wszystkim zgodność zagospodarowania na badanym terenie z obowiązującymi przepisami prawnymi.

Ramy Prawne i Ekofizjografia

Przez opracowanie ekofizjograficzne rozumie się, zgodnie z ustawą Prawo ochrony środowiska z dnia 27 kwietnia 2001 r., dokumentację sporządzoną na potrzeby planów zagospodarowania przestrzennego, charakteryzującą poszczególne elementy przyrodnicze na obszarze objętym planem i ich wzajemne powiązania. Podstawowym zadaniem tych opracowań jest określenie ograniczeń i wymagań, jakie musi zawierać plan zagospodarowania przestrzennego w celu zapewnienia warunków utrzymania równowagi przyrodniczej i racjonalnej gospodarki zasobami środowiska.

Opracowania ekofizjograficzne są sporządzane wyprzedzająco, tj. przed przystąpieniem do prac planistycznych lub w ich trakcie i mają służyć uwzględnieniu uwarunkowań przyrodniczych w konstruowaniu projektu planu zagospodarowania przestrzennego. Szczegółowe wymagania, jakie musi spełniać opracowanie ekofizjograficzne zostały zawarte w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 9 września 2002 w sprawie opracowań ekofizjograficznych.

Zgodnie z ustaleniami zawartymi w ekofizjografii, plan miejscowy powinien prowadzić do racjonalnej gospodarki przestrzennej, oszczędnego wykorzystania powierzchni ziemi z uwzględnieniem złóż kopalin oraz obecnych i przyszłych potrzeb eksploatacji tych złóż, zapewnienia kompleksowego rozwiązania problemów zabudowy miast i wsi ze szczególnym uwzględnieniem gospodarki wodnej, odprowadzania ścieków, gospodarki odpadami, systemów komunikacji i transportu oraz urządzania i kształtowania terenów zieleni.

Ważne Akty Prawne

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym.
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrona środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw.
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska.
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach.
Ustawa z dnia 8 czerwca 2001 r.
Ustawa z dnia 13 lipca 2001 r. - o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne, nowelizacja: Ustawa z dnia 21 grudnia 2001 r.
Obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o lasach.
Ustawa z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody.
Obwieszczenie Ministra Środowiska w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ochronie przyrody (Dz.U. z 2001 r.).
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze.
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r.
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 września 2002 w sprawie opracowań ekofizjograficznych.
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, zmiany wprowadzone od 01.10.2001 r.
Obwieszczenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 12 listopada 1999 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o ochronie dóbr kultury.
Ustawa prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. - obwieszczenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa dnia 10 listopada 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 106, poz. 1126 z późniejszymi zmianami - ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy Prawo Budowlane (Dz.U. z 2001r. Nr 129, poz.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz.
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 sierpnia 2001 r. w sprawie określenia rodzajów siedlisk przyrodniczych podlegających ochronie (Dz. U 92 z 3.09.2001, poz.
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 26 września 2001 r. w sprawie określenia listy gatunków zwierząt rodzimych dziko występujących objętych ochroną gatunkową ścisłą i częściową oraz zakazów dla danych gatunków i odstępstw od tych zakazów (Dz. U. Nr 130, poz.
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 września 2001 r. w sprawie określenia listy gatunków roślin rodzimych dziko występujących objętych ochroną gatunkową ścisłą i częściową oraz zakazów właściwych dla tych gatunków i odstępstw od tych zakazów (Dz. U. Nr 106, poz.

Charakterystyka Gminy Oborniki Śląskie

Gmina Oborniki Śląskie położona jest w północnej części województwa dolnośląskiego w powiecie trzebnickim. Od północy graniczy z gminą Prusice, a od wschodu z gminami Trzebnica i Wisznia Mała należącymi również do powiatu trzebnickiego. Od zachodu natomiast graniczą z nią należące do powiatu wołowskiego gminy Brzeg Dolny i Wołów, a od południa należąca do powiatu średzkiego gmina Miękinia oraz miasto Wrocław. Gmina Oborniki Śląskie zajmuje powierzchnię 15 375 ha, na której zamieszkuje łącznie 17 207 mieszkańców (stan w dniu 31.12.2000 wg rocznika statystycznego województwa dolnośląskiego).

Przeczytaj także: Przydomowe oczyszczalnie ścieków Zawiercie

Według podziału Polski na jednostki fizyczno-geograficzne, obszar gminy Oborniki Śląskie w części północnej należy do makroregionu Wał Trzebnicki, w części południowej natomiast do makroregionu Nizina Śląska. Do makroregionu Wał Trzebnicki należą na omawianym terenie mezoregiony Wzgórza Trzebnickie, a w zachodniej części fragment mezoregionu Wzgórza Rościsławickie. Wzdłuż rzeki Odry, po oby jej stronach rozciąga się szeroki pas Pradoliny Wrocławskiej, będącej mezoregionem Niziny Śląskiej.

