Kobieta Odwrócona Tyłem Nago: Historia Sztuki
- Szczegóły
W dziełach sztuki przestrzeń jest jednym z kluczowych zagadnień podejmowanych przez malarzy. Odnosi się ona do sposobu uzyskania głębi w obrazie, zarówno rzeczywistej, jak i reprezentatywnej. Artyści stosowali w tym celu perspektywę, różnicowali plany lub eksperymentowali z ukazaniem przedmiotu w taki sposób, by pokazać różne jego punkty widzenia.
Dekoracja Sklepienia Kaplicy Sykstyńskiej
Michał Anioł Buonarroti to reprezentant włoskiego renesansu, rzeźbiarz, architekt i malarz, którego styl przyczynił się do powstania manieryzmu. Pomiędzy majem 1508 a październikiem 1512 roku namalował freski na suficie Kaplicy Sykstyńskiej (zbudowanej na zamówienie Sykstusa IV). Freski zostały zamówione przez papieża Juliusza II, który chciał zrekompensować Michałowi Aniołowi wcześniej porzucony projekt.
Sufit Kaplicy Sykstyńskiej składa się z płaskiego sklepienia kolebkowego podpartego dwunastoma trójkątnymi pendentywami, rozmieszczonymi nad oknami kaplicy. Michał Anioł zaprojektował schemat sufitu, który składa się z dziewięciu paneli przedstawiających epizody z Księgi Rodzaju, otoczonych architektoniczną ramą. Zamiast proponowanych Apostołów, artysta umieścił na pendentywach postaci Proroków i Sybilli, które zapowiadały przyjście Mesjasza.
Trudności Techniczne i Etapy Powstawania Fresków
W trakcie dekoracji sklepienia Kaplicy Sykstyńskiej Michał Anioł napotkał na wiele trudności, szczególnie związanych z potrzebą użycia wysokiego rusztowania. Ze względu na to rusztowanie, które zapewniało jedynie pokrycie połowy jego powierzchni, prace wykonano w dwóch fazach: pierwsza trwała od 1508 do 1510 roku, a druga od jesieni 1511 roku do października 1512 roku.
W czerwcu 1511 roku papież Juliusz II powrócił do Rzymu, co wymusiło rozebranie rusztowania, aby odkryć wynik pierwszej części pracy nad freskami na suficie Kaplicy Sykstyńskiej. Dlatego w kolejnej fazie pracy zdecydował się na redukcję detali i malowanie postaci w większej skali, aby zagospodarować przestrzeń w sposób bardziej efektywny. 31 października 1512 roku freski zostały uroczyście odkryte, a kaplica została ponownie otwarta.
Przeczytaj także: Pozycje Seksualne
Projekty Wstępne
Michał Anioł poświęcił pierwsze miesiące na tworzenie projektów wstępnych dla dwunastu postaci apostołów, ale ostatecznie wykonał ponad trzysta postaci. Aby przenieść projekty na tynk, użył dwóch różnych metod: metoda tzw. przepróchy, czyli wykonanie niewielkich otworów w szkicu, które odzwierciedlają linie rysunku, zaznaczając je na tynku czarnym węglem, lub pośrednie wyrycie, które polegało na przeniesieniu projektów z kartonów na tynk za pomocą odrysowania konturów metalowym narzędziem.
Kompozycja Sklepienia
Sklepienie Kaplicy Sykstyńskiej przedstawia historię ludzkości, począwszy od stworzenia świata, z centralnym motywem człowieka jako istoty o fundamentalnej roli we wszechświecie. Dzieło to składa się z trzech obszarów. W dolnej części znajdują się lunety, stanowiące górną część ścian. Między nimi znajdują się putta trzymające tarcze, a w zwieńczeniach każdego żagla - brązowe akty. W czterech rogach umieszczone są żagielki, które wraz z Prorokami siedzącymi na tronach tworzą strefę środkową. Freski na samej górze ujęte zostały na powierzchni prostokątnej, podzielonej na dziewięć pól, połączonych z częścią środkową przez tzw. Ignudi (Nadzy). Na filarach po bokach tronów umieszczone są putta ukazane jako kariatydy, a między parami Ignudi znajdują się medaliony z biblijnymi scenami.
Modelowanie Postaci
Michał Anioł zadbał o anatomiczny modelunek postaci, który nadawał im wyrazistości, dostojnych póz i harmonijności. Aby podkreślić ich siłę wyrazu, zastosował skręty ciał, pokreślił umięśnienie, nadając postaciom cechy rzeźbiarskie. Krajobraz i tło we freskach zajmują drugorzędne miejsce. Również paleta kolorów, dzięki doborowi jasnych, żywych kolorów, silnych kontrastów barwnych podkreśla bryłowatość postaci, nadaje im cech trójwymiarowości. Michał Anioł osiągnął w swoich freskach na sklepieniu Kaplicy Sykstyńskiej trójwymiarowość także poprzez wirtuozerskie wykorzystanie światła i cienia. Bryłę malarz podkreśla także, stosując silny modelunek światłocieniowy, podkreślający wrażenie bryłowatości, nadający rzeźbiarski charakter postaciom. Kontury są zwykle wyraźne i ostre dla osób znajdujących na pierwszym planie, a stają się bardziej rozmyte dla znajdujących się z tyłu.
