Pismo lustrzane u dzieci: przyczyny i rozwiązania
- Szczegóły
Obecnie coraz częściej mówi się o problemach dzieci w nauce. Jednym z zaburzeń, jakie może utrudniać ten proces, jest niewątpliwie dysleksja rozwojowa. Pismo lustrzane odnosi się do pisania liter i cyfr w odwrócony sposób, tak jakby były odbite w lustrze. Jest to szczególnie powszechne u dzieci. Na przykład, gdy chcą napisać „d”, piszą „b”.
Po latach badań hipoteza, że pismo lustrzane występuje tylko u dzieci leworęcznych, została przyjęta jako zasadna. Jednak dzisiaj wiemy, że powody pisania lustrzanego są poznawcze i behawioralne.
Przyczyny pisma lustrzanego
Pismo lustrzane może być uzasadnione na wiele sposobów. Pismo lustrzane występuje jako poziome (znaki obrócone wokół swojej osi poziomej) lub pionowe (znaki obrócone wokół własnej osi pionowej).
Przyczyny poznawcze
Fischer i Koch twierdzą, że źródło tej trudności można znaleźć w tzw. symetryzacji lub generalizacji lustrzanej. Ten proces jest odpowiedzialny za to, że ludzie są w stanie rozpoznać obiekt niezależnie od jego orientacji. Symetryzacja pomaga zidentyfikować obiekt zorientowany w lewo tak szybko, jak gdyby był zorientowany w prawo. Jest to niezwykle przydatne do nauki rozróżniania twarzy, niezależnie od tego, na którą stronę patrzysz.
Jednak według tych autorów odkryto również, że podczas rejestrowania obrazów mózg eliminuje informacje o orientacji (w lewo lub w prawo) tych obrazów. To sprawia, że maluchy poznają kształt liter i cyfr poprzez pamięć, a nie ich orientację.
Przeczytaj także: Korekcja postawy u dzieci
Przyczyny behawioralne
Inną przyczyną pisania lustrzanego jest charakter bardziej behawioralny i związany jest z kulturą, w której dzieci rozwijają się językowo. Jak wyjaśniliśmy wcześniej, dzieci zapamiętują kształt postaci, ale nie ich orientację. Jednak pisząc je, muszą dać im orientację.
W krajach, w których języki są pisane od lewej do prawej, dzieci zwykle wskazują na prawo. Oznacza to, że znaki, które odwracają, są zorientowane w lewo. Na przykład J, 7, 9. Aktualne badania twierdzą, że gdy dzieci, które mają tendencję do odwracania cyfr i liter i patrzą w lewo (1, 3, J, Z.), prawdopodobieństwo, że to zrobią, jest zmniejszone. Natomiast w krajach, których język jest pisany od prawej do lewej, dzieje się odwrotnie. Dzieci mają tendencję do odwracania znaków zorientowanych w prawo. Na przykład C, D, 6.
Inne przyczyny
Istnieją również inne przyczyny pisania lustrzanego. Wśród nich są problemy z pamięcią (konsolidacja i odzyskiwanie informacji), percepcją, uwagą i wzrokiem lub nabywaniem lateralizacji. W rzeczywistości można je uznać za oznakę problemu z pisaniem lub językiem.
Należy jednak wziąć pod uwagę, że pisanie lustrzane nie występuje u wszystkich dzieci ani nie występuje systematycznie. Może to być po prostu kolejny proces nauki czytania i pisania. Dlatego przy niewielkim wsparciu rodziców można to rozwiązać. Niemniej jednak, jeśli problem nie ustąpi, warto udać się do specjalisty, aby wykluczył on wszelkie przyczyny neurologiczne.
Rozwiązania dla pisania lustrzanego
Niezależnie od rodzaju rotacji, pewne czynności mogą pomóc w rozwiązaniu problemu. Na początku konieczne jest, aby dziecko rozwinęło swoją lateralizację, koordynację wzrokowo-ruchową i zarządzanie czasoprzestrzenią. Na przykład rzucanie piłeczkami jedną, a potem drugą ręką, zabawa w chowanego, naśladowanie ruchów zwierząt lub przedmiotów, wykonywanie skrętów, pętli i kształtów ciałem.
Przeczytaj także: Znaczenie odwróconej litery T
Podejście multisensoryczne
Podejście multisensoryczne jest jednym z najbardziej kompletnych podejść do pisania lustrzanego. Pozwala dziecku zintegrować pisownię i kształt każdej postaci, a także ich orientację za pomocą wielu zmysłów.
Aby to zrobić, powinno napisać literę lub numer na ziemi dużym kawałkiem kredy. Poproś je, aby najpierw śledziło go wzrokiem. Następnie niech naśladuje to ręką. Później przejdź przez list na piechotę. Pomocne mogą być również kropki i kolorowanie pustych znaków. Możesz również zapewnić dziecku pomoce wizualne i sztuczki mnemoniczno-percepcyjne, aby ułatwić zadanie („Najpierw musisz przesunąć ołówek trochę w lewo i iść w górę”). Pamiętaj, kiedy je nadzorujesz, zawsze bądź cierpliwy.
Jeśli pisanie lustrzane trwa zbyt długo lub uważasz, że może to być przyczyna leżąca u podstaw, nie wahaj się i odwiedź specjalistę. Pismo lustrzane odnosi się do pisania liter i cyfr w odwrócony sposób, tak jakby były odbite w lustrze. Jest to szczególnie powszechne u dzieci. Na przykład, gdy chcą napisać „d”, piszą „b”.
Dysleksja rozwojowa
W tym okresie typowymi objawami sugerującymi, że mamy do czynienia z dzieckiem z "ryzykiem dysleksji" jest mniejsza sprawność ruchowa. Dzieci niezbyt chętnie uczestniczą w zabawach ruchowych, z trudem uczą się jazdy na trzykołowym rowerku, słabiej biegają i mają zakłócenia w utrzymaniu równowagi.
W zakresie sprawności manualnej przejawiają niechęć do zabaw manipulacyjnych i samoobsługi. Nieprawidłowo trzymają ołówek, zbyt mocno naciskają nim przy rysowaniu. Słabsza jest także koordynacja wzrokowo-ruchowa. Objawia się to trudnościami w budowaniu z klocków, prymitywizmem rysunków, brakiem umiejętności odwzorowania koła w wieku 3 lat, kwadratu i krzyża w 4 roku życia i trójkąta w wieku 5 lat.
Przeczytaj także: Przewodnik: Odwrócone "p" i znaki klawiaturowe.
Obserwuje się ponadto u tych dzieci brak preferencji jednej ręki. W sferze ruchowej dzieci w tym wieku podejrzane o dysleksję często mają trudności z nauką jazdy na nartach, rzucaniem i chwytaniem piłki. Z mniejszą precyzją wiążą np. sznurowadła, jedzą za pomocą sztućców, mają trudności z używaniem nożyczek, rysowaniem złożonych figur geometrycznych, szlaczków. Opóźniony jest proces lateralizacji i orientacji w schemacie ciała, a więc mylą prawo-lewo.
Przejawiają trudności w układaniu obrazków z elementów według wzoru, w wyodrębnianiu szczegółów różniących dwa obrazki, w odróżnianiu podobnych kształtów figur czy liter. Mylą np. litery m-n, l-t , litery położone inaczej w przestrzeni np. p-g-b-d.
U dzieci "ryzyka dysleksji" spotyka się wadliwą wymowę, błędy gramatyczne. Mają między innymi trudności z poprawnym używaniem wyrażeń przyimkowych określających stosunki przestrzenne: pod-nad, za-przed, trudności z zapamiętaniem wierszyków i piosenek, dłuższych poleceń i nazw. Widać też kłopoty z zapamiętaniem materiału uszeregowanego w serie i sekwencje np. nazwy dni tygodnia, szeregi cyfrowe.
Występują także trudności w różnicowaniu podobnych głosek z-s, b-p, k-g (zaburzenia słuchu fonemowego) oraz w dokonywaniu analizy i syntezy głoskowej i sylabowej. Ponieważ w klasie "0" rozpoczyna się naukę czytania i pisania, dzieci te prezentują bardzo wolne tempo w obu tych czynnościach. Czytając, długo głoskują, przekręcają wyrazy, nie rozumieją przeczytanego tekstu. W pisaniu liter i cyfr występuje u nich zwierciadlane odbicie, zapisywanie od strony prawej do lewej.
Właściwe leczenie dysleksji dobierane jest przez psychologa indywidualnie dla każdego pacjenta, w zależności od dominujących problemów. Warto również wspomnieć, iż istnieją programy komputerowe stworzone specjalnie dla dzieci z dysleksją rozwojową. Ćwiczą one m. in. skupianie uwagi, rozpoznawanie kształtów i kolorów, spostrzegawczość czy pamięć.
Tak jak w przypadku wielu dysfunkcji, w dysleksji rozwojowej poprawa funkcjonowania w znaczącym stopniu zależy od samej osoby z dotkniętej zaburzeniem oraz od wsparcia otoczenia, tj. środowiska domowego czy szkolnego. Rolą zarówno rodziców jak i nauczycieli jest udzielanie pomocy w razie trudności, kontrola postępów dziecka czy zadawanie dodatkowych ćwiczeń dostosowanych do potrzeb dziecka.
Diagnoza i terapia
Tak naprawdę w przypadku dysleksji bardzo ważną sprawą jest jak najszybsze postawienie właściwej diagnozy. Dlatego też, jeśli tylko zaobserwujemy, niepokojące objawy, nie mamy na co czekać, tylko jak najszybciej powinniśmy zgłosić się z naszym dzieckiem do poradni psychologiczno-pedagogicznej.
Jeśli u dziecka po wizycie w poradni zostanie postawione rozpoznanie dysleksji, wtedy dziecko powinno wykonywać zarówno w szkole, jak i w domu specjalne ćwiczenia, dzięki którym będzie ćwiczyło pisanie i czytanie. W szkole, bardzo często, dziecko dyslektyczne ma indywidualny tok nauczania, aby nauczyciel mógł poświęcić mu więcej czasu. Ponadto, dzięki zajęciom indywidualnym, nie czuje się skrępowane i łatwiej jest mu się uczyć i skupić, bowiem nie ma naokoło niego kolegów, którzy czasami naprawdę potrafią być bardzo niemili i nie mogą pozbawić się chęci przykrych uwag pod adresem swojego kolegi.
W domu natomiast powinniśmy wraz z dzieckiem układać puzzle i klocki, co zdecydowanie rozwija zdolności do analizy i syntezy wzrokowej. Należy również z dzieckiem bawić się w dobieranie rymów, dzielenie wyrazów na sylaby oraz wyrazu na głoski. Dziecko powinno też ćwiczyć koordynację ręki, między innymi może obrysowywać na papierze kontury różnych figur i kształtów. Oprócz pracy w domu, dziecko powinno też regularnie uczęszczać na zajęcia prowadzone przez psychologa.
Klasyczny pogląd na przyczyny dysleksji odnosi się do dziedziczenia zmian w centralnym układzie nerwowym. Stan ten prowadzi do zaburzeń funkcjonalnych utrudniających płynne czytanie i pisanie. Neurolog K. Hermann twierdził, że dysleksja ma związek z chromosomem Y, który decyduje o męskiej płci, przez co sugeruje się, że zaburzenie to dziedziczy się po linii męskiej.
Przyczyna genetyczna dysleksji odnosi się do koło 20-30% dzieci. Inni badacze upatrują przyczyny tego zaburzenia w mikrouszkodzeniach mózgu przy porodzie. Głównie dotyczą one defektów obszarów kory mózgowej odpowiedzialnych za pisanie i czytanie.
Im wcześniej rozpozna się dysleksję, tym lepsze rezultaty przyniesie terapia. Między mity należy włożyć twierdzenia typu: „wyrośnie z tego” lub „jak dorośnie, to mu przejdzie”. Wczesne rozpoznanie zależy więc od uważności rodziców i nauczycieli, którzy widzą ewidentną różnicę pomiędzy lenistwem a problemami fizjologicznymi.
Jeśli zauważą oni niepożądane zmiany, należy jak najszybciej zgłosić dziecko do poradni psychologiczno-pedagogicznej. Dysleksja jest to jednak zaburzenie, które wymaga fachowej pomocy, ponieważ w przeciwnym razie dziecko będzie miało coraz poważniejsze problemy z nauczeniem się. Bez pomocy pedagogicznej uczniowie z dysleksją popadają w kompleksy, są zniechęceni i szybko się męczą.
tags: #litera #l #pisanie #lustrzane #u #dzieci
