Łódzka Oczyszczalnia Ścieków: Wycieczki i Zwiedzanie

Szczegóły: Opublikowano: 04. March 2026

Łódź oferuje unikalną możliwość zwiedzania fascynujących obiektów związanych z gospodarką wodną miasta, w tym oczyszczalni ścieków i zabytkowego kanału "Dętka". Te niezwykłe miejsca pozwalają spojrzeć na Łódź z zupełnie innej perspektywy, odkrywając jej historię i innowacyjne rozwiązania inżynieryjne.

Muzeum Kanału "Dętka"

Muzeum Kanału „Dętka” to znajdujący się pod powierzchnią Placu Wolności w Łodzi owalny zbiornik na wodę deszczową, stanowiący zabytek hydrotechniki. Został wybudowany w 1926 r. i pierwotnie mieścił ok. 300 metrów sześciennych deszczówki, gromadzonej w celu płukania miejskiej sieci kanalizacyjnej. Zaprojektowany przez brytyjskiego inżyniera, Williama Heerleina Lindleya, zbiornik był jednym z pierwszych odcinków miejskiej kanalizacji.

"Dętka" jest pierwszym w Polsce kanałem otwartym dla zwiedzających, co czyni z niej pionierskie założenie muzealne i niepowtarzalną atrakcję turystyczną w skali kraju. Kanał ma ponad 142 m długości, ok. 1,5 metra szerokości, prawie 1,9 metra wysokości i można nim obejść pod ziemią plac Wolności w Łodzi. Od 2008 roku działa Muzeum Kanału "Dętka".

Jak podkreśla, nazwa kanału jest nieprzypadkowa, ponieważ jest to tak naprawdę wielka dętka zakopana kilka metrów pod placem Wolności w Łodzi. "Cały kanał dętka jest oryginalny, cegła pochodzi z 1926 roku. Na ścianach kanału zobaczyć można stałą ekspozycję archiwalnych zdjęć z okresu budowy łódzkiej kanalizacji z lat 20. i 30. ub. wieku, przewodnicy zaś przybliżają zwiedzającym historię jej powstawania.

Działalność Muzeum Kanału "Dętka” nie ogranicza się tylko do udostępniania turystom samego obiektu. Stara się ono także animować plac Wolności i sam kanał poprzez organizację licznych wydarzeń. W tym roku zorganizowano w kanale już trzy koncerty, w tym kwartetu smyczkowego, bowiem panuje w nim niezwykła akustyka, a dźwięk niesie się po jego obwodzie. Ze względu na warunki, każdego z koncertów mogło wysłuchać maksymalnie po 30 osób. Na placu organizowana jest także czytelnia "pod chmurką" czy gry miejskie.

Przeczytaj także: Energia z biogazu w Łodzi

Informacje praktyczne:

Kanał "Dętka" otwarty jest dla zwiedzających od maja do października, przez cztery dni w tygodniu.
Co pół godziny organizowane są wycieczki z przewodnikiem, w których jednorazowo maksymalnie może wziąć udział 10 osób.
Uwaga! W kanale panuje wilgoć i mogą pojawiać się pewne ilości wody na posadzce. Ze względu na szczególną infrastrukturę tego obiektu panuje tam półmrok.

Historia Łódzkiej Kanalizacji

Historia powstania łódzkiej kanalizacji sięga początków XX wieku. Pomimo, że miasto w XIX i na początku XX wieku rozwijało się bardzo dynamicznie i bardzo szybko pojawiały się w nim nowoczesne na owe czasu technologie m.in. Łódź, która liczyła już wówczas 600 tys. mieszkańców, była pod tym względem niechlubnym wyjątkiem wśród europejskich metropolii, a stan sanitarny w mieście był dramatyczny. Nieczystości trafiały wprost na ulice i do rzek. Woda pitna w studniach była skażona bakteriami, a epidemie wśród mieszkańców zbierały śmiertelne żniwo.

Z powodu braku pieniędzy, stworzony w 1905 r. przez brytyjskiego inżyniera Williama H. Lindleya projekt odprowadzania ścieków i zaopatrzenia miasta w wodę utknął w magistracie na kilkanaście lat. Budowę opóźniały także wydarzenia historyczne, takie jak Rewolucja 1905 r. Dopiero 20 lat później, w 1925 r. dawny współpracownik Lindleya - inżynier Stefan Skrzywan - rozpoczął faktyczna budowę.

Dość szybko doprowadził do ukrycia pod ziemią zatrutych rzek, skanalizowania Śródmieścia, uruchomienia oczyszczalni ścieków na podłódzkim Lublinku. Uruchomił też na potrzeby inwestycji kopalnię piasku, betoniarnię i produkcję wysokiej jakości cegły klinkierowej.