Lunety
Wzdłuż dłuższych ścian, nad dwunastoma bocznymi oknami, znajdują się lunety ukazujące przodków Jezusa - sześć po każdej stronie. Ważną funkcję w określeniu przestrzeni pełni barwa.
Przeczytaj także: Estetyka Kobiecego Ciała w Obiektywie
Żagle
Żagle to trójkątne pola, znajdujące się nad ośmioma lunetami, po cztery na każdej stronie, które łączą się z kopułą. Są to wklęsłe trójkątne przestrzenie, które artysta wypełnił grupami rodzinnymi na ciemnym tle (w przeciwieństwie do jasnego tła lunet). Michał Anioł uwzględnił ich odległość od obserwatora i wykonał duże, siedzące lub na wpół leżące postacie, dostosowując ich pozy do kształtu malowanego obszaru fresku.
Prorocy i Sybille
Przestrzenie pomiędzy żaglami, na monumentalnych tronach wykonanych w stylu trompe‑l'oeil, Michał Anioł ukazał żydowskich Proroków ze Starego Testamentu, którzy zapowiedzieli przyjście Chrystusa oraz Sybille, wizjonerki ze starożytnego świata, których chrześcijańska interpretacja obejmowała również proroctwa jako zapowiedzi przyjścia Jezusa. Malarz podkreślił znaczenie ikonograficzne Sybilli i Proroków, nadając im większe rozmiary. Przedstawił postacie podczas przeglądania książek, pisania lub czytania, rozwijania pergaminów, czym podkreślił ich związek z tekstami pisanymi. Intensywne barwy szat odcinają je od monochromatycznego, jasnego tła i eksponują, tworząc iluzję wychodzących na zewnątrz.
Pod figurami Proroków i Sybilli na pilastrach dzielących przęsła między oknami Michał Anioł namalował putta z napisem identyfikującym znajdujące się powyżej postacie. Pełnią one funkcję kariatyd, które tworzą przestrzenną iluzję podtrzymujących kapitele, na których spoczywają Ignudi.
Pendentywy
W narożnikach sklepienia znajdują się cztery duże pendentywy, które przedstawiają historie cudownych zbawień ludu Izraela. Są to opowieści o Judycie i Holofernesie, Dawidzie i Goliacie, ukaraniu Hamana oraz brązowym Wężu. Sceny są pełnoplastyczne, czyli wyglądają tak jakby rozgrywały się w realnym świecie - postacie znajdują się w rozbudowanej przestrzeni z pejzażowym lub architektonicznym tłem.
Ignudi (Nadzy)
Ignudi czyli Nadzy to wypełniające przestrzenie między mniejszymi panelami scen Księgi Rodzaju akty pogrupowane po cztery postacie. Siedzą na cokołach i mają skręcone ciała, a wzrok kierują ku dołowi. Medaliony Na sklepieniu Michał Anioł namalował także dziesięć medalionów o średnicach od 130 do 140 cm, które imitują efekt brązu oraz wypełniają przestrzenie pomiędzy Ignudi a freskami głównymi.
Przeczytaj także: Co oznacza odwrócona kobieta bez stanika?
Kompozycja Głównego Przedstawienia
Przestrzeń środkową sklepienia Kaplicy Sykstyńskiej zajmuje dziewięć centralnie rozmieszczonych fresków opowiadających historie z Księgi Rodzaju, ułożonych w kolejności chronologicznej. W tym przedstawieniu wyróżnia się majestatyczna postać Boga‑Stwórcy, który wypełnia całą przestrzeń, unosząc się w powietrzu. Na kontrastowym i świetlistym niebie Michał Anioł przedstawił dwie sceny Stworzenia. Kompozycję dynamizuje wiatr, widoczny w układzie draperii oraz rozwianych włosach i brodzie Stwórcy. Również w tym przedstawieniu dominują barwy chromatyczne.
Akt Kobiecy w XIX Wieku: "Olimpia" Édouarda Maneta
Akt kobiecy był tematem chętnie podejmowanym przez dziewiętnastowiecznych malarzy francuskich. To, co wspólne dla tworzonych w tym czasie przedstawień nagich kobiet i mężczyzn, to konwencjonalność ujęcia. Tchnące zmysłowością akty były powszechnie akceptowane, jeśli tylko nadawano im kontekst mitologiczny, biblijny bądź historyczny. Manet z kolei, tak jak jego poprzednicy, maluje zmysłową, emanującą seksualnością kobietę, jednak nie czyni jej bezwolnym obiektem kontemplacji, dla przyzwoitości okraszonym kontekstem mitologicznym bądź orientalnym. Więcej, Manet swoją modelkę uczynił pewną swej seksualności, stawiającą wyzwanie spojrzeniu widza, wchodzącą z nim w kontakt i podkreślającą swą podmiotowość.
Przedstawiony publiczności paryskiego Salonu 1865 roku obraz wywołał skandal i był zajadle krytykowany właśnie z tej racji, że Manet, odwołując się do słynnych dzieł wielkich mistrzów wykorzystał ugruntowane tradycją schematy obrazowe, jednocześnie modyfikując treść, wypowiadając się na temat seksualności kobiecej i jej siły w bezpośredni, otwarty sposób. Odbiorców, przyzwyczajonych do swoistych malarskich konwenansów, oburzył również tytuł obrazu.
W przypadku Olimpii nie mamy jednak do czynienia z portretem prostytutki. Do obrazu pozowała Manetowi jego ulubiona modelka, Victorine Meurent, uwieczniona również w jego słynnym Śniadaniu na trawie z 1863 roku. Meurent była zresztą modelką nie tylko Maneta, ale i m.in. Edgara Degasa. Co istotne, sama również parała się sztuką.
Martyna Czech: Brutalność i Cierpienie
Na obrazach Czech znajdziemy przemoc, brutalność i cierpienie. Jej charakterystyczny, ekspresyjny styl malowania sprawia, że płótna dominują przestrzeń. Martyna Czech należy do najciekawszych malarek swojego pokolenia. Została dostrzeżona przez krytyków, kiedy jeszcze jako studentka katowickiej Akademii Sztuk Pięknych wygrała Grand Prix prestiżowego Biennale Malarstwa "Bielska Jesień".
Teresa Gierzyńska: Subtelna Opowieść o Kobiecości
Fotografie „Pachnąca", „Opanowana" i „Spokojna" należą do obszernej serii „O niej", nad którą Teresa Gierzyńska pracowała od początku lat 70. do 2018 roku. Fotografie stanowią rodzaj odpowiedzi autorki na swego rodzaju „męskie spojrzenie”, odzwierciedlone w wielu aktach prezentujących kobiece ciało wyłącznie jako obiekt pożądania i w ten sposób uprzedmiotawiające je.
W swoich pracach Gierzyńska stara się natomiast pokazać cielesność kobiet z ich własnego punktów widzenia. W sposób bezkompromisowy wyzwala je z konwenansów i oczekiwań społecznych, podejmując odważne kwestie łamiące tabu. Artystka łączy w fotografiach realność z fikcją. Ona - to kobieta, która bywa smutna, chora, zła, samotna, ale też spokojna, szczęśliwa, zmysłowa czy wulgarna. Autorka nie ocenia tych emocji.
Teresa Gierzyńska nie miała własnej pracowni. Zdjęcia powstawały w sypialni lub w łazience. Przestrzeń domu wprowadzała do fotografii intymność, ale można ją interpretować także jako miejsce stereotypowo przypisywane kobietom.
Berthommé de Saint André: Seksualność i Społeczne Implikacje
Jeśli przyjrzeć się bliżej twórczości Berthommé de Saint André, to widać, że podejmuje on tę problematykę z ambicjami pokazania czegoś więcej niż sama tylko cielesna nagość, zwraca uwagę na społeczne implikacje seksualności kobiecej i męskiej oraz sytuacje obyczajowo dwuznaczne typu seks lesbijski czy też seks mnichów i mniszek. Nie interesuje go spokojne idealne piękno kobiecego ciała - tego rodzaju, jak na obrazie Śpiąca Wenus Giorgione, ale raczej silna erotyczna ekspresyjność.
Marginalizacja mężczyzn, jaką zauważamy na trzech dotychczas omówionych obrazkach erotycznych, prowadzi logicznie do układu, w którym dla kobiet liczą się tak naprawdę tylko inne kobiety. Przede wszystkim chodzi tu o wzajemną relację matek i córek, pokazaną przez artystę jako wprowadzanie córek przez matkę w misterium płci kobiecej - od strony seksualnej. Żywotność seksualną matki podkreśla również obfite owłosienie pod pachami, które demonstruje córce, splatając ręce za głową. Jej najmłodsza córka jest właśnie inicjowana, czyli występuje poniekąd w analogicznej roli jak mały listonosz z poprzedniego obrazka.
tags: #kobieta #odwrocona #tylem #nago #historia #sztuki
