Hodowla Patyczaków: Kluczowe Aspekty i Porady
- Szczegóły
Patyczaki to jedne z najprostszych w utrzymaniu bezkręgowców, a przy odpowiedniej organizacji potrafią zaskoczyć odpornością, rozrodczością i niskimi wymaganiami. W warunkach gospodarstwa rolnego mogą służyć jako atrakcyjny element edukacyjny dla gości, dodatkowa „nisza” hobbystyczno-handlowa albo sposób na wprowadzenie dzieci w realne obowiązki przy zwierzętach.
Wybór Gatunku i Początek Hodowli
Na start wystarczy 5-10 osobników, najlepiej od zaufanego hodowcy, który przekazuje też podstawowe informacje o temperaturze, żywieniu i wymaganej wilgotności. Patyczaki bez większego problemu można nabyć w sklepach zoologicznych, oraz od prywatnych hodowców, których można spotkać na różnych stronach sprzedażowych. Ich cena jest niewysoka - patyczaki kosztują od przysłowiowej złotówki początkowym stadium rozwoju, po kilka/kilkanaście złotych.
Oryginalnie wyglądające patyczaki, to coraz popularniejsze owady, które często stają się pierwszymi mieszkańcami w domowych terrariach. Z tego powodu patyczaki i ich hodowla to doskonała propozycja na opiekę nad pierwszym zwierzęciem, którym miałoby się zająć z pomocą rodzica dziecko.
Popularne Gatunki Patyczaków
- Patyczak rogaty (Medauroidea extradentata)
- Patyczak indyjski (Carausius morosus)
- Patyczak wietnamski
- Patyczak skrzydlaty
- Patyczak peruwiański
- Patyczak galijski
- Phasma gigas (patyczak olbrzymi)
Terrarium dla Patyczaków
Patyczaki nie potrzebują skomplikowanych zbiorników, natomiast wymagają stabilności i dobrego dostępu powietrza. Dla większości popularnych gatunków przyjmuje się, że wysokość terrarium powinna być 3-krotnością długości dorosłego osobnika. Dla patyczaków ok. 10 cm rozsądne minimum to 30-40 cm wysokości i podobna szerokość.
Kluczowe jest odpowiednie zabezpieczenie i wentylacja. Pokrywa powinna być z siatki lub mieć duże otwory wentylacyjne zabezpieczone drobną siatką metalową lub plastikową. Nie zaleca się całkowicie zamkniętych pudełek plastikowych bez otworów, nawet jeśli łatwo utrzymać w nich wilgotność.
Przeczytaj także: Kotórz Mały: kompleksowy opis oczyszczalni
Dostęp serwisowy także ma znaczenie: wygodnie, jeśli da się włożyć całą rękę i swobodnie manewrować gałęziami oraz pojemnikiem z pokarmem.
Wystrój Terrarium
W terrarium trzeba umieścić pionowe gałązki (np. z leszczyny, wierzb, drzewek owocowych po dokładnym umyciu), po których owady będą się wspinać. Pokarm wstawia się najczęściej w słoik lub wazonik z wodą, zabezpieczając wlot watą lub gąbką, aby owady nie wpadały do środka.
Podłoże może stanowić włókno kokosowe i torf. Patyczaki większą część czasu spędzają na gałęziach, więc podłoże pełni głównie funkcję techniczną - ułatwia sprzątanie i zbieranie jaj.
Warunki Środowiskowe
Większość popularnych patyczaków dobrze funkcjonuje w typowych warunkach domowych. Temperatura 20-24°C w zupełności wystarcza do prawidłowego wzrostu i rozrodu. Krótkotrwałe spadki do 18°C nie są groźne, ale mogą zwalniać tempo rozwoju.
Wilgotność powietrza powinna być umiarkowana - w przedziale 50-70%. Zazwyczaj wystarczy delikatne zraszanie ścian terrarium raz dziennie lub rzadziej, w zależności od pory roku i przewiewu w pomieszczeniu.
Przeczytaj także: Filtr powietrza wstępny mały: przegląd
Oświetlenie może być naturalne dzienne (bez bezpośredniego nasłonecznienia) lub sztuczne, byle zachować w przybliżeniu rytm dobowy. Intensywne światło nie jest konieczne; patyczaki to gatunki raczej skryte, dobrze czujące się przy rozproszonym oświetleniu.