Część południowa gminy, należąca do Pradoliny Wrocławskiej ma charakter płaskiej niziny. Od płaskodennej doliny Odry w kierunku północno-wschodnim powierzchnia terenu łagodnie się wznosi przechodząc stopniowo w pagórkowaty obszar Wzgórz Trzebnickich. Rzeźba Wzgórz Trzebnickich jest silnie zróżnicowana, względne różnice wysokości dochodzą tu do 70 metrów. Na powierzchni terenu dominują formy akumulacji lodowcowej i wodnolodowcowej oraz holoceńskie osady rzeczne.

Miasto Oborniki Śląskie i północna część gminy leży na wale moreny spiętrzonej natomiast na południe od miasta rozciąga się wysoczyzna morenowa z towarzyszącymi jej zdenudowanymi formami akumulacji wodnolodowcowej takimi jak równiny sandrowe i formy kemowe. W dolinach mniejszych cieków np. Młynówka, Strużyna wykształciły się formy holoceńskich den dolinnych miejscami bez wyraźnie wykształconych równin zalewowych i nadzalewowych.

Geologia i Surowce Mineralne

Blok przedsudecki budują zmetamorfizowane skały krystaliczne, proterozoiczno - staropaleozoiczne. W ich górnej części występują także piaskowce szarogłazowe, łupki ilaste i mułowce. Monoklinę przedsudecką tworzą natomiast skały premotriasowe. Obie jednostki przykryte są utworami młodszymi, kenozoicznymi, które odsłaniają się na powierzchni w postaci osadów trzeciorzędowych i czwartorzędowych.

Blok przedsudecki zapada z południowego wschodu na północny zachód, stopniowo zanurzając się pod pokrywą permotriasową. Jest on zbudowany z proterozoicznych skał krystalicznych - głównie gnejsów i granitognejsów oraz łupków i kwarcytów ordowiku i syluru. Monoklina Przedsudecka oddzielona jest uskokiem sudeckim brzeżnym od Bloku Przedsudeckiego. Przylegające do Bloku Przedsudeckiego skały osadowe Monokliny Przedsudeckiej pochodzą przede wszystkim z okresu permu oraz triasu i zapadają ku północnemu wschodowi, północy oraz zachodowi. Zalegają one na miąższych warstwach skał osadowych wieku karbońskiego. Z tego też okresu pochodzą najstarsze skały osadowe - iłowce i mułowce.

Przeczytaj także: Oczyszczalnia oksydacyjna: zasady działania

Osady dolnego permu wykształcone są w formie zlepieńców, piaskowców, iłów. Utwory górnego permu wykształcone są jako skały solne, dolomity, anhydryty, wapienie, iły i łupki. Permski cykl sedymentacji jest bardzo zasobny w surowce mineralne. Skały podłoża przykryte są grubą warstwą luźnych osadów kenozoiku o miąższości dochodzącej do 400 m. Powierzchnię terenu pokrywają przede wszystkim osady plejstoceńskie i holoceńskie.

Południową granicę terenu gminy stanowi przebiegająca w kierunku NW-SE, szeroka na 4-8 km dolina Odry. Jest ona wypełniona piaskami i mułami rzecznymi. Przeważającą część terenu zajmują piaski, żwiry i gliny lodowcowe, uformowane w kilku miejscach w postaci moren czołowych. Na północ od doliny Odry przeważają osady plejstoceńskie, z wyraźnie wyróżniającym się obszarem moreny czołowej Wzgórz Trzebnickich.

Na obszarze gminy Oborniki Śląskie znajduje się 5 złóż surowców mineralnych. Dwa z nich to złoża iłów znajdujących zastosowanie w przemyśle ceramiki budowlanej - "Pęgów" i "Pęgów II", pozostałe to złoża kruszyw naturalnych: Golędzinów Zajęczyków i Zajęczyków-Staw. Eksploatowane są obecnie złoża "Pęgów" i "Golędzinów".

Iły ceramiki budowlanej tworzą udokumentowane złoża "Pęgów" i "Pęgów II". Należą one do serii poznańskiej, do poziomu iłów zielonych. Są to iły barwy szarozielonej, szaroniebieskiej bądź szarej z przewarstwieniami frakcji pylastej i mułków. Surowiec ilasty jest użytkowany lokalnie w przemyśle ceramiki budowlanej na potrzeby pobliskiej cegielni. Jego podstawowe parametry jakościowe są następujące: skurczliwość wysychania: 4,2-12,8% wagowych, woda zarobowa: 19,6-33,8 % wagowych i wytrzymałość na ściskanie: 13,78-29,13 MPa.