"Podziemna Katedra" na Stokach

Jednym z elementów łódzkich wodociągów są ukryte pod ziemią, unikalne w skali Europy, zabytkowe zbiorniki wody pitnej na Stokach Cztery z nich zbudowane są ze specjalnie wypalanej cegły, ze ścianami i stropami w kształcie łuków. Sklepienie każdego zbiornika tworzy 100 ceglanych kopuł, wspartych na 81 kolumnach. Las kolumn z łukowo-żebrowymi sklepieniami przypomina wyglądem gotycką katedrę, stąd też zbiorniki nazywane są podziemną katedrą.

Przeczytaj także: Przydomowe oczyszczalnie ścieków Zawiercie

Dostęp do "Podziemnej Katedry" jest możliwy raz na trzy lata, tylko przez kilka dni. Nigdy jeszcze, tak liczne grono łodzian nie miało okazji zobaczenia zbiornika.

Grupowa Oczyszczalnia Ścieków w Łodzi

Grupowa Oczyszczalnia Ścieków-Łódź oczyszcza ścieki z terenu Łodzi oraz ścieki dopływające z Pabianic, Konstantynowa Łódzkiego, gmin Nowosolna i Ksawerów. Podstawowy teren oczyszczalni położony jest na prawym brzegu rzeki Ner, w zachodniej części Łodzi, na styku granic gmin: Łódź, Pabianice i Konstantynów. Oczyszczalnia wraz z terenami obiektów z nią związanymi oraz strefą ochronną zajmuje powierzchnię 366 ha, w tym część podstawowa 41,3 ha.

W oczyszczalni wykorzystywany jest system mechanicznego i biologicznego oczyszczania ścieków - dzięki temu parametry ścieków na ujściu do rzeki Ner spełniają wszystkie wymogi norm europejskich. Skutecznie redukowane są zwłaszcza najbardziej szkodliwe dla środowiska związki biogenne (tj. azot i fosfor). Wytworzony w procesie oczyszczalnia ścieków osad ulega fermentacji, w wyniku której uzyskany jest biogaz. Powstały biogaz jest wykorzystywany do produkcji prądu elektrycznego i energii cieplnej.

Informacje dla zwiedzających:

Wejście tylko w wyznaczonych godzinach 9:00, 11:00, 13:00 - czas trwania wycieczki ok. 1,5 godz.
Zbiórka przy portierni Łódź ul. ZWiK Sp. z o.o.
Miejsce zbiórki: Parking przy wejściu głównym do Grupowej Oczyszczalni Ścieków przy ul. Sanitariuszek 66 w Łodzi

Wycieczki Rowerowe po Łodzi

Co roku organizowane są wycieczki rowerowe, które przyciągają zarówno zapalonych rowerzystów, jak i osoby, które chcą poznać historię Łodzi. To wydarzenie dla wszystkich - dla seniorów, dorosłych i dzieci, którzy pragną odkrywać miasto z innej perspektywy. W tym roku startować będziemy zawsze w soboty o godzinie 11:00, a każda trasa to starannie zaplanowana podróż licząca od 30 do 40 km.

Przeczytaj także: Oczyszczalnia oksydacyjna: zasady działania

Plan wycieczek:

Turystyczna dolina rzeki Jasień - 17.05.2025 (sobota)
Łódzkie kina - 14.06.2025 (sobota)
Szlak trzech studni głębinowych i rzek - 12.07.2025 (sobota)
Rzeka Olechówka i studnie wody głębinowej - 23.08.2025 (sobota)

Dodatkowe Wydarzenia i Warsztaty

Dzięki udziałowi w wydarzeniach towarzyszących, czyli warsztatach i spacerach możesz zdobyć w sumie bonusowe 5 punktów w grze. Zwiększą Twoją szansę na wygraną.

5 lipca (sobota), godz. 13.00 - warsztaty artystyczne „Recyklofonia Wodna, czyli doświadczalne laboratorium dźwiękowe”. (Centrum Artystyczne Oficyna, ul.
18 lipca (piątek), godz. 13.00 - Łódzka woda najlepsza! - spacer z oprowadzeniem po Grupowej Oczyszczalni Ścieków w Łodzi (ul.
25 lipca (piątek), godz. 16.00 - warsztat „Tajemnice wodnego świata” (Ogród Botaniczny, zbiórka przy wejściu od ul. Krzemienieckiej 36/38 o godz. 15.45).
3 sierpnia (niedziela), godz. 11.00 - spacer „Bzura nie jest ponura - w Arturówek dawaj nura!”. Zbiórka na rogu ul. Wycieczkowej i Warszawskiej, krańcówka tramwajowa tramwaju nr 3 (obecnie w remoncie).
26 sierpnia (wtorek), godz. 15.00 - warsztaty Centrum Ekohydrologii „Błękitno-Zielona Łódź, czyli o wodzie w naszym mieście”. (Ośrodek Działań Ekologicznych „Źródła”, ul.

tags: #łódzka #oczyszczalnia #ścieków #wycieczki #zwiedzanie