Żywienie Patyczaków
Podstawą jest zawsze świeży pokarm roślinny. Rośliny zrywane z zewnątrz muszą być pewnego pochodzenia - bez oprysków, z dala od dróg i spryskiwanych pól. Przed podaniem liście i gałązki warto dokładnie opłukać pod bieżącą wodą.
W miesiącach zimowych wielu hodowców utrzymuje niewielkie „plantacje” jeżyny w tunelach, inspektach lub w donicach w chłodniejszym pomieszczeniu. Liście wymienia się, gdy zaczynają więdnąć lub pojawia się na nich pleśń - zwykle co 2-4 dni. Nigdy nie podaje się roślin ozdobnych z kwiaciarni czy marketów - prawie zawsze są silnie pryskane.
Przykładowe Rośliny do Karmienia Patyczaków
- Jeżyna
- Malina
- Truskawka
- Porzeczka
- Bluszcz pospolity
- Melisa
- Bazylia
- Dąb
- Różanecznik
- Ligustr
- Róża
- Wiśnia
- Trzykrotka
- Sałata
- Pietruszka
Rozmnażanie Patyczaków
Patyczaki słyną z wysokiej rozrodczości. Wiele gatunków składa kilkadziesiąt do kilkuset jaj w trakcie życia, a w dodatku część rozmnaża się bez udziału samców. Samice składają jaja bezpośrednio na podłoże lub zrzucają je z gałęzi. Dzięki temu podłoże staje się „magazynem” jaj.
Samica zaczyna składać jajeczka dopiero po osiągnięciu dorosłości. W amatorskich hodowlach rozmnażanie odbywa się prawie zawsze poprzez partenogeneze - czyli bezpłciowo, bez udziału samca. Przy takim sposobie rozmnażania z jaj mogą wykluć się jedynie samice. Podczas całego swojego życia patyczak rogaty potrafi złożyć nawet do 300 jajeczek.
Przeczytaj także: Ranking oczyszczaczy powietrza na roztocza
Jaja przechowuje się na lekko wilgotnym podłożu (np. włókno kokosowe, torf) w osobnych pojemnikach. Ważne, by podłoże nie pleśniało - za wysoka wilgotność szybko zabija stos jajowy. Regularne notowanie dat (składanie jaj, pierwsze wylęgi, kolejne linienia) pomaga ocenić, czy warunki są optymalne.
Linienie Patyczaków
Patyczaki rosną, przechodząc przez kolejne linienia, czyli zrzucanie zewnętrznej warstwy zbyt małego naskórka. Larwa patyczaka przypomina wyglądem dojrzałego osobnika. W zależności od gatunku, mogą wykształcać po wylince imaginalnej skrzydełka, lub pozostać bez nich.
Każde linienie to dla patyczaka operacja na otwartym ciele. Organizm musi zsynchronizować: właściwą wilgotność, temperaturę, poziom nawodnienia i obecność odpowiedniej struktury do zawieszenia się. W małym, gęsto zabudowanym terrarium często dochodzi do sytuacji, w której patyczak wisi do linienia nad… innym patyczakiem lub nad śliską szybą.
Problemy w Hodowli
Patyczaki, w przeciwieństwie do wielu innych zwierząt, przy prawidłowych warunkach chorują rzadko. Przy zbyt suchej atmosferze i braku stabilnych powierzchni do chwytania pojawiają się problemy z linieniem: owady „utykają” częściowo w starej wylince, dochodzi do uszkodzeń odnóży. Upadki z wysokości, szczególnie tuż po linieniu, mogą kończyć się poważnymi deformacjami. Z tego powodu nie warto przesadzać z wysokością terrarium, jeśli nie idzie za tym gęste rozmieszczenie gałęzi.
W sytuacji nagłego padania większej liczby osobników warto przeanalizować trzy rzeczy: świeżo wprowadzony pokarm (czy nie był pryskany), wilgotność (czy nie pojawiła się masowa pleśń) oraz temperaturę (np. dogrzanie pomieszczenia).
Patyczak Czerwonoskrzydły (Phaenopharos khaoyaiensis)
Patyczak czerwonoskrzydły - PSG 215 (Phaenopharos khaoyaiensis) został opisany dopiero w 2000 roku przez Oliviera Zompro. Patyczak z pięknymi krwistoczerwonymi mikro skrzydełkami. Samice nierzadko przekraczają 14-15 cm. Głowa niewielka, z dużymi oczami. Charakterystyczną cechą są osadzone na niej, niezwykle długie czułki. Dochodzą one do ponad połowy długości ciała owada.
Patyczaki czerwonoskrzydłe, podobnie jak ich krewniacy, są bardzo smukłe. Wypełniony jajami odwłok samicy tylko nieznacznie wyróżnia się z obrysu jej ciała. Barwa owadów jest dość monotonna. Ciało najczęściej przyjmuje kolor od żółtobrązowego do ciemnego brązu, z drobnymi ciemnymi plamkami. Jest to ubarwienie kryptyczne (maskujące). W końcowej części tułowia widoczne są małe skrzydełka. Ich wierzch nie wyróżnia się kolorem. Przeważnie złożone, w momencie zdenerwowania patyczaka są rozwijane, prezentując ich intensywną czerwień.
Jaja są dość duże (4 mm), czarne, okrągłe, lekko przypłaszczone z boków. Patyczaki czerwonoskrzydłe nie wyróżniają się niczym specjalnym w swoim trybie życia w stosunku do ich krewniaków. Są zwierzętami roślinożernymi żerującymi na liściach drzew i roślin krzewiastych. Przejawiają wzmożoną aktywność późnym wieczorem i nocą. Dzień spędzają w bezruchu w stanie katalepsji. Wykorzystują do tego celu różne miejsca takie jak np. gałęzie, szczeliny kory, do których przywierają ciałem, rozstawiając wzdłuż niego odnóża.
Pełny rozwój owada trwa średnio 5-6 miesięcy, w trakcie których owad przechodzi 6 linień.
Warunki Hodowli Patyczaka Czerwonoskrzydłego
Ze względu na znaczne rozmiary osobników dorosłych, polecane są duże terraria o wysokości minimum 40 cm. Temperatura optymalna dla tego gatunku to 20-25°C. W nocy może spadać nawet do 18°C. Młode, świeżo wyklute osobniki, wymagają dość wysokiej wilgotności. Są bardzo delikatne i podatne na urazy mechaniczne (zwłaszcza odrzucanie kończyn) i jednocześnie bardzo ruchliwe. Najlepiej trzymać je w mniejszym terrarium, co pozwoli im łatwiej odnajdywać pokarm.
Wraz z kolejnymi linieniami, można przenieść je do większego pomieszczenia i ustalić wilgotność na ok. 60-70%. Oznacza to codzienne spryskanie terrarium wodą, najlepiej wieczorem, gdy owady są aktywne. Ważne jest utrzymanie dobrej wentylacji. Wysoka wilgotność i temperatura, wraz ze słabym przepływem powietrza oraz starym pokarmem, owocuje pojawieniem się pleśni. Infekcje grzybowe są w stanie w krótkim czasie zabić całą hodowlę. Nie trzeba stosować sztucznego oświetlenia, powinien być zachowany cykl dzień/noc.
Patyczaki czerwonoskrzydłe karmimy podobnie jak inne straszykowate. Najlepszym pokarmem są świeże liście malin i jeżyn. Są one podstawowym pokarmem dla młodych, świeżo wyklutych owadów. Ponadto zjadane są też liście truskawek, róż, a dla podrostków i dorosłych - liście dębu. Zimą sprawdzają się te ostatnie, po uprzednim ich zebraniu (pod koniec sierpnia) i zamrożeniu.
Ze względu na brak samców, owady te mnożą się tylko partenogenetycznie. Samice, po osiągnięciu dojrzałości płciowej, składają jaja, średnio 2-4 dziennie. Jaja przy składaniu są wyrzucane na dużą odległość. Często można usłyszeć stuknięcie, kiedy jajo odbije się od szyby terrarium.
tags: #maly #patyczak #hodowla #wilgotnosc
