Oczyszczalnia ścieków a własne ujęcie wody – przepisy w Polsce
- Szczegóły
W obliczu letnich niedoborów wody, wiele osób decyduje się na korzystanie z własnych ujęć wody, takich jak studnie kopane lub głębinowe. Równocześnie, tam gdzie brak jest dostępu do sieci kanalizacyjnej, popularnym rozwiązaniem staje się budowa przydomowej oczyszczalni ścieków. Warto jednak pamiętać, że zarówno budowa studni, jak i oczyszczalni wiąże się z koniecznością spełnienia określonych wymagań prawnych.
Własne ujęcie wody - formalności
Zgodnie z ustawą Prawo wodne, studnie traktowane są jako urządzenia wodne. Co do zasady, ich wybudowanie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, chyba że zachodzą wyjątki. Jednym z nich jest wykonanie studni, która służy zwykłemu korzystaniu z wód i ma głębokość mniejszą niż 30 metrów. Zwykłe korzystanie z wód związane jest z prawem właściciela gruntu do korzystania z wód stanowiących jego własność oraz wód podziemnych znajdujących się w jego gruncie.
Powinno ono służyć zaspokajaniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego lub rolnego, przy czym, jeśli polega ono na pobieraniu wód podziemnych, to ilość pobieranej wody nie może przekraczać 5 m3 na dobę w ujęciu średniorocznym. W takim przypadku korzystanie z wód jest zwolnione z konieczności uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Niezależnie od pozwolenia wodnoprawnego, budowę własnej studni należy rozważyć również pod kątem obowiązków wynikających z prawa budowlanego. Pozwolenia na budowę nie wymaga wykonanie obudowy ujęć wód podziemnych.
Przydomowa oczyszczalnia ścieków - wymagania prawne
Budowa przydomowej oczyszczalni ścieków o przepustowości do 7,5 m3 nie wymaga pozwolenia na budowę, wymaga natomiast zgłoszenia właściwemu organowi. Eksploatacja oczyszczalni ścieków o przepustowości do 5 m3 na dobę wykorzystywanych na potrzeby gospodarstw domowych lub w ramach zwykłego korzystania z wód nie wymaga pozwolenia wodno-prawnego na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, a jedynie zgłoszenia właściwemu organowi.
Prawo (Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r.) warunkuje również stopień czystości ścieków, które będą odprowadzane do wód z oczyszczalni. Rozróżnia obszary lokalizacji oczyszczalni poza aglomeracją oraz w aglomeracji.
Przeczytaj także: Przydomowe oczyszczalnie ścieków Zawiercie
Ścieki, pochodzące z aglomeracji, nie powinny przekraczać najwyższych dopuszczalnych wartości wskaźników zanieczyszczeń, właściwych dla RLM (tabela). W przypadku obszarów poza aglomeracją, wartości zanieczyszczeń ścieków powinny wynosić min 20% dla BZT5 oraz min 50% dla zawartości zawiesin ogólnych.
Dopuszczalne wartości wskaźników zanieczyszczeń dla ścieków z aglomeracji (RLM)
| L.p. | Nazwa wskaźnika | Jednostka | RLM - równoważna liczba mieszkańców aglomeracji | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2000 - 9999 | 10000-14999 | 15000-99999 | 100000<1 | |||
| 1 | Pięciodobowe biochemiczne zapotrzebowanie tlenu (BZT5 przy 20 ⁰C), oznaczane z dodatkiem inhibitora nitryfikacji | mg O2/l min. % redukcji | 25 albo 70-90 | 25 albo 70-90 | 15 albo 90 | 15 albo 90 |
| 2 | Chemiczne zapotrzebowanie tlenu (ChZTCr) oznaczane metodą dwuchromianową | mg O2/l min. % redukcji | 125 albo 75 | 125 albo 75 | 125 albo 75 | 125 albo 75 |
| 3 | Zawiesiny ogólne | mg/l min. % redukcji | 35 albo 90 | 35 albo 90 | 35 albo 90 | 35 albo 90 |
| 4 | Azot ogólny (suma azotu Kjeldahla (NNorg + NNH4) azotu azotynowego i azotu azotanowego) | mg N/l min % redukcji | 15 | 15 albo 70-80 | 15 albo 70-80 | 10 albo 70-80 |
| 5 | Fosfor ogólny | mg P/l min % redukcji | 2 | 2 albo 80 | 2 albo 80 | 1 albo 80 |
Źródło: załącznik nr 3 do Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego.