Na złożu "Pęgów" udokumentowano dwa pola eksploatacyjne, z których jedno, położone na terenie nie podlegającym ochronie jest w zasadniczej części wyeksploatowane. Kopalina eksploatowana, leżąca w obrębie lasu jest jednym poziomem o wysokości 6-7 m. Kopalina urabiana jest mechanicznie koparką łańcuchową wieloczerpakową oraz spycharką. Niewielkiej miąższości nadkład oraz towarzyszące kopalinie skały odpadowe są składowane w wyeksploatowanych częściach wyrobisk. Zdolności wydobywcze kopalni określono na około 6 tyś. ton/rok. Złoże "Pęgów" w całości zostało zakwalifikowane jako konfliktowe.

Przeczytaj także: Jak ustawić napowietrzanie?

Złoże "Zajęczyków" obejmuje piaski należące do terasy nadzalewowej rzeki Odry. Jest to małe złoże o zasobach udokumentowanych w kategorii C1 wynoszących 29 tys. ton. Pod nadkładem około 1,0 m zalegają drobnoziarniste piaski o miąższości nie przekraczającej 10,0 m. Zawartość ziaren do 2 mm wynosi 79,2-99,7%, a pyłów mineralnych 0,5-11%. Jest to złoże eksploatowane. Piaski wykorzystywane są w budownictwie. Większe złoże piasku Zajęczyków-Staw o zasobach przemysłowych określonych na 173 tys.

Złoże "Golędzinów" rozpoznano na obszarze występowania piasków wodnolodowcowych. Złoże to zajmuje powierzchnię około 5 ha. Pod nadkładem nie przekraczającym 0,3 m zalega warstwa piaszczysta o miąższości do 9,0 m. Zawartość ziaren do 2 mm wynosi od 99,5 do 100%, a pyłów mineralnych: 1,4-12,1%. Surowiec ze złoża znajduje zastosowanie w budownictwie i drogownictwie.

Charakterystyka Gospodarcza Złóż

Charakterystykę gospodarczą poszczególnych złóż oraz klasyfikację z uwagi na ich ochronę i ochronę środowiska przedstawiono w poniższej tabeli.

Nazwa złoża	Rodzaj kopaliny	Wiek kompleksu litologiczne - surowcowego	Zasoby (tyś. ton) (tyś. m3)	Kategoria rozpoznania	Stan zagospodarowania złoża	Wydobycie (tyś.
Pęgów	Iły ceramiki budowlanej	seria poznańska	-	udokumentowane	eksploatowane	6
Golędzinów	Piasek	wodnolodowcowe	-	rozpoznane	eksploatowane	-
Zajęczyków	Piasek	terasa nadzalewowa	29	C1	eksploatowane	-

Obszar perspektywiczny występowania piasków i żwirów położony około 3 km na południowy wschód od Rościsławic znajduje się na terenie wysokopiennego lasu ochronnego, co nie pozwala na uznanie go za prognostyczny. Zasoby szacunkowe piasków i żwirów wynoszą na tym obszarze około 1700 tysięcy ton.

W rejonie Kotowice celem prac poszukiwawczych była dokumentacja występowania kruszywa grubego (żwiru). Pod tym względem rejon ten okazał się negatywny. Stwierdzono natomiast występowanie pokładu piasku o zawartości ziaren do 2 mm średnio 95,1% oraz zawartości pyłów mineralnych średnio 4,1%. W rejonie tym wyznaczono dwa obszary prognostyczne o powierzchniach: I - 52,5 ha, II - 92,5 ha. Pod nadkładem 0,25-0,70 m zalegają piaski drobnoziarniste o miąższości 1,7-9,8 m przydatne dla celów budowlanych.

Hydrografia

Teren gminy Oborniki Śląskie należy do zlewni Odry, której powierzchnia wynosi 26812,4 km². Odra wyznacza główną oś hydrograficzną na tym terenie, a pozostałe cieki to: Widawa, Aława, Młynówka, Strużnia (dopływ Młynówki), Mienica (dopływ Aławy), Krępa, Struga, Ałacha Struga I, Zimoch (dopływ Baryczy). Rzeki: Odra Widawa i Ałacha są uregulowane w całości.

Rzeka Młynówka nazywana również Lubnówką lub Obornickim Potokiem oraz rzeka Aława to prawe dopływy Odry o powierzchni dorzecza odpowiednio 46.6 km2 i 76,7 km2. Na terenie gminy występują głównie niewielkie zbiorniki wód otwartych. Są to przede wszystkim starorzecza Odry oraz zbiorniki sztuczne (np. stawy). Sztuczne zbiorniki wód otwartych na terenie gminy zajmują łącznie 55,46 ha powierzchni.

tags: #oczyszczalnia #Janówek #odpływ #Odra #parametry