Łuków: Stara Oczyszczalnia - Historia i Dziedzictwo
- Szczegóły
Historia okolic Firleja sięga około 2 tysięcy lat p.n.e. Od XIV wieku historia tych ziem jest związana z rodem Firlejów, jednym z najpotężniejszych i najświetniejszych rodów XVI-wiecznej Polski.
Powstanie i Rozwój Firleja
Miasto Firlej (wcześniej Firlejów) zostało założone w 1557 roku przez wojewodę lubelskiego Mikołaja Firleja z Dąbrowicy. Od początku istnienia było to miasto o typowo rolniczym i rzemieślniczym charakterze, spełniające rolę ośrodka usługowego dla wszystkich włości Firleja. W mieście wybudowano kościół, który wkrótce przekształcono w zbór kalwiński. Dopiero w 1685 roku zbudowano nową świątynię katolicką. Po śmierci ostatniego przedstawiciela rodu Firlejów, kolejnymi właścicielami miasta były rodziny Zasławskich, Lubomirskich i Sanguszków.
Firlej w Dziejach Polski
Firlej miał swój udział w walkach powstańczych. W czasie powstania listopadowego 1830 - 1831, 9 maja, w lasach firlejowskich stoczono zwycięską bitwę oddziałów polskich dowodzonych przez generała Wojciecha Chrzanowskiego. Podczas powstania styczniowego 1863 roku w okolicy działała partia powstańcza Krysińskiego, do której należało 13 mieszkańców Firleja i 315 ochotników z okolic Sobolewa. 24 maja 1863 roku Grupa poniosła klęskę w potyczce pod Sobolewem. W Sobolewie znajdują się mogiły powstańców.
Dwudziestolecie i Okres Powojenny
W okresie dwudziestolecia następuje powolna odbudowa zniszczonej miejscowości. W 1925 wybudowano kościół parafialny. Pierwszym proboszczem był ks. Piotr Stokrocki, który wniósł ożywienie w działalności mieszkańców. Był on inicjatorem założenia Stowarzyszenia Młodzieży Polskiej w Abramowie, Koła Młodzieży Wiejskiej “Wici” w Wielkolesie i Michałówce.
Wiek XX przyniósł mieszkańcom poważne straty wynikłe z toczących się na tym terenie działań I wojny światowej - osada została zniszczona przez wycofujących się Rosjan. W czasie II wojny światowej zginęło ok. 300 mieszkańców gminy, m.in. Niemcy wymordowali wszystkich Żydów. Mimo wszechobecnego terroru mieszkańcy gminy organizowali ruch oporu poprzez wstępowanie w szeregi Batalionów Chłopskich, Armii Krajowej kpt. T. Pośpiecha, Armii Ludowej.
Przeczytaj także: Normy jakości powietrza w Łukowie
Okres powojenny to intensywna odbudowa gminy. Wzniesiono wiele budynków mieszkalnych, gospodarczych a także użyteczności publicznej: Ośrodek Zdrowia, 4 szkoły podstawowe z mieszkaniami dla nauczycieli, Bank Spółdzielczy, Gminną Spółdzielnię “Samopomoc Chłopska”, skupy mleka, strażnice OSP.
Nowoczesne Inwestycje w Gminie Firlej
Po dziejowych zmianach polityczno-gospodarczych początek lat 90-tych to dynamiczny rozwój infrastruktury komunalnej gminy. Budowa oczyszczalni ścieków, kanalizacji, wodociągu, telefonizacja gminy to zadania które stawiają gminą Firlej w czołówce gmin województwa lubelskiego w zakresie inwestowania.
Zabytki i Architektura Firleja
Zwiedzając osadę Firlej należy zwrócić uwagę na czworoboczny rynek z zabudową pochodzącą z przełomu XIX i XX wieku. Niektóre domy zachowały konstrukcje zrębów “na rybi ogon” i są uznawane za obiekty zabytkowe. Drewniany kościół parafialny zbudowany w roku 1880 jest już trzecim w historii miejscowości. Główny ołtarz - rokokowy, został później uzupełniony ( m. In. Obraz “Przemienienie Pańskie” datuje się na wiek XIX ). W schowku kościoła złożono ołtarz polowy I Pułku Ułanów z 1831 roku. Cmentarz parafialny posiada ciekawe, godne zobaczenia pomniki.
Gmina Abramów: Rys Historyczny
Dostępne podania i informacje na temat wsi Abramów, które zachowały się do dnia dzisiejszego sięgają drugiej połowy XIX wieku. Prawdopodobnie wieś ta stanowiła majątek samego władcy, od którego wzięła nazwę. Na mocy ukazu cara rosyjskiego Aleksandra II w 1864 roku zorganizowano gminę w Wielkim. Z rozparcelowanego majątku Wielkie utworzono folwarki w Izabelmoncie, Mracinowie, Wielkolesie oraz Glinniku. Abramów należał wówczas do folwarku w Marcinowie i był jedną z 18 wsi tworzących gminę.
Rozwój gminy zahamowały działania wojenne z okresu I wojny światowej. Doszło wtedy do zaciętej bitwy, w czasie której Abramów został doszczętnie zniszczony. Ucierpiały również pozostałe miejscowości. W 1934 roku po pożarze jakiemu uległ budynek gminny w Wielkim, siedzibę przeniesiono do Abramowa, do 1937 roku Urząd Gminy mieścił się w prywatnym budynku. Tegoż roku został przeniesiony do nowego budynku. Od roku 1945 roku Abramów stał się gminą. W czasie pożaru spłonęły wszystkie dokumenty dotyczące historii gminy.
Przeczytaj także: Gmina Łuków: Oczyszczalnie Ścieków
Zabytki na Terenie Gminy Abramów
Na terenie gminy występują obiekty zabytkowe podlegające ochronie konserwatorskiej. Są to: ołtarz w kościele parafialnym p.w. Matki Boskiej Szkaplerznej w Abramowie, drewniany wiatrak koźlak z 1920 r. w Marcinowie, dwie murowane kapliczki z lat 30-tych XX wieku w miejscowościach Wielkolas i Glinnik. Na szczególną uwagę zasługuje cmentarz w Marcinowie, gdzie znajduje się miejsce pochówku żołnierzy polskich, austriackich i rosyjskich poległych w czasie I wojny światowej. Walory środowiska przyrodniczego i kulturowego mogą stanowić podstawę do rozwoju różnych form turystyki.
Obiekty zabytkowe w gminie Abramów:
- Abramów, kościół parafialny p.w.
- Abramów, murowana kapliczka przydrożna, 2. poł.
Muzeum Kanału "Dętka" w Łodzi
Kanał "Dętka" w Łodzi ma ponad 142 metry długości, 1,5 metra szerokości, prawie 1,9 metra wysokości i można nim obejść pod ziemią plac Wolności w Łodzi. Od 2008 roku działa Muzeum Kanału "Dętka", które mieści się w zabytkowym owalnym zbiorniku na wodę deszczową, wybudowanym w 1926 roku z myślą o płukaniu sieci kanalizacyjnej w centrum miasta. Dzięki niemu można zwiedzić fragment łódzkich podziemi, które w sumie liczą ok. 4 tys. kilometrów wodociągów i kanałów, a także poznać ciekawą historię budowy tego podziemnego labiryntu zaprojektowanego przez brytyjskiego inżyniera Williama H. Lindleya.
Na ścianach kanału można zobaczyć ekspozycję archiwalnych zdjęć z okresu budowy łódzkiej kanalizacji z lat 20. i 30. XX wieku. Historia powstania łódzkiej kanalizacji sięga początków XX wieku. Pomimo, że miasto w XIX i na początku XX wieku rozwijało się bardzo dynamicznie i bardzo szybko pojawiały się w nim nowoczesne na owe czasu technologie m.in. tramwaje elektryczne, czy oświetlenie elektryczne ulic, to pod względem sanitarnym Łódź bardzo odstawała od innych europejskich miast.
Według Grudy, zainteresowanie jest tak duże, że z roku na rok coraz więcej osób odchodzi z kwitkiem, bo np. nie udaje im się kupić biletów. Działalność Muzeum Kanału "Dętka” nie ogranicza się tylko do udostępniania turystom samego obiektu. Stara się ono także animować plac Wolności i sam kanał poprzez organizację licznych wydarzeń. W tym roku zorganizowano w kanale już trzy koncerty, w tym kwartetu smyczkowego, bowiem panuje w nim niezwykła akustyka, a dźwięk niesie się po jego obwodzie. Ze względu na warunki, każdego z koncertów mogło wysłuchać maksymalnie po 30 osób. Na placu organizowana jest także czytelnia "pod chmurką" czy gry miejskie.
Przeczytaj także: Koszty i opinie o przydomowych oczyszczalniach ścieków w Łukowie
tags: #lukow #stara #oczyszczalnia #historia