Reasumując, aby odprowadzanie ścieków odbywało się w ramach zwykłego korzystania z wód na własnej działce bez konieczności pozwolenia na budowę i wodnoprawnego, powinny być spełnione warunki:
- zapewnienie dostatecznego oczyszczenia ścieków z zanieczyszczeń,
- ścieki odprowadzane są w ilości do 5 m3
- wydajności oczyszczalni do 7,5 m3/d lub zbiornika bezodpływowego o pojemności do 10 m3
- wody gruntowe są oddzielone minimum 1,5 m warstwą gruntu od miejsca wprowadzenia ścieków
Lokalizacja oczyszczalni i studni - minimalne odległości
Usytuowanie na działce - minimalna odległość od granic, minimalne odległości od budynku, odległości od ujęcia wody pitnej określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Należy zachować minimalne odległości posadowienia zbiornika, które zawarto w tabeli:Minimalne odległości posadowienia zbiornika
| Wyszczególnione obszary | Element przydomowej oczyszczalni ścieków | Minimalne odległości [m] | ||
|---|---|---|---|---|
| Dla zbiornika do 10 m3 | Dla zbiornika od 10 do 50 m3 | Dla zbiornika od 50 m3 | ||
| Studnia wody pitnej | Korpus zbiornika na nieczystości ciekłe | 15 | ||
| Instalacji rozsączania wody w gruncie | 30 | |||
| Budynek jednorodzinny, rekreacyjny lub o zabudowie zagrodowej* | Zbiornik na nieczystości ciekłe | 5 | 30 | x** |
| Pozostałe budynki | 15 | 30 | x** | |
| Granica sąsiedniej działki***, droga, ciąg pieszy dla budynków jednorodzinnych, rekreacyjnych lub o zabudowie zagrodowej | Zbiornik na nieczystości ciekłe | 2 7,5 (od granicy działki) 10 (od drogi) | x** | |
| Dla pozostałych budynków | 7,5 7,5 (od granicy działki) 10 (od drogi) | X** | ||
| Kąpieliska, plaże publiczne*** | Przydomowa oczyszczania ścieków | 1000 | ||
| Przewody telekomunikacyjne | Elementy przydomowej oczyszczalni ścieków np. szambo ekologiczne, system rozsączania oczyszczone ścieków w gruncie | 1,0 | ||
| Przewody elektryczne | 0,5 - 3,0 | |||
| Wodociąg | 0,8 | |||
| Przyłącze gazowe | 1,5 | |||
| Roślinność (drzewa i inne) | Przydomowa oczyszczania ścieków | Zalecenie min. 3 |
*Wyjątkiem jest, gdy przepływowy szczelny zbiornik podziemny oczyszczalni jest podłączony do instalacji wentylacyjnej powyżej 0,6 m nad górną krawędzią okien i drzwi. W takiej sytuacji zbiornik może być posadowiony w dowolnej odległości od budynków.
Przeczytaj także: Oczyszczalnia oksydacyjna: zasady działania
**Odległości ustalane indywidualnie zgodnie z ekspertyzą techniczną, przyjętą przez państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego.
***Dopuszcza się usytuowanie zbiorników bezodpływowych w odległości mniejszej niż 2 m od granicy działki, jeżeli na działce sąsiedniej znajdują się podobne urządzenia, ale pod warunkiem zachowania pozostałych odległości.
****Przepisy prawa zabraniają także, aby ścieki były kierowane do jezior oraz ich dopływów, jeżeli czas dopływu ścieków jest krótszy niż 24 godziny. Zabrania się doprowadzanie ścieków bezpośrednio do wód stojących lub podziemnych.
Systemy odprowadzania wody oczyszczonej
Efektywne odprowadzanie oczyszczonej wody z przydomowej oczyszczalni ścieków jest kluczowe dla jej prawidłowego działania i ochrony środowiska. Wybór odpowiedniej metody zależy głównie od rodzaju gruntu, uwarunkowań lokalnych oraz wymogów prawnych.
Systemy podziemne
- Drenaż rozsączający: Popularne rozwiązanie oparte na rurach drenażowych ułożonych na żwirze, które rozprowadzają wodę w glebie. Wymaga dużej powierzchni i dokładnych badań geotechnicznych, ale charakteryzuje się wysoką skutecznością na gruntach przepuszczalnych i równomiernym rozprowadzeniem wody.
- Studnia chłonna: Woda oczyszczona trafia do wykopu wypełnionego żwirem, gdzie jest szybko wchłaniana przez grunt. Jest to prosta budowa i niskie koszty instalacji, skuteczna na terenach piaszczystych i żwirowych. Nieskuteczna na gruntach gliniastych i nieprzepuszczalnych, może wymagać regularnego monitorowania stanu żwiru.
- Poletko rozsączające: Połączenie studni chłonnej i drenażu. Umożliwia efektywne rozsączanie w ograniczonym terenie. Ma mniejsze wymagania przestrzenne niż klasyczny drenaż, elastyczność instalacji na mniejszych działkach. Wymaga przepuszczalnego gruntu, potrzebne regularne przeglądy stanu instalacji.
Systemy nad ziemią
- Drenaż w nadsypie: Rury drenażowe ułożone nad poziomem gruntu, zabezpieczone żwirem, geowłókniną i ziemią. Skuteczne na gruntach gliniastych, chronione przed przymarzaniem. Wyższy koszt instalacji ze względu na konieczność zastosowania pomp, wymaga stabilnego źródła energii do działania pomp.
- Zraszacze: Oczyszczona woda jest rozpylana nad ziemią za pomocą systemu wypustek. Możliwość zastosowania na terenach o niskiej przepuszczalności, rozwiązanie estetyczne i łatwe w obsłudze. Ryzyko kontaktu z drobnoustrojami, konieczne jest ułożenie na podłożu piaskowym.
- Rabata biohydrofitowa: Oczyszczona woda sączy się powoli w dół, a rośliny pomagają w jej dalszym oczyszczaniu. Przyjazne środowisku rozwiązanie, możliwość obsadzenia rabaty roślinami ozdobnymi i funkcjonalnymi. Wymaga odpowiedniego spadku terenu, konieczność regularnej pielęgnacji roślin.
Systemy zbiornikowe
- Szczelny zbiornik: Woda oczyszczona trafia do zamkniętego zbiornika, który musi być regularnie opróżniany. Legalne w miejscach, gdzie plan zagospodarowania przestrzennego zakazuje rozsączania, niskie wymagania dotyczące przygotowania gruntu. Wysokie koszty eksploatacji związane z opróżnianiem, ograniczona pojemność zbiornika.
Systemy wodne
- Odprowadzenie do cieku wodnego: Woda oczyszczona jest odprowadzana do pobliskiego cieku wodnego. Efektywne rozwiązanie na terenach z dostępem do cieku wodnego, niskie ryzyko przelania się wody, jeśli ciek jest odpowiednio utrzymany. Długotrwałe procedury uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, wysokie koszty związane z regularnym badaniem próbek ścieków.
Ograniczenia w planach miejscowych
Należy przyjąć, że co do zasady niedopuszczalne jest wprowadzenie w planach miejscowych uchwalanych dla obszarów nie w pełni skanalizowanych i zaopatrzonych w sieć wodociągową zakazu zaopatrywania terenów budownictwa mieszkaniowego w bezodpływowy zbiornik ścieków, przydomowe oczyszczalnie ścieków oraz indywidualne ujęcia wody. Co więcej, wskazuje się, że ucpg gwarantuje właścicielowi nieruchomości możliwość dokonania wyboru sposobu odprowadzania ścieków (zbiornik bezodpływowy lub przydomowa oczyszczalnię ścieków) i gmina nie może przejmować tego prawa, zmuszając właściciela nieruchomości w planie miejscowym do wyboru określonego rozwiązania, wprowadzając generalny zakaz realizacji przydomowych oczyszczalni ścieków przy jednoczesnym postanowieniu, że do czasu realizacji zbiorczej sieci kanalizacyjnej dopuszcza się stosowanie jedynie zbiorników bezodpływowych (jeśli oczywiście szczególne względy związane np. z ochroną wód podziemnych za tym nie przemawiają).
Przeczytaj także: Jak ustawić napowietrzanie?
Nowe obowiązki właścicieli przydomowych oczyszczalni
Nowelizacja wprowadziła również nowe obowiązki dla użytkowników ekologicznych oczyszczalni ścieków.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
- Czy mogę sam zamontować przydomową oczyszczalnię ścieków?
Teoretycznie tak, ale zalecamy profesjonalny montaż. Nieprawidłowa instalacja może skutkować brakiem skuteczności oczyszczania, problemami z odprowadzaniem wody czy nawet uszkodzeniem urządzenia. Profesjonalna firma zapewni również wymagane atesty i gwarancję.
- Ile kosztuje przydomowa oczyszczalnia ścieków?
Cena przydomowej oczyszczalni ścieków waha się od 12 000 do 25 000 zł w zależności od:
- Wielkości (liczby użytkowników)
- Technologii (SBR, złoże biologiczne, osad czynny)
- Producenta i modelu
- Zakresu prac instalacyjnych
- Jak często trzeba serwisować biologiczną oczyszczalnię?
Serwis oczyszczalni ścieków powinien odbywać się:
- Przegląd podstawowy: 1-2 razy w roku
- Wywóz osadów: 1-2 razy w roku
- Serwis dmuchawy: co 3-5 lat
- Kompleksowy serwis: raz w roku
- Czy oczyszczalnia działa zimą?
Tak, nowoczesne oczyszczalnie ekologiczne są projektowane do pracy całorocznej. Procesy biologiczne zachodzą w temperaturze powyżej 5°C, a zbiorniki są zazwyczaj zakopane poniżej strefy przemarzania. W ekstremalnych warunkach można zastosować dodatkowe ocieplenie.
- Gdzie można odprowadzać oczyszczone ścieki?
Oczyszczone ścieki można odprowadzać do:
- Gruntu przez drenaż rozsączający (najpopularniejsze)
- Studni chłonnej (przy odpowiednich warunkach gruntowych)
- Cieku wodnego (wymaga pozwolenia wodnoprawnego)
- Rowu melioracyjnego (za zgodą zarządcy)
- Czy gmina może nakazać budowę oczyszczalni?
Gmina nie może bezpośrednio nakazać budowy oczyszczalni, ale może:
- Zakazać budowy nowych szamb w określonych obszarach
- Wprowadzić obowiązek podłączenia do kanalizacji (jeśli istnieje)
- Zwiększyć częstotliwość kontroli szczelności zbiorników
- Nałożyć kary za nieprawidłową gospodarkę ściekową
Praktyczne porady przy wyborze oczyszczalni
- Dobór wielkości
Oczyszczalnia powinna być dobrana do rzeczywistej liczby użytkowników. Przewymiarowanie może prowadzić do problemów z pracą biologiczną, a zbyt mała nie poradzi sobie z ilością ścieków.
- Lokalizacja na działce
Zachowaj minimalne odległości:
- 5 m od budynku
- 15 m od studni
- 2 m od granicy działki
- 3 m od drzew
tags: #oczyszczalnia #ścieków #a #własne #ujęcie #wody